༡༠. པུ་ཎྞ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

སཱི་ལ་མེ་ཝཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པུ་ཎྞ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ་པི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་བྦྷཱ་རེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ སོ, ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ པ་བྦྷཱ་རེ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ དི་སྭཱ ག་ནྡྷ་དཱ་རཱུ་ནི སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ཨུ་པ་སི་ཉྩི. ཏ་ཏྠེ་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ, ས་པྤུ་རི་ས, བ་ཧུཾ ཏ་ཡཱ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟེ་ན པཱུ་རི་ཏཾ སུ་ག་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཏེ་ན ཏྭཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་སི, ‘པུ་ཎྞོ’ཏི ཙ ཏེ ནཱ་མཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ཛ་ན་པ་དེ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, པུ་ཎྞོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཝཱ་ཎི་ཛྫ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ཏཱ ས་ཏྠེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ཏོ. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ སོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་དྷུ མཾ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ སུ་ཏྭཱ སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ཛ་ན་པ་དེ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ, ‘‘ས་ནྟི ཁོ, པུ་ཎྞ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༣༩༥; སཾ. ནི. ༤.༨༨) ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤༡.༢༩-༤༤) –

‘‘པ་བྦྷཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ས་ཡ་མྦྷཱུ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏོ;

ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཙ སོ བུ་དྡྷོ, ཝ་ས་ཏི པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ.

‘‘མ་མ ཨ་སྶ་མ་སཱ་མ་ནྟཱ, པ་ནཱ་དོ ཨཱ་སི ཏཱ་ཝ་དེ;

བུ་དྡྷེ ནི་བྦཱ་ཡ་མཱ་ན་མྷི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ.

‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ན་ས་ཎྜ་སྨིཾ, ཨ་ཙྪ་ཀོ་ཀ་ཏ་ར་ཙྪ་ཀཱ;

ཝཱ་ལཱ༹ ཙ ཀེ་ས་རཱི ས་བྦེ, ཨ་བྷི་ག་ཛྫིཾ་སུ ཏཱ་ཝ་དེ.

‘‘ཨུ་པྤཱ་ཏཾ ཏ་མ་ཧཾ དི་སྭཱ, པ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་ས་ཧཾ;

ཏ་ཏྠ་དྡ་སཱ་སིཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ནི་བྦུ་ཏཾ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏཾ.

‘‘སུ་ཕུ་ལླཾ སཱ་ལ་རཱ་ཛཾ་ཝ, ས་ཏ་རཾ་སིཾ་ཝ ཨུ་གྒ་ཏཾ;

ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀཾ་ཝ ཨ་ངྒཱ་རཾ, ནི་བྦུ་ཏཾ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏཾ.

‘‘ཏི་ཎཾ ཀ་ཊྛ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, ཙི་ཏ་ཀཾ ཏ་ཏྠ་ཀཱ་ས་ཧཾ;

ཙི་ཏ་ཀཾ སུ་ཀ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ, ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་པ་ཡིཾ ཨ་ཧཾ.

‘‘ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་པ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ག་ནྡྷ་ཏོ་ཡཾ ས་མོ་ཀི་རིཾ;

ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཋི་ཏོ ཡ་ཀྑོ, ནཱ་མ་མ་གྒ་ཧི ཏཱ་ཝ་དེ.

‘‘ཡཾ པཱུ་རི་ཏཾ ཏ་ཡཱ ཀི་ཙྩཾ, ས་ཡ་མྦྷུ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;

པུ་ཎྞ་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ས་དཱ ཧོ་ཧི ཏུ་ཝཾ མུ་ནེ.

‘‘ཏ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ་ན, དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཨ་ག་ཙྪ་ཧཾ;

ཏ་ཏྠ དི་བྦ་མ་ཡོ ག་ནྡྷོ, ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཱ པ་ཝ་སྶ་ཏི.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་པི ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ མེ, པུ་ཎྞ་ཀོ་ཏི ཨ་ཧཱུ ཏ་དཱ;

དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ, ས་ངྐ་པྤཾ པཱུ་ར་ཡཱ་མ་ཧཾ.

‘‘ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཙ་རི་མོ ཝ་ཏྟ་ཏེ བྷ་ཝོ;

ཨི་དྷཱ་པི པུ་ཎྞ་ཀོ ནཱ་མ, ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ པ་ཀཱ་ས་ཏི.

‘‘ཏོ་ས་ཡི་ཏྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, གོ་ཏ་མཾ ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝཾ;

ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.

‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་ནུ་ཀི་ཙྩ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཐེ་རོ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶེ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་སཱ་དེ་སི. ཡ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ པུ་རི་སཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཙ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སུཾ. སོ ཏ་ཏྠ ར་ཏྟ་ཙ་ནྡ་ནེ་ན ཙ་ནྡ་ན་མཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མཱ་ལ༹ཾ པ་ཊི་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་པྥ་དཱུ་ཏེ་ན ནི་མ་ནྟེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྟ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཙ་ནྡ་ན་མཱ་ལ༹ཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –

༧༠. ‘‘སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་གྒཾ, པ་ཉྙ་ཝཱ པ་ན ཨུ་ཏྟ་མོ;

མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ དེ་ཝེ་སུ, སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཛ་ཡ’’ནྟི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;

ཏ་ཏྠ སཱི་ལནྟི སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཊྛེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལ་ཉྷི ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༢༣; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡). ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི ཙ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཡི་དཾ སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨ་གྒཾ ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༣༦༩), ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི མུ་ཁ་མེ་ཏཾ པ་མུ་ཁ་མེ་ཏ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༥) ཙ ཨཱ་དི. ཨི་དྷཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. པ་ཉྙ་ཝཱཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ. སོ ཨུ་ཏྟ་མོ སེ་ཊྛོ པ་ཝ་རོ་ཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཡེ་ཝ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྙུ་ཏྟ་རཱ ཧི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི ‘‘མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ དེ་ཝེ་སུ, སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཛ་ཡ’’ནྟི ཙ. སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཛ་ཡོ ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཛ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པུ་ཎྞ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ས་ཏྟ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.