༡. ཝ་པྤ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་སྶ་ཏི པ་སྶོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་པྤ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཐེ་རོ ས་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཐོ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏཱ་དི་ས་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཉྩ པ་ཝེ་དེ་སི. སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝཱ་སེ་ཊྛ་སྶ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཝ་པྤོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་སི་ཏེ་ན ཨི་སི་ནཱ ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ ས་བྦ་ཉྙཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་པྤ་མུ་ཁེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟེ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ནི་བྦི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ག་ཏོ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༢.༢༠-༣༠) –
‘‘ཨུ་བྷི་ནྣཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ, ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་ཊྛི་ཏོ;
ཨ་ཧོ་སི ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ, མ་ཧཱ་གྷོ་སོ ཨ་ཝ་ཏྟ་ཐ.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཋི་ཏོ ས་ཏྠཱ, སཾ་ཝེ་ཛེ་སི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ.
‘‘ས་བྦེ དེ་ཝཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཙཱ་ཝུ་དྷཱ;
ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་གྒཱ་སིཾ་སུ ཏཱ་ཝ་དེ.
‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཝཱ་ཙཱ་ས་བྷི་མུ་དཱི་ར་ཡི;
ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ནི་བྦཱ་པེ་སི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ.
‘‘པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ མ་ནུ་ཛོ, ཨེ་ཀ་པཱ་ཎཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡཾ;
ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་དོ་སེ་ན, ཨ་པཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ ནཱ་གོ་ཝ, བ་ཧཱུ པཱ་ཎེ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡཾ;
ནི་བྦཱ་པེ་ཐ ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, མཱ ཧ་ཉྙི་ཏྠོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
‘‘དྭི་ནྣ་མྤི ཡ་ཀྑ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ, སེ་ནཱ སཱ ཝི་མྷི་ཏཱ ཨ་ཧུ;
ས་ར་ཎ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ག་ཙྪུཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ སུ་ཏཱ་དི་ནཾ.
‘‘ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ་ན ཛ་ན་ཏཾ, པ་ད་མུ་དྡྷ་རི ཙ་ཀྑུ་མཱ;
པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ་ཝ དེ་ཝེ་ཧི, པ་ཀྐཱ་མི ཨུ་ཏྟ་རཱ་མུ་ཁོ.
‘‘པ་ཋ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪིཾ, དྭི་པ་དི་ནྡ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.
‘‘མ་ཧཱ་དུ་ནྡུ་བྷི་ནཱ་མཱ ཙ, སོ་ལ༹་སཱ་སུཾ ར་ཐེ་ས་བྷཱ;
ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ས་ཏྠུ གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱི་དི་སཾ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ་རཾ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ་དི་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་མྷ. ཨ་ཧོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་སྶ་ཏི པ་སྶོ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༦༡. ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི པ་སྶོཏི པ་སྶ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི པ་སྶོ, ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་རི་ཡོ, སོ པ་སྶ་ནྟཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶཱ་ཝིཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་སྶ་ནྟ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་ཉྩ པ་སྶ་ཏི, ཡོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ དྷ་མྨེ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་པ་སྶ་ནྟཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ‘‘ཨ་ནྡྷོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་པ་སྶ་ནྟཾ, པ་སྶ་ནྟ་ཉྩ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ ཏཱ་དི་སཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཾ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟཾ ན པ་སྶ་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་ཉྩ པ་ཎྜི་ཏཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ’’ཏི ན པ་སྶ་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི པུ་བྦེ ད་སྶ་ན་ར་ཧི་ཏོ ས་ཀ་ལཾ ཉེ་ཡྻཾ ཧ་ཏྠཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་མྤི པཱུ་ར་ཎཱ་དིཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན པ་སྶིཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ནྣོ ཨུ་བྷ་ཡེ་པི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཝ་པྤ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.