༨. ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ར་མ་ཎཱི་ཡཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ་པི ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ས་ལ་བཱི་ཛ་རོ་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀ་པྤ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བུ་དྡྷཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དཱ་སི. པུ་པྥེ་ཧི ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སེ་སཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩོ ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སཱ ཧོ་ཏི ཀུ་ཊི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མི་ཀཱ ཨཱ་རཱ་མ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཱ མུ་ཏྟཱ་ཛཱ་ལ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཀི་ཎྞ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཱ ཐེ་ར་སྶ ཙ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མྨ་ཊྛ་ངྒ་ཎ་ཏཱ་དི་ནཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༤༧-༥༢) –

‘‘ཀཱ་ན་ནཾ ཝ་ན་མོ་གྒ་ཡ྄ཧ, ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ནི་རཱ་ཀུ་ལཾ;

སཱི་ཧཱ་ས་ནཾ མ་ཡཱ དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.

‘‘མཱ་ལཱ་ཧ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ཏྭཱ ཙ ནཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ;

ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ, པ་ཀྐཱ་མིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་མུ་ཁོ.

‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དྭི་པ་དི་ནྡ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ ན་རཱ་ས་བྷ;

ས་ནྣི་བྦཱ་པེ་མི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ.

‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, སཱི་ཧཱ་ས་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ས་ནྣི་བྦཱ་པ་ཀ་ཁ་ཏྟི་ཡོ;

ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་པེ་ཀྑ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཊིཾ པ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ དྷུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏ་ཏྠ ག་ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨེ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ སི་ཡཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱི་ཡ་ཧ་ད་ཡོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན – ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ. མ་ཡ་མྤི ར་མ་ཎཱི་ཡ་རཱུ་པཱ པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ནེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ མ་ནོ་ར་མཱ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.

༥༨. ཏ་ཏྠ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱཏི ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཊི་ཀཱ’’ཏི ཡཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་ཙྩཾ. ཨ་ཡཾ མ་མ ཝ་ས་ན་ཀུ་ཊི་ཀཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ མ་ནུ་ཉྙ་རཱུ་པཱ, སཱ ཙ ཁོ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ, ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ མ་ནཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དི་ནྣཱ་ཡ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནི ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡེ་ན དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ, ན དྷ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ. ས་ཡ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་དི་ནྣཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ན་ཉྩ མ་ནོ ར་མེ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ་ར་མཱ. ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི མ་ནོ་ར་མཱ, ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཉྩ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ ས་པྤུ་རི་སཱ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏྠ་མྤི པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ན ཏུ་མྷེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་ཝི་པ་ནྣཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན མེ ཨ་ཏྠོ ཀུ་མཱ་རཱི་ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ ས་བྦ་སོ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མཱ་ན་སོ ཨ་ཧཾ, ཏ་སྨཱ ན མེ ཨ་ཏྠོ ཀུ་མཱ་རཱི་ཧི. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན་པི ཧི མཱ་དི་སཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱི་ཧི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་གེ་ཝ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ན མེ ཨ་ཏྠོ ཀུ་མཱ་རཱི་ཧཱི་ཏི. ཀུ་མཱ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. མཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ནཱི་ཧི ཡཱ་ཝ ཨ་པ་ར་དྡྷ་ཉྩ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཡཾ ཀི་རི་ཡཱ སོ་བྷེ་ཡྻཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཐ ནཱ་རི་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སནྟི ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠོཏི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཏ་ཧིནྟི ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ. ནཱ་རི་ཡོཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ན མེ ཨ་ཏྠོ ཀུ་མཱ་རཱི་ཧཱི’’ཏི ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཐེ་རེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.