༦. ཚ་ཊྛ་ཝ་གྒོ
༡. གོ་དྷི་ཀཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཙ་ཏ་སྶོ – གོ་དྷི་ཀོ, སུ་བཱ་ཧུ, ཝ་ལླི་ཡོ, ཨུ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཐེ་རཱ་ནཾ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨི་མེ་པི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟཱ ཨི་ཏོ ཙ་ཏུ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ སི་དྡྷ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ ཨ་དཱ་སི. དུ་ཏི་ཡོ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. ཏ་ཏི་ཡོ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཀེ་ན པུ་པྥ་ཧ་ཏྠེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠོ སུ་མ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛ་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ཏྠ་རི ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ པ་སུ་ཏེ་ན ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ པཱ་ཝཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ལླ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སཾ གོ་དྷི་ཀོ, སུ་བཱ་ཧུ, ཝ་ལླི་ཡོ, ཨུ་ཏྟི་ཡོཏི ནཱ་མཱ་ནི ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ ཝ་ས་ནྟོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་པྤ་མུ་ཁེ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ད་མེ་སི. ཏ་དཱ ཏེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ལླ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ལ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༡-༢༣) –
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཾ;
པ་ཝ་རཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་ནྟཾ, ཝ་ནཱ ནི་བྦ་ན་མཱ་ག་ཏཾ.
‘‘ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ པཱ་དཱ་སིཾ, སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ, མ་ཧཱ་ཝཱི་ར་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘པ་དེ་ནཱ་ནུ་པ་དཱ་ཡ་ནྟཾ, ནི་བྦཱ་པེ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ;
ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཝི་ཏྟི མེ ཛཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷེ ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནེ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑཱ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་མྷི་ཏོ ཀ་པྤེ, མ་ཧཱ་རེ་ཎུ་ས་ནཱ་མ་ཀཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ས་ཏྟེ་ཏེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
གོ་དྷི་ཀོ ཐེ་རོ.
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ནི་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནི་ཡཾ ཡ་ཐཱ;
ཏི་དྷཱ་པ་བྷི་ནྣཾ མཱ་ཏ་ངྒཾ, ཀུ་ཉྫ་རཾ་ཝ མ་ཧེ་སི་ནཾ.
‘‘ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཾ དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨུ་ལུ༹་རཱ་ཛཾ་ཝ པཱུ་རི་ཏཾ;
ར་ཐི་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ཨ་པ་སྶ་ཧཾ.
‘‘ཉཱ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན ཨ་ཉྫ་ལིཾ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, སི་དྡྷ་ཏྠ་མ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡིཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཉཱ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི་མྷི་ཏོ ཀ་པྤེ, སོ་ལ༹་སཱ་སུཾ ན་རུ་ཏྟ་མཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
སུ་བཱ་ཧུ་ཏྠེ་རོ.
‘‘ཏི་ཝ་རཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སཱི་ཧཾ, ཨ་ཧོ་སིཾ མཱ་ལི་ཀོ ཏ་དཱ;
ཨ་དྡ་སཾ ཝི་ར་ཛཾ བུ་དྡྷཾ, སི་དྡྷ་ཏྠཾ ལོ་ཀ་པཱུ་ཛི་ཏཾ.
‘‘པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, པུ་པྥ་ཧ་ཏྠ་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠུ་པ་པ་ཛྫཱ་མི, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་ཧ་སཱ.
‘‘ཨ་ནུ་བྷོ་མི ཕ་ལཾ ཨི་ཊྛཾ, པུ་བྦེ སུ་ཀ་ཏ་མ་ཏྟ་ནོ;
པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ སུ་མ་ལླེ་ཧི, པུ་པྥ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཾ;
པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་ས་ཏཱ ཏ་ཏྠ, ན་ཛྫ་ས་མ་ས་ནཱ་མ་ཀཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཝ་ལླི་ཡོ ཐེ་རོ.
‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཛཱ་ཏི་པུ་པྥ་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
པཱ་དེ་སུ ས་ཏྟ པུ་པྥཱ་ནི, ཧཱ་སེ་ནོ་ཀི་རི་ཏཱ་ནི མེ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན་ཧཾ ཨ་ཛྫ, ཨ་བྷི་བྷོ་མི ན་རཱ་མ་རེ;
དྷཱ་རེ་མི ཨ་ནྟི་མཾ དེ་ཧཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་མ་ནྟ་ག་ནྡྷ་ནཱ་མཱ་སུཾ, ཏེ་ར་ས ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ;
ཨི་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཀེ ཀ་པྤེ, ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟཱ ཛ་ནཱ་དྷི་པཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༡-༢༣);
ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཐེ་རོ.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཐེ་རཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཉྙཱ་ཏཱ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ས་ཧེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དཱ རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཐེ་རེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ན ཚཱ་དེ་སི. ཐེ་རཱ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་སུ ཀུ་ཊི་ཀཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎཾ དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ, ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡོ ཚཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ, མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ཀུ་ཊི་ཀཱ་མ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ མ་ཧ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རཱ ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཨ་ཐུ་ཏྟ་ར་པཱ་ཙཱི་ན་དི་ས་ཏོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏེ་སུ གོ་དྷི་ཀ་ཏྠེ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཧ མེ་གྷ་ག་ཛྫི་ཏེ་ན –
༥༡. ‘‘ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ ཡ་ཐཱ སུ་གཱི་ཏཾ, ཚ་ནྣཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ སུ་ཁཱ ནི་ཝཱ་ཏཱ;
ཙི་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ཐ ཙེ པ་ཏྠ་ཡ་སི པ་ཝ་སྶ དེ་ཝཱ’’ཏི. –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ཏཱིཏི སི་ཉྩ་ཏི ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཾ པ་ཝེ་ཙྪ་ཏི. དེ་ཝོཏི མེ་གྷོ. ཡ་ཐཱ སུ་གཱི་ཏནྟི སུ་ནྡ་ར་གཱི་ཏཾ ཝི་ཡ ག་ཛྫ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མེ་གྷོ ཧི ཝ་སྶ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐ་ན་ཡ་ནྟོ ཝི་ཛྫུ་ཏཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ་ཝ སོ་བྷ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལོ. ཏ་སྨཱ སི་ནི་དྡྷ་མ་དྷུ་ར་ག་མྦྷཱི་ར་ནི་གྒྷོ་སོ ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ས་དྡ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་པཱི་ལི༹་ཏཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྣཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ སུ་ཁཱ ནི་ཝཱ་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ན དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎཱ་དཱི་ཧི ཚཱ་དི་ཏཱ ཨ་ཡཾ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཊྛི་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ནུ་པ་པཱི་ལི༹་ཏཾ ཨཱ་ཧ. པ་རི་བྷོ་ག་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་སྶ ཙ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁཱ. ཕུ་སི་ཏ་གྒ་ལ༹་པི་ཧི་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཏཱ་ཧི ཝཱ་ཏ་པ་རི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨཱ་ཝཱ་ས་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་པཱི་ལི༹་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཙི་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧནྟི ཙི་ཏྟ་ཉྩ མ་མ སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཙེ པ་ཏྠ་ཡ་སཱིཏི ཨ་ཐ ཨི་དཱ་ནི པ་ཏྠ་ཡ་སི ཙེ, ཡ་དི ཨི་ཙྪ་སི. པ་ཝ་སྶཱཏི སི་ཉྩ ཨུ་ད་ཀཾ པ་གྒྷ་ར ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཾ པ་ཝེ་ཙྪ. དེ་ཝཱཏི མེ་གྷཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
གོ་དྷི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སུ་བཱ་ཧུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ ཨེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ སུ་བཱ་ཧུ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཀཱ་ཡེཏི མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་པྤི་ཏཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཐེ་རོ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ’’ཏི.
སུ་བཱ་ཧུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཝ་ལླི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཝ་ལླི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོཏི ཏ་སྶཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཝ་ལླི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ
༤. ཨུ་ཏྟི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. ཨུ་ཏྟི་ཡ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་དུ་ཏི་ཡོཏི ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ, ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཙ ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་ཏྟི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཐེ་རཱ་ནཾ གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་ས་ནྡིཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སུ་ད་སྶ་ནོ ནཱ་མ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ སུ་མ་ན་པུ་པྥེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཨ་ཝུ་ཊྛི་བྷ་ཡཾ བྱཱ་དྷི་བྷ་ཡཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཡ་ནྟི ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཏཾ ས་བྦཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ན ཝེ་སཱ་ལིཾ པ་ཝི་ཊྛེ བྷ་ཡེ་སུ ཙ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་སུ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ ཙ ཛཱ་ཏེ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཛ་ནཱ. ཏེ་པི ཧི ཨི་མ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཀ་སྶ་པ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་པི ས་ཧཱ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ས་ཧེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཾ་སུ, པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀུ་ས་ལ་བཱི་ཛ་རོ་པ་ནཱ་དིཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩོ སཱ་ཀེ་ཏེ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནེ སུ་སཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཛི་ཎྞ་ཀཾ ཨཱ་ས་ནྡིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་སཱ་ཎེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཏི་རི་ཡ་ཉྩ ཏི་ཎཱ་དཱི་ཧི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. པ་ཋ་མ་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༢༤-༢༨) –
‘‘སུ་ད་སྶ་ནོ་ཏི ནཱ་མེ་ན, མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ;
ཨ་དྡ་སཾ ཝི་ར་ཛཾ བུ་དྡྷཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ན་རཱ་ས་བྷཾ.
‘‘ཛཱ་ཏི་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, པཱུ་ཛ་ཡིཾ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རཾ;
ཝི་སུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ སུ་མ་ནོ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ས་མ་ཛ྄ཛྷ་གཾ.
‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ་ཡ, ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.
‘‘སོ་ལ༹་སཱ་སིཾ་སུ རཱ་ཛཱ་ནོ, དེ་ཝུ་ཏྟ་ར་ས་ནཱ་མ་ཀཱ;
ཚ་ཏྟིཾ་ས་མྷི ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ན ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ས་ནྡིཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༥༥. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྡིཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ས་ནྡཱི ནཱ་མ དཱི་གྷ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱི་ཋཾ, ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མྤི ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ, ཡ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏུ་མེ་ཝ ས་ཀྐཱ, ན ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཏཾ ཨཱ་ས་ནྡིཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨུ་ཏུ་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁེ་ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཾ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ, ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ནཱ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏི;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༨༥; མི. པ. ༦.༡.༡);
ཨ་པ་རེ ‘‘ཨཱ་ས་ནྡི་ཀུ་ཊི་ཀ’’ནྟི པཱ་ཋཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ས་ནྡི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ཨཱ་ས་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ག་ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཉྩ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏ་ཀུ་ཊི་ཀཱ ཨཱ་ས་ནྡཱི ནཱ་མ, ཏཾ ཨཱ་ས་ནྡིཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨོ་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཨ་ཉྫ་ནཾ ཝ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཝ་ནཾ, ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི ཨ་ཉྫ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཝ་ལླི་ཡོ, ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཝ་ནཾ ‘‘ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ན’’ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨ་ཉྫ་ནཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནཾ ཨོ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནནྟི ཝི་ཧ་ར་ཏཱ མ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀོ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱི་ཏ་ལཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མྨུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ པ་སཱ་ད་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སོ ཏེ་ན ཨ་ན་པྤ་ཀཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སི. སེ་སཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ སཱ་ཡཾ ཁེ་ཏྟ་ས་མཱི་པེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ དེ་ཝེ ཕུ་སཱ་ཡ་ནྟེ ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙཾ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊིཾ དི་སྭཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀེ ནི་སཱི་དི. ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༢༩-༣༥) –
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ནི་ལ་ཉྫ་སེ;
གྷ་ཏཱ་ས་ནཾ་ཝ ཛ་ལི་ཏཾ, ཨཱ་དི་ཏྟཾ་ཝ ཧུ་ཏཱ་ས་ནཾ.
‘‘པཱ་ཎི་ནཱ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཡ྄ཧ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་ཀྑི་པིཾ ཨ་ཧཾ;
ས་མྤ་ཊི་ཙྪི མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, བུ་དྡྷོ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ ཨི་སི.
‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཋི་ཏོ ས་ཏྠཱ, པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ནཱ་མ་ཀོ;
མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ ད་ཀ་དཱ་ནེ་ན, པཱི་ཏི་ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཙ;
ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དྭི་པ་དི་ནྡ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ ན་རཱ་ས་བྷ;
པ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ཙ་ལཾ ཋཱ་ནཾ, ཧི་ཏྭཱ ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡཾ.
‘‘ས་ཧ་སྶ་རཱ་ཛ་ནཱ་མེ་ན, ཏ་ཡོ ཏེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ;
པ་ཉྩ་ས་ཊྛི་ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟཱ ཛ་ནཱ་དྷི་པཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀོ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཡི་དཾ ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཙ ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ –
༥༦. ‘‘ཀོ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ;
ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མོ་གྷཱ ཏེ ཀུ་ཊི་ཀཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི. –
ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ.
ཏ་ཏྠ ཀོ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡནྟི, ‘‘ཨི་མི་སྶཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཀོ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡནྟི ཐེ་ར་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ ཀུ་ཊི་པ་རི་བྷོ་གཾ ཨ་ནུ་མོ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཏ་མེ་ཝ པུ་ཉྙཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨེ་ཀོ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སོ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, ཨི་མ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལ, ཡ་ཐཱ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི ས་དྡ་ཧ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་སྶུ. ཨ་མོ་གྷཱ ཏེ ཀུ་ཊི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ ཨ་མོ་གྷཱ ཨ་ཝ་ཉྫྷཱ ས་ཕ་ལཱ ས་ཨུ་དྲ་ཡཱ, ཡ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ. ས་ཙེ ཏྭཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་སི, ཏཾ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལོ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཨེ་དི་སོ ཨ་ཡྻོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨི་མཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཏ་མྦྷཱ་ཝི་ནིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཝི་ཧཱ་སི ཀུ་ཊི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ;
ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, དེ་ཝི་ནྡོ ཏྭཾ བྷ་ཝི་སྶ་སི.
‘‘ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶ་སི;
ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, རཱ་ཛཱ ར་ཊྛེ བྷ་ཝི་སྶ་སི;
ར་ཏ་ན་ཀུ་ཊི ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ པ་ན ཐེ་ར་སྶ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རཱིཏྭེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ་པི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཡ་མཱ་ཧུ པུ་རཱ་ཎི་ཡཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཀཱ་ལེ ན་ལ༹་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི ཝི་ར་ཙི་ཏཾ བཱི་ཛ་ནིཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. སེ་སཾ ཡ་དེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ པུ་རཱ་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ ཛི་ཎྞཱ, ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཡ་མཱ་ཧུ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༥༧. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཧཱུཏི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྷི དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རཱ་ཎི་ཡཱཏི པུ་རཱ་ཏ་ནཱི ཨ་དྡྷ་ག་ཏཱ. ཨ་ཉྙཾ པ་ཏྠ་ཡ་སེ ན་ཝཾ ཀུ་ཊིནྟི ཨི་མི་སྶཱ ཀུ་ཊི་ཡཱ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨི་དཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ན་ཝཾ ཀུ་ཊིཾ པ་ཏྠ་ཡ་སེ པ་ཏྠེ་སི ཨཱ་སཱི་ས་སི. ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་ན ཨཱ་སཾ ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝི་རཱ་ཛ་ཡ པུ་རཱ་ཎི་ཡཾ ཝི་ཡ ན་ཝཱ་ཡ་མྤི ཀུ་ཊི་ཡཾ ཨཱ་སཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་པེ་ཀྑཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཧི, ས་བྦ་སོ ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཧི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ དུ་ཀྑཱ བྷི་ཀྑུ པུ་ན ན་ཝཱ ནཱ་མ ཀུ་ཊི བྷི་ཀྑུ པུ་ན ཨི་དཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཡཾ པུ་རཱ་ཎི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ཊི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རཱ་ཎཱི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ ཛི་ཎྞཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི, ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནེ་ན པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀུ་ཊི་མྤི པ་ཏྠེ་ནྟོ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སཱ པ་ན ན་ཝཱ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི ཝི་ཡ ཀ་ར་ཎ་དུ་ཀྑེ་ན ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་པི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་དི་དུ་ཀྑ་སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ, ཏ་སྨཱ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཨཱ་སཾ ཨ་པེ་ཀྑཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡ ས་བྦ་སོ ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རོ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༣༦-༤༦) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
ཏི་ཎ་ཏྠ་རེ ནི་སི་ནྣ་སྶ, ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘ན་ལ༹་མཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, བ་ནྡྷི་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ནིཾ ཨ་ཧཾ;
བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སིཾ, དྭི་པ་དི་ནྡ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙཱུ, བཱི་ཛ་ནིཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘ཡ་ཐཱ མེ ཀཱ་ཡོ ནི་བྦཱ་ཏི, པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཝི་དྷ་གྒཱི་ཧི, ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཝ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏུ.
‘‘ས་བྦེ དེ་ཝཱ ས་མཱ་ག་ཙྪུཾ, ཡེ ཀེ་ཙི ཝ་ན་ནི་སྶི་ཏཱ;
སོ་སྶཱ་མ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཧཱ་ས་ཡ་ནྟ་ཉྩ དཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ནི་སི་ནྣོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ, དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏོ;
དཱ་ཡ་ཀཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ནྟོ, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ བཱི་ཛ་ནི་དཱ་ནེ་ན, ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
སུ་བྦ་ཏོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་སེ་སེ་ན, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
མཱ་ལུ་ཏོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཨི་མི་ནཱ བཱི་ཛ་ནི་དཱ་ནེ་ན, ས་མྨཱ་ན་ཝི་པུ་ལེ་ན ཙ;
ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, སུ་བྦ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཏེ;
ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ས་ཧ་སྶེ, ཨ་ཊྛ མཱ་ལུ་ཏ་ནཱ་མ་ཀཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྐུ་ས་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཧཱ་སི. སཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སི. ཀུ་ཊི་ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ ཙ་སྶ ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རཱིཏྭེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ར་མ་ཎཱི་ཡཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ་པི ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ས་ལ་བཱི་ཛ་རོ་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀ་པྤ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བུ་དྡྷཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དཱ་སི. པུ་པྥེ་ཧི ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སེ་སཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩོ ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སཱ ཧོ་ཏི ཀུ་ཊི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མི་ཀཱ ཨཱ་རཱ་མ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཱ མུ་ཏྟཱ་ཛཱ་ལ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཀི་ཎྞ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཱ ཐེ་ར་སྶ ཙ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མྨ་ཊྛ་ངྒ་ཎ་ཏཱ་དི་ནཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༤༧-༥༢) –
‘‘ཀཱ་ན་ནཾ ཝ་ན་མོ་གྒ་ཡ྄ཧ, ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ནི་རཱ་ཀུ་ལཾ;
སཱི་ཧཱ་ས་ནཾ མ་ཡཱ དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘མཱ་ལཱ་ཧ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ཏྭཱ ཙ ནཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ;
ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ, པ་ཀྐཱ་མིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་མུ་ཁོ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དྭི་པ་དི་ནྡ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ ན་རཱ་ས་བྷ;
ས་ནྣི་བྦཱ་པེ་མི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, སཱི་ཧཱ་ས་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ས་ནྣི་བྦཱ་པ་ཀ་ཁ་ཏྟི་ཡོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་པེ་ཀྑ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཊིཾ པ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ དྷུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏ་ཏྠ ག་ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨེ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ སི་ཡཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱི་ཡ་ཧ་ད་ཡོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན – ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ. མ་ཡ་མྤི ར་མ་ཎཱི་ཡ་རཱུ་པཱ པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ནེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ མ་ནོ་ར་མཱ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.