༡. གོ་དྷི་ཀཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཙ་ཏ་སྶོ – གོ་དྷི་ཀོ, སུ་བཱ་ཧུ, ཝ་ལླི་ཡོ, ཨུ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཐེ་རཱ་ནཾ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨི་མེ་པི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟཱ ཨི་ཏོ ཙ་ཏུ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ སི་དྡྷ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ ཨ་དཱ་སི. དུ་ཏི་ཡོ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. ཏ་ཏི་ཡོ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཀེ་ན པུ་པྥ་ཧ་ཏྠེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠོ སུ་མ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛ་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ཏྠ་རི ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ པ་སུ་ཏེ་ན ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ པཱ་ཝཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ལླ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སཾ གོ་དྷི་ཀོ, སུ་བཱ་ཧུ, ཝ་ལླི་ཡོ, ཨུ་ཏྟི་ཡོཏི ནཱ་མཱ་ནི ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ ཝ་ས་ནྟོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་པྤ་མུ་ཁེ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ད་མེ་སི. ཏ་དཱ ཏེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ལླ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ལ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༡-༢༣) –
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཾ;
པ་ཝ་རཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་ནྟཾ, ཝ་ནཱ ནི་བྦ་ན་མཱ་ག་ཏཾ.
‘‘ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ པཱ་དཱ་སིཾ, སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ, མ་ཧཱ་ཝཱི་ར་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘པ་དེ་ནཱ་ནུ་པ་དཱ་ཡ་ནྟཾ, ནི་བྦཱ་པེ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ;
ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཝི་ཏྟི མེ ཛཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷེ ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནེ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑཱ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་མྷི་ཏོ ཀ་པྤེ, མ་ཧཱ་རེ་ཎུ་ས་ནཱ་མ་ཀཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ས་ཏྟེ་ཏེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
གོ་དྷི་ཀོ ཐེ་རོ.
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ནི་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནི་ཡཾ ཡ་ཐཱ;
ཏི་དྷཱ་པ་བྷི་ནྣཾ མཱ་ཏ་ངྒཾ, ཀུ་ཉྫ་རཾ་ཝ མ་ཧེ་སི་ནཾ.
‘‘ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཾ དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨུ་ལུ༹་རཱ་ཛཾ་ཝ པཱུ་རི་ཏཾ;
ར་ཐི་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ཨ་པ་སྶ་ཧཾ.
‘‘ཉཱ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན ཨ་ཉྫ་ལིཾ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, སི་དྡྷ་ཏྠ་མ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡིཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཉཱ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི་མྷི་ཏོ ཀ་པྤེ, སོ་ལ༹་སཱ་སུཾ ན་རུ་ཏྟ་མཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
སུ་བཱ་ཧུ་ཏྠེ་རོ.
‘‘ཏི་ཝ་རཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སཱི་ཧཾ, ཨ་ཧོ་སིཾ མཱ་ལི་ཀོ ཏ་དཱ;
ཨ་དྡ་སཾ ཝི་ར་ཛཾ བུ་དྡྷཾ, སི་དྡྷ་ཏྠཾ ལོ་ཀ་པཱུ་ཛི་ཏཾ.
‘‘པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, པུ་པྥ་ཧ་ཏྠ་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠུ་པ་པ་ཛྫཱ་མི, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་ཧ་སཱ.
‘‘ཨ་ནུ་བྷོ་མི ཕ་ལཾ ཨི་ཊྛཾ, པུ་བྦེ སུ་ཀ་ཏ་མ་ཏྟ་ནོ;
པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ སུ་མ་ལླེ་ཧི, པུ་པྥ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཾ;
པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་ས་ཏཱ ཏ་ཏྠ, ན་ཛྫ་ས་མ་ས་ནཱ་མ་ཀཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཝ་ལླི་ཡོ ཐེ་རོ.
‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཛཱ་ཏི་པུ་པྥ་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
པཱ་དེ་སུ ས་ཏྟ པུ་པྥཱ་ནི, ཧཱ་སེ་ནོ་ཀི་རི་ཏཱ་ནི མེ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན་ཧཾ ཨ་ཛྫ, ཨ་བྷི་བྷོ་མི ན་རཱ་མ་རེ;
དྷཱ་རེ་མི ཨ་ནྟི་མཾ དེ་ཧཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་མ་ནྟ་ག་ནྡྷ་ནཱ་མཱ་སུཾ, ཏེ་ར་ས ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ;
ཨི་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཀེ ཀ་པྤེ, ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟཱ ཛ་ནཱ་དྷི་པཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༡.༡-༢༣);
ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཐེ་རོ.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཐེ་རཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཉྙཱ་ཏཱ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ས་ཧེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དཱ རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཐེ་རེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ན ཚཱ་དེ་སི. ཐེ་རཱ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་སུ ཀུ་ཊི་ཀཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎཾ དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ, ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡོ ཚཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ, མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ཀུ་ཊི་ཀཱ་མ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ མ་ཧ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རཱ ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཨ་ཐུ་ཏྟ་ར་པཱ་ཙཱི་ན་དི་ས་ཏོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏེ་སུ གོ་དྷི་ཀ་ཏྠེ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཧ མེ་གྷ་ག་ཛྫི་ཏེ་ན –
༥༡. ‘‘ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ ཡ་ཐཱ སུ་གཱི་ཏཾ, ཚ་ནྣཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ སུ་ཁཱ ནི་ཝཱ་ཏཱ;
ཙི་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ཐ ཙེ པ་ཏྠ་ཡ་སི པ་ཝ་སྶ དེ་ཝཱ’’ཏི. –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ཏཱིཏི སི་ཉྩ་ཏི ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཾ པ་ཝེ་ཙྪ་ཏི. དེ་ཝོཏི མེ་གྷོ. ཡ་ཐཱ སུ་གཱི་ཏནྟི སུ་ནྡ་ར་གཱི་ཏཾ ཝི་ཡ ག་ཛྫ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མེ་གྷོ ཧི ཝ་སྶ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐ་ན་ཡ་ནྟོ ཝི་ཛྫུ་ཏཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ་ཝ སོ་བྷ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལོ. ཏ་སྨཱ སི་ནི་དྡྷ་མ་དྷུ་ར་ག་མྦྷཱི་ར་ནི་གྒྷོ་སོ ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ས་དྡ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་པཱི་ལི༹་ཏཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྣཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ སུ་ཁཱ ནི་ཝཱ་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ན དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎཱ་དཱི་ཧི ཚཱ་དི་ཏཱ ཨ་ཡཾ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཊྛི་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ནུ་པ་པཱི་ལི༹་ཏཾ ཨཱ་ཧ. པ་རི་བྷོ་ག་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་སྶ ཙ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁཱ. ཕུ་སི་ཏ་གྒ་ལ༹་པི་ཧི་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཏཱ་ཧི ཝཱ་ཏ་པ་རི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨཱ་ཝཱ་ས་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་པཱི་ལི༹་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཙི་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧནྟི ཙི་ཏྟ་ཉྩ མ་མ སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཙེ པ་ཏྠ་ཡ་སཱིཏི ཨ་ཐ ཨི་དཱ་ནི པ་ཏྠ་ཡ་སི ཙེ, ཡ་དི ཨི་ཙྪ་སི. པ་ཝ་སྶཱཏི སི་ཉྩ ཨུ་ད་ཀཾ པ་གྒྷ་ར ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཾ པ་ཝེ་ཙྪ. དེ་ཝཱཏི མེ་གྷཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
གོ་དྷི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.