༡. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙཱུ་ལ༹་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ད་ལི་དྡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ བྷ་ཏི་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཾ སུ་ཛཱ་ཏཾ ནཱ་མ ཐེ་རཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་དེ་ས་རཱ་ཛཱ. ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་མཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ག་ཏཱི་སུ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་ཙྪོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩོ ཙ་རི་ཏཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཝི་ཧ་རི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་དཱ ཙཱུ་ལ༹་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་རོ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལ་དྡྷིཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ནྣོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྲཱུ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༠.༣༡-༤༠) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བྷ་ག་ཝ་ཏོ, སུ་ཛཱ་ཏོ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ;
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, ས་ངྐཱ་རེ ཙ་ར་ཏཱི ཏ་དཱ.
‘‘ན་ག་རེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཱ, པ་རེ་སཾ བྷ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧཾ;
ཨུ་པ་ཌྜྷུ་དུ་སྶཾ ད་ཏྭཱ་ན, སི་ར་སཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡིཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ.
‘‘པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཝི་པུ་ལཾ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ;
ཨུ་པ་ཌྜྷ་དུ་སྶ་དཱ་ནེ་ན, མོ་དཱ་མི ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡོ.
‘‘ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ ཙ་ཧཾ ཨ་ཛྫ, ས་ཀཱ་ན་ནཾ ས་པ་བྦ་ཏཾ;
ཁོ་མ་དུ་སྶེ་ཧི ཚཱ་དེ་ཡྻཾ, ཨ་ཌྜྷུ་དུ་སྶ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཌྜྷུ་དུ་སྶ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཙཱུ་ལ༹་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ལ་ཧཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ས་ཀ་ཏྠ་ཝི་ནཱ་སཾ དི་སྭཱ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན ‘‘པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༡༡. ཏ་ཏྠ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོཏི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་མོ་ད་བ་ཧུ་ལོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨེ བུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨེཏི. ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ་ཡ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ན་ཝ་ཝི་དྷེ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ. སོ ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ན སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ བུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོ་པི ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. པ་དཾ ས་ནྟནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི བྷི་ཀྑུ ས་ནྟཾ པ་དཾ ས་ནྟཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ པ་ར་མ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཝི་ནྡ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཧི བྷི་ཀྑུ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ ས་དྡྷ་མྨེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི, ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ པཱ་མོ་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༠.༡). ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ་ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་མོ་ད་བ་ཧུ་ལོ. ཏ་ཏྠ པ་ན སོ པ་མོ་ད་བ་ཧུ་ལོ ཀིཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨེ བུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཧི ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝ་ན་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༢.༡༨༣).
ཙཱུ་ལ༹་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.