༡. ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་པྤ་བྦ་ཛྫཾ ཝེ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཱ གེ་ཧཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀིཾ་ཀི་རཱ་ཏ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཛེ་ནྟ་གཱ་མེ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཎྜ་ལི་ཀ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཛེ་ནྟོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ནི་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཱ, གྷ་རཱ་པི དུ་རཱ་ཝཱ་སཱ, དྷ་མྨོ ཙ ག་མྦྷཱི་རོ, བྷོ་གཱ ཙ དུ་ར་དྷི་ག་མཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟཱ་བ་ཧུ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི. སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ར་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ སུ་ཁཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༢༡-༢༤) –
‘‘དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧཾ ས་ནྟོ, པཱུ་ཛ་ཡིཾ སི་ཁི་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཀ་ཀྐཱ་རུ་པུ་པྥཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ, བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་ཏོ ཙ ན་ཝ་མེ ཀ་པྤེ, རཱ་ཛཱ ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ ཨ་ཧུཾ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ, ‘‘ཨ་ས་ཀྑིཾ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨཱ་དི་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཚི་ནྡི་ཏུ’’ནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཏ་སྶ ཙ ས་མྨ་དེ་ཝ ཚི་ནྣ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ –
༡༡༡. ‘‘དུ་པྤ་བྦ་ཛྫཾ ཝེ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཱ གེ་ཧཱ, དྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ དུ་ར་དྷི་ག་མཱ བྷོ་གཱ;
ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟི ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནེ་ཝ, ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ས་ཏ་ཏ་མ་ནི་ཙྩ་ཏ’’ནྟི. –
གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ དུ་པྤ་བྦ་ཛྫནྟི ཨ་པྤཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ དུ་ཀྑཾ པ་བྦ་ཛ་ནཾ, དུ་ཀྐ་རཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏི དུ་པྤ་བྦ་ཛྫཾ. ཝེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ད་ལ༹ྷ་ཏྠོ ཝཱ ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི. གེ་ཧ་ཉྩེ ཨཱ་ཝ་སེ་ཡྻཾ, དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཱ གེ་ཧཱ, ཡ་སྨཱ གེ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཝ་ས་ནྟེ་ན ར་ཉྙཱ རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཾ, ཨི་སྶ་རེ་ན ཨི་སྶ་ར་ཀི་ཙྩཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་ཛ་ནོ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨི་ཉྩ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་པི གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཚི་དྡ་གྷ་ཊོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ ཙ དུ་པྤཱུ་རོ, ཏ་སྨཱ གེ་ཧཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨ་དྷི་ཝ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ཝ་སི་ཏུཾ དུ་ཀྑཱ དུ་ཀྐ་རཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཱ དུ་རཱ་ཝཱ་སཱ་ཏི. པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩེ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻཾ དྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ, ཡ་ད་ཏྠཱ པ་བྦ་ཛྫཱ, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ, ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏྟཱ དུ་དྡ་སོ, དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷོ དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ. གེ་ཧ་ཉྩེ ཨཱ་ཝ་སེ་ཡྻཾ, དུ་ར་དྷི་ག་མཱ བྷོ་གཱ ཡེ་ཧི ཝི་ནཱ ན ས་ཀྐཱ གེ་ཧཾ ཨཱ་ཝ་སི་ཏུཾ, ཏེ བྷོ་གཱ དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ དུ་ར་དྷི་ག་མཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝ་མྤི ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟི ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝུ་ཏྟི ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཀི་ཙྪཱ དུ་ཀྑཱ, གྷ་རཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་ས་ཏཱ་ཡ བྷོ་གཱ་ན་ཉྩ དུ་ར་དྷི་ག་མ་ཏཱ་ཡ གེ་ཧེ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཡཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྪཱ ཀ་སི་རཱ ཝུ་ཏྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ས་ཏ་ཏ་མ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ དི་ཝ་སཾ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟ་ཉྩ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ཙ ན ནི་ཙྩ་ནྟི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སི་དྡྷཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྱ་བྷི་ཙ་ར་ཎ་ཏོ སཱ་ས་ནི་ཀ་སྶ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥), ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཾ’’ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦; དཱི. ནི. ༢.༣༧༡; སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡), ‘‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༨) ཙ ཏ་ད་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝི་ཏ་ཀྐེ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་ད་མེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.