༦. སུ་ཧེ་མ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་ཧེ་མ་ནྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ དྭཱ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ ཏི་སྶ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཝ་ན་ཙ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ནེ ཝ་ས་ཏི, ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏུཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་ག་ནྡྷཱ་ནི པུ་ནྣཱ་ག་པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ པཱ་རི་ཡ་ནྟ་དེ་སེ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, སུ་ཧེ་མ་ནྟོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༤༦-༥༠) –
‘‘ཀཱ་ན་ནཾ ཝ་ན་མོ་ག་ཡ྄ཧ, ཝ་སཱ་མི ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ཧཾ;
པུ་ནྣཱ་གཾ པུ་པྥི་ཏཾ དི་སྭཱ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛཾ ཨ་ནུ་སྶ་རིཾ.
‘‘ཏཾ པུ་པྥཾ ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ་ན, སུ་ག་ནྡྷཾ ག་ནྡྷི་ཏཾ སུ་བྷཾ;
ཐཱུ་པཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་ལི་ནེ, བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘དྭེ་ན་ཝུ་ཏེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་མྷི ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ, ཨེ་ཀོ ཨཱ་སིཾ ཏ་མོ་ནུ་དོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཁོ ཡཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀི་ལཱ་སུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ ཀ་ངྑཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཉྙཱུ་ན་ཉྩ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ –
༡༠༦. ‘‘ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ, ས་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་རི་ནོ;
ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶཱི དུ་མྨེ་དྷོ, ས་ཏ་ད་སྶཱི ཙ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶཱཏི ལཱི་ན་མ་ཏྠཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ལི་ངྒཱ་ནི, ཨ་ཏྠེ་སུ ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་ན ས་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ལི་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཏ་ལི་ངྒོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ ས་ཏ་ས་དྡོ, ‘‘ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན ས་ངྑྱཱ་ཝི་སེ་ས་ཏྠོ ཏ་སྶ ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ. ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ཉེ་ཡྻ་སྶ, ཉེ་ཡྻ་ཉྷི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཙ ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ནེ་ཀ་ལི་ངྒོ, ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཀྐོ པུ་རི་ནྡ་དོ མ་གྷ་ཝཱ’’ཏི, ‘‘པ་ཉྙཱ ཝི་ཛྫཱ མེ་དྷཱ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཙ. ཡེ་ན ལི་ངྒེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་མྷི ཨི་ནྡ་ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟོ, ན ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་དི་ས་དྡཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙེ་ན. ཏ་ཐཱ ཡེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་མྷི པ་ཉྙཱ་ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟོ, ན ཏེ་ན ཝི་ཛྫཱ་དི་ས་དྡཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི.
ས་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་རི་ནོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཏོ. ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན ཧི སོ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི. སོ ཙ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ ཏེ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཙ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ལི་ངྒེ་ནྟི ཉཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ལི་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་སྶི་མེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནེ་ཀེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ, ས་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི – ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥).
ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶཱི དུ་མྨེ་དྷོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ལི་ངྒེ ཨ་ནེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏྠེ ཡོ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶཱི ཨ་པུ་ཐུ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ལི་ངྒ་མ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྩ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ‘‘མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཧ་ཏྠི་ད་སྶ་ན་ཀ་ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ངྒ་གཱ་ཧཱི དུ་མྨེ་དྷོ དུ་པྤ་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ མི་ཙྪཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ཏོ ཙ. ས་ཏ་ད་སྶཱི ཙ པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི པ་ཀཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་བྦ་སོ པ་སྶ་ཏི. ཡོ ཝཱ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ ཨ་ནེ་ཀེ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ད་སྶེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི, སོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཏྠེ་སུ ཀུ་ས་ལོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་སི.
སུ་ཧེ་མ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.