༡༡. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་ཝ་གྒོ
༡. བེ་ལ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཧི་ཏྭཱ གི་ཧི་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝོ་སི་ཏ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བེ་ལ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཀ་པྤེ ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ནྟྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་སཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝེ་སྶ་བྷུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ས་ཏྠུ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་དྡི་སྶ པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བེ་ལ་ཊྛཱ་ནི་ཀོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ལ་སོ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷི་བ་ཧུ་ལོ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ ཨ་ཧོ་སི, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ –
༡༠༡. ‘‘ཧི་ཏྭཱ གི་ཧི་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝོ་སི་ཏ་ཏྟོ, མུ་ཁ་ན་ངྒ་ལཱི ཨོ་ད་རི་ཀོ ཀུ་སཱི་ཏོ;
མ་ཧཱ་ཝ་རཱ་ཧོ་ཝ ནི་ཝཱ་པ་པུ་ཊྛོ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷ་མུ་པེ་ཏི མ་ནྡོ’’ཏི. –
ཨི་མཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛེ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ར་ཏོ ནི་སི་ནྣཾ ཝི་ཡ དི་སྭཱ ཏ་ཉྩ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༤.༤༡-༤༦) –
‘‘ཀ་ཎི་ཀཱ་རཾ་ཝ ཛོ་ཏ་ནྟཾ, ནི་སི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཾ དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨོ་ས་དྷིཾ ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཾ.
‘‘ཏ་ཡོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཨཱ་སུཾ, ས་ཀེ སི་པྤེ སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ;
ཁཱ་རི་བྷཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཨ་ནྭེ་ནྟི མ་མ པ་ཙྪ་ཏོ.
‘‘པུ་ཊ་ཀེ ས་ཏྟ པུ་པྥཱ་ནི, ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཏ་པ་སྶི་ནཱ;
ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎ་མྷི, ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶཱ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཉཱ་ཎ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་མྷི, ཝི་པུ་ལཱ་བྷ་ས་ནཱ་མ་ཀོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་པཱུ་ཛེ་ནྟོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཙ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཧཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཧི་ཏྭཱ གི་ཧི་ཏྟནྟི ག་ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཝོ་སི་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཝོ་སི་ཏ་ཏྟོ, ཡ་ད་ཏྠཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་རི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏཱི་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཝོ་སི་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་ཨ་ཝོ་སི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཝི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ མ་གྒཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཀ་ཏཱ་ཝཱི, ད་ས་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ་སུ ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ངྒ་ལཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མུ་ཁ་ན་ངྒ་ལཱི. ན་ངྒ་ལེ་ན ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝིཾ པ་རེ་སུ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཁ་ན་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ད་རི་ཀོཏི ཨུ་ད་རེ པ་སུ་ཏོ ཨུ་ད་ར་པོ་ས་ན་ཏ་པྤ་རོ. ཀུ་སཱི་ཏོཏི ཨ་ལ་སོ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཝ་རཱ་ཧོ་ཝ ནི་ཝཱ་པ་པུ་ཊྛོ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷ་མུ་པེ་ཏི མ་ནྡོ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝོ་སི་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷ་མུ་པེ་ཏི མ་ནྡོ, ན ཨེ་ཝཾ མཱ་དི་སོ པ་ཎྜི་ཏོ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི.
བེ་ལ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སེ་ཏུ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མཱ་ནེ་ན ཝ་ཉྩི་ཏཱ་སེཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སེ་ཏུ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཏི་སྶ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏི་སྶཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ སུ་མ་དྷུ་རཾ པ་ན་ས་ཕ་ལཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སཱ་ལ༹་ཝཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཎྜ་ལི་ཀ་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, སེ་ཏུ་ཙྪོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ པི་ཏ་རི མ་ཏེ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཝི་རཱ་དྷེ་ནྟོ ར་ཛྫཾ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༧.༡༣-༡༧) –
‘‘ཏི་སྶ་སྶ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, པུ་བྦེ ཕ་ལ་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཉྩ པཱ་དཱ་སིཾ, ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏཾ.
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ ཏ་མ་ཧཾ ད་ཏྭཱ, ཏི་སྶ་སྶ ཏུ མ་ཧེ་སི་ནོ;
མོ་དཱ་མ་ཧཾ ཀཱ་མ་ཀཱ་མཱི, ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ ཡ་མི་ཙྪ་ཀཾ.
‘‘དྭེ་ན་ཝུ་ཏེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་ཏོ ཏེ་ར་ས་ཀ་པྤ་མྷི, རཱ་ཛཱ ཨི་ནྡ་ས་མོ ཨ་ཧུ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ ག་ར་ཧ་ནྟོ –
༡༠༢. ‘‘མཱ་ནེ་ན ཝ་ཉྩི་ཏཱ་སེ, ས་ངྑཱ་རེ་སུ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་མཱ་ནཱ་སེ;
ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷེ་ན མ་ཐི་ཏཱ, ས་མཱ་དྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ མཱ་ནེ་ན ཝ་ཉྩི་ཏཱ་སེཏི ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན མཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་བྷ་ཎྜ་ཙྪེ་ད་ནེ་ན ཝི་པྤ་ལ་དྡྷཱ. ས་ངྑཱ་རེ་སུ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་མཱ་ནཱ་སེཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཙ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་མཱ་ནཱ, ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ. ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷེ་ན མ་ཐི་ཏཱཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ན་ཉྩ ལཱ་བྷེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷེ་ཧི མ་ཐི་ཏཱ མ་དྡི་ཏཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མཱ་དྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ན ཝི་ནྡ་ནྟི ན པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ མཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་དྡ་སུ་ནོ ས་མཱ་དྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཝི་དྡ་སུ་ནོ. ཏེ པ་ན མཱ་དི་སཱ ཏེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟེ་ཝཱ་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སེ་ཏུ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བ་ནྡྷུ་ར་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བ་ནྡྷུ་ར་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ གོ་པ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་པ་རི་སཾ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀ་ཎ་ཝེ་ར་པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ས་ངྒྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, བ་ནྡྷུ་རོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༧.༧-༡༢) –
‘‘སི་དྡྷ་ཏྠོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛོ ན་རཱ་ས་བྷོ;
པུ་ར་ཀྑ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ན་ག་རཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ.
‘‘ར་ཉྙོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཨཱ་སིཾ, གོ་པ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏོ;
པཱ་སཱ་དེ ཨུ་པ་ཝི་ཊྛོ་ཧཾ, ཨ་དྡ་སཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ཀ་ཎ་ཝེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ས་མོ་ཀི་རིཾ;
བུ་དྡྷ་སྶ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ་ན, ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ ས་མོ་ཀི་རིཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་མྷི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཙ་ཏུ་རཱ་སུཾ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རེ སུ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་བྦ་ཉྩ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པུ་རི་མ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་པེ་ནྟོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. བྷི་ཀྑཱུ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་ས་ཐ, ས་ཙེ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཝེ་ཀ་ལླཾ, མ་ཡཾ ཏཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཐེ་རོ, ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་ལཱ༹་རེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཡཱ་པེ་མི, དྷ་མྨ་ར་སེ་ནེ་ཝ་མྷི ཏི་ཏྟོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ –
༡༠༣. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ, སུ་ཁི་ཏོ དྷ་མྨ་ར་སེ་ན ཏ་པྤི་ཏོ;
པི་ཏྭཱ ར་ས་གྒ་མུ་ཏྟ་མཾ, ན ཙ ཀཱ་ཧཱ་མི ཝི་སེ་ན ས་ནྠ་ཝ’’ནྟི. –
གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོཏི ཡེ་ན མཾ ཏུ་མྷེ ཏ་པྤེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ཐ, ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་མི་ས་ལཱ་བྷེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་མི་ས་ར་སེ་ན ནཱ་ཧཾ ཨ་ཏྠི་ཀོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ས་ནྟུ་ཊྛི པ་ར་མཾ སུ་ཁ་ནྟི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ཧེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཡཱ་པེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝེ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁི་ཏོ དྷ་མྨ་ར་སེ་ན ཏ་པྤི་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་ར་སེ་ན ཙེ་ཝ ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ར་སེ་ན ཙ ཏ་པྤི་ཏོ པཱི་ཎི་ཏོ སུ་ཁི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མེ་ན སུ་ཁེ་ན སུ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི་ཏྭཱ ར་ས་གྒ་མུ་ཏྟ་མནྟི ས་བྦ་ར་སེ་སུ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦ་ར་སཾ དྷ་མྨ་ར་སོ ཛི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༣༥༤). ན ཙ ཀཱ་ཧཱ་མི ཝི་སེ་ན ས་ནྠ་ཝནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ར་སུ་ཏྟ་མཾ དྷ་མྨ་ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཝི་སེ་ན ཝི་ས་ས་དི་སེ་ན ཝི་ས་ར་སེ་ན ས་ནྠ་ཝཾ སཾ་ས་གྒཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བ་ནྡྷུ་ར་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཁི་ཏ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ལ་ཧུ་ཀོ ཝ་ཏ མེ ཀཱ་ཡོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁི་ཏ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མེ ནི་སི་ནྣོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྶ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཨ་པྥོ་ཊེ་ནྟོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཁི་ཏ་ཀོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༧.༡-༦) –
‘‘པ་དུ་མོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, དྭི་པ་དི་ནྡོ ན་རཱ་ས་བྷོ;
པ་ཝ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ས་མ་ཡོ ཨཱ་སི, ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཧེ་སི་ནོ;
ཡེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན ས་མྤ་ཏྟཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཀྑིཾ་སུ ཏཱ་ཝ་དེ.
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ གི་ར་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་མ་ཏ་སྶ ཙ དེ་ས་ནཾ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, ཨ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ.
‘‘སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ;
ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶེ་སུ, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.
‘‘ཨཱུ་ན་ཏིཾ་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་ནཱ་མ་ཀོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ས་ཝི་སེ་སཾ ཨི་དྡྷཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟོ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྡྷི ཝ་ལ༹་ཉྫེ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ –
༡༠༤. ‘‘ལ་ཧུ་ཀོ ཝ་ཏ མེ ཀཱ་ཡོ, ཕུ་ཊྛོ ཙ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཝི་པུ་ལེ་ན;
ཏཱུ་ལ་མི་ཝ ཨེ་རི་ཏཾ མཱ་ལུ་ཏེ་ན, པི་ལ་ཝ་ཏཱི་ཝ མེ ཀཱ་ཡོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ‘‘ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ལ་ཧུ་ཀོ ཝ་ཏ མེ ཀཱ་ཡོཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ མེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ས་ལླ་ཧུ་ཀོ ཝ་ཏ, ཡེ་ན ད་ནྡྷཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་མྤི ནཱ་མ ཨི་མཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཕུ་ཊྛོ ཙ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཕ་ར་ནྟེ་ན མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རེ་ན པཱི་ཏི་ས་ཧི་ཏེ་ན སུ་ཁེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཙ མེ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡོ ལ་ཧུ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁ་ས་ཉྙོ་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ལ་ཧུ་ས་ཉྙོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁ་སྶ ཕ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ ཀ་ཐཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎཾ, ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཉྷི ཏ་ནྟི ཙེ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན. ‘‘པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི པ་ན པཱི་ཏི་ས་ཧི་ཏ་ས་དི་སེ་ན སུ་ཁེ་ན, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ཨི་དྷ ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ཙ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༡). པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི པ་ཝི་ས་ཏི ཕུ་ས་ཏི ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༡༢) – ‘‘སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ས་ནྟཾ སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ སཱ་ཡེ་ཝ ས་ཉྙཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སྶ པ་ན་སྶ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ་པི ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནོ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱུ་ལ་མི་ཝ ཨེ་རི་ཏཾ མཱ་ལུ་ཏེ་ན, པི་ལ་ཝ་ཏཱི་ཝ མེ ཀཱ་ཡོ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དཱ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་མི, ཏ་དཱ མཱ་ལུ་ཏེ་ན ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཨེ་རི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ལ་ངྒྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ མེ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཁི་ཏ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མ་ལི་ཏ་ཝ་མྦྷ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ལི་ཏ་ཝ་མྦྷ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ས་ཀུ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ཏཱི་རེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ས་ཀུ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ས་རེ ཀུ་མུ་དཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀུ་རུ་ཀ་ཙྪ་ན་ག་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, མ་ལི་ཏ་ཝ་མྦྷོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཏྠ བྷོ་ཛ་ན་ས་པྤཱ་ཡོ དུ་ལླ་བྷོ, ཨི་ཏ་རེ སུ་ལ་བྷཱ, ཏ་ཏོ ན པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན བྷོ་ཛ་ན་ས་པྤཱ་ཡོ སུ་ལ་བྷོ, ཨི་ཏ་རེ དུ་ལླ་བྷཱ, ཏ་ཏྠ ན ཝ་ས་ཏི པ་ཀྐ་མ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༥༡-༥༧) –
‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ, མ་ཧཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཨ་ཧུ;
པ་དུ་མུ་པྤ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣོ, པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ས་མོ་ཏྠ་ཊོ.
‘‘ཀུ་ཀུ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་སིཾ ས་ཀུ་ཎོ ཏ་དཱ;
སཱི་ལ་ཝཱ བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣོ, པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙེ་སུ ཀོ་ཝི་དོ.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ, ས་ཉྩ་རི་ཏྠ མ་ཧཱ་མུ་ནི.
‘‘ཛ་ལ་ཛཾ ཀུ་མུ་དཾ ཚེ་ཏྭཱ, ཨུ་པ་ནེ་སིཾ མ་ཧེ་སི་ནོ;
མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཊི་གྒ་ཧི མ་ཧཱ་མུ་ནི.
‘‘ཏ་ཉྩ དཱ་ནཾ ད་དི་ཏྭཱ་ན, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.
‘‘སོ་ལ༹་སེ་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ཨཱ་སུཾ ཝ་རུ་ཎ་ནཱ་མ་ཀཱ;
ཨ་ཊྛ ཨེ་ཏེ ཛ་ནཱ་དྷི་པཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ –
༡༠༥. ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་པི ན ཝ་སེ, ར་མ་མཱ་ནོ་པི པ་ཀྐ་མེ;
ན ཏྭེ་ཝཱ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ, ཝ་སེ ཝཱ་སཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་པི ན ཝ་སེཏི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ མེ བྷོ་ཛ་ན་ས་པྤཱ་ཡཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་པི ཝ་སཱ་མི་ཡེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་ས་པྤཱ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ན པ་ཀྐ་མེ ན པ་ཀྐ་མཱ་མི. ན ཝ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ན-ཀཱ་རེ་ན་པི པ་ཀྐ་མེ་ཏི་པ་དཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ར་མ་མཱ་ནོ་པི པ་ཀྐ་མེཏི ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ མེ པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨ་བྷི་ར་མཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ར་མ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་པྤཱ་ཡཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མེ, ན ཝ་སེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ་ཝཱ་ཧཾ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཀ་ཏྠཾ པ་ཙྩུ་པཱ་དི་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ནེ པ་ན ཝ་སེ་ཡྻ ན པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ་ཏི ཝི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ན ཏྭེ་ཝཱ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ, ཝ་སེ ཝཱ་སཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོཏི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ པ་ཙྩ་ཡཱ སུ་ལ་བྷཱ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་ཝཱ་སེ པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ལླ་བྷཱ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨི་དྷ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ས་ཧི་ཏོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ་སཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ས་ཀ་ཏྠཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན་ཏྭེ་ཝ ཝ་སེ་ཡྻ. ཡ་ཏྠ པ་ན པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, ས་ཏྟ་པི ས་པྤཱ་ཡཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ལི་ཏ་ཝ་མྦྷ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སུ་ཧེ་མ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་ཧེ་མ་ནྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ དྭཱ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ ཏི་སྶ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཝ་ན་ཙ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ནེ ཝ་ས་ཏི, ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏུཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་ག་ནྡྷཱ་ནི པུ་ནྣཱ་ག་པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ པཱ་རི་ཡ་ནྟ་དེ་སེ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, སུ་ཧེ་མ་ནྟོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༤༦-༥༠) –
‘‘ཀཱ་ན་ནཾ ཝ་ན་མོ་ག་ཡ྄ཧ, ཝ་སཱ་མི ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ཧཾ;
པུ་ནྣཱ་གཾ པུ་པྥི་ཏཾ དི་སྭཱ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛཾ ཨ་ནུ་སྶ་རིཾ.
‘‘ཏཾ པུ་པྥཾ ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ་ན, སུ་ག་ནྡྷཾ ག་ནྡྷི་ཏཾ སུ་བྷཾ;
ཐཱུ་པཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་ལི་ནེ, བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘དྭེ་ན་ཝུ་ཏེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་མྷི ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ, ཨེ་ཀོ ཨཱ་སིཾ ཏ་མོ་ནུ་དོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཁོ ཡཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀི་ལཱ་སུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ ཀ་ངྑཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཉྙཱུ་ན་ཉྩ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ –
༡༠༦. ‘‘ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ, ས་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་རི་ནོ;
ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶཱི དུ་མྨེ་དྷོ, ས་ཏ་ད་སྶཱི ཙ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶཱཏི ལཱི་ན་མ་ཏྠཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ལི་ངྒཱ་ནི, ཨ་ཏྠེ་སུ ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་ན ས་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ལི་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཏ་ལི་ངྒོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ ས་ཏ་ས་དྡོ, ‘‘ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན ས་ངྑྱཱ་ཝི་སེ་ས་ཏྠོ ཏ་སྶ ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ. ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ཉེ་ཡྻ་སྶ, ཉེ་ཡྻ་ཉྷི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཙ ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ནེ་ཀ་ལི་ངྒོ, ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཀྐོ པུ་རི་ནྡ་དོ མ་གྷ་ཝཱ’’ཏི, ‘‘པ་ཉྙཱ ཝི་ཛྫཱ མེ་དྷཱ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཙ. ཡེ་ན ལི་ངྒེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་མྷི ཨི་ནྡ་ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟོ, ན ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་དི་ས་དྡཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙེ་ན. ཏ་ཐཱ ཡེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་མྷི པ་ཉྙཱ་ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟོ, ན ཏེ་ན ཝི་ཛྫཱ་དི་ས་དྡཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི.
ས་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་རི་ནོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཏོ. ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན ཧི སོ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི. སོ ཙ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ ཏེ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཙ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ལི་ངྒེ་ནྟི ཉཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ལི་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་སྶི་མེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནེ་ཀེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ, ས་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི – ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥).
ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶཱི དུ་མྨེ་དྷོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ལི་ངྒེ ཨ་ནེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏྠེ ཡོ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶཱི ཨ་པུ་ཐུ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ལི་ངྒ་མ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྩ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ‘‘མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཧ་ཏྠི་ད་སྶ་ན་ཀ་ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ངྒ་གཱ་ཧཱི དུ་མྨེ་དྷོ དུ་པྤ་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ མི་ཙྪཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ཏོ ཙ. ས་ཏ་ད་སྶཱི ཙ པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི པ་ཀཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་བྦ་སོ པ་སྶ་ཏི. ཡོ ཝཱ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ ཨ་ནེ་ཀེ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ད་སྶེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི, སོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཏྠེ་སུ ཀུ་ས་ལོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་སི.
སུ་ཧེ་མ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དྷ་མྨ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་བྦ་ཛིཾ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སུ་ཝ་ཙྪོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ་ཧི ཏཱ་པ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཀུ་ས་ལ་བཱི་ཛཾ རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་སྶ་མ་ས་མཱི་པེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ པཱུ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ནཱ་ག་པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ, ‘‘ཨ་ལཾ ཨི་མ་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་བཱི་ཛ’’ནྟི པ་ཀྐཱ་མི. སོ པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ག་མ་ན་མ་གྒཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ས་ཝོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ དི་སྭཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༣༩-༤༥) –
‘‘སུ་ཝ་ཙྪོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ནྟ་པཱ་ར་གཱུ;
པུ་ར་ཀྑ་ཏོ ས་སི་སྶེ་ཧི, ཝ་ས་ཏེ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
མ་མུ་དྡྷ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སོ, ཨཱ་ག་ཙྪི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ.
‘‘ཝེ་ཧཱ་ས་མྷི ཙ་ངྐ་མ་ཏི, དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི ཛ་ལ་ཏེ ཏ་ཐཱ;
ཧཱ་སཾ མ་མཾ ཝི་དི་ཏྭཱ་ན, པ་ཀྐཱ་མི པཱ་ཙི་ནཱ་མུ་ཁོ.
‘‘ཏ་ཉྩ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ལོ་མ་ཧཾ་ས་ནཾ;
ནཱ་ག་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ག་ཏ་མ་གྒ་མྷི ཨོ་ཀི་རིཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥཾ ཨོ་ཀི་རིཾ ཨ་ཧཾ;
ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་སི མ་ཧཱ་ར་ཧོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན –
༡༠༧. ‘‘པ་བྦ་ཛིཾ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛིཾ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ་ནཱཏི ‘‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༡༩༡; མ. ནི. ༢.༡༠; སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ, ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༡༧; མ. ནི. ༡.༡༧༧) ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཏུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
དྷ་མྨ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. དྷ་མྨ་ས་ཝ་པི་ཏུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་ཝ་པི་ཏུ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྷཱུ་ཏ་ག་ཎེ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཏི་ཎ་སཱུ་ལ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ དཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ས་ཝཾ ནཱ་མ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་ཡ་མྤི ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ ཏཱ་ཝ ཏ་རུ་ཎོ པ་བྦ་ཛི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ནཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༣༥-༣༨) –
‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ, བྷཱུ་ཏ་ག་ཎོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ;
ཝ་ས་ཏེ་ཀོ ཛི་ནོ ཏ་ཏྠ, ས་ཡ་མྦྷཱུ ལོ་ཀ་ནི་སྶ་ཊོ.
‘‘ཏི་ཎ་སཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, ཀ་པྤཾ ན ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀོ.
‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཀ་པྤེ, ཨེ་ཀོ་སིཾ དྷ་ར་ཎཱི་རུ་ཧོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སོ་མ་ན་སྶོ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ –
༡༠༨. ‘‘ས ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ས ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོཏི སོ ཝཱི་སཾ་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ, སོ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀ་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ ས་མཱ་ནོ. པ་བྦ་ཛིནྟི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ཨི་མ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི.
དྷ་མྨ་ས་ཝ་པི་ཏུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ནཱུ་ནཱ་ཡཾ པ་ར་མ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ་པི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙ་ཏུ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝ་ས་ནྟེ ས་ཏྟ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷེ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཀ་ད་མྦ་པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨི་བྦྷ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ཧཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝ་ན་གུ་མྦེ ཨེ་ཀཱ མི་གཱི ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་རུ་ཎཾ ཚཱ་པཾ ར་ཀྑ་ནྟཱི ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་པི པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན དཱུ་རེ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ས་ནྣེ ཙ ཏི་ཎོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཀི་ལ་མ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་རོ, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ན ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ངྐུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༣༠-༣༤) –
‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ;
ཏ་མྷི པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་མྷི, ས་ཏྟ བུ་དྡྷཱ ཝ་ས་ནྟི ཏེ.