༤. ཁི་ཏ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ལ་ཧུ་ཀོ ཝ་ཏ མེ ཀཱ་ཡོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁི་ཏ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མེ ནི་སི་ནྣོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྶ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཨ་པྥོ་ཊེ་ནྟོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཁི་ཏ་ཀོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༧.༡-༦) –
‘‘པ་དུ་མོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, དྭི་པ་དི་ནྡོ ན་རཱ་ས་བྷོ;
པ་ཝ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ས་མ་ཡོ ཨཱ་སི, ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཧེ་སི་ནོ;
ཡེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན ས་མྤ་ཏྟཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཀྑིཾ་སུ ཏཱ་ཝ་དེ.
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ གི་ར་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་མ་ཏ་སྶ ཙ དེ་ས་ནཾ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, ཨ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ.
‘‘སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ;
ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶེ་སུ, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.
‘‘ཨཱུ་ན་ཏིཾ་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་ནཱ་མ་ཀོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ས་ཝི་སེ་སཾ ཨི་དྡྷཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟོ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྡྷི ཝ་ལ༹་ཉྫེ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ –
༡༠༤. ‘‘ལ་ཧུ་ཀོ ཝ་ཏ མེ ཀཱ་ཡོ, ཕུ་ཊྛོ ཙ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཝི་པུ་ལེ་ན;
ཏཱུ་ལ་མི་ཝ ཨེ་རི་ཏཾ མཱ་ལུ་ཏེ་ན, པི་ལ་ཝ་ཏཱི་ཝ མེ ཀཱ་ཡོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ‘‘ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ལ་ཧུ་ཀོ ཝ་ཏ མེ ཀཱ་ཡོཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ མེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ས་ལླ་ཧུ་ཀོ ཝ་ཏ, ཡེ་ན ད་ནྡྷཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་མྤི ནཱ་མ ཨི་མཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཕུ་ཊྛོ ཙ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཕ་ར་ནྟེ་ན མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རེ་ན པཱི་ཏི་ས་ཧི་ཏེ་ན སུ་ཁེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཙ མེ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡོ ལ་ཧུ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁ་ས་ཉྙོ་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ལ་ཧུ་ས་ཉྙོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁ་སྶ ཕ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ ཀ་ཐཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎཾ, ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཉྷི ཏ་ནྟི ཙེ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན. ‘‘པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི པ་ན པཱི་ཏི་ས་ཧི་ཏ་ས་དི་སེ་ན སུ་ཁེ་ན, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ཨི་དྷ ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ཙ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༡). པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི པ་ཝི་ས་ཏི ཕུ་ས་ཏི ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༡༢) – ‘‘སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ས་ནྟཾ སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ སཱ་ཡེ་ཝ ས་ཉྙཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སྶ པ་ན་སྶ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ་པི ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནོ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱུ་ལ་མི་ཝ ཨེ་རི་ཏཾ མཱ་ལུ་ཏེ་ན, པི་ལ་ཝ་ཏཱི་ཝ མེ ཀཱ་ཡོ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དཱ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་མི, ཏ་དཱ མཱ་ལུ་ཏེ་ན ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཨེ་རི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ལ་ངྒྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ མེ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཁི་ཏ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.