༡. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ཏ་ཐཱ མ་ཏཾ ས་ཏ་ར་སནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ དྷ་མྨ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་ཏྠུ ཙེ་ཏི་ཡེ པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀོཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་ཏ་ར་སཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ས་ཏྠུ མི་སྶ་ཀཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཝ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཡཱ་པེ་ཏི, ཀ་སྨཱ མ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་གི་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་དྡྷི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་མྷེ་ཧི པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི སཾ་སཱ་རེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏོ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༥.༥-༩) –
‘‘ནི་བྦུ་ཏེ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་མྷི, དྷ་མྨ་ད་སྶཱི་ན་རཱ་ས་བྷེ;
ཨཱ་རོ་པེ་སིཾ དྷ་ཛ་ཏྠ་མྦྷཾ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡེ.
‘‘ནི་སྶེ་ཎིཾ མཱ་པ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཐཱུ་པ་སེ་ཊྛཾ ས་མཱ་རུ་ཧིཾ;
ཛཱ་ཏི་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཐཱུ་པ་མྷི ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷོ ཨ་ཧོ དྷ་མྨོ, ཨ་ཧོ ནོ ས་ཏྠུ ས་མྤ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཐཱུ་པ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཐཱུ་པ་སཱི་ཁ་ས་ནཱ་མ་ཀཱ;
སོ་ལ༹་སཱ་སིཾ་སུ རཱ་ཛཱ་ནོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ‘‘ན ཏ་ཐཱ མ་ཏཾ ས་ཏ་ར་ས’’ནྟི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༩༡. ཏ་ཏྠ ན ཏ་ཐཱ མ་ཏཾ ས་ཏ་ར་སཾ, སུ་དྷ་ནྣཾ ཡཾ མ་ཡ་ཛྫ པ་རི་བྷུ་ཏྟནྟི ཏ་ཐཱཏི ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. མ་ཏནྟི ཨ་བྷི་མ་ཏཾ. ས་ཏ་ར་སནྟི ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ‘‘ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཏ་པཱ་ཀ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ ས་ཏ་ས་དྡོ ‘‘ས་ཏ་སོ ས་ཧ་སྶ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པཾ ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ས་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ཏ་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནཱ་ནཱ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་དྷཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནྣཾ སུ་དྷཱ་བྷོ་ཛ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཡཾ མ་ཡ་ཛྫ པ་རི་བྷུ་ཏྟནྟི ཡཾ མ་ཡཱ ཨ་ཛྫ ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡཾ མ་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཨི་དཾ ‘‘ས་ཏ་ར་སཾ སུ་དྷ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཾ མ་ཡཱ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ས་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཾ, ཏཾ ཡ་ཐཱ མ་ཏཾ ཨ་བྷི་མ་ཏཾ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཾ ཏ་ཐཱ རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ མ་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ སུ་དྷ་ནྣ་ཉྩ ན མ་ཏཾ ནཱ་བྷི་མ་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? ཨི་ད་ཉྷི ཨ་རི་ཡ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ ནི་རཱ་མི་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སེ་ཝི་ཏཾ སཱ་མི་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ཨི་མ་སྶ ས་ངྑ་མྤི ཀ་ལ་མྤི ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡཾ མ་ཡ་ཛྫ པ་རི་བྷུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ད་སྶི་ནཱ གོ་ཏ་མེ་ན, བུ་དྡྷེ་ན སུ་དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་པ་རི་མི་ཏཾ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུཾ ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་སྶཱི, ཨ་པ་རི་མི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་སྶ ཉེ་ཡྻ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི་ཏི ཏེ་ན ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ད་སྶི་ནཱ གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ‘‘ཁ་ཡཾ ཝི་རཱ་གཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི (ཁུ. པཱ. ༦.༤; སུ. ནི. ༢༢༧) ཙ ‘‘མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནོ པི་པཱ་ས་ཝི་ན་ཡོ’’ (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༤༠; ༡༠.༦) ཙ ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཊྛུ དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ, ནི་བྦཱ་ནཾ མ་ཡཱ ཨ་ཛྫ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.