༦. སཱི་ཏ་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ སཱི་ཏ་ཝ་ནནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨི་ཏོ ཀི་ར ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཀ་པྤ་ས་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ད་སྶཱི ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་ཏོ ཏཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. སོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ ས་ཧ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སོ ས་ཡ་མྤི ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ར་ཏཱི་རཾ ས་མྤཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཏེ་ར་སཱ་དྷི་ཀ་ཀ་པྤ་ས་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. སོ ས་ཏྟེ སུ་ག་ཏི་མ་གྒེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ སུ་སཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. པུ་ན ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ་པི ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཏཱི་ཧི ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ‘‘ས་མྦྷཱུ་ཏོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ. བྷཱུ་མི་ཛོ ཛེ་ཡྻ་སེ་ནོ ཨ་བྷི་རཱ་དྷ་ནོ་ཏི ཏཱི་ཧི ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི. ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷཱུ་མི་ཛོ ཛེ་ཡྻ་སེ་ནོ ཙ, ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་བྷི་རཱ་དྷ་ནོ;
ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུཾ, སཱ་ས་ནེ ཝ་ར་ཏཱ་དི་ནོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བ་དྡྷཾ སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘སཱི་ཏ་ཝ་ནི་ཡོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཝི་མཱ་ན་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘ཡ་དཱ ཐེ་རོ ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ མ་མ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ཉྩ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི དྭེ ཡ་ཀྑེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ ཐེ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ‘‘ཏུ་མྷེ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀ་ཐེ་ཐ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑཱ ནཱ་མ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, སཱ་ཡེ་ཝ མཱ་དི་སེ ར་ཀྑ་ཏི, ཏྭཾ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཧོ་ཧི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫཱ་ཏྟ་ཡཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཐེ་ར་སྶ ས་མཱི་པཾ པ་ཏྭཱ མུ་ཁཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ་སྶ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ ཐེ་རཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནྟོ –
‘‘ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་ནྣོ, དྷི་ཏི་མཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ ས་ཏྠུ ས་མྦྷཱུ་ཏོ, ཏེ་ཝི་ཛྫོ མ་ཙྩུ་པཱ་ར་གཱུ’’ཏི. –
ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎེ ཝ་ཎྞེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༢༡.༡༥-༢༠) –
‘‘ཨ་ཏྠ་ད་སྶཱི ཏུ བྷ་ག་ཝཱ, དྭི་པ་དི་ནྡོ ན་རཱ་ས་བྷོ;
པུ་ར་ཀྑ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ག་ངྒཱ་ཏཱི་ར་མུ་པཱ་ག་མི.
‘‘ས་མ་ཏི་ཏྟི ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ, ག་ངྒཱ ཨཱ་སི དུ་རུ་ཏྟ་རཱ;
ཨུ་ཏྟཱ་ར་ཡིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ, བུ་དྡྷ་ཉྩ དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མཾ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་ར་ཎཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཏེ་ར་སེ་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, པ་ཉྩ ས་བྦོ་བྷ་ཝཱ ཨ་ཧུཾ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘པ་ཙྪི་མེ ཙ བྷ་ཝེ ཨ་སྨིཾ, ཛཱ་ཏོ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཀུ་ལེ;
ས་དྡྷིཾ ཏཱི་ཧི ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི, པ་བྦ་ཛིཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠུ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཡོ སཱི་ཏ་ཝ་ན’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཝེ་དེ་ནྟཱ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ གཱ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་པཱ་དི དྷ་མྨ་སྶཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ, ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི. ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ་ན ཏ་སྶ་ཏྠོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༦. ཡཾ པ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡོ སཱི་ཏ་ཝ་ན’’ནྟི གཱ་ཐཾ ས་ཏྠུ ནི་ཝེ་དེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ སཱི་ཏ་ཝ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ས་མཱི་པེ མ་ཧ་ནྟཾ བྷེ་ར་ཝ་སུ་སཱ་ན་ཝ་ནཾ. ཨུ་པ་གཱཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཨེ་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུཏི སཾ་སཱ་ར་བྷ་ཡ་སྶ ཨི་ཀྑ་ན་ཏོ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ བྷི་ཀྑུ. ཨེ་ཀོཏི ཨ་དུ་ཏི་ཡོ, ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ནྟུ་སི་ཏོཏི ས་ནྟུ་ཊྛོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱིཏི སཱ་ས་ནེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན ཝི་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎཾ ཝི་ཛི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པེ་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ, ཨེ་ཏེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ར་ཀྑནྟི ར་ཀྑ་ནྟོ. ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏིནྟི ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ཏིཾ, ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ. དྷི་ཏི་མཱཏི དྷཱི་རོ, ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – སོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཀོ སཱི་ཏ་ཝ་ནཾ ཨུ་པཱ་ག་མི, ཨུ་པཱ་ག་ཏོ ཙ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟུ་ཊྛོ དྷི་ཏི་མཱ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཨ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པེ་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
སཱི་ཏ་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.