༦. ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཡཱ་སྶ ནི་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མེ་པི ཙ་སྶ པུ་བྦ་ས་དི་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ, ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི པ་དཱ་ནི པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནནྟི ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ནཱ་མཾ. ཏཾ ཀི་ར ཝེ་ལཱུ༹་ཧི ཙ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ པཱ་ཀཱ་རེ་ན, གོ་པུ་ར་དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཾ མ་ནོ་ར་མཾ, ཏེ་ན ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ ཨ་དཾ་སུ, ཏེ་ན ‘‘ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱ ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པུ་བྦེ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ སུ་རཱ་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཾ སུ་པི. པ་རི་ཛ་ནོ་པི་སྶ ‘‘སུ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ’’ཏི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ སུ་རཱ་ག་ནྡྷེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨཱ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑཱ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི, ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཝ་ཏྟོ. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ མ་མ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣ’’ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ཨ་བྷ་ཡ་གྷོ་ས་ན་ཉྩ གྷོ་སཱ་པེ་སི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ‘‘ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ.
ས་བྷི་ཡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶཱཏི ས་བྷི་ཡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི བཱ་ཧི་ར པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི ན མཱ་ཏཱ ན པི་ཏཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན་སྶ མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པི་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ སོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པེ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཏ་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཁ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་པ་རེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀ་མྤི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་རོ་ཙ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་པི ན ཙ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་མིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་པེ་ཀྑཱ ཧོ་མ, ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་པེ་ཀྑེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་པི དུ་ཀྑཱ, ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. སོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ པུ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི པ་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་པོ་ཎ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ མ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, ཨི་དཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ཎཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཨི་མཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ས་དཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་ཧ ས་ལླཱ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་པ་ཉྩོ, མཱ དཱ་ནི ཏུ་མྷེ པུ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་ཏྠཱ’’ཏི. སོ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་ཏ་རེ་ན ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རུ་ཧ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ནྟྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ་པི ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཚ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མེ་ན དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སཱ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ས་མ་ཡ་ནྟ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སུཾ. ཏ་སྶེ་ཀོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི. སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི. ཏཾ ག་བྦྷི་ནིཾ དི་སྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷིཾ་སུ. སཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་བྷཱ་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཏེ་ན་སྶ ‘‘ས་བྷི་ཡོ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ་པི ས་བྷི་ཡོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་དཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ད་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སཾ ཝཱ་དིཾ ཨ་དི་སྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཏི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ས་བྷི་ཡོ པ་ན བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ སོ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཱ་ཧཾ ཝི་སེ་སཾ ཀ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀི་རི་ཡཾ ཏེ ཙ ས་ཧཱ་ཡེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨེ་ཀོ ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨུ་པྤ་ནྣོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ ནཾ བུ་དྡྷུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛེ་མཱི’’ཏི ཝཱི་ས་ཏི པ་ཉྷེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཏ་སྶ ཨ་སྶ་མ་མཱ་ག་མྨ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྷི་ཡ, ས་བྷི་ཡཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་སི. སོ ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ ཏཾ བྲ་ཧྨཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་བྷི་ཡ ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཏི པ་ཉྷེ ཨཱ་ཧ་རིཾ, ཏེ ཏྭཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ. ཡོ ཙ ཏེ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་མེ པ་ཉྷེ པུ་ཊྛོ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཨི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྷཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨུ་དྡི་ཊྛཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཝི་བྷ་ངྒེ་ན.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཙ ནེ ས་བྷི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ སོ བྲ་ཧྨཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཏ་སྶ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ ནཱ་ཙི་ཀྑི. ‘‘ཨ་ཏྠཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཉ་སྶ་ཏི. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཡོ ཏེ ས་བྷི་ཡ…པེ… ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ས་བྷི་ཡ་ཏྠེ་རཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟཱ བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘སཱ ཙ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏེ པ་ཉྷཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི.
ཡེ ཏེཏི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཙྩུ་དྡེ་སོ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཙ ས་མ་ཎཱ ཙེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ. ས་ངྒྷི་ནོཏི ག་ཎ་ཝ་ནྟོ. ག་ཎི་ནོཏི ས་ཏྠཱ་རོ, ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ མ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ. ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་ག་ཧ་ཊྛ་ག་ཎ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཉཱ་ཏཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ, ཝི་སྶུ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ས་སྶི་ནོཏི ལཱ་བྷ་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱཏི ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏ་བྦཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཏི་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶཱཏི ‘‘སཱ་དྷ་ཝོ ཨེ་ཏེ ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨ་ཏཱ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཀ་ཏ་མེ ཏེ་ཏི ཙེ-ཨི་ཙྩེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. པཱུ་ར་ཎོཏི ནཱ་མཾ, ཀ་སྶ་པོཏི གོ་ཏྟཾ. སོ ཀི་ར ཛཱ་ཏི་ཡཱ དཱ་སོ, དཱ་ས་ས་ཏཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ན་སྶ ‘‘པཱུ་ར་ཎོ’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ. པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ན ན་གྒེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶ་པོ ཨ་ཧ’’ནྟི གོ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. མ་ཀྑ་ལཱིཏི ནཱ་མཾ, གོ་སཱ་ལཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ གོ་སཱ་ལོཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ་པི ཀི་ར ཛཱ་ཏི་ཡཱ དཱ་སོ ཨེ་ཝ, པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཛི་ཏོཏི ནཱ་མཾ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ན ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. པ་ཀུ་དྷོཏི ནཱ་མཾ, ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོཏི གོ་ཏྟཾ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཀེ ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ ནྷཱ་ན་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, སོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. ས་ཉྩ་ཡོཏི ནཱ་མཾ, བེ་ལ་ཊྛོ པ་ན་སྶ པི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ བེ་ལ་ཊྛ་པུ་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. ནི་ག་ཎྛོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ནཱ་མེ་ན, ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོཏི པི་ཏུ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནཱ་ཊོ་ཏི ཀི་ར ནཱ་མ་སྶ པི་ཏཱ, ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ་ཏི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ, སོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་སི་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེཏི ཏེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ. ཏེ པ་ཉྷེཏི ཏེ ཝཱི་ས་ཏི པ་ཉྷེ. ཏེཏི ཏེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ. ན ས་མྤཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཀོ་པནྟི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝཾ. དོ་སནྟི པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ མ་ནྡ་ཏི་ཀྑ་བྷེ་ད་སྶ ཀོ་དྷ་སྶེ་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡནྟི ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏ་ཏཱ, དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟི.
ཧཱི་ནཱ་ཡཱཏི ག་ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ག་ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཧི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཧཱི་ན་ཏོ ཧཱི་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ‘‘ཧཱི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱ པ་བྦ་ཛྫཱ. ཨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ. ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻནྟི ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻཾ. ཨི་ཏི ཀི་ར་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ན་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཏུ་ཙྪ་ཀ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཐ ཁོ ས་བྷི་ཡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ས་མ་ཎོ’’ཏི ཙ ‘‘ཡེ་པི ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་མ་ཎོ ཁོ ད་ཧ་རོ་ཏི ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཛི་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ. ཐེ་རཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ. ར་ཏྟ་ཉྙཱུཏི ར་ཏ་ན་ཉྙཱུ, ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ར་ཏ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མ མ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀེ་ནཱ་པི ས་མྨ་ཏཱ, བ་ཧུ་ར་ཏྟི་ཝི་དཱུ ཝཱ. ཙི་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོཏི ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ན ནཱི་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦོཏི ན པ་རི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཀི་མེ་ས ཉ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༡༦. ཀ་ངྑཱི ཝེ་ཙི་ཀི་ཙྪཱིཏི ས་བྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ད་མཱུ་པ་ས་མ་སཱུ་ཙི་ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ས་མྦྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ག་ཏུ་དྡྷ་ཙྩོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ངྑཱི ཝེ་ཙི་ཀི་ཙྪཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ལ་བྷེ་ཡྻཾ ནུ ཁོ ཨི་མེ་སཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ངྑཱ་ཡ ཀ་ངྑཱི. ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶི་མ་སྶ ཙ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཝེ་ཙི་ཀི་ཙྪཱི. དུ་བྦ་ལ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཝཱ ཏེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠེ ཀ་ངྑ་ན་ཏོ ཀ་ངྑཱི, བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཀི་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ཏུ་ནྟི ཝེ་ཙི་ཀི་ཙྪཱི. ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. ཏེ་ས་ནྟ་ཀ་རོཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ཀ་རོ. བྷ་ཝ་ནྟོ་ཝ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝཱ་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྷེ མེ པུ་ཊྛོ…པེ… བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི མེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྷེ མེཏི པ་ཉྷེ མ་ཡཱ. པུ་ཊྛོཏི པུ་ཙྪི་ཏོ. ཨ་ནུ་པུ་བྦནྟི པ་ཉྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨནྟི ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ. བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི.
༥༡༧. དཱུ་ར་ཏོཏི སོ ཀི་ར ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་གྒ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – བྷ་ག་ཝཱ ‘‘དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ སཱ་ས་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ནཾ ཨཱ་ཧ.
༥༡༨. པུ་ཙྪ མནྟི ཨི་མཱ་ཡ པ་ན་སྶ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ན་སི་ཙྪ་སཱིཏི མ་ན་སཱ ཨི་ཙྪ་སི.
ཡཾ ཝ་ཏཱ་ཧནྟི ཡཾ ཝ་ཏ ཨ་ཧཾ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོཏི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་སོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊ་ཙི་ཏྟོ. ཨུ་ད་གྒོཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཨ་བྦྷུ་ནྣ་ཏོ. ཨི་དཾ པ་ན པ་དཾ ན ས་བྦ་པཱ་ཋེ་སུ ཨ་ཏྠི. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ, ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་མུ་དི་ཏོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི.
༥༡༩. ཀིཾ པ་ཏྟི་ནནྟི ཀིཾ པ་ཏྟཾ ཀི་མ་དྷི་ག་ཏཾ. སོ་ར་ཏནྟི སུ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ. ‘‘སུ་ར་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ར་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་ནྟནྟི ད་མི་ཏཾ. བུ་དྡྷོཏི ཝི་བུ་དྡྷོ, བུ་དྡྷ་བོ་དྡྷ་བྦོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྷི་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཝཱི་ས་ཏི པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པ་ཉྷཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ གཱ་ཐཱ་ཧི བྱཱ་ཀཱ་སི.
༥༢༠. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སོ པ་ར་མ་ཏྠ་བྷི་ཀྑུ, སོ ཙ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སྶ ‘‘ཀིཾ པ་ཏྟི་ན་མཱ་ཧུ བྷི་ཀྑུ་ན’’ནྟི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘པ་ཛྫེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ག་ཏོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟོ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑོ ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཧཱ་ནི་བུ་དྡྷི་ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏ་ཨ་པུ་ཉྙ་པུ་ཉྙ་བྷེ་དཾ ཝི་བྷ་ཝ་ཉྩ བྷ་ཝ་ཉྩ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ, མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཁཱི་ཎ་པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧོ, སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི.
༥༢༡. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཙ སོ་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ས་བྦ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ན དུ་མྨ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ, ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་མཱ, ན སོ ཧིཾ་ས་ཏི ནེ་ཝ ཧིཾ་ས་ཏི ཀ་ཉྩི ཏ་ས་ཐཱ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ཏྟཾ ས་བྦ་ལོ་ཀེ ས་བྦ་སྨི་མྤི ལོ་ཀེ, ཏི་ཎྞོ་གྷ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞོ, ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ས་མ་ཎོ, ཨཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤ་པྤ་ཧཱ་ནཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ. ཡ་སྶ ཙི་མེ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་ས་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་ཏྟུ་སྶ་དཱ ཀེ་ཙི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཝཱ སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ ན ས་ནྟི, སོ ཨི་མཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨོ་གྷཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཙ སོ་ར་ཏོཏི.
༥༢༢. ཡ་སྨཱ ཙ བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ ནི་བྦྷ་ཡོ ནི་བྦི་ཀཱ་རོ ད་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཚ་ལི༹་ནྡྲི་ཡཱ་ནི གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ག་ནྡྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ པ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ལོ་ཀེཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝེ་ཀ་ལླ་ཏཱ ཝེ་ཀ་ལླ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ལོ་ཀཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ལོ་ཀ་ཉྩ ཨ་ད་ནྡྷ་མ་ར་ཎཾ མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ངྑ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏི པ་ཏི་མཱ་ནེ་ཏི, ན བྷཱ་ཡ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཐེ་རོ –
‘‘མ་ར་ཎེ མེ བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི, ནི་ཀ་ནྟི ན་ཏྠི ཛཱི་ཝི་ཏེ’’; (ཐེ་ར་གཱ. ༢༠);
‘‘ནཱ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་མི མ་ར་ཎཾ, ནཱ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་མི ཛཱི་ཝི་ཏཾ;
ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་མི, ནི་བྦི་སཾ བྷ་ཏ་ཀོ ཡ་ཐཱ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༦༠༦);
བྷཱ་ཝི་ཏོ ས ད་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ སོ ད་ནྟོ་ཏི.
༥༢༣. ཡ་སྨཱ པ་ན བུ་དྡྷོ ནཱ་མ བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ ཝི་བུ་དྡྷོ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་པྤཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཀ་པྤཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ. ཏཱ ཧི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏོ ‘‘ཀ་པྤཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝི་ཙེ་ཡྻཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨ་སི་ཏྭཱ. ཀེ་ཝ་ལཱ་ནཱིཏི ས་ཀ་ལཱ་ནི. སཾ་སཱ་རནྟི ཡོ ཙཱ་ཡཾ –
‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;
ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, སཾ་སཱ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏོ སཾ་སཱ་རོ, ཏཾ སཾ་སཱ་ར་ཉྩ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཙེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་སུ་པི ཝ་ཊྚེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཧ. དུ་བྷ་ཡཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏིཾ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་ནྟི ཨི་མ་ཉྩ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝི་ཙེ་ཡྻ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཧ. ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་མ་ན་ངྒ་ཎཾ ཝི་སུ་དྡྷནྟི རཱ་གཱ་དི་ར་ཛཱ་ནཾ ཝི་ག་མཱ ཨ་ངྒ་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ མ་ལཱ་ན་ཉྩ ཝི་ག་མཱ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་མ་ན་ངྒ་ཎཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ. པ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟཾ. ཏ་མཱ་ཧུ བུ་དྡྷནྟི ཏཾ ཨི་མཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་བྷེ་དཱ་ཡ བུ་དྡྷི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ ཝི་བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཾ བུ་དྡྷ་མཱ་ཧུ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་པྤཱ་ནི ཝི་ཙེ་ཡྻ ཀེ་ཝ་ལཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༩; པཱ་རཱ. ༡༢) ན་ཡེ་ན ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཋ་མ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ཧ. སཾ་སཱ་རཾ དུ་བྷ་ཡཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏིཾ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་ནྟི ཨི་མ་ཉྩ ཨུ་བྷ་ཡཾ སཾ་སཱ་རཾ ‘‘ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ཧ. ཨ་ཝ་སེ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ཧ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཧི ཝི་ག་ཏ་ར་ཛཱ་དི་ཏཱ ཙ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་མཱ་ཧུ བུ་དྡྷནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡ་བྷེ་ད་བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཾ ཏཾ བུ་དྡྷ་མཱ་ཧཱུ་ཏི.
༥༢༥. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷེ་སུ་པི ཡ་སྨཱ བྲ་ཧྨ་བྷཱ་ཝཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ པ་ར་མ་ཏྠ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བཱ་ཧི་ཏ་ས་བྦ་པཱ་པོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བཱ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན བཱ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦ་པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཋི་ཏ་ཏྟོ, ཋི་ཏོ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་མ་ལོ, ཝི་མ་ལ་བྷཱ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་བྷཱ་ཝཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ སཱ་དྷུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ, སཾ་སཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན སཾ་སཱ་ར་མ་ཏི་ཙྩ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཀེ་ཝ་ལཱི, སོ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སི་ཏོ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཏཱ་དཱི’’ཏི ཙ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཐུ་ཏི་ར་ཧོ ས བྲ་ཧྨཱ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི.
༥༢༦. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཎོ, ནྷཱ་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཡ ནྷཱ་ཏ་ཀོ, ཨཱ་གཱུ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ནཱ་གོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་ཧི ཏཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཏ་ཡོ པ་ཉྷེ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ས་མི་ཏཱ་ཝཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཀི་ལེ་སེ ས་མེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ས་མ་ཎོ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཏ་ཐ་ཏྟཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མ་ཎོ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྷོ བྱཱ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, སེ་སཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཎེ ས་བྷི་ཡ་སྶ བ་ཧུ་མཱ་ན་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ ཧི ས་མི་ཏཱ་ཝཱི, སོ པུ་ཉྙ་པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཧཱ་ཡ པུ་ཉྙ་པཱ་པཾ ར་ཛཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ར་ཛོ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཉ་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཏཱ་དི ཙ ཧོ་ཏི.
༥༢༧. ནི་ནྷཱ་ཡ…པེ… ནྷཱ་ཏ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་བྦ་སྨི་མྤི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལོ་ཀེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧཱ་ནི ས་བྦ་པཱ་པ་ཀཱ་ནི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་ནྷཱ་ཡ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ནི་ནྷཱ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པྤེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡེ་སུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཀ་པྤཾ ན ཨེ་ཏི, ཏཾ ནྷཱ་ཏ་ཀ་མཱ་ཧཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༥༢༨. ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ་པི ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏི ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེཏི ཡོ ལོ་ཀེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི པཱ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ནཱ་གོ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྷོ བྱཱ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, སེ་སཾ པུ་བྦ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ ཧི མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཨཱ་གུ་ཏྟཱ ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏི, སོ ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དི་ཀེ ས་བྦ་ཡོ་གེ ད་ས་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་བྷེ་དཱ་ནི ཙ ས་བྦ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཝི་ས་ཛྫ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཀེ་ན་ཙི ས་ངྒེ་ན ན ས་ཛྫ་ཏི, དྭཱི་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏཱ་དི ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༥༣༠. ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷེ་སུ་པི ཡ་སྨཱ ‘‘ཁེ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཀྑུ་པེ་ཏཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ་པེ་ཏཾ…པེ… ཁེ་ཏྟ་མྤེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་པེ་ཏ’’ནྟི (དྷ. ས. ༥༩༦-༥༩༨). ཏཱ་ནི ཝི་ཛེ་ཡྻ ཝི་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, ཝི་ཙེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཱ་ནི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནི, ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ དི་བྦཾ མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཁེ་ཏྟཾ, ཡཾ དི་བྦཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷེ་དཾ ཏ་ཐཱ མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཉྩ, ཡ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཁེ་ཏྟཾ ཚ་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷེ་དཾ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཝི་ཛེ་ཡྻ ཝི་ཙེ་ཡྻ ཝཱ. ཡ་ཏོ ཡ་དེ་ཏཾ ས་བྦེ་སཾ ཁེ་ཏྟཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་དི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཁེ་ཏྟ་མཱུ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཁེ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཙི་ནི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཁེ་ཏྟ་ཛི་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཁེ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛཾ, ཏ་ཎྷཱ སྣེ་ཧོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༧༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་མྨཱ་ནི ཁེ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. དི་བྦཾ མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཁེ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ དེ་ཝཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ དི་བྦཾ, མ་ནུ་སྶཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, བྲ་ཧྨཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ བྲ་ཧྨ་ཁེ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༥༣༡. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ཀ་ཊྛེ་ན ཀོ་ས་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘ཀོ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཀ་མྨཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ ལུ་ན་ནཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནཱ ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀོ་སཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཀོ་སཱ་ནི ཝི་ཙེ་ཡྻ ཀེ་ཝ་ལཱ་ནི, ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷེ་དཾ དི་བྦཾ མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཉྩ ན་ཝ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷེ་ད་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཀོ་སཾ ཝི་ཙེ་ཡྻ. ཏ་ཏོ ཨི་མཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་བྦ་ཀོ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཀོ་སཱ་ནཾ ལུ་ན་ནཱ ‘‘ཀུ་ས་ལོ’’ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐ་ཏྟཱ ཏཱ་དཱི ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛེ་ན ཨ་སི་ཀོ་ས་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘ཀོ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
༥༣༢. ཡ་སྨཱ ཙ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཎྜ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན པ་ཎྜ་རཱ་ནི ཨི་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ པ་ཝི་ཙ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ལླཱི་ནོ་ཏི་པི ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དུ་བྷ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཙེ་ཡྻ. པ་ཎྜ་རཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི པ་ཀ་ཏི་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཝི་ཙེ་ཡྻ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་དྡྷ་ནྟ་མ་ལ་ཏྟཱ སུ་དྡྷི་པ་ཉྙོ པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཐ་ཏྟཱ, ཡ་སྨཱ ཏཱ་ནི པ་ཎྜ་རཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་ཏོ ཧོ་ཏི, སེ་ས་མ་སྶ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ ཧི པཱ་པ་པུ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཾ ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཏཱ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཐུ་ཏོ.
༥༣༣. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘མོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎཾ, ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མུ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ས་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་བྷེ་དོ ཨ་ས་ཏ་ཉྩ ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨོ, ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་བྦ་ལོ་ཀེ པ་ཝི་ཙ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ས་ཏ་ཉྩ ས་ཏ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཏ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ རཱ་གཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ ས་ངྒཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ ཛཱ་ལ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཙྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. སོ ཏེ་ན མོ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཝི་ཙ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མུ་ནི. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོཏི ཨི་དཾ པ་ན་སྶ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི་ཏྟཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པཱུ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཐུ་ཏོ.
༥༣༥. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷེ་སུ་པི ཡ་སྨཱ ཡོ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་དེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཏོ, སོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་ད་གཱུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ ཙ ས་བྦ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྠ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནི ཝེ་དཱ་ནི, ཏཱ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཏ་མེ་ཝ ས་བྦཾ ཝེ་ད་མ་ཏི་ཙྩ ཡཱ ཝེ་ད་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཏཱ་སུ ས་བྦ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཏྟི་ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་དཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཡོ པ་ཝི་ཙ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝེ་དཱ་ནི ཝི་ཙེ་ཡྻ, ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ས་བྦཾ ཝེ་ད་མ་ཏི་ཙྩ ཝ་ཏྟ་ཏི, སོ ས་ཏྠ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནི ཝེ་དཱ་ནི ག་ཏོ ཉཱ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཙ ཧོ་ཏི. ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, སོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནི ཝེ་དཱ་ནི ག་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཙ ཧོ་ཏི. ཝེ་དཱ་ནི ག་ཏོ་ཏི་པི ཝེ་ད་གཱུ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཏྟི་ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
༥༣༦. ཡ་སྨཱ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷེ ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་དི་ཏོ’’ཏི ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཙ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་པ་ཉྩ་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་བྷེ་དཾ པ་པ་ཉྩཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་ནུ་ཝི་དི་ཏྭཱ, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ རོ་ག་མཱུ་ལཾ, པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་རོ་ག་སྶ མཱུ་ལཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་དིཾ, ཏ་མེ་ཝ ཝཱ པ་པ་ཉྩཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ རོ་གཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཱ, ས་བྦ་སྨཱ ཝཱ རོ་གཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་པ་ཉྩཱ པ་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
༥༣༧. ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྨཱ ཡོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཝི་ར་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཝི་ར་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏཱ་ཡ ནི་ར་ཡ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཙྩ ཋི་ཏོ ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཝཱི་རི་ཡ་ནི་ཀེ་ཏོ, སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ར་ཏོ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. པ་དྷཱ་ན་ཝཱ དྷཱི་རོ ཏཱ་དཱིཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན་སྶ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. སོ ཧི པ་དྷཱ་ན་ཝཱ མ་གྒ་ཛྷཱ་ན་པ་དྷཱ་ནེ་ན, དྷཱི་རོ ཀི་ལེ་སཱ་རི་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ, ཏཱ་དཱི ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཐུ་ཏོ. སེ་སཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
༥༣༨. ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཀི་ནྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་ཝ་ངྐ་དོ་སོ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྙཱུ ཨ་སྶོ ཝཱ ཧ་ཏྠཱི ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ལོ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཙ ཏ་སྶ ས་བྦ་སོ ཏེ དོ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཨེ་ཝ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་ན ཏེ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྨཱ སོ ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ’’ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཡ་སྶ ཨ་སྶུ ལུ་ནཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠེ་ན ཚི་ནྣཱ་ནི པ་དཱ་ལི་ཏཱ་ནི. ས་ངྒ་མཱུ་ལནྟི ཡཱ་ནི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་ངྒ་སྶ ས་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ མཱུ་ལཾ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྶ ཨ་སྶུ ལུ་ནཱ་ནི རཱ་གཱ་དཱི་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཡཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་ངྒ་མཱུ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སོ ས་བྦ་སྨཱ ས་ངྒཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ནཾ ཝཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐ་ཏྟཱ ཏཱ་དི ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༥༤༠. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷེ་སུ་པི ཡ་སྨཱ ཡཾ ཚ་ནྡ་ཛ྄ཛྷེ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ སོ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་སོ་ཏྟི་ཡོ སོ. ཨ་རི་ཡོ པ་ན བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ནི་སྶུ་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་སོ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཏྟི་ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཏྭཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སུ་ཏ་མ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱུ་པ་གཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཡ་ད་ཏྠི ཀི་ཉྩི, ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཀི་ལེ་སེ ཀི་ལེ་ས་ཊྛཱ་ནི་ཡེ ཙ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀེ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཡ་ད་ཏྠི ཀི་ཉྩི, ཨ་བྷི་བྷུཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏྟཱ སོ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧུ. ཡ་སྨཱ ཙ ཡོ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨཱི་གྷེ་ཧི ཨ་ནཱི་གྷོ ཙ ཧོ་ཏི ས་བྦ་དྷི ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐིཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱི་གྷཾ ས་བྦ་དྷི ནི་སྶུ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་ཏྟཱ་པི ‘‘སོ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧཱུ་ཏི.
༥༤༡. ཡ་སྨཱ པ་ན ཧི་ཏ་ཀཱ་མེ་ན ཛ་ནེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཡེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི སོ ཨ་ར་ཎཱི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏེ ད་སྶེ་ནྟཱ ‘‘ཚེ་ཏྭཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནི དྭེ ཙ ཨཱ་ལ་ཡཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠེ་ན ཚེ་ཏྭཱ ཝི་དྭཱ ཝི་ཉྙཱུ ཝི་བྷཱ་ཝཱི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱི སོ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པེ་ཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཾ, ཀ་ཉྩི ཡོ་ནིཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀཱ་མཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ས་ཉྙཾ ཏི་ཝི་དྷཾ. ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ པ་ངྐཾ པ་ནུ་ཛྫ པ་ནུ་དི་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤི ཀ་པྤཾ ན ཨེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཙྪེ་དཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏ་མཱ་ཧུ ཨ་རི་ཡོཏི. ཡ་སྨཱ ཝཱ པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཡེ ཙ ཨ་ནི་རཱི་ཡ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཨཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཧི པཱ་པ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཡ་ས་མྨ་ཏཱ, ཏེ ཙཱ་ནེ་ན ཚི་ནྣཱ པ་ནུ་ནྣཱ, ན ཙ ཏེ་ཧི ཀ་མྤ་ཏི, ཨི་ཙྩ་སྶ ཏེ ཨཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་སུ ཨི་རཱི་ཡ་ཏི ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཀཱ་སྶ ཧོ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་པ་ཏྠེ་ན. ཨ་ན་ཡེ ན ཨི་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་པ་ཏྠེ་ན ཏ་མཱ་ཧུ ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཝི་དྭཱ སོ ན ཨུ་པེ་ཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༥༤༢. ‘‘ཀ་ཐཾ ཙ་ར་ཎ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྨཱ ཙ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཏྟོ ‘‘ཙ་ར་ཎ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཨི་དྷཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨི་དྷཱཏི ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཙ་ར་ཎེ་སཱུཏི སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཧེ་མ་ཝ་ཏ་སུ་ཏྟེ (སུ. ནི. ༡༥༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་པ་ནྣ་ར་ས་དྷ་མྨེ་སུ. ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཏྟི་པ་ཏྟོཏི པ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཏྟོ. ཡོ ཙ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཙ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ར་ཎ་ཝཱ སོཏི སོ ཨི་མཱ་ཡ ཙ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཏྟ་བྦ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ར་ཎ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྷོ བྱཱ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, སེ་ས་མ་སྶ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ ཧི ཙ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཏྟི་པ་ཏྟོ, སོ ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི ཚེ་ཀོ, ས་བྦ་དཱ ཙ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཾ, ནི་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ན ས་ཛྫ་ཏི. དྭཱི་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྷཱ ཡ་སྶ ན ས་ནྟཱིཏི.
༥༤༣. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དུ་ཀྑ་ཝེ་པ་ཀྐ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀོ ཨེ་ཝ ཝེ་པ་ཀྐཾ, དུ་ཀྑཾ ཝེ་པ་ཀྐ་མ་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ཝེ་པ་ཀྐཾ. པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ་ཛ་ན་ན་ཏོ ས་བྦ་མྤི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་དྡྷནྟི ཨ་ཏཱི་ཏཾ. ཨ་དྷོཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ. ཏི་རི་ཡཾ ཝཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ. ཏ་ཉྷི ན ཨུ་དྡྷཾ ན ཨ་དྷོ, ཏི་རི་ཡཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ, ཏེ་ན ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཡི་ཏྭཱཏི ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ ནི་དྡྷ་མེ་ཏྭཱ. པ་རི་ཉྙ་ཙཱ་རཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡོ ཏི་ཡ་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མྤི དུ་ཀྑ་ཛ་ན་ཀཾ ཡ་ད་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་སི་ནེ་ཧེ སོ་སེ་ནྟོ ཨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཏཾ ཀ་མྨཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་ཏོ པ་རི་ཉྙ་ཙཱ་རཱི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཀ་མྨ་མེ་ཝ, མཱ་ཡཾ མཱ་ན་མ་ཐོ་པི ལོ་བྷ་ཀོ་དྷཾ ཨི་མེ་པི དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཉྙ་ཙཱ་རཱི, པ་རི་ཡ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཙ པ་རི་ཡ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི པ་རི་བྦཱ་ཛེ་སི ཨི་ཙྩེ་ཝ་ཏྠོ. ཨི་མེ་སཾ ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནེ་ན ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་མཱ་ཧུ. པ་ཏྟི་པ་ཏྟ་ནྟི ཨི་དཾ པ་ན་སྶ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༥༤༤. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏུ་ཊྛ་སྶ པ་ན ས་བྷི་ཡ་སྶ ‘‘ཡཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ན་གཱ་ཐཱ་སུ ཨོ་ས་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ཨོ་ག་ཧ་ཎཱ་ནི ཏི་ཏྠཱ་ནི, དི་ཊྛི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནི ཡ་སྨཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་ཊྛི ཧོ་ནྟི, ཡ་སྨཱ ཙ ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎཱ་ནཾ པ་ཝཱ་ད་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་ཏྠཱ་ནི སི་ཏཱ་ནི ཨུ་པ་དི་སི་ཏ་བྦ་ཝ་སེ་ན, ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ’’ཏི ས་ཉྙ་ཀྑ་རཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ནཱ་མཾ, ཡཱ ཙཱ་ཡཾ མི་ཙྪཱ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི བཱ་ལཱ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ ཨོ་གྷ་ཏ་མ་གཱ ཨོ་གྷ་ཏ་མཾ ཨོ་གྷ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་གཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ‘‘ཨོ་གྷ་ནྟ་མ་གཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨོ་གྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་གཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི…པེ… ཏ་མ་གཱ’’ཏི.
༥༤༥. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ པཱ་ར་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ‘‘ཨ་ནྟ་གཱུ་སི པཱ་ར་གཱུ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ར་གཱུ བྷ་ག་ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏ་ཏྟཱ, ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ, ‘‘པཱ་ར་གཱུ ཨ་ནྟ་གཱུ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མྨཱ ཙ བུ་དྡྷོ སཱ་མ་ཉྩ བུ་དྡྷོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏཾ མ་ཉྙེཏི ཏ་མེ་ཝ མ་ཉྙཱ་མི, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཙྩཱ་ད་རེ་ན བྷ་ཎ་ཏི. ཛུ་ཏི་མཱཏི པ་རེ་ས་མྤི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན ཛུ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ. མུ་ཏི་མཱཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉེ་ཡྻ་ཉཱ་ཎ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ མུ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣོ. པ་ཧཱུ་ཏ་པ་ཉྙོཏི ཨ་ན་ནྟ་པ་ཉྙོ. ཨི་དྷ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རཱཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཏཱ་རེ་སི མནྟི ཀ་ངྑཱ་ཏོ མཾ ཏཱ་རེ་སི.
༥༤༦-༩. ཡཾ མེཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ན་མ་ཀྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཎ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ངྑི་ཏྟནྟི ཝཱི་ས་ཏི་པ་ཉྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. སོ ཧི ཏེ་ན ཀ་ངྑི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. མོ་ན་པ་ཐེ་སཱུཏི ཉཱ་ཎ་པ་ཐེ་སུ. ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱཏི ཝི་ག་ཏ་ན་ལཱ༹ ཀ་ཏཱ, ཨུ་ཙྪི་ནྣཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནཱ་ག ནཱ་ག་སྶཱཏི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྶ ‘‘བྷཱ་ས་ཏོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘དྷ་མྨ་དེ་ས་ན’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ས་བྦེ དེ་ཝཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ ཙ བྷཱུ་མ་ཊྛཱ ཙ. ནཱ་ར་ད་པ་བྦ་ཏཱཏི ཏེ་པི ཀི་ར དྭེ དེ་ཝ་ག་ཎཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ, ཏེ་པི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་བྦཾ པ་སཱ་དེ་ན ཙ ན་མ་ཀྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཎ་ཏི.
༥༥༠-༥༣. ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ར་ཧཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན་མོ ཏེ’’ཏི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. པུ་རི་སཱ་ཛ་ཉྙཱཏི པུ་རི་སེ་སུ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ. པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི པ་ཊི་བྷཱ་གོ པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཝཾ བུ་དྡྷོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན, ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཙ, མཱ་རཱ་བྷི་བྷཱུ ཙ་ཏུ་མཱ་རཱ་བྷི་བྷ་ཝེ་ན, མུ་ནི བུ་དྡྷ་མུ་ནི. ཨུ་པ་དྷཱིཏི ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ. ཝ་གྒཱུཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ. པུ་ཉྙེ ཙཱཏི ལོ་ཀི་ཡེ ན ལི་མྤ་སི ཏེ་སཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན, པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་ན་མྤི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཕ་ལཱུ་པ་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏཾ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པེ་ན. ཝ་ནྡ་ཏི ས་ཏྠུ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནྟོ གོ་པྥ་ཀེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝ་ནྡི.
ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོཏི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ཨི་ཙྪ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨ་བྷི་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙ མེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་དི་ཏཱཏི ཨ་པི་ཙ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སེ པུ་གྒ་ལ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝི་དི་ཏཾ, ན ས་བྦེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཀེ་ན པ་ན ན པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ? ཨ་གྒི་ཡེ་ཧི ཛ་ཊི་ལེ་ཧི, སཱ་ཀི་ཡེ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ, ལི་ངྒཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན. ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་པི ཙ ཡོ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ་ཝ ས་བྷི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏ་ཝ པ་ན, ས་བྷི་ཡ, ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྠ་ཏྠི་ཀོ ཏྭཾ ‘མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣོ’ཏི ཝི་དི་ཏ་མེ་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པི་ཙ མེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི. ས་བྷི་ཡོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ད་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཨི་དྷ ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཡ་ཏོ པུ་བྦེ ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.