༣. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༨. པ་བྦ་ཛྫཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ, ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ ཛཱ་ན་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་ཀི་ཏྟི་ཏཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀི་ཏྟེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི, ཏཾ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ པ་བྦ་ཛི, ཏཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཾ རོ་ཙེ་སི, ཏཾ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘པ་བྦ་ཛྫཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙ་ཀྑུ་མཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ ཙ་ཀྑུ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༤༠༩. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ནོ’’ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྦཱ་དྷོ་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་མྦཱ་དྷོཏི པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་ས་མྤཱི་ལ༹་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་ས་མྤཱི་ལ༹་ནེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་ར་ཧི་ཏོ. ར་ཛ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཀ་མྦོ་ཛཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ, རཱ་གཱ་དི་ར་ཛ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོཏི ཝུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊཱ. ཨི་ཏི དི་སྭཱ་ན པ་བྦ་ཛཱིཏི ཨི་ཏི གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་མཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ, མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཁ་གྒེ་ན ཀེ་སེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་ས་ཎྛི་ཏ་ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤ་ཀེ་ས་མ་སྶུ ཧུ་ཏྭཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་རེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་ནུ་སི་ཊྛོ ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཙི་ཎྞེ་ནེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི. ཨེ་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཁ་ནྡྷེ ཀ་རི་ཏྭཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ཨཾ་སེ ཨཱ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝེ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༤༡༠. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ཧི་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ ག་མ་ན་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན ཀཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ས་བྦ་མ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡཱིཏི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཛྫེ་སི. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་སོ་དྷ་ཡཱིཏི མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཾ ཧི་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ཛཱི་ཝ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཡི.
༤༡༡. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་ར་ཏོ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ན ཨ་ག་མཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ བུ་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡ་དཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་དཱ བུ་དྡྷོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི བུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི – ‘‘ཨི་དྷ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ, ཨི་དྷ ར་ཛྫཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ལོ་ཀི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ. མ་ག་དྷཱ་ནནྟི མ་ག་དྷཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ན་ག་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. གི་རི་བྦ་ཛནྟི ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་ཉྷི པ་ཎྜ་ཝ་གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་ཝེ་བྷཱ་ར་ཨི་སི་གི་ལི་ཝེ་པུ་ལླ་ནཱ་མ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ གི་རཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ཛོ ཝི་ཡ ཋི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘གི་རི་བྦ་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པི་ཎྜཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧཱ་རེ་སཱིཏི བྷི་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཙ་རི. སོ ཀི་ར ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ར་ཉྙོ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ནི་ཝེ་དེ་ཡྻཾ, ‘སུ་དྡྷོ་ད་ན་སྶ པུ་ཏྟོ སི་དྡྷ་ཏྠོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ’ཏི བ་ཧུ་མྤི མེ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཧ་རེ་ཡྻ. ན ཁོ པ་ན མེ ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་ག་ཧ་ཎཾ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རཱ་མཱི’’ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་གྷ་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཨ་ཙ་རི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ – ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧཱ་རེ་སཱི’’ཏི. ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ས་རཱི་རེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝི་པུ་ལ་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱ. ཝི་པུ་ལ་མྤི ཧི ‘‘ཨཱ་ཀི་ཎྞ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ལུ་དྡོ པུ་རི་སོ, དྷཱ་ཏི་ཙེ་ལཾ་ཝ མ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༦.༡༡༨; ༡.༩.༡༠༦). ཝི་པུ་ལ་ལུ་དྡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༡༢. ཏ་མ་དྡ་སཱཏི ཏ་ཏོ ཀི་ར པུ་རི་མཱ་ནི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ན་ག་རེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷོ་སི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཾ, ཀ་མྨ་ནྟཱ པ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི བྷེ་རི ཙ་རི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི. རཱ་ཛཱ་པི ‘‘ཀ་མྨ་ནྟཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ ཏཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧཱ་རེ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ – ‘‘ཏ་མ་དྡ་སཱ བི་མྦི་སཱ་རོ, པཱ་སཱ་ད་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐཱཏི ཨི་མཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༤༡༣. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མཾ བྷོ་ནྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་མནྟི སོ རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི, བྷོ་ནྟོཏི ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ནི་སཱ་མེ་ཐཱཏི པ་སྶ་ཐ. ཨ་བྷི་རཱུ་པོཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒོ. བྲ་ཧྨཱཏི ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ནྣོ. སུ་ཙཱིཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ. ཙ་ར་ཎེ་ནཱཏི ག་མ་ནེ་ན.
༤༡༤-༥. ནཱི་ཙ་ཀུ་ལཱ་མི་ཝཱཏི ནཱི་ཙ་ཀུ་ལཱ ཨི་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཀུ་ཧིཾ བྷི་ཀྑུ ག་མི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫ ཀ་ཏྠ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏཱ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ནྟུ. ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཧི མ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧ. གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ་ཏཱ་ཡ, སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ ས་ཏི་ཡཱ. གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཝཱ ས་ཏི་ཡཱ, སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ་ན.
༤༡༦. ཁི་པྤཾ པ་ཏྟཾ ཨ་པཱུ་རེ་སཱིཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཏི་སྶ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་དྷི་ཀཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་ལཾ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཁི་པྤཾ པ་ཏྟཾ ཨ་པཱུ་རེ་སི. མུ་ནཱིཏི མོ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མུ་ནི་བྷཱ་ཝོ་པི མུ་ནི་ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ. ལོ་ཀི་ཡཱ ཧི ཨ་མོ་ན་ས་མྤ་ཏྟ་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ‘‘མུ་ནཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི. པ་ཎྜ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཧཱ་རེ་སཱིཏི ཏཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སོ ཀི་ར མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཀ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ‘‘པ་ཎྜ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་རི པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་བྦྷཱ་རེ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ པ་ཎྜ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཧཱ་རེ་སི ‘‘ཨེ་ཏྠ ཝཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ.
༤༡༩-༢༣. བྱ་གྒྷུ་ས་བྷོ་ཝ སཱི་ཧོ་ཝ གི་རི་ག་བྦྷ་རེཏི གི་རི་གུ་ཧཱ་ཡཾ བྱ་གྒྷོ ཝི་ཡ ཨུ་ས་བྷོ ཝི་ཡ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཙ ནི་སི་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ ཧི ཏ་ཡོ སེ་ཊྛཱ ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཱ གི་རི་ག་བྦྷ་རེ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་དྡ་ཡཱ་ནེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་སི་ཝི་ཀཱ་དི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཡཱ་ནེ་ན. ས་ཡཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ཡཱ་ཡི་ཏྭཱཏི ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷཱུ་མི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་ནཱ ཡཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ ག་ནྟུཾ, ཏཾ ག་ནྟྭཱ. ཨཱ་ས་ཛྫཱཏི པ་ཏྭཱ, ས་མཱི་པ་མ་སྶ ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་ཝི་སཱིཏི ནི་སཱི་དི. ཡུ་ཝཱཏི ཡོ་བྦ་ན་ས་མྤ་ནྣོ. ད་ཧ་རོཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཏ་རུ་ཎོ. པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ སུ་སཱུཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝ. ཡུ་ཝཱ སུ་སཱུཏི ཨ་ཏི་ཡོ་བྦ་ནོ. པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀོཏི པ་ཋ་མེ་ནེ་ཝ ཡོ་བྦ་ན་ཝེ་སེ་ན ཨུ་ཊྛི་ཏོ. ད་ཧ་རོ ཙཱ་སཱིཏི ས་ཏི ཙ ད་ཧ་ར་ཏྟེ སུ་སུ བཱ་ལ་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་སཱི་ཏི.
༤༢༤-༥. ཨ་ནཱི་ཀ་གྒནྟི བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་མུ་ཁཾ. ད་དཱ་མི བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷེ་སུ ཡཱ་ཝི་ཙྪ་སི, ཏཱ་ཝ ད་དཱ་མི བྷོ་གེ. ཏཾ ཏྭཾ སོ་བྷ་ཡ་ནྟོ ཨ་ནཱི་ཀ་གྒཾ ནཱ་ག་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་ཛུཾ ཛ་ན་པ་དོ རཱ་ཛཱཏི ‘‘ད་དཱ་མི བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫ་སྶུ, ཛཱ་ཏིཾ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ཨ་སྶཾ, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ད་ཡོ་པི མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཡྻུཾ, གེ་ཧེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན རཱ་ཛཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི’’’ཏི བཱ་ཧཾ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ‘‘ཨུ་ཛུཾ ཛ་ན་པ་དོ རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་སྶ་ཏོཏི བྷ་ཎ་ནྟོ ས་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝེ་ཀ་ལླཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་ཝི་ཝ་ར་ས་མྦྷ་ཝཱ མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་པི པ་ཉྩ་ཧི ཝུ་དྡྷཱི་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་སྶཱ་ནི. དྷ་ན་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མྤ་ནྣོཏི བྷ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ཨ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏྟཾ, པ་ར་རཱ་ཛཱུ་ཧི ཨ་ཏ་ཀྐ་ནཱི་ཡཾ ཝཱི་ར་པུ་རི་སཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ཀོ་ས་ལེ་སུ ནི་ཀེ་ཏི་ནོཏི བྷ་ཎ་ནྟོ ན་ཝ་ཀ་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ན་ཝ་ཀ་རཱ་ཛཱ ཧི ནི་ཀེ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཨཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ནྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན སོ ཨེ་ཝ ཛ་ན་པ་དོ ནི་ཝཱ་སོ, སོ ནི་ཀེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཙ རཱ་ཛཱ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ས་ལེ་སུ ནི་ཀེ་ཏི་ནོ’’ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནྭ་ཡཱ་ག་ཏ་མྤི བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི.
༤༢༦. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་དི་ཙྩཱ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, སཱ་ཀི་ཡཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ར་ཉྙཱ ‘‘ད་དཱ་མི བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ’’ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་མྷཱ ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷི, ན ཀཱ་མེ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡ’’ནྟི. ཡ་དི ཧི ཨ་ཧཾ ཀཱ་མེ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡེ་ཡྻཾ, ན ཨཱི་དི་སཾ དྷ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ དྭཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝཱི་ར་པུ་རི་ས་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ ཀུ་ལཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཀི་རེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༢༧. ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀཱ་མེ་སྭཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ, ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ད་ཊྛཱུཏི དི་སྭཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨི་ཏོ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་སུ ཙ ཡཾ ཡཾ ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ, ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྠ མེ ར་ཉྫ་ཏཱི མ་ནོ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ནེ་ཀྑ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་མ་ཏཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛེ་ན པ་དྷཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ པ་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྠ མེ པ་དྷཱ་ནེ ར་ཉྫ་ཏི མ་ནོ, ན ཀཱ་མེ་སཱུ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀི་ར རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘པུ་བྦེ་ཝ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཏཾ ‘སུ་དྡྷོ་ད་ན་ར་ཉྙོ ཀི་ར པུ་ཏྟོ སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ‘ཨ་དྡྷཱ བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཐཱ’ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ མ་མ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༨. ཏཾ མཾ པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟནྟི པ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ‘‘པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྠ མེ ར་ཉྫ་ཏཱི མ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་དྷཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ན དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ ཀ་ཏཱ, ཏཾ ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཏཾ མཾ པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཏཾ མནྟི དྭཱི་ཧི་པི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ནི་དྡི་ས་ཏི. པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟནྟི ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ. ན་དིཾ ནེ་ར་ཉྫ་རཾ པ་ཏཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྷི པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཡ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ ན་དཱི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ‘‘ན་དི་ཡཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡཱ’’ཏི, ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་ར་ཀྐ་མྨཱཏི ཨ་ཏཱི་ཝ པ་ར་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཛྷཱ་ཡ་ནྟནྟི ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཾ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ.
༤༢༩. ན་མུ་ཙཱིཏི མཱ་རོ. སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ ན མུ་ཉྩ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ནེ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན་མུ་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་རུ་ཎཾ ཝཱ་ཙནྟི ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཙཾ. བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ཨུ་པཱ་ག་མཱིཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨུ་པཱ་ག་ཏོ? མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་བྦ་དཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་པེ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ས་ཀྐཱ ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་པེ་ཀྑེ་ན ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏེ་ན ཀི་སོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ མཱ་རོ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཏི་གྷོ་རཾ ཏ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི མ་མ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷཱི་ཏོ ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀི་སོ ཏྭ་མ་སི དུ་བྦ་ཎྞོ, ས་ནྟི་ཀེ མ་ར་ཎཾ ཏ་ཝཱ’’ཏི.
༤༣༠. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐ་སྶ མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་གོ མ་ར་ཎ་སྶ, ཨེ་ཀཾ་སོ ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་ཧ་སྶཾ བྷཱ་གཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་གོ. ཀོ སོ? མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨེ་ཀོ ཨཾ་སོ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་གོ ཏ་ཝ མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཏོ པ་ན ཏེ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ བྷཱ་གོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི་ཀེ མ་ར་ཎཾ ཏ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏེ ས་མུ་སྶཱ་ཧེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱི་ཝ བྷོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི. ཀ་ཐཾ སེ་ཡྻོ་ཏི ཙེ. ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཧ་སཱིཏི.
༤༣༡. ཨ་ཐ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྨ་ཏཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ར་ཏོ ཙ ཏེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཡཾ ཏཱ་པ་སཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཛཱུ་ཧ་ཏོཏི ཛུ་ཧ་ནྟ་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༤༣༢. དུ་གྒོ མ་གྒོཏི ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཾ པ་དྷཱ་ན་ཝི་ཙྪ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ག་ཧ་ན་ཏྟཱ དུ་ཀྑེ་ན ག་ནྟ་བྦོ་ཏི དུ་གྒོ, དུ་ཀྑི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་རོ, ས་ནྟི་ཀ་མ་ར་ཎེ་ན ཏཱ་དི་སེ་ནཱ་པི པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝོཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ བྷ་ཎཾ མཱ་རོ, ཨ་ཊྛཱ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེཏི ཨ་ཡ་མུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཀ་ལ་གཱ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝ པ་ན པ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ན ས་བྦ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱཏི ཨ་ཊྛཱ་སི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༤༣༣. ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཡེ་ན་ཏྠེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་རེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠེ་ན ཏྭཾ, པཱ་པི་མ, ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༤༣༤. ‘‘ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཧ་སཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཎུ་མ་ཏྟོ་པཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙེ་ནཱཏི ཝ་ཊྚ་གཱ་མིཾ མཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པུ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༤༣༥. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨེ་ཀཾ་སོ ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མཱ་རཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠི ས་དྡྷཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་རེ, མཱ་ར, ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ས་ནྟི་ཝ་ར་པ་དེ ཨ་སྶ་དྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་དྡྷོ་པི ཝཱ ཀུ་སཱི་ཏོ, ས་དྡྷོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ས་མཱ་ནོ་པི ཝཱ དུ་པྤ་ཉྙོ, ཏཾ ཏྭཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ནུ་པུ་ཙྪ་མཱ་ནོ སོ་བྷེ་ཡྻཱ་སི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ས་ནྟི་ཝ་ར་པ་དེ ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མཱ པ་ཉྙཱ ཙ མ་མ ཝི་ཛྫ་ཏི, སོ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ མཾ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཀིཾ ཛཱི་ཝ་མ་ནུ་པུ་ཙྪ་སི, ཀ་སྨཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པུ་ཙྪ་སི. པ་ཉྙཱ ཙ མ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ས་དྡེ་ན ས་ཏི ས་མཱ་དྷི ཙ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ མཾ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཀིཾ ཛཱི་ཝ་མ་ནུ་པུ་ཙྪ་སི? ན་ནུ – ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷ་ཏོ ད་ལ༹ྷཾ (དྷ. པ. ༡༡༢). པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་སྶ ཛྷཱ་ཡི་ནོ, པ་སྶ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ནྟི (དྷ. པ. ༡༡༡, ༡༡༣).
༤༣༦-༨. ཨེ་ཝཾ མཱ་རཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཧ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་དཱི་ན་མ་པཱི’’པི གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་མ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཡྭཱ་ཡཾ མ་མ ས་རཱི་རེ ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཝེ་ག་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཝཱ་ཏོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ལོ་ཀེ ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱ་དཱི་ནཾ ན་དཱི་ན་མྤི སོ་ཏཱ་ནི ཨ་ཡཾ ཝི་སོ་ས་ཡེ, ཀི་ཉྩ མེ ཨེ་ཝཾ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཙ་ཏུ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ན ཨུ་པ་སོ་སེ་ཡྻ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མེ ལོ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ སུ་སྶ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཏ་མྷི ལོ་ཧི་ཏེ སུ་སྶ་མཱ་ན་མྷི བ་དྡྷཱ་བ་དྡྷ་བྷེ་དཾ ས་རཱི་རཱ་ནུ་ག་ཏཾ པི་ཏྟཾ, ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སེ་མྷ་ཉྩ, ཀི་ཉྩཱ་པ་རཾ ཏ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ མུ་ཏྟ་ཉྩ ཨོ་ཛ་ཉྩ སུ་སྶ་ཏི, ཏེ་སུ ཙ སུ་སྶ་མཱ་ནེ་སུ མཾ་སཱ་ནི་པི ཁཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྶ མེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མཾ་སེ་སུ ཁཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ བྷི་ཡྻོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི. སོ ཏྭཾ ཨཱི་དི་སཾ ཙི་ཏྟ་མ་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་རཱི་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དི་སྭཱ བྷ་ཎ་སི ‘‘ཀི་སོ ཏྭ་མ་སི དུ་བྦ་ཎྞོ, ས་ནྟི་ཀེ མ་ར་ཎཾ ཏ་ཝཱ’’ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མེ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན བྷི་ཡྻོ ས་ཏི ཙ པ་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་དྷི མ་མ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟོ་པི པ་མཱ་དོ ཝཱ ས་མྨོ་ཧོ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཡེ ཀེ་ཙི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཏྟ་མ་ཝེ་ད་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ དུ་ཀྑེ་ན ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཁཾ, སཱི་ཏེ་ན ཨུ་ཎྷཾ, ཨུ་ཎྷེ་ན སཱི་ཏཾ, ཁུ་དཱ་ཡ བྷོ་ཛ་ནཾ, པི་པཱ་སཱ་ཡ ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏེ ཙི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀཱ་མ་མྤི ནཱ་པེ་ཀྑ་ཀེ ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ ས་ཡེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱི་དི་སེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་མ ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, པ་སྶ, ཏྭཾ མཱ་ར, ས་ཏྟ་སྶ སུ་དྡྷ་ཏནྟི.
༤༣༩-༤༡. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཝཱ་རེ་སྶཱ་མི ཏ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ མཱ་ར་སྶ མ་ནོ་ར་ཐ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ མཱ་ར་སེ་ནཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མཱ ཏེ པ་ཋ་མཱ སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཚ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ས་ཏྟེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ མོ་ཧ་ཡ་ནྟི, ཏེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ནྟེ་སུ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་བྷི་ར་ཏི དུ་ཀྐ་རཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༣༡). ཏ་ཏོ ཏེ པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ བཱ་དྷེ་ཏི, ཏཱ་ཡ བཱ་དྷི་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནཏ་ཎྷཱ ཙི་ཏྟཾ ཀི་ལ་མ་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀི་ལ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་མ་ན་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝེ་སུ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཨུ་ཏྲཱ་ས་ས་ཉྙི་ཏཱ བྷཱི་རུ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་སཾ ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ས་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ‘‘ན སི་ཡཱ ནུ ཁོ ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མེ་ན མཱ་ན་མ་ཀྑ་ཐ་མྦྷཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ་པི ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ལཱ་བྷཱ་དི་མུ་ཙྪི་ཏཱ དྷ་མྨ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱ མི་ཙྪཱ་ཡ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནྟི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༤༢-༣. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ སེ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ སཱ ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཎྷ་སྶ ན་མུ་ཙི་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ ཏ་ཝ སེ་ནཱ་ཏི ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་སཱ ན་མུ་ཙི ཏེ སེ་ནཱ, ཀ་ཎྷ་སྶཱ་བྷི་པྤ་ཧཱ་རི་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་པྤ་ཧཱ་རི་ནཱིཏི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ གྷཱ་ཏ་ནཱི ནི་པྤོ་ཐ་ནཱི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ནཾ ཨ་སཱུ་རོ ཛི་ནཱ་ཏི, ཛེ་ཏྭཱ ཙ ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ སེ་ནཾ ཨ་སཱུ་རོ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ སཱ་པེ་ཀྑོ པུ་རི་སོ ན ཛི་ནཱ་ཏི, སཱུ་རོ པ་ན ཛི་ནཱ་ཏི, ཛེ་ཏྭཱ ཙ མ་གྒ་སུ་ཁཾ ཕ་ལ་སུ་ཁ་ཉྩ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁཾ, ཏ་སྨཱ སུ་ཁཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ས མུ་ཉྫཾ པ་རི་ཧ་རེཏི. ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ནོ པུ་རི་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ སཱི་སེ ཝཱ དྷ་ཛེ ཝཱ ཨཱ་ཝུ་དྷེ ཝཱ མུ་ཉྫ་ཏི་ཎཾ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཡ་མྤི པ་རི་ཧ་ར་ཏི་ཙྩེ་ཝ མཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཏ་ཝ སེ་ནཱ་ཡ པ་རཱ་ཛི་ཏ་སྶ དྷི་ར་ཏྠུ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཧི – ས་ངྒཱ་མེ མེ མ་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཛཱི་ཝེ པ་རཱ་ཛི་ཏོ, ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཛཱི་ཝེ, ཏ་སྨཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཏ་ཡཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ངྒཱ་མེ མ་ཏཾ མ་མ སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༤༤. ཀ་སྨཱ མ་ཏཾ སེ་ཡྻོ་ཏི ཙེ? ཡ་སྨཱ པ་གཱ་ལ༹ྷེ་ཏྠ…པེ… སུ་བྦ་ཏཱ, ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཡ ཏ་ཝ སེ་ནཱ་ཡ པ་གཱ་ལ༹ྷཱ ནི་མུ་གྒཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན དི་སྶ་ནྟི, སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ན་པྤ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་གཱ་ལ༹ྷཱ ས་མཱ་ནཱ ས་ཙེ་པི ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་མུ་ཛྫ་ན་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ‘‘སཱ་ཧུ ས་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཏཱ་ཡ སེ་ནཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ ཏ་ཉྩ མ་གྒཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཁེ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མཱི་ནཾ, ས་བྦེ་པི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི སུ་བྦ་ཏཱཏི. ཨི་མཾ པ་ན གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ མཱ་རོ པུ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ པ་ཀྐཱ་མི.
༤༤༥-༦. པ་ཀྐ་ནྟེ པ་ན ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཀི་ཉྩི་པི ཝི་སེ་སཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒོ བོ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ, བ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ པ་གེ་ཝ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, བྷ་དྲ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ སོ་ཏྠི་ཡེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་བ་ཧུ་མཱ་ནོ –
‘‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙ, ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ;
ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ ནི་སྶེ་སཾ, ས་རཱི་རེ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི. –
ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ན དཱ་ནི བུ་དྡྷ་ཏྟཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ‘‘ཨ་ཛྫ སི་དྡྷ་ཏྠོ པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ, ཨ་ཛྫེ་ཝ དཱ་ནི་སྶ སཱ པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦཱ’’ཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མཱ་ཡ་ཏཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡྷཾ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་གྒ་ཏཾ མཱ་ར་སེ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ གི་རི་མེ་ཁ་ལཾ ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ བཱ་ཧུ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, ཧ་ན་ཐ, པ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཝུ་ཊྛི་ཡོ མཱ་པེ་སི, ཏཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཝ་ཛི་ར་ངྐུ་སེ་ན ཧ་ཏྠིཾ ཀུ་མྦྷེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ས་མཱི་པཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, བྷོ སི་དྡྷ་ཏྠ, པ་ལླ་ངྐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ‘‘ན ཨུ་ཊྛ་ཧཱ་མི མཱ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ དྷ་ཛི་ནིཾ ས་མ་ནྟཱ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི ‘‘ས་མ་ནྟཱ དྷ་ཛི་ནི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ དྷ་ཛི་ནིནྟི སེ་ནཾ. ཡུ་ཏྟནྟི ཨུ་ཡྻུ་ཏྟཾ. ས་ཝཱ་ཧ་ནནྟི གི་རི་མེ་ཁ་ལ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ས་ཧི་ཏཾ. པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨུ་པ་རི ག་མི་སྶཱ་མི, སོ ཙ ཁོ ཏེ་ཛེ་ནེ་ཝ, ན ཀཱ་ཡེ་ན. ཀ་སྨཱ? མཱ མཾ ཋཱ་ནཱ ཨ་ཙཱ་ཝ་ཡི, མཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐཱ མཱ་རོ མཱ ཙཱ་ལེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་པྤ་ས་ཧ་ཏཱིཏི ས་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི ཝཱ. ཨཱ་མཾ པ་ཏྟནྟི ཀཱ་ཙ་ཛཱ་ཏཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨ་སྨ་ནཱཏི པཱ་སཱ་ཎེ་ན. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༤༤༧-༨. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨེ་ཏཾ ཏེ མཱ་ར་སེ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ས་མྤ་ཏྟ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་བྷི་སེ་ཀོ ཨི་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་སཱི་ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་སཱི་ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ངྐ་པྤནྟི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་བྦཾ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཝ་སཱི་ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ངྐ་པྤཾ. ས་ཏི་ཉྩ སཱུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏི་ཉྩ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་སཱི་ཀ་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ར་ཊྛཱ ར་ཊྛཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་བྷེ་དེ པུ་ཐཱུ སཱ་ཝ་ཀེ ཝི་ན་ཡ་ནྟོ. ཨ་ཐ མ་ཡཱ ཝི་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ…པེ… ན སོ་ཙ་རེ, ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་མ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༤༩-༥༡. ཨ་ཐ མཱ་རོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ན བྷཱ་ཡ་སི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མཱ་ར, ན བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ན བྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི? ‘‘དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ར་མི་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ ཨེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཏྭ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ པཱ་པི་མ ས་ཀྑི་ཀི་ཙྩེ་ན, ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཡཾ དཱ་ན་མ་དཱ་སིཾ, ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཚ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀ་མྤཱ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ཡེ་ཝ ས་ཀྑཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི བྷེ་ར་ཝ་ས་དྡཾ མུ་ཉྩ་མཱ་ནཱ, ཡཾ སུ་ཏྭཱ མཱ་རོ ཨ་ས་ནི་ཧ་ཏོ ཝི་ཡ བྷཱི་ཏོ དྷ་ཛཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཏཱི་ཧི ཡཱ་མེ་ཧི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ…པེ… ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. མཱ་རོ ཨུ་དཱ་ན་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ‘བུ་དྡྷོ ཨ་ཧ’ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧ་ནྡ ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་མི ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་སྶི་ཏུཾ. ས་ཙ་སྶ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཁ་ལི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི པུ་བྦེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ཉྩི ཁ་ལི་ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མཱ ནི་བྦེ་ཛ་ནཱི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨོ་ཏཱ་རནྟི ར་ནྡྷཾ ཝི་ཝ་རཾ. ནཱ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶནྟི ནཱ་དྷི་ག་མིཾ. མེ་ད་ཝ་ཎྞནྟི མེ་ད་པི་ཎྜ་ས་དི་སཾ. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་གཱཏི པ་རི་ཏོ པ་རི་ཏོ ཨ་ག་མཱ་སི. མུ་དུནྟི མུ་དུ་ཀཾ. ཝི་ནྡེ་མཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ. ཨ་སྶཱ་ད་ནཱཏི སཱ་དུ་བྷཱ་ཝོ. ཝཱ་ཡ་སེ་ཏྟོཏི ཝཱ་ཡ་སོ ཨེ་ཏྟོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ – ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨོ་ཏཱ་རཱ་པེ་ཀྑོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ པ་དཱ་པ་དཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ་པི ཙ ཨོ་ཏཱ་རཾ ནཱ་དྷི་ག་མིཾ. སོ་ཧཾ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མེ་ད་ཝ་ཎྞཾ པཱ་སཱ་ཎཾ མེ་ད་ས་ཉྙཱི ཝཱ་ཡ་སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་ཝི་ནྡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨེ་ཏྠ མུ་དུ ཝི་ནྡེ་མ, ཨ་པི ཨི་ཏོ ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ སི་ཡཱ’’ཏི ས་མ་ནྟཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ‘‘པཱ་སཱ་ཎོ་ཝཱ་ཡ’’ནྟི ནི་བྦི་ཛྫ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་གཱ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་མུ་དུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནྡེ་མ, ཀུ་ཏོ་ཙི ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏེ དཱ་ནི མ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ཀོ་ཝ སེ་ལ་མཱ་ས་ཛྫ ནི་བྦི་ཛྫཱ་པེ་མ གོ་ཏ་མཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཏ་ཏོ གོ་ཏ་མཱ ནི་བྦི་ཛྫ ཨ་པེ་མཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏོ ཀི་ར མཱ་ར་སྶ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ནི་པྥ་ལ་པ་རི་སྶ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏེ་ན་སྶ ཝི་སཱི་ད་མཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་སྶ བེ་ལུ་ཝ་པ་ཎྜུ ནཱ་མ ཝཱི་ཎཱ ཀ་ཙྪ་ཏོ པ་ཏི་ཏཱ. ཡཱ ས་ཀིཾ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝཱ་དི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ མ་དྷུ་ར་སྶ་རཾ མུ་ཉྩ་ཏི, ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ པ་ཉྩ་སི་ཁ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཏཾ སོ པ་ཏ་མཱ་ན་མྤི ན བུ་ཛ྄ཛྷི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
༤༥༢. ‘‘ཏ་སྶ སོ་ཀ་པ་རེ་ཏ་སྶ, ཝཱི་ཎཱ ཀ་ཙྪཱ ཨ་བྷ་སྶ་ཐ;
ཏ་ཏོ སོ དུ་མྨ་ནོ ཡ་ཀྑོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི.
ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཀེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ནེ་ཏཾ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ཙ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་པྤི་ཡོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་པུ་བྦཾ, སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ཏ་ཏྲཱཏི དེ་ས་ཀཱ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཡཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་མ་ཡེ, ཡ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྲ ཨཱ་རཱ་མེ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ དེ་ས་ཀཱ་ལེ དཱི་པེ་ཏི. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཡུ་ཏྟེ དེ་སེ ཀཱ་ལེ ཝཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི. ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ, ཏཱ་ཝ, བཱ་ཧི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨུ་དཱ. ༡༠) ཙེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཁོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱཏི ལོ་ཀ་ག་རུ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཀ་ཐཱ་ས་ཝ་ན་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨཱ་ལ་པི ཨ་བྷཱ་སི ས་མྦོ་དྷེ་སི.
བྷི་ཀྑ་ཝོཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཉྩ བྷི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་ག་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ནེ་སཾ ཧཱི་ནཱ་དྷི་ཀ་ཛ་ན་སེ་ཝི་ཏཾ ཝུ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་དྡྷ་ཏ་དཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་པྥཱ་ར་སོ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ན་ཡ་ན་ནི་པཱ་ཏ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁེ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ་སཾ སོ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ས་མྦོ་དྷ་ན་ཏྠེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་དྷུ་ཀ་ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་པི ཏེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. སཱ་དྷུ་ཀ་ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ ཧི སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི. ཨ་པ་རེ་སུ་པི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཀ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི་ཏི ཙེ? ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛཱ་ས་ནྣ་ས་དཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་པ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ན པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀཱ. པ་རི་སཱ་ཡ ཙ ཛེ་ཊྛཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ, སེ་ཊྛཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ ཙ. ཨཱ་ས་ནྣཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ་སུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ, ས་དཱ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་པ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཨ་པི་ཙ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཏེ ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི་པི ཏེ ཨེ་ཝ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. བྷ་ད་ནྟེཏི གཱ་ར་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི, ཏེ ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུ་ནྟི.
ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ཝཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ, ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙ ཨ་ངྒ་ས་དྡོ. ཙ་ཏཱུ་ཧཱིཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ས་མ་ནུ་ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟཱ ཙ. ཝཱ་ཙཱཏི ས་མུ་ལླ་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ. ཡཱ སཱ ‘‘ཝཱ་ཙཱ གི་རཱ བྱ་པྤ་ཐོ’’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༦) ཙ, ‘‘ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༩; མ. ནི. ༣.༡༤) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡཱ པ་ན ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར) ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཙ, ‘‘ཡཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧི ཨཱ་ར་ཏི ཝི་ར་ཏི…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༢༩༩; ཝི་བྷ. ༢༠༦) ཨེ་ཝཾ ཝི་ར་ཏི ཙ, ‘‘ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༤༠) ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ ཨི་དྷ ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཀ་སྨཱ? ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ. སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶཱ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ན དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱཏི ན དུ་ཊྛུ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ནཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱཏི ཝ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶཱ ཀཱ་ར་ཎ་སུ་དྡྷིཾ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱ ཙཱཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཏེ་ན་སྶཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཝི་ཉྙཱུ་ནནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ. ཏེ་ན ནི་ནྡཱ་པ་སཾ་སཱ་སུ བཱ་ལཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧཱིཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཡེ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་དཱ་ལ་པ་ནཾ. བྷི་ཀྑཱུཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ་ཙ་ངྒེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝཱ་ཙ་ངྒ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ. ཏེ་ན ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ་པི ཀ་དཱ་ཙི ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི དི་ཊྛིཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏི. ‘‘ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་པྤ་ཧཱ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི, ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཧཱི་ན་མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙེ་ན ས་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་ཐཱ པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ངྒ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ པུ་བྦེ ཨ་ཝ་ཏྭཱ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཧ. ཨེ་ས ན་ཡོ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པི་སུ་ཎ་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི ནོ ཨ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྥ་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏཾ མ་ནྟཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ལི་ཀ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི པི་ཡ་ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་མེ་ཧི ཁོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ག་མེ་ཏི. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ ཡ་ད་ཉྙེ པ་ཊི་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ནཱ་མཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཀཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙ་ནྟི, ཏཾ དྷ་མྨ་ཏོ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཱ་པི ཧི པེ་སུ་ཉྙཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་ཙེ་པི མི་ལ་ཀྑུ་བྷཱ་སཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ གྷ་ཊ་ཙེ་ཊི་ཀཱ་གཱི་ཏི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཨེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ མ་གྒ་པ་སྶེ ས་སྶཾ ར་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ སཱི་ཧ་ལ༹་ཙེ་ཊི་ཀཱ་ཡ སཱི་ཧ་ལ༹་ཀེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ གཱི་ཏཾ གཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ སུ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཙེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཏི་སྶོ ནཱ་མ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ བྷི་ཀྑུ པ་དུ་མ་ས་ར་ས་མཱི་པེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ པ་དུ་མ་ས་རེ པ་དུ་མཱ་ནི བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ –
‘‘པཱ་ཏོ ཕུ་ལླཾ ཀོ་ཀ་ན་དཾ, སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀེ་ན བྷ་ཛྫི་ཡ་ཏེ;
ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་ག་ཏཱ ས་ཏྟཱ, ཛ་རཱ་བྷི་ཝེ་གེ་ན མ་དྡཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. –
ཨི་མཾ གཱི་ཏཾ གཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ཙེ་ཊི་ཀཱ་ཡ སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ ཙ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ས་ཏྟ་ཧི པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ནཱ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ མུ་ས་ལེ་ན ཏ་ཎྜུ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི་ཡཱ –
‘‘ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མ་དྡི་ཏཾ ཨེ་ཏཾ, མི་ལཱ་ཏ་ཚ་ཝི་ཙ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ;
མ་ར་ཎེ་ན བྷི་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཾ, མ་ཙྩུ་སྶ གྷ་ས་མཱ་མི་སཾ.
‘‘ཀི་མཱི་ནཾ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཨེ་ཏཾ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པེ་ན པཱུ་རི་ཏཾ;
ཨ་སུ་ཙི་སྶ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཏཾ, ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་མཾ ཨི་ད’’ནྟི. –
ཨི་མཾ གཱི་ཏི་ཀཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཧ པུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙེ ཙ ཨཱི་དི་སེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཏྟཱ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ, ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཀུ་ས་ལེ་ན ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཨ་ཉྙེ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ས་ཙེ་པི མི་ལ་ཀྑུ་བྷཱ་སཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, གྷ་ཊ་ཙེ་ཊི་ཀཱ་གཱི་ཏི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ་ནཾ, ནོ བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ་ན་ནྟི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱཏི ཨི་དཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ, ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱཏི ཨི་ད་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦ་གཱ་ཐཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རནྟི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི – པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏ་པ་རི་སཾ ཨ་སྶ་ཝ་ན་སུ་སྶ་ཝ་ན་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀ་མེ་ཝ ཙ. པུ་བྦེ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཧཱ་པི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་དཱི་པ་ཀ་ཉྩ ‘‘པུ་རི་ས་སྶ ཧི ཛཱ་ཏ་སྶ, ཀུ་ཋཱ་རཱི ཛཱ་ཡ་ཏེ མུ་ཁེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༦༦༢) ཝི་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀ་མེ་ཝ.
༤༥༣. ཏ་ཏྠ ས་ནྟོཏི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཧི སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མཾ སེ་ཊྛ’’ནྟི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠནྟི ཨི་དཾ པ་ན པུ་བྦེ ནི་དྡི་ཊྛ་ཀྐ་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་བྷཱ་སི་ཏེ པ་སཱི་དི.
སོ ཡཾ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཡ་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷཱ་སི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མནྟི མ་མ བྷཱ་གོ པ་ཀཱ་ས་ཏི. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏནྟི ཏ་ཝ བྷཱ་གོ པ་ཀཱ་ས་ཏུ. སཱ་རུ་པྤཱ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ཧི. ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝཱིཏི པ་སཾ་སི.
༤༥༤. ན ཏཱ་པ་ཡེཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ་ན ན ཏཱ་པེ་ཡྻ. ན ཝི་ཧིཾ་སེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ན བཱ་དྷེ་ཡྻ. སཱ ཝེ ཝཱ་ཙཱཏི སཱ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཐོ་མེ་ཏི.
༤༥༥. པ་ཊི་ན་ནྡི་ཏཱཏི ཧ་ཊྛེ་ན ཧ་ད་ཡེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ ག་ནྟྭཱ ན་ནྡི་ཏཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡི་ཏཱ. ཡཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ པཱ་པཱ་ནི, པ་རེ་སཾ བྷཱ་ས་ཏེ པི་ཡནྟི ཡཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ནྟོ པ་རེ་སཾ པཱ་པཱ་ནི ཨ་པྤི་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ནི ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་རཾ པི་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏཾ པི་ཡ་ཝཱ་ཙ་མེ་ཝ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི.
༤༥༦. ཨ་མ་ཏཱཏི ཨ་མ་ཏ་ས་དི་སཱ སཱ་དུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ས་ཙྩཾ ཧ་ཝེ སཱ་དུ་ཏ་རཾ ར་སཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༧༣; སུ. ནི. ༡༨༤). ནི་བྦཱ་ནཱ་མ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཏཱ. ཨེ་ས དྷ་མྨོ ས་ན་ནྟ་ནོཏི ཡཱ་ཡཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ, ཨེ་ས པོ་རཱ་ཎོ དྷ་མྨོ ཙ་རི་ཡཱ པ་ཝེ་ཎཱི, ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ན ཏེ ཨ་ལི་ཀཾ བྷཱ་སིཾ་སུ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙྩེ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ, ཨ་ཧུ ས་ནྟོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཨ་ཏྠེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རཾ ཝཱ དྭ་ཡཾ ས་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ན་མི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཀཱི་དི་སེ? ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ, ཡཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པ་རོ་དྷཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཏི་པི ཙ ཨ་ནུ་པ་རོ་དྷ་ཀ་ར་ཏྟེ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ, ཡཾ དྷ་མྨི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི.
༤༥༧. ཁེ་མནྟི ཨ་བྷ་ཡཾ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝཾ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཙེ? ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་སྨཱ ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ བུ་དྡྷོ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ ཁེ་མ་མ་གྒ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཁེ་མཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, སཱ ཝེ ཝཱ་ཙཱ་ན་མུ་ཏྟ་མཱཏི སཱ ཝཱ་ཙཱ ས་བྦ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ སེ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ མ་ནྟཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟ-(སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟ)-ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ མ་ཡི ག་ཏེ ཀ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཀིཾ་ཛ་ཙྩོ བྷ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནོ་མྷཱིཏི་ཨཱ་དི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟཱ. ཀོ་ས་ལེ་སཱུཏི ཀོ་ས་ལཱ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ. ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀོ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་དཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ནཱ་ནཱ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ སི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘ཡོ མ་མ པུ་ཏྟཾ ཧ་སཱ་པེ་ཏི, ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་མཱི’ཏི. ཏ་ཏོ ན་ངྒ་ལཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི. ཏེ ཙ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཀཱི་ལི༹་ཀཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ནྟཱ་པི ཏཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཧ་སཱ་པེ་ཏུཾ. ཏ་ཏོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་ན་ཊཾ པེ་སེ་སི, སོ དི་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧ་སཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏེ པ་ཊི་པ་ཐེ མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫཱ་ད་ཡོ དི་སྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མ་ཀཾ་སུ ‘ཀ་ཙྩི བྷོ ཀུ་ས་ལཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ ཀུ་ས་ལ’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘ཀུ་ས་ལ’ནྟི ས་དྡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སོ པ་དེ་སོ ‘ཀོ་ས་ལོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེཏི སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ནཱཏི ཡེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝི་ནེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོཏི སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཝ་ས་ཏི ཨ་གྒི་ཉྩ ཛུ་ཧ་ཏི, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ་ཏི ཙ་སྶ གོ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧུ་ཏི་པ་ཀྑི་པ་ནེ་ན ཛཱ་ལེ་ཏི. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་གྱཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ལེ་པ་ན་བ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱཏི སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་གྒི་མྷི ཛུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ པཱ་ཡཱ་སཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་གྒི་མྷི ཏཱ་ཝ པ་ཀྑི་ཏྟ་པཱ་ཡཱ་སོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ བྷུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཏཾ ཡ་དི བྲ་ཧྨུ་ནོ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ད་དེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝཾ མེ པི་ཏ་རཱ ས་ཧ པུ་ཏྟོ་པི ས་ནྟ་པྤི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨ་སྶ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ག་ཝེ་སཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་སི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ སེ་ཊྛ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ. ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་ཏནྟི ས་ཧ སཱི་སེ་ན པཱ་རུ་ཏ་ཀཱ་ཡཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, ཀིཾ ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་བ་ལོ་པི ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ས་ཀྑི ཧི་མ་པཱ་ཏཾ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུ་ནྟི? ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ན ཧི བུ་དྡྷཱ ས་བྦ་སོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ སཱི་སཾ ཝི་ཝ་རི་སྶཱ་མི, མཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ཐཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. དི་སྭཱ་ན ཝཱ་མེ་ན…པེ… ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ཨི་མ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མུ་ཎྜོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ, མུ་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝནྟི སཱི་སེ ཝི་ཝ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཝ ཀེ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མུ་ཎྜོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་རི་ཏྟ་མྤི སི་ཁཾ ཨ་དི་སྭཱ ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ‘‘མུ་ཎྜ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི ནེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ དི་ཊྛི. ཏ་ཏོ ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨ་དྡ་ས, ཏ་མྷཱ པ་དེ་སཱ མུ་ཎྜཱ་པཱིཏི ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན མུ་ཎྜི་ཏ་སཱི་སཱ་པི ཧོ་ནྟི.
༤༥༨. ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནོ་མྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནཀཱ་རོ པ་ཊི་སེ་དྷེ, ནོཀཱ་རོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ‘‘ན ནོ ས་མ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༦.༣; སུ. ནི. ༢༢༦) ཝི་ཡ. ཏེ་ན ནེ་ཝ་མྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ ན་མྷི. ན ཝེ་སྶཱ་ཡ་ནོཏི ཝེ་སྶོ་པི ན་མྷི. ཨུ་ད་ཀོ་ཙི ནོ་མྷཱིཏི ཨ་ཉྙོ་པི སུ་དྡོ ཝཱ ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཝཱ ཀོ་ཙི ན ཧོ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ད་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧི ན་དི་ཡོ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཛ་ཧ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི. པ་ཧཱ་རཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྠ (ཨ. ནི. ༨.༡༩) སཱ་དྷ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘གོ་ཏྟཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ མ་ནྟ ཙ་རཱ་མི ལོ་ཀེ’’ཏི. ཀ་ཐཾ གོ་ཏྟཾ པ་རི་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཙེ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་ཉྙཱ་སི, ཏེ་སུ ཙ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ གོ་ཏྟཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. རཱ་གཱ་དི་ཀི་ཉྩ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ མ་ནྟཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘གོ་ཏྟཾ…པེ… ལོ་ཀེ’’ཏི. མ་ནྟཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ཙེ་ས ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘མ་ནྟཾ ཙ་རཱ་མི ལོ་ཀེ’’ཏི ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ.
༤༥༩-༦༠. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ལི་ངྒ་མྤི དི་སྭཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཝཱ་སཱི…པེ… གོ་ཏྟ་པ་ཉྷ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཚི་ནྣ་ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛེ་ན ཏཱི་ཎི་པི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་རི་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཝཱ་སཱི. ཨ་ག་ཧོཏི ཨ་གེ་ཧོ, ནི་ཏྟ་ཎྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནི་ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཀ་རེ་རི་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་ཀོ་ས་མྦ་ཀུ་ཊི་ཙ་ནྡ་ན་མཱ་ལཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ནི་ཝུ་ཏྟ་ཀེ་སོཏི ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཀེ་སོ, ཨོ་ཧཱ་རི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ཏཱི་ཝ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཙི་ཏྟོ, གུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝཱ. ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ ཨི་དྷ མཱ་ཎ་ཝེ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སི་ནེ་ཧ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ལི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་ཝི་ཏྟོ. ཨ་ཀ་ལླཾ མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཡྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཝཱ་སཱི…པེ… ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ ཨི་དྷ མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི, ཏཾ མཾ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ གོ་ཏྟ་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ མོ་ཙེ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཧ – པུ་ཙྪ་ནྟི ཝེ, བྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་བྷི ས་ཧ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནོ བྷ་ཝ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ནཱ་ཧཾ བྷོ ཨ་ཀ་ལླཾ པུ་ཙྪཱ་མི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་ཧ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནུ བྷ་ཝཾ, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནུ བྷ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་མྤི གོ་ཏྟ་མྤི པུ་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི.
༤༦༡-༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ནྟེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧི ཙེ ཏྭཾ བྲཱུ་སི…པེ… ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏ་ཀྑ་ར’’ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་ཙེ ཏྭཾ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧཾ’’ཏི བྲཱུ་སི, མ་ཉྩ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྲཱུ་སི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝ་ནྟཾ སཱ་ཝི་ཏྟིཾ པུ་ཙྪཱ་མི ཏི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏ་ཀྑ་རཾ, ཏཾ མེ བྲཱུ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝེ་དཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣཾ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི. ཡ་དི་པི ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨ་དྡྷཱ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ སཱ་ཝི་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ན ‘‘སཱ་ཝི་ཏྟིཾ པུ་ཙྪཱ་མི ཏི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏ་ཀྑ་ར’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡ་སི་དྡྷཾ སཱ་ཝི་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཾ བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ན ནི་ཙྪཱ་རི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡེ ནི་ཊྛཾ ག་ཏོ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ‘ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཡ’ནྟི པ་རི་བྷ་ཝིཾ, སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ མ་ནྟ་པཱ་ར་གཱུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ ཨེ་སོ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ ནཾ ཡ་ཉྙ་ཝི་དྷིཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝི་དྷི་ཉྩ པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ་ནི་སྶི་ཏཱ…པེ… ལོ་ཀེ’’ཏི ཨི་མཾ ཝི་ས་མ་གཱ་ཐཱ་པ་ད་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཀིཾ་ནི་སྶི་ཏཱ ཀི་མ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཀིཾ པ་ཏྠེ་ནྟཱ ཨི་ས་ཡོ ཙ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ མ་ནུ་ཛཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཡ་ཉྙཾ ཨ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སུ. ཡ་ཉྙ་མ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སཱུཏི མ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སཱུཏི སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ ཨ་ཀཾ་སུ. པུ་ཐཱུཏི བ་ཧཱུ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ པུ་ཐཱུ ཝཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནུ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ ཀིཾ་ནི་སྶི་ཏཱ ཡ་ཉྙ་མ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སུ. ཀ་ཐཾ ནེ་སཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི.
༤༦༣. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཡ་ད་ནྟ་གཱུ ཝེ་ད་གཱུ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ. ཡ་སྶཱ་ཧུ་ཏིཾ ལ་བྷེ ཏ་སྶི་ཛ྄ཛྷེ་ཏི བྲཱུ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ད་ནྟ་གཱུཏི ཡོ ཨ་ནྟ་གཱུ, ཨོ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཀཱ་རོ, ད་ཀཱ་རོ ཙ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཉྙེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༨.༩) མ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྠོ – ཡོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཨ་ནྟ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་གཱུ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་དེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་གཱུ, སོ ཡ་སྶ ཨི་སི་མ་ནུ་ཛ་ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝ་ན་པ་ཎྞ་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་དི་མྷི་པི ཨཱ་ཧུ་ཏིཾ ལ་བྷེ, ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཏཾ ཡ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཨི་ཛ྄ཛྷེ ས་མི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི བྲཱུ་མཱིཏི.
༤༦༤. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཡོ་ག་ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་ར་གི་ར་ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ས་ར་ས་མྤ་ནྣཾ དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟི་སཱུ་ཙི་ཏ་ཉྩ་སྶ ས་བྦ་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་མྦྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཧི ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་དྡྷཱ ཧི ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཧུ་ཏ་མི་ཛ྄ཛྷེ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཛྫ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཡཾ ཏཱ་དི་སཾ ཝེ་ད་གུ་མ་དྡ་སཱ་མ, ཡ་སྨཱ ཏཱ་དི་སཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པཾ ཝེ་ད་གུཾ ཨ་དྡ་སཱ་མ. ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཧི སོ ཝེ་ད་གཱུ, ན ཨ་ཉྙོ. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་ན ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ཝེ་ད་གཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་གཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ཡ་ཉྙེ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙོ ཛ་ནོ བྷུ་ཉྫ་ཏི པཱུ་ར་ལཱ༹་སཾ ཙ་རུ་ཀ་ཉྩ པཱུ་ཝ་ཉྩཱ་ཏི.
༤༦༥. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ས་ནྣཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སྶ སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ མ་ཡི པ་ས་ནྣོ་སི, ཏ་སྨཱ པ་ན ཨི་ཧ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ པུ་ཙྪཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏོ པུ་བྦཾ ཨ་ཏྠེ་ན་ཨ་ཏྠི་ཀ་པ་དཾ པ་ར་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀི་ལེ་ས་གྒི་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟཾ, ཀོ་དྷ་དྷཱུ་མ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་དྷཱུ་མཾ, དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱི་གྷཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཨཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་སཾ ཨ་པྤེ་ཝི་དྷ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨི་དྷ ཋི་ཏོ་ཝ ཨི་དྷ ཝཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་ཝི་ནྡེ ལ་ཙྪ་སི ཨ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶ་སི སུ་མེ་དྷཾ ཝ་ར་པ་ཉྙཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ མ་ཡི པ་ས་ནྣོ་སི, ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, ཏྭཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ པུ་ཙྪ ས་ནྟཾ ཝི་དྷཱུ་མཾ ཨ་ནཱི་གྷཾ ནི་རཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨ་པྤེ་ཝི་དྷ ཨ་བྷི་ཝི་ནྡེ སུ་མེ་དྷཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༦༦. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཉྙེ ར་ཏོ་ཧཾ…པེ… བྲཱུ་ཧི མེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྙོ ཡཱ་གོ དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཏ་སྨཱ དཱ་ན་ར་ཏོ ཨ་ཧཾ, ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ དཱ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན པ་ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏུ མཾ བྷ་ཝཾ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཧུ་ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ བྲཱུ་ཧི མེ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧུ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
༤༦༧. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཧི…པེ… དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏཱ་ཝ ‘‘མཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪཱིཏི ཡ་དི ཧུ་ཏ་ས་མི་དྡྷིཾ དཱ་ན་མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་སི, ཛཱ་ཏིཾ མཱ པུ་ཙྪ. ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཛཱ་ཏི. ཙ་ར་ཎ་ཉྩ པུ་ཙྪཱཏི ཨ་པི་ཙ ཁོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་བྷེ་དཾ ཙ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ནི་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཊྛཱ ཧ་ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་དྷ ཀ་ཊྛཱ ཨ་གྒི ཛཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ སོ སཱ་ལཱ་དི་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་གྒི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ་པཱ་ན་དོ་ཎི་ཨཱ་དི་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཙྩི་ཨཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཝ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནཱི་ཙཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ་པི ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝམུ་ནི དྷི་ཏི་མཱ ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོ ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་མཱ་ཡ དྷི་ཏི་ཧི་རི་པ་མུ་ཁཱ་ཡ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་མཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི. སོ ཧི དྷི་ཏི་ཡཱ གུ་ཎེ དྷཱ་ར་ཡ་ཏི, ཧི་རི་ཡཱ དོ་སེ ནི་སེ་དྷེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཧི་རི་ཡཱ ཧི ས་ནྟོ ན ཀ་རོ་ནྟི པཱ་པ’’ནྟི. ཏེ་ན ཏེ བྲཱུ་མི –
‘‘མཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪཱི ཙ་ར་ཎ་ཉྩ པུ་ཙྪ,
ཀ་ཊྛཱ ཧ་ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ;
ནཱི་ཙཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ་པི མུ་ནཱི དྷི་ཏཱི་མཱ,
ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཧོ་ཏི ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོ’’ཏི. –
ཨེ་ས ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨ་སྶ་ལཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན (མ. ནི. ༢.༤༠༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༦༨. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཏྠ ཧུ་ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ, ཡ་ཐཱ ཙ ཧུ་ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ, ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙྩེ་ན ད་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཙྩེ་ནཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ་ན. ཏ་ཉྷི པ་ཏྟོ ད་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙྩེ་ན ད་ནྟོ’’ཏི. ད་མ་སཱ ཨུ་པེ་ཏོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཝེ་ད་ནྟ་གཱུཏི ཝེ་དེ་ཧི ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟཾ ག་ཏོ, ཝེ་དཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ག་ཏོ. ཝཱུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོཏི པུ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྠ་མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ. ཀཱ་ལེ་ན ཏ་མྷི ཧ་བྱཾ པ་ཝེ་ཙྪེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཏཱ་དི་སེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ཝེ་ཙྪེ་ཡྻ, པ་ཝེ་སེ་ཡྻ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཡྻ.
༤༦༩-༧༡. ཀཱ་མེཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ, ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ནྡོ་ཝ རཱ་ཧུ་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་མུ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡོ རཱ་ཧུ་གྒ་ཧ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་མུ་ཏྟཱ ཡེ ཨ་ཏཱི་ཝ བྷཱ་ས་ནྟི ཙེ་ཝ ཏ་པ་ནྟི ཙ. ས་ཏཱཏི ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ. མ་མཱ་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མ་མཱ་ཡི་ཏཱ་ནི.
༤༧༢. ཡོ ཀཱ་མེ ཧི་ཏྭཱཏི ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ ཧི་ཏྭཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱིཏི ཏེ་སཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱི. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཡོ ཝེ་དི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ཝཱཏི ཡེ ཨི་མེ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ད་ཧོ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ད་ཧོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧོ མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ད་ཧོ སཱི་ཧ་པྤ་པཱ་ཏ་ད་ཧོ་ཏི ཧི་མ་ཝ་ཏི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ར་ཧ་དཱ ཨ་གྒི་སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པེ་ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་ཙྩཾ སཱི་ཏ་ལཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ་ཝ སཱི་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏྟཱ.
༤༧༣. ས་མོཏི ཏུ་ལྱོ. ས་མེ་ཧཱིཏི ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་དཱི་ཧི བུ་དྡྷེ་ཧི. ཏེ ཧི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྟཱ ‘‘ས་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ན་ཏྠི ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནཱ་དྷི་ག་ནྟ་བྦེ་སུ གུ་ཎེ་སུ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཝཱ དོ་སེ་སུ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་དྡྷཱ་ན་ཨཱ་ཡུ་ཀུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་པ་དྷཱ་ན་བོ་དྷི་ར་སྨཱི་ཧི པ་ན ནེ་སཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་ཧི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཙ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟི, ཨུ་པ་རི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་ཧི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཙ. ཨ་ཡཾ ནེ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པ་རི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཡཾ ནེ་སཾ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཨུ་ཙྩཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ནཱི་ཙཱ ཝཱ པ་ནྣ་ར་ས་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཱ. ཨ་ཡཾ པ་མཱ་ཎ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་སི་ཝི་ཀཱ་དཱི་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝེ་ཧཱ་སེ་ན ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་པ་སྶི་ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷཱ ཨ་སྶ་ར་ཐེ་ན ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ, སི་ཁཱི་ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན, ཝེ་སྶ་བྷཱུ སི་ཝི་ཀཱ་ཡ, ཀ་སྶ་པོ ཝེ་ཧཱ་སེ་ན, ས་ཀྱ་མུ་ནི ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ, མཱ་སཾ, དྭེ་མཱ་སཾ, ཏེ་མཱ་སཾ, ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ, པ་ཉྩ་མཱ་སཾ, ཚ་མཱ་སཾ, ཨེ་ཀ་ཝ་སྶཾ དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཚ་ཝ་སྶཱ་ནི ཝཱ. ཨ་ཡཾ པ་དྷཱ་ན་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཨ་སྶ་ཏྠོ ཝཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ ཧོ་ཏི ནི་གྲོ་དྷཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཨ་ཡཾ བོ་དྷི་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. བྱཱ་མཱ་སཱི་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་པ་བྷཱ་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཝཱ ཨ་སཱི་ཏི་པྤ་བྷཱ ཝཱ ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་ནཱ, ཨ་ན་ནྟ་པྤ་བྷཱ པ་ན དཱུ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ས་ནྣ་མྤི, ཨེ་ཀ་གཱ་ཝུ་ཏཾ དྭི་གཱ་ཝུ་ཏཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟ་མྤི, མ་ངྒ་ལ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི མ་ན་སཱ ཙི་ནྟཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཝ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཡོ ཡ་ཏྟ་ཀ་མི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ར་སྨི་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནཱ་དྷི་ག་ནྟ་བྦེ་སུ གུ་ཎེ་སུ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཝཱ དོ་སེ་སུ ན་ཏྠི ནེ་སཾ ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ས་མོ ས་མེ་ཧི.
ཝི་ས་མེ་ཧི དཱུ་རེཏི ན ས་མཱ ཝི་ས་མཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ས་ཏྟཱ. ཏེ་ཧི ཝི་ས་མེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན པ་ལླ་ངྐཾ ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་པི ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨེ་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ སཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ས་མེ་ཧི དཱུ་རེ’’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་བྷ་ཡ་པ་དེ་ཧི དཱུ་རེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་ནྟ་པ་ཉྙོཏི ཨ་པ་རི་མི་ཏ་པ་ཉྙོ. ལོ་ཀི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྷི པ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ཀཱ, ཏ་སྶ པ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ཀཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྙཾ པ་ན ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཨ་ན་ནྟཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ན་ནྟ་པ་ཉྙོ’’ཏི. ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པེ་ཧི ཨ་ལི་ཏྟོ. ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཝཱ པ་ར་ལོ་ཀེ ཝཱ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ – ས་མོ ས་མེ་ཧི ཝི་ས་མེ་ཧི དཱུ་རེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་ན་ནྟ་པ་ཉྙོ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱ, ཏེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏི པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་ནྟི.
༤༧༤. ཡ་མྷི ན མཱ་ཡཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ན གཱ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ ཙ ཨཱི་དི་སཱ མཱ་ཡཱ་དི་དོ་ས་ཡུ་ཏྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ས་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་མ་མོཏི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ‘‘ཨི་དཾ མ་མཱ’’ཏི པ་ཧཱི་ན་མ་མཱ་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝོ.
༤༧༥. ནི་ཝེ་ས་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ཏེ་ན ཧི མ་ནོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ནི་ཝི་ས་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ‘‘ནི་ཝེ་ས་ནཾ མ་ན་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ ནི་ཝི་ས་ཏི ཏཾ ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ན་པི ‘‘ནི་ཝེ་ས་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་གྒ་ཧཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ, ཏཱ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝཱ. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་པི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཱ་ནོཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝེ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོ.
༤༧༦. ས་མཱ་ཧི་ཏོ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ. ཨུ་ད་ཏཱ་རཱིཏི ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ. དྷ་མྨཾ ཙ་ཉྙཱ་སཱིཏི ས་བྦ་ཉྩ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. པ་ར་མཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན.
༤༧༧. བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏཱ རཱ་གཱ. ཝ་ཙཱིཏི ཝཱ་ཙཱ. ཁ་རཱཏི ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ ཕ་རུ་སཱ. ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱཏི ད་ཌྜྷཱ. ཨ་ཏྠ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ. ན ས་ནྟཱིཏི ཝི་དྷཱུ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ.
༤༧༨. མཱ་ན་ས་ཏྟེ་སཱུཏི མཱ་ནེ་ན ལ་གྒེ་སུ. དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུནྟི ས་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ, ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༧༩. ཨཱ་སཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཾ ཨ་ན་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ. ཝི་ཝེ་ཀ་ད་སྶཱིཏི ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶཱི. པ་ར་ཝེ་དི་ཡནྟི པ་རེ་ཧི ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. དི་ཊྛི་མུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་བྷེ་ད་མྤི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ, པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༨༠. པ་རོ་པ་རཱཏི ཝ་རཱ་ཝ་རཱ སུ་ནྡ་རཱ་སུ་ནྡ་རཱ. པ་རཱ ཝཱ བཱ་ཧི་རཱ, ཨ་པ་རཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ. ས་མེ་ཙྩཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. དྷ་མྨཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཁ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ནི་བྦཱ་ནེ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ, ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༨༡. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ་ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱིཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི ཙ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ, ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཁ་ཡ་ནྟོ་ཏི ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁ་ཡ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པོ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན ཀ་ཏོ. ཡོ་པཱ་ནུ་དཱིཏི ཡོ ཨ་པ་ནུ་དི. རཱ་ག་པ་ཐནྟི རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཾ, རཱ་ག་མེ་ཝ ཝཱ. རཱ་གོ་པི ཧི དུ་གྒ་ཏཱི་ནཾ པ་ཐ་ཏྟཱ ‘‘རཱ་ག་པ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཝི་ཡ. སུ་དྡྷོ ནི་དོ་སོ ཝི་མ་ལོ ཨ་ཀཱ་ཙོཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷོ. ཡེ་ཧི ‘‘རཱ་ག་དོ་སཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ, དོ་ས་དོ་སཱ, མོ་ཧ་དོ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་དོ་སོ. ཨ་ཊྛ་པུ་རི་ས་མ་ལ་ཝི་ག་མཱ ཝི་མ་ལོ, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀཱ་ཙོ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ‘‘ས་ཀཱ་ཙོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་དྡྷོ ཝཱ ཡ་སྨཱ ནི་དྡོ་སོ, ནི་དྡོ་ས་ཏཱ་ཡ ཝི་མ་ལོ, བཱ་ཧི་ར་མ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་མ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ཙོ. ས་མ་ལོ ཧི ‘‘ས་ཀཱ་ཙོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ཀཱ་ཙོ. ཨཱ་གུ་ཀི་རི་ཡཱ ཧི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ཙོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༤༨༢. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་མ ན པ་སྶ་ཏི, ཁ་ནྡྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཁ་ནྡྷེ པ་སྶ་ཏི. མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་ཛྫུ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏ་ཏྟོ, ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཛཱ་ཡ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཀ་ངྑཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནེ་ཛོ ཨ་ཁི་ལོ ཨ་ཀ་ངྑོ.
༤༨༣. མོ་ཧ་ནྟ་རཱཏི མོ་ཧ་ཀཱ་ར་ཎཱ མོ་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶཱིཏི ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎོ. ཏ་ཉྷི ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཉྩ བྷ་ག་ཝཱ པ་སྶི, ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏཾ མེ’’ཏི ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶཱི’’ཏི. ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. སི་ཝནྟི ཁེ་མཾ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝཾ ས་སྶི་རི་ཀཾ ཝཱ. ཡ་ཀྑ་སྶཱཏི པུ་རི་ས་སྶ. སུ་དྡྷཱིཏི ཝོ་དཱ་ན་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི མོ་ཧ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཨ་ནྟི་མ་ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ཏཱ, ཉཱ་ཎ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་གུ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ. ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་ཏྟི, ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཀྑ་སྶ སུ་དྡྷཱི’’ཏི.
༤༨༤. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ས་ནྣོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཧུ་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་མ་ཧཾ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་གྒི་མྷི ཨ་ཛུ་ཧཾ, ཏཾ མེ ཧུ་ཏཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ལི་ཀཾ ཝཱ་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་མི. ཨ་ཛྫ པ་ན ཨི་དཾ ཧུ་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ ཧུ་ཏ་མ་ཏྠུ ས་ཙྩཾ, ས་ཙྩ་ཧུ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱུ་ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷ་ཎ་ཏི. ཡཾ ཏཱ་དི་སཾ ཝེ་ད་གུ་ནཾ ཨ་ལ་ཏྠཾ, ཡ་སྨཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཋི་ཏོ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པཾ ཝེ་ད་གུཾ ཨ་ལ་ཏྠཾ. བྲ་ཧྨཱ ཧི ས་ཀྑི, པ་ཙྩ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི ཏྭཾ བྲ་ཧྨཱ, ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་ཏུ མེ བྷ་ག་ཝཱ པཱུ་ར་ལཱ༹་སནྟི ཏཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
༤༨༧. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀ་མྤི ཙ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཀེ་ཝ་ལི་ནཾ མ་ཧེ་སིཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཨ་ནྣེ་ན པཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སྶཱུ’ཏི བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་དྷཱུཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཐཱཏི ཡེ་ན ཏྭ་མཱ་ཧ, ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཝི་ཛ་ཉྙནྟི ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ. ཡནྟི ཡཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ་ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ. པ་པྤུ་ཡྻཱཏི པ་ཏྭཱ. ཏ་ཝ སཱ་ས་ནནྟི ཏ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཐཱ ཝི་ཛ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི མེ ཏཾ ཀེ་ཝ་ལི་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡོ ད་ཀྑི་ཎཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ མཱ་དི་ས་སྶ, ཡཾ ཙཱ་ཧཾ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ མེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ཧི, ས་ཙེ ཏྭཾ ན བྷུ་ཉྫ་སཱི་ཏི.
༤༨༨-༩༠. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཀ་ཊེ་ན ན་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱ་ར་མྦྷཱ ཡ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏཱ་རནྟི སཱི་མཱཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ སཱ་དྷུ་ཛ་ན་ཝུ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ སཱི་མ་ནྟཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀི་ལེ་སཱ, ཏེ་སཾ ཝི་ནེ་ཏཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱི་མ་ནྟཱ་ཏི བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ སེ་ཀྑཱ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཙ, ཏེ་སཾ ཝི་ནེ་ཏཱ་ར་ནྟི་པི ཨེ་ཀེ. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ཀོ་ཝི་དནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཾ. མོ་ནེ་ཡྻ་ས་མྤ་ནྣནྟི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཾ, ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཾ ཝཱ. བྷ་ཀུ་ཊིཾ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཡཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ ཡཱ་ཙ་ཀཾ དི་སྭཱ བྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ, པ་ས་ནྣ་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྫ་ལི་ཀཱཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ལི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ.
༤༩༡. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཐོ་མ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ཝ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡཱ་གོཏི ཨཱ་ཡ་ཛི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ ཝཱ ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་མེ་ཏྠཱ་ཏི་པི ཨཱ་ཡཱ་གོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨི་ཏོ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་སུ ཙ ཡཾ ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཏཾ ས་ཀྐཱ ཨ་ཝ་ཎྞི་ཏ་མྤི ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མཱ་གྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མཱ་གྷ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཡཱ་སྶ ནི་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི མཱ་གྷོ མཱ་ཎ་ཝོ དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི དཱ་ན་པ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་མྤ་ཏྟ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ་ཏི ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཡི་དཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི ཏི་ཎྞ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་གྷ་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་ག་ཧེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏ་ཉྷི མ་ནྡྷཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་པེ་ཏྠ པ་ཀཱ་རེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཀིཾ ཏེ་ཧི, ནཱ་མ་མེ་ཏཾ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ? ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙ ན་ག་རཾ ཧོ་ཏི, སེ་ས་ཀཱ་ལེ སུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་སཾ ཝ་ས་ནྟ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་མཱ་ཧ – ‘‘གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ’’ཏི. སོ ཙ གི་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊེ་སུ ཝ་སིཾ་སུ, གི་ཛ྄ཛྷ་ས་དི་སཱ་ནི ཝཱ་སྶ ཀཱུ་ཊཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ‘‘གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ ཁོ…པེ… ཨ་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ མཱ་གྷོཏི ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནཱ་མཾ. མཱ་ཎ་ཝོཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཝཱ་སཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ‘‘པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ པི་ངྒི་ཡོ མཱ་ཎ་ཝོ ཝི་ཡ. སོ ཧི ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ་པི པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ‘‘པི་ངྒི་ཡོ མཱ་ཎ་ཝོ’’ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… པ་ས་ཝཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ དཱ་ཡ་ཀོ དཱ་ན་པ་ཏཱིཏི དཱ་ཡ་ཀོ ཙེ་ཝ དཱ་ན་པ་ཏི ཙ. ཡོ ཧི ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཏེ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ དེ་ཏི, སོ་པི དཱ་ཡ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ན དཱ་ནེ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན དཱ་ན་པ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ, དཱ་ཡ་ཀོ དཱ་ན་པ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ མ་ཙྪེ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནོ དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ དཱ་ན་པ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ད་ཉྙཱུཏི ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡ་མི་ད་མ་ར་ཧ་ཏི ཨ་ཡ་མི་ད’’ནྟི པུ་རི་ས་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ. ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོཏི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཡོ ཧི ཡཱ་ཙ་ཀེ དི་སྭཱ་ཝ བྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ཏི, སོ ན ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཧཾ པ་ན ན ཏཱ་དི་སོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ནི་ཀ་ཏི་ཝ་ཉྩ་ནཱ་དཱི་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཙ་ནཱ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ བྷོ་ག་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ དྷ་མྨོ, ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ནེ་སཾ པ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀཱ་མེ་ཧི དི་ནྣཱ བྷོ་གཱ དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟི, སོ ཙ ཏ་ཐཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ལ་བྷི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སཱ་མི…པེ… དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. བྷི་ཡྻོ་པི ད་དཱ་མཱིཏི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ད་དཱ་མི, པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏྠ ལ་དྡྷ་བྷོ་ག་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ད་དཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་གྒྷཱཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་བྦ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི པ་ས་ཏྠཾ དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ན་མྤི དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཎྞི་ཏཾ དཱ་ནཾ, ན དཱ་ནཾ ག་ར་ཧི་ཏཾ ཀྭ་ཙཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ མཱ་ཎ་ཝ…པེ… པ་ས་ཝ་སཱི’’ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘བ་ཧུཾ སོ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཏྟ་རི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ནཱ་ཧུ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ མཱ་གྷོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱི’’ཏི. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༤༩༢. པུ་ཙྪཱ་མ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན ཝ་ད་ཉྙུནྟི ཝ་ཙ་ན་ཝི་དུཾ, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྙུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཛ྄ཛྷེཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན སུ་དྡྷཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ – ཡོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་པ་ཏི ག་ཧ་ཊྛོ པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ད་དཾ ཡ་ཛ་ཏི, ན ཨ་གྒི་མྷི ཨཱ་ཧུ་ཏི་མ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ, ཏ་ཉྩ ཁོ པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑོ་ཝ ན པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀི་ཏྟི་ས་དྡཱ་དི་ཨ་པེ་ཀྑོ, ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶ ཧུ་ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་ཏི?
༤༩༣. ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་བྷི ཏཱ་དཱིཏི ཏཱ་དི་སོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་ཧི ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡེ ས་མྤཱ་ད་ཡེ སོ་དྷ་ཡེ, མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཏཾ ཧུ་ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ་སྶ ‘‘ཀ་ཐཾ ཧུ་ཏཾ ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཛ྄ཛྷེ’’ ཨི་ཙྩེ་ཏཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༤༩༤. ཨ་ཀྑཱ་ཧི མེ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ ད་དཾ པ་རེ་སཾ ཡ་ཛ་ཏི, ཏ་སྶ མེ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ ཨ་ཀྑཱ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༩༥. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཝེ ཨ་ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཏྟཱཏི རཱ་གཱ་དི་ས་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་ལ་གྒཱ. ཀེ་ཝ་ལི་ནོཏི པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩཱ. ཡ་ཏ་ཏྟཱཏི གུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ.
༤༩༦-༧. ད་ནྟཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ན ད་མ་ཐེ་ན, ཝི་མུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི, ཨ་ནཱི་གྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, ནི་རཱ་སཱ ས་མྤ་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨི་མི་སྶཱ པ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༧༡), ཨ་ཐ ཁྭཱ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཙེ་ཏྠ སུ་ཏྟཾ སཱ་དྷ་ཀཾ.
༤༩༨-༥༠༢. རཱ་ག་ཉྩ…པེ… ཡེ་སུ ན མཱ་ཡཱ…པེ… ན ཏ་ཎྷཱ་སུ ཨུ་པཱ་ཏི་པ་ནྣཱཏི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ. ཝི་ཏ་རེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ. ཏ་ཎྷཱཏི རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཚ་བྦི་དྷཱ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ཡཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷ་ཝཱ་ཡ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ, པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ.
༥༠༤. ཡེ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ…པེ… ས་མི་ཏཱ་ཝི་ནོཏི ས་མི་ཏ་ཝ་ནྟོ, ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀཱ་རི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མི་ཏཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ཨ་ཀོ་པཱ. ཨི་དྷ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཁ་ནྡྷེ ཝི་ཧཱ་ཡ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡེ་སཾ ག་མ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཡེ ཀཱ་མེ ཧི་ཏྭཱ ཨ་ག་ཧཱ ཙ་ར་ནྟི, སུ་ས་ཉྙ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ས་རཾ་ཝ ཨུ་ཛྫུ’’ནྟི ཨི་མ་མྤི གཱ་ཐཾ ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི.
༥༠༦-༨. ཛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཧི་ཏྭཱ. ‘‘ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱི་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡེ ཧེ་ཏྠཱཏི ཧ་ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏོ པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ – ཡེ ཨེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ས་ནྟཱ་ནེ ཡ་ཐཱ ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཡཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ན་ཏྠི པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི ཨ་ཡཾ ནོ ཨ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ན་ཏྠི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩ ཡེ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི.
༥༠༩. ཡོ ཝེ་ད་གཱུཏི ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏི་མཱཏི ཚ་ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་མྦོ་དྷི་པ་ཏྟོཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ. ས་ར་ཎཾ བ་ཧཱུ་ནནྟི བ་ཧཱུ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ཝི་ཧིཾ་ས་ནེ་ན ས་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ.
༥༡༠. ཨེ་ཝཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨ་མོ་གྷཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏྭ་ཉྷེ་ཏྠ ཛཱ་ནཱ་སི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨི་དནྟི ཏྭ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀེ ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི ཉེ་ཡྻཾ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ནཱ་སི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་སི, ཡཱ་དི་སཾ ཏཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས དྷ་མྨོཏི ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཨེ་སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ, ཡ་སྶཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏཱ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ཏཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༥༡༡. ཨེ་ཝཾ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སཾ་སི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཡ་ཉྙ་ས་མྤ་དཾ ཉ་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ཡ་པི ཏཾ ཚ་ལ༹་ངྒ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཡ་ཉྙ་ས་མྤ་དཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཡོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ’’ཏི ཨུ་ཏྟ་རི་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ ད་དཾ པ་རེ་སཾ ཡ་ཛ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཀྑཱ་ཧི མེ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཉྙ་ས་མྤ་ད་ནྟི.
༥༡༢. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཀྑཱ་སི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་ཛ་སྶུ མཱ་གྷ, ཡ་ཛ་མཱ་ནོ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་པྤ་སཱ་དེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ, ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཡཱ་ཡཾ –
‘‘པུ་བྦེ་ཝ དཱ་ནཱ སུ་མ་ནོ, ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡེ;
ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ཨེ་སཱ ཡ་ཉྙ་སྶ ས་མྤ་དཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༦.༣༧; པེ. ཝ. ༣༠༥) –
ཡ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣོ ཡ་ཉྙོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན. ཀ་ཐཾ དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶ ཡ་ཉྙོ ཨེ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཛ་ཧཱ་ཏི དོ་སཾ, ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་དཱི་པ་ཝི་ཧ་ཏ་མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཡ་ཉྙོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, སོ ཨེ་ཏྠ ཡ་ཉྙེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལོ་བྷཾ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀོ་དྷཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ནི་དཱ་ནཾ མོ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཛ་ཧཱ་ཏི དོ་སཾ. སོ ཨེ་ཝཾ བྷོ་གེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, ས་ཏྟེ་སུ ཙ པ་ཝི་ནེ་ཡྻ དོ་སཾ ཏ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ཏྟ་ཕ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ མེ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ པུ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝེ་པུ་ལླ་ཏྠཾ, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ས་ཏ་ཏཾ ས་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ མེ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦཱ དི་སཱ ཕ་ར་ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཉྙནྟི.
༥༡༤. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ མེ་ཏྟཾ ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མ་གྒོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཱ་ཏཱི་ཏཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་མེ་ཝ ཙ སུ་དྡྷིཾ མུ་ཏྟི་ཉྩ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མ་གྒཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲ ཙ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་གཱ་མིཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘ཀོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི, ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི ཙཱ’’ཏི. ཀེ་ན་ཏྟ་ནཱཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ས་ཀྑི བྲ་ཧྨ་ཛྫ་དི་ཊྛོཏི བྲ་ཧྨཱ ཨ་ཛྫ ས་ཀྑི དི་ཊྛོ. ས་ཙྩནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ས་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཙྩཱ་ད་རེ་ན ས་པ་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཙྩཱ་ད་རེ་ནེ་ཝ པུ་ན་པི པུ་ཙྪ་ཏི. ཛུ་ཏི་མཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏི ཙ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཙ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ པ་ན མེ་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ནྟཱ ཨེ་སཱ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, སོ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཙ ཏེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཡོ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་པྤཱ་ཡེ་ན ན་ཡེ་ན ‘‘ཡོ ཡ་ཛ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༥༡༥. ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷནྟི ཏི་ཀཱ་ལ་པྤ་སཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ་ན དཱ་ཡ་ཀ་ཏོ ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་བྷི ཏཱ་དཱིཏི ཏ་ཉྩ སོ ཏཱ་དི་སོ ཏི་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཝི་དྷཾ ཡ་ཉྙ་ས་མྤ་དཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི སཱ་དྷེ་ཡྻ ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ ས་མྨཱ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོཏི ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཡ་ཉྙཾ ས་མྨཱ ཡ་ཛི་ཏྭཱ སོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ ཏེ་ན ཚ་ལ༹་ངྒ་ཡ་ཉྙཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན མེ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ནྟི བྲཱུ་མཱིཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ས་མུ་སྶཱ་ཧེ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ ས་མཱ་པེ་སི. སེ་སཾ ས་བྦ་གཱ་ཐཱ་སུ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱ་གྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཡཱ་སྶ ནི་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མེ་པི ཙ་སྶ པུ་བྦ་ས་དི་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ, ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི པ་དཱ་ནི པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནནྟི ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ནཱ་མཾ. ཏཾ ཀི་ར ཝེ་ལཱུ༹་ཧི ཙ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ པཱ་ཀཱ་རེ་ན, གོ་པུ་ར་དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཾ མ་ནོ་ར་མཾ, ཏེ་ན ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ ཨ་དཾ་སུ, ཏེ་ན ‘‘ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱ ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པུ་བྦེ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ སུ་རཱ་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཾ སུ་པི. པ་རི་ཛ་ནོ་པི་སྶ ‘‘སུ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ’’ཏི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ སུ་རཱ་ག་ནྡྷེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨཱ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑཱ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི, ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཝ་ཏྟོ. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ མ་མ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣ’’ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ཨ་བྷ་ཡ་གྷོ་ས་ན་ཉྩ གྷོ་སཱ་པེ་སི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ‘‘ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ.
ས་བྷི་ཡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶཱཏི ས་བྷི་ཡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི བཱ་ཧི་ར པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི ན མཱ་ཏཱ ན པི་ཏཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན་སྶ མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པི་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ སོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པེ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཏ་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཁ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་པ་རེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀ་མྤི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་རོ་ཙ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་པི ན ཙ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་མིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་པེ་ཀྑཱ ཧོ་མ, ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་པེ་ཀྑེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་པི དུ་ཀྑཱ, ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. སོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ པུ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི པ་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་པོ་ཎ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ མ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, ཨི་དཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ཎཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཨི་མཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ས་དཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་ཧ ས་ལླཱ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་པ་ཉྩོ, མཱ དཱ་ནི ཏུ་མྷེ པུ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་ཏྠཱ’’ཏི. སོ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་ཏ་རེ་ན ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རུ་ཧ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ནྟྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ་པི ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཚ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མེ་ན དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སཱ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ས་མ་ཡ་ནྟ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སུཾ. ཏ་སྶེ་ཀོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི. སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི. ཏཾ ག་བྦྷི་ནིཾ དི་སྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷིཾ་སུ. སཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་བྷཱ་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཏེ་ན་སྶ ‘‘ས་བྷི་ཡོ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ་པི ས་བྷི་ཡོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་དཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ད་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སཾ ཝཱ་དིཾ ཨ་དི་སྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཏི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ས་བྷི་ཡོ པ་ན བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ སོ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཱ་ཧཾ ཝི་སེ་སཾ ཀ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀི་རི་ཡཾ ཏེ ཙ ས་ཧཱ་ཡེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨེ་ཀོ ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨུ་པྤ་ནྣོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ ནཾ བུ་དྡྷུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛེ་མཱི’’ཏི ཝཱི་ས་ཏི པ་ཉྷེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཏ་སྶ ཨ་སྶ་མ་མཱ་ག་མྨ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྷི་ཡ, ས་བྷི་ཡཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་སི. སོ ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ ཏཾ བྲ་ཧྨཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་བྷི་ཡ ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཏི པ་ཉྷེ ཨཱ་ཧ་རིཾ, ཏེ ཏྭཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ. ཡོ ཙ ཏེ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་མེ པ་ཉྷེ པུ་ཊྛོ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཨི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྷཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨུ་དྡི་ཊྛཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཝི་བྷ་ངྒེ་ན.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཙ ནེ ས་བྷི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ སོ བྲ་ཧྨཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཏ་སྶ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ ནཱ་ཙི་ཀྑི. ‘‘ཨ་ཏྠཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཉ་སྶ་ཏི. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཡོ ཏེ ས་བྷི་ཡ…པེ… ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ས་བྷི་ཡ་ཏྠེ་རཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟཱ བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘སཱ ཙ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏེ པ་ཉྷཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི.
ཡེ ཏེཏི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཙྩུ་དྡེ་སོ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཙ ས་མ་ཎཱ ཙེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ. ས་ངྒྷི་ནོཏི ག་ཎ་ཝ་ནྟོ. ག་ཎི་ནོཏི ས་ཏྠཱ་རོ, ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ མ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ. ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་ག་ཧ་ཊྛ་ག་ཎ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཉཱ་ཏཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ, ཝི་སྶུ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ས་སྶི་ནོཏི ལཱ་བྷ་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱཏི ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏ་བྦཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཏི་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶཱཏི ‘‘སཱ་དྷ་ཝོ ཨེ་ཏེ ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨ་ཏཱ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཀ་ཏ་མེ ཏེ་ཏི ཙེ-ཨི་ཙྩེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. པཱུ་ར་ཎོཏི ནཱ་མཾ, ཀ་སྶ་པོཏི གོ་ཏྟཾ. སོ ཀི་ར ཛཱ་ཏི་ཡཱ དཱ་སོ, དཱ་ས་ས་ཏཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ན་སྶ ‘‘པཱུ་ར་ཎོ’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ. པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ན ན་གྒེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶ་པོ ཨ་ཧ’’ནྟི གོ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. མ་ཀྑ་ལཱིཏི ནཱ་མཾ, གོ་སཱ་ལཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ གོ་སཱ་ལོཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ་པི ཀི་ར ཛཱ་ཏི་ཡཱ དཱ་སོ ཨེ་ཝ, པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཛི་ཏོཏི ནཱ་མཾ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ན ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. པ་ཀུ་དྷོཏི ནཱ་མཾ, ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོཏི གོ་ཏྟཾ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཀེ ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ ནྷཱ་ན་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, སོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. ས་ཉྩ་ཡོཏི ནཱ་མཾ, བེ་ལ་ཊྛོ པ་ན་སྶ པི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ བེ་ལ་ཊྛ་པུ་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. ནི་ག་ཎྛོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ནཱ་མེ་ན, ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོཏི པི་ཏུ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནཱ་ཊོ་ཏི ཀི་ར ནཱ་མ་སྶ པི་ཏཱ, ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ་ཏི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ, སོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སི. ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་སི་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེཏི ཏེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ. ཏེ པ་ཉྷེཏི ཏེ ཝཱི་ས་ཏི པ་ཉྷེ. ཏེཏི ཏེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ. ན ས་མྤཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཀོ་པནྟི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝཾ. དོ་སནྟི པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ མ་ནྡ་ཏི་ཀྑ་བྷེ་ད་སྶ ཀོ་དྷ་སྶེ་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡནྟི ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏ་ཏཱ, དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟི.
ཧཱི་ནཱ་ཡཱཏི ག་ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ག་ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཧི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཧཱི་ན་ཏོ ཧཱི་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ‘‘ཧཱི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱ པ་བྦ་ཛྫཱ. ཨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ. ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻནྟི ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻཾ. ཨི་ཏི ཀི་ར་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ན་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཏུ་ཙྪ་ཀ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཐ ཁོ ས་བྷི་ཡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ས་མ་ཎོ’’ཏི ཙ ‘‘ཡེ་པི ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་མ་ཎོ ཁོ ད་ཧ་རོ་ཏི ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཛི་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ. ཐེ་རཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ. ར་ཏྟ་ཉྙཱུཏི ར་ཏ་ན་ཉྙཱུ, ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ར་ཏ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མ མ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀེ་ནཱ་པི ས་མྨ་ཏཱ, བ་ཧུ་ར་ཏྟི་ཝི་དཱུ ཝཱ. ཙི་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོཏི ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ན ནཱི་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦོཏི ན པ་རི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཀི་མེ་ས ཉ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༡༦. ཀ་ངྑཱི ཝེ་ཙི་ཀི་ཙྪཱིཏི ས་བྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ད་མཱུ་པ་ས་མ་སཱུ་ཙི་ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ས་མྦྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ག་ཏུ་དྡྷ་ཙྩོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ངྑཱི ཝེ་ཙི་ཀི་ཙྪཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ལ་བྷེ་ཡྻཾ ནུ ཁོ ཨི་མེ་སཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ངྑཱ་ཡ ཀ་ངྑཱི. ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶི་མ་སྶ ཙ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཝེ་ཙི་ཀི་ཙྪཱི. དུ་བྦ་ལ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཝཱ ཏེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠེ ཀ་ངྑ་ན་ཏོ ཀ་ངྑཱི, བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཀི་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ཏུ་ནྟི ཝེ་ཙི་ཀི་ཙྪཱི. ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. ཏེ་ས་ནྟ་ཀ་རོཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ཀ་རོ. བྷ་ཝ་ནྟོ་ཝ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝཱ་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྷེ མེ པུ་ཊྛོ…པེ… བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི མེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྷེ མེཏི པ་ཉྷེ མ་ཡཱ. པུ་ཊྛོཏི པུ་ཙྪི་ཏོ. ཨ་ནུ་པུ་བྦནྟི པ་ཉྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨནྟི ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ. བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི.
༥༡༧. དཱུ་ར་ཏོཏི སོ ཀི་ར ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་གྒ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – བྷ་ག་ཝཱ ‘‘དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ སཱ་ས་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ནཾ ཨཱ་ཧ.
༥༡༨. པུ་ཙྪ མནྟི ཨི་མཱ་ཡ པ་ན་སྶ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ན་སི་ཙྪ་སཱིཏི མ་ན་སཱ ཨི་ཙྪ་སི.
ཡཾ ཝ་ཏཱ་ཧནྟི ཡཾ ཝ་ཏ ཨ་ཧཾ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོཏི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་སོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊ་ཙི་ཏྟོ. ཨུ་ད་གྒོཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཨ་བྦྷུ་ནྣ་ཏོ. ཨི་དཾ པ་ན པ་དཾ ན ས་བྦ་པཱ་ཋེ་སུ ཨ་ཏྠི. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ, ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་མུ་དི་ཏོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི.