༤. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཀཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧༣. ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཀཱ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ‘‘ཡ་ཝཾ ཝ་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ས་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཡ་ཝཱ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, པུ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་དྡ་ས. ‘‘ཀ་དཱ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ས་སྶེ ཝི་ན་ཊྛེ སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཏ་དཱ ཨེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མི, ན མེ ཨོ་ཝཱ་དཾ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ཏི. ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཧ་ནྡ, ནཾ ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡི མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་དཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ སོ་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་རོ་སཱི’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཁེ་ཏྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཀ་སཱ་མི ཡ་ཝཾ ཝ་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི, ན ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཧ་ནྡཱ་ཧ་མྤི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ སེ་སཱ ཙ ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏཱི་ཝ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ས་སྶེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ནྡ་རཾ ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་ཝ་ཀྑེ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, སུ་ནྡ་རཾ, ས་ཙེ ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཡ་ཝཱ ནི་པྥ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ ལཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀུ་རུ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཝ་སྶི. ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ན་དཱི པཱུ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ཡ་ཝཾ ཝ་ཧི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཏེ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ཏོ ས་བྦཾ ས་སྶ་ཝི་པ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཝི་ན་ཊྛོ་མྷི, ཀ་ཐཾ དཱ་ནི ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་མེ་ཝ ར་ཏྟིཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛྫ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ མཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧཱ་སཱི’’ཏི? ཨཱ་མ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་བྦཾ མེ ཡ་ཝ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱུ་ལ༹ྷ་ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝི་པ་ནྣེ དོ་མ་ན་སྶཾ, ས་མྤ་ནྣེ ཙ སོ་མ་ན་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་མཱ ཧི ནཱ་མ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི་པི ཝི་པ་ཛྫ་ནྟི་པཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ད་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རཾ ས་བྦ་སུ་ཏྟེ་སུ.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་མནྟི མ་ནཱ་པི་ཡ་རཱུ་པཱ་དི་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ, ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨི་ཙྪ་མཱ་ན་སྶ. ཏ་སྶ ཙེ ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཏཾ ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙེ, ས་ཙེ སོ ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ པཱི་ཏི་མ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ལ་དྡྷཱཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ. མ་ཙྩོཏི ས་ཏྟོ. ཡ་དི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི.
༧༧༤. ཏ་སྶ ཙེ ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶཱཏི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀཱ་མེ ཨི་ཙྪ་མཱ་ན་སྶ, ཀཱ་མེ་ན ཝཱ ཡཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ. ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ. ཛ་ནྟུ་ནོཏི ས་ཏྟ་སྶ. ཏེ ཀཱ་མཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཏེ ཀཱ་མཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཙེ. ས་ལླ་ཝི་དྡྷོ་ཝ རུ་པྤ་ཏཱིཏི ཨ་ཐ ཨ་ཡོ་མ་ཡཱ་དི་ནཱ ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ ཝི་ཡ པཱི་ལཱི༹་ཡ་ཏི.
༧༧༥. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡོ པ་ན ཨི་མེ ཀཱ་མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཝཱ ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དེ་ན ས་པྤ་སྶ སི་རཾ ཨི་ཝ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ས་བྦཾ ལོ་ཀཾ ཝི་ས་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་ཀེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཎྷཾ ས་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི.
༧༧༦-༨. ཏ་ཏོ པ་རཱ་སཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ གཱ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡོ ཨེ་ཏཾ སཱ་ལི་ཀྑེ་ཏྟཱ་དིཾ ཁེ་ཏྟཾ ཝཱ གྷ་ར་ཝ་ཏྠཱ་དིཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ གོ་ཨ་སྶ་བྷེ་དཾ ག་ཝཱ་སྶཾ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཀཱ ཐི་ཡོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་བ་ནྡྷ་ཝཱ་དཱི བ་ནྡྷཱུ ཝཱ ཨ་ཉྙེ ཝཱ མ་ནཱ་པི་ཡ་རཱུ་པཱ་དཱི པུ་ཐུ ཀཱ་མེ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་བ་ལས་ངྑཱ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ བ་ལཱི་ཡ་ནྟི ས་ཧ་ནྟི མ་དྡ་ནྟི, ས་དྡྷཱ་བ་ལཱ་དི་ཝི་ར་ཧེ་ན ཝཱ ཨ་བ་ལཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་བ་ལཱ ཀི་ལེ་སཱ བ་ལཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་བ་ལ་ཏྟཱ བ་ལཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཏཾ ཀཱ་མ་གི་དྡྷཾ ཀཱ་མེ ར་ཀྑ་ནྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་ཉྩ སཱི་ཧཱ་ད་ཡོ ཙ པཱ་ཀ་ཊཔ་རི་སྶ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཔ་རི་སྶ་ཡཱ མ་དྡ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིདུ་ཀྑཾ བྷི་ནྣཾ ནཱ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྭེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཛ་ནྟུ ས་དཱ ས་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཀཱ་མཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཏ་རེ ཨོ་གྷཾ ཏ་རེ་ཡྻ ཏ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ པུ་རི་སོ ཨུ་ད་ཀ་ག་རུ་ཀཾ ནཱ་ཝཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ པཱ་ར་གཱུ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པཱ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝཾ ཀི་ལེ་སཱུ་ད་ཀ་ག་རུ་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ར་གཱུ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་བྦ་དྷ་མྨ་པཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ ཙ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. གུ་ཧ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧༩. ས་ཏྟོ གུ་ཧཱ་ཡནྟི གུ་ཧ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ གཾ་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཀཾ ནཱ་མ ཨུ་ཏེ་ན་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི སཱི་ཏ་ལེ པ་དེ་སེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨ་ཉྙ་དཱ་པི ཙཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ ཏ་ཏྠ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ ག་ཝ་མྤ་ཏི་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཏཾ ཝ་ངྒཱི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ. སོ ཏ་ཏྠ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ སཱི་ཏ་ལེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ་པི ཁོ ཨུ་ཏེ་ནོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བ་ཧུ་དེ་ཝ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ པཱ་ན་མ་ད་མ་ཏྟོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ངྐེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡི. སེ་སི་ཏྠི་ཡོ ‘‘སུ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟི་ཡོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ས་དྡཾ ཨ་ཀ་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ས་དྡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཐེ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཏཱ ཏུ་ཊྛཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སུ་ཎ་ནྟི.
ར་ཉྙོ སཱི་སཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ནི་སི་ནྣི་ཏྠཱི ‘‘ཨི་མཱ མཾ ཨོ་ཧཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱི’’ཏི ཏཱ་སུ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཨཱུ་རུཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་བོ་དྷེ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཨི་མཱ ཝ་ས་ལི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་བ་ཧུ་ཀ་ཏཱ ‘ས་མ་ཎཾ ར་མ་ཡི་སྶཱ་མཱ’ཏི ག་ཏཱ’’ཏི. སོ ཀུ་དྡྷོ ཐེ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་མཱ’’ཏི ན ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ ཏེ་ན བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀུ་དྡྷོ ཐེ་རཾ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. སོ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ནི་སཱི་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཝ ཝི་ཝེ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཝི་སཱ་ར་དོ་པི ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙེ ན ཀ་ཐེ་སི, ཏ་མྦ་ཀི་པི་ལླི་ཀེ་ཧི ཏཾ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་སོ་ཀ་རུ་ཀྑེ ཏ་མྦ་ཀི་པི་ལླི་ཀ་པུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨུ་པ་རི ཝི་ཀི་རི. སོ ས་རཱི་རཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ རཱ་ཛཱ མ་ཡི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, ཨ་པཱ་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ག་ཏོ.
ཏ་ཏོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཉྙེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱི་དི་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ དི་སྭཱ པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ནྟི, ཏྭཾ ཏ་མྦ་ཀི་པི་ལླི་ཀ་པུ་ཊེ་ན ཨཱ་སཱ་དེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ནཱ་སེ་ཏུཾ ཨུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཐེ་རོ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཧི ཡ་དཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རེ ཨཱ་ག་ཏེ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ་པི ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པཱ་ཎེ་ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་མྦ་ཀི་པི་ལླི་ཀ་པུ་ཊེ་ན ཨཱ་སཱ་དི་ཏ་དི་ཝ་སེ པ་ན ཐེ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཁོ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤ་ཡ་མཱ་ནོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཨ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་སྶ ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་གི་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ ཨེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ས་ཏྟོཏི ལ་གྒོ. གུ་ཧཱ་ཡནྟི ཀཱ་ཡེ. ཀཱ་ཡོ ཧི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་ས་ཏོ ‘‘གུ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བ་ཧུ་ནཱ་བྷི་ཚ་ནྣོཏི བ་ཧུ་ནཱ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལེ་ན ཨ་བྷི་ཙྪ་ནྣོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཊྛནྟི རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟོ. ན་རོཏི ས་ཏྟོ. མོ་ཧ་ན་སྨིཾ པ་གཱ་ལ༹ྷོཏི མོ་ཧ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. དཱུ་རེ ཝི་ཝེ་ཀཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ སོཏི སོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ན་རོ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཝེ་ཀཱ དཱུ་རེ ཨ་ནཱ་ས་ནྣེ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཀཱ་མཱ ཧི ལོ་ཀེ ན ཧི སུ་པྤ་ཧཱ་ཡཱ, ཡ་སྨཱ ལོ་ཀེ ཀཱ་མཱ སུ་པྤ་ཧཱ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༧༨༠. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘དཱུ་རེ ཝི་ཝེ་ཀཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ’’ཏི སཱ་དྷེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ནི་དཱ་ནཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཙྪཱ་ནི་དཱ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. བྷ་ཝ་སཱ་ཏ་བ་དྡྷཱཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་མྷི བྷ་ཝ་སཱ་ཏེ བ་དྡྷཱ. ཏེ དུ་པྤ་མུ་ཉྩཱཏི ཏེ བྷ་ཝ་སཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཝཱ ཏ་ཏྠ བ་དྡྷཱ ཨི་ཙྪཱ་ནི་དཱ་ནཱ ས་ཏྟཱ དུ་པྤ་མོ་ཙ་ཡཱ. ན ཧི ཨ་ཉྙ་མོ་ཀྑཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཙ མོ་ཙེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, ཏེ ས་ཏྟཱ དུ་པྤ་མུ་ཉྩཱ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ན མོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ ན ཧོ་ནྟི. ཡ་དི པ་ན མུ་ཉྩེ་ཡྻུཾ, ས་ཀེ་ན ཐཱ་མེ་ན མུ་ཉྩེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪཱ པུ་རེ ཝཱ་པི ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝཱ ཀཱ་མེ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ. ཨི་མེ་ཝ ཀཱ་མེ པུ་རི་མེ་ཝ ཛ་པྤ་ནྟི ཨི་མེ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀཱ་མེ པུ་རི་མེ ཝཱ དུ་ཝི་དྷེ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ བ་ལ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨི་མེ་ས་ཉྩ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ‘‘ཏེ དུ་པྤ་མུ་ཉྩཱ ན ཧི ཨ་ཉྙ་མོ་ཀྑཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཛ་པྤཾ ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟི ཀིཾ ཝཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻུཾ.
༧༨༡-༢. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘དཱུ་རེ ཝི་ཝེ་ཀཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ’’ཏི སཱ་དྷེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མེ་སུ གི་དྡྷཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་མེ་སུ པ་རི་བྷོ་ག་ཏ་ཎྷཱ་ཡ གི་དྡྷཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དི་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་སུ་ཏཱ ས་མྨོ་ཧ་མཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ པ་མཱུ་ལ༹ྷཱ ཨ་ཝ་ག་མ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ཙྪ་རི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཝ་དཱ་ནི་ཡཱ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་མཱ་དི་མྷི ཝི་ས་མེ ནི་ཝི་ཊྛཱ ཨ་ནྟ་ཀཱ་ལེ མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཱུ་པ་ནཱི་ཏཱ ‘‘ཀིཾ་སཱུ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ་སེ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཡ་ནྟཱིཏི. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཧི སི་ཀྑེ་ཐ…པེ… མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱཏི. ཏ་ཏྠ སི་ཀྑེ་ཐཱཏི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ. སེ་ས་མུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༧༨༣. ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཏ་ཐཱ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ བྱ་ས་ན་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་སྶཱ་མཱིཏི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ཧི པེ་ཀྑཱ་མི. ལོ་ཀེཏི ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་མྷི. པ་རི་ཕ་ནྡ་མཱ་ནནྟི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཕ་ནྡ་མཱ་ནཾ. པ་ཛཾ ཨི་མནྟི ཨི་མཾ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡཾ. ཏ་ཎྷ་ག་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ག་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ, ནི་པཱ་ཏི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ. ཧཱི་ནཱ ན་རཱཏི ཧཱི་ན་ཀ་མྨ་ནྟཱ ན་རཱ. མ་ཙྩུ་མུ་ཁེ ལ་པ་ནྟཱིཏི ཨ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟེ མ་ར་ཎ་མུ་ཁེ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་སེཏི ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷཱ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་སཱུཏི བྷ་ཝ་བྷ་ཝེ་སུ, པུ་ན་པྤུ་ན་བྷ་ཝེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༧༨༤. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨ་ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝཾ ཕ་ནྡ་ནྟི ཙ ལ་པ་ནྟི ཙ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ན་ཡེ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ‘‘མ་མཱ་ཡི་ཏེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མ་མཱ་ཡི་ཏེཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མ་མ་ཏྟེ་ཧི ‘‘མ་མ’’ནྟི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. པ་སྶ་ཐཱཏི སོ་ཏཱ་རེ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏ་མྤི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༧༨༥. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དཾ, ཏ་ཏོ པ་རཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཨུ་པཱ་ཡཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་བྦཱ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཧི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སཱུ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སཱུ་ཏི ཕ་སྶ་ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སུ དྭཱི་སུ པ་རི་ཙྪེ་དེ་སུ. ཝི་ནེ་ཡྻ ཚ་ནྡནྟི ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ. ཕ་སྶཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཕ་སྶཾ, ཕ་སྶཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ས་བྦེ་པི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ, ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཙཱ་ཏི ས་ཀ་ལ་མྤི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་ནཱ་ནུ་གི་དྡྷོཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་གི་དྡྷོ. ཡ་ད་ཏྟ་ག་ར་ཧཱི ཏ་ད་ཀུ་བྦ་མཱ་ནོཏི ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ར་ཧ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. ན་ལི་པྤ་ཏཱི དི་ཊྛ་སུ་ཏེ་སུ དྷཱི་རོཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ དྷཱི་རོ དི་ཊྛེ་སུ ཙ སུ་ཏེ་སུ ཙ དྷ་མྨེ་སུ དྭི་ནྣཾ ལེ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན་པི ལེ་པེ་ན ན ལི་པྤ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ས་མི་ཝ ནི་རུ་པ་ལི་ཏྟོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝོ་དཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
༧༨༦. ས་ཉྙཾ པ་རི་ཉྙཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཕ་སྶ་མེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ཉྙ་མྤི, ས་ཉྙཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཝི་ཏ་རེ་ཡྻ ཨོ་གྷཾ, ཏ་ཏོ སོ ཏི་ཎྞོ་གྷོ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛིཔ་རི་གྒ་ཧེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ནོ་པ་ལི་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝམུ་ནི རཱ་གཱ་དི་ས་ལླཱ་ནཾ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷ་ས་ལློ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཙ་རཾ, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཙ་རཾ ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཙཱ་རེ་ན ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷ་ས་ལློ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀ་པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་དཾ ནཱ་སཱི་ས་ཏཱི ལོ་ཀ་མི་མཾ པ་ར་ཉྩ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཙ་རི་མ་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷཱ ནི་རུ་པཱ་དཱ་ནོ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ན་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟོ, ན ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ གུ་ཧ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དུ་ཊྛ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༨༧. ཝ་ད་ནྟི ཝེ དུ་ཊྛ་མ་ནཱ་པཱིཏི དུ་ཊྛ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི – མུ་ནི་སུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ སུ་ནྡ་རིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ. སཱ ཀི་ར ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སཱ སུ་ནྷཱ་ཏཱ སུ་ནི་ཝ་ཏྠཱ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ག་ཙྪ་ཏི. མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཙ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ‘‘ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ སཱ་ཝ་ཀེ ཙ་སྶ ར་མ་ཡི་ཏུཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ པི་ད་ཧི་ཏེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཏེ པུ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ས་མཱི་པེ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཙི་ན་ནྟཱི ཝི་ཡ ཙ་ར་ཏི. བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཙ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ བྷ་ཎ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཁཱ་ཏ་ཊེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཏེ ‘‘སུ་ནྡ་རིཾ ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཙ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀྐོ་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ས་བྦཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཨུ་དཱ. ༣༨) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཛྫ ཨ་ཡ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་སཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་དི་སེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་པཱ་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁོ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཙྪི, ན ན་ག་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. བྷི་ཀྑཱུ པ་ན དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱ པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝ པ་ཝི་སིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་ཨ་ཡ་སོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུཾ, ཝི་པུ་ལོ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ་པི ཨ་ཡ་སེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་སི ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙཾ ན་ག་རཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝཱ་ཡཾ ས་དྡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཡེ་ཧི ཨ་ཡ་སོ ཀ་ཏོ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝ་ད་ནྟི ཝེ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཝ་ད་ནྟཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཊྛ་མ་ནཱ་པི ཨེ་ཀེ ཨ་ཐོ་པི ཝེ ས་ཙྩ་མ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏ་ཐ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཧུ་ཏྭཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ, ཡེ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧིཾ་སུ, ཏེ ས་ཙྩ་མ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝཱ་ད་ཉྩ ཛཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝཱ་དཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. མུ་ནི ནོ ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་པྤ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ བུ་དྡྷ་མུ་ནི ན ཨུ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ མུ་ནཱི ན་ཏྠི ཁི་ལོ ཀུ་ཧི་ཉྩཱིཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ མུ་ནི རཱ་གཱ་དི་ཁི་ལེ་ཧི ན་ཏྠི ཁི་ལོ ཀུ་ཧི་ཉྩཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༧༨༨. ཨི་མ་ཉྩ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ པུ་ཙྪི, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁུཾ་སེ་ཏྭཱ ཝ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀིཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. ན ཀི་ཉྩི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ‘‘ན, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ཝཱ’ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ལོ་ཀེ ཧི ནཱ་བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟི མི་སྶཾ བཱ་ལེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ནྟཱུ’’ཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ་པི རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ ས་བྦ་ཏོ པེ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་སཾ དྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏཾ མཱ་རཱ་པེ་སུཾ, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་རི་བྷཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཏི་ཏྠི་ཡེ དི་སྭཱ ལེ་ཌྜུ་ནཱ པ་ཧ་ར་ནྟི, པཾ་སུ་ནཱ ཨོ་ཀི་ར་ནྟི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཡ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུ’’ནྟི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་ར་སྶ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི ‘‘ས་ཀ་ཉྷི དི་ཊྛིཾ…པེ… ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛི ཏི་ཏྠི་ཡ་ཛ་ན་སྶ ‘‘སུ་ནྡ་རིཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ལ་དྡྷཾ ས་ཀྐཱ་རཾ སཱ་དི་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, སོ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་ཡ་སོ ཏ་མེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཛ་ནཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་ཙྩེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ. ཡོ ཝཱ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝཱ་དཱི, སོ་པི ས་ཀཾ དི་ཊྛིཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ཡྻ ཏེ་ན དི་ཊྛི་ཙྪ་ནྡེ་ན ཨ་ནུ་ནཱི་ཏོ ཏཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛི་རུ་ཙི་ཡཱ ནི་ཝི་ཊྛོ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ས་ཡཾ ས་མ་ཏྟཱ་ནི པ་ཀུ་བྦ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཏཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི.
༧༨༩. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཨཱི་དི་སེ ཨ་ཡ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ, ‘‘ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ‘ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ཝཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ’ཏི པ་རེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱ་ནཱིཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ་དཱི་ནི དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་ཏཱ་ནི ཙ. ཨ་ནཱ་ནུ་པུ་ཊྛོཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏོ. པཱ་ཝཱཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ན་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཱ ཏ་མཱ་ཧུ, ཡོ ཨཱ་ཏུ་མཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཝཱཏི ཡོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཝཱ་དཾ ‘‘ཨ་ན་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨེ་སོ’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟི.
༧༩༠. ས་ནྟོཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟོ, ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟོ. ཨི་ཏི་ཧ་ནྟི སཱི་ལེ་སུ ཨ་ཀ་ཏྠ་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏི སཱི་ལེ་སུ ཨ་ཀ་ཏྠ་མཱ་ནོ, སཱི་ལ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷཱ་ས་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་མ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྠ་ནཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨེ་སོ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྶུ་སྶ་དཱ ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེཏི ཡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཨུ་སྶ་དཱ ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྠ་ནཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༧༩༡. ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཀ་པྤི་ཏཱ ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཀ་པྤི་ཏཱཏི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཱ. ས་ངྑ་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ. ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ. དྷ་མྨཱཏི དི་ཊྛི་ཡོ. པུ་ར་ཀྑ་ཏཱཏི པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏཱ. ས་ནྟཱིཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཝཱི་ཝ་དཱ་ཏཱཏི ཨ་ཝོ་དཱ་ཏཱ. ཡ་ད་ཏྟ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ, ཏཾ ནི་སྶི་ཏོ ཀུ་པྤ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་ནྟིནྟི ཡ་སྶེ་ཏེ དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ པུ་ར་ཀྑ་ཏཱ ཨ་ཝོ་དཱ་ཏཱ ས་ནྟི, སོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ས་ཀྐཱ་རཱ་དིཾ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ག་ཏི་ཝི་སེ་སཱ་དིཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ, ཏ་ཉྩ ཀུ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མྨུ་ཏི་ས་ནྟི་ཏཱ་ཡ ཙ ཀུ་པྤ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་ནྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ དི་ཊྛིཾ ནི་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཡྻ པ་རེ ཝཱ ཝ་མྦྷེ་ཡྻ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི་པི གུ་ཎ་དོ་སེ་ཧི.
༧༩༢. ཨེ་ཝཾ ནི་སྶི་ཏེ་ན ཙ དི་ཊྛཱི་ནི་ཝེ་སཱ…པེ… ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི ཙ དྷ་མྨནྟི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱི་ནི་ཝེ་སཱཏི ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི. ན ཧི སྭཱ་ཏི་ཝ་ཏྟཱཏི སུ་ཁེ་ན ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཱ ན ཧོ་ནྟི. དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྪེ་ཡྻ ས་མུ་གྒ་ཧཱི་ཏནྟི དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་དྷ་མྨེ་སུ ཏཾ ཏཾ ས་མུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཾ དྷ་མྨཾ ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་སཱ ན ཧི སྭཱ་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན་རོ ཏེ་སུ ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ, ནི་ར་སྶ་ཏཱི ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི ཙ དྷ་མྨནྟི ཡ་སྨཱ ན ཧི སྭཱ་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ན་རོ ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ ཨ་ཛ་སཱི་ལ་གོ་སཱི་ལ་ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལ་པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་མ་རུ་པྤ་པཱ་ཏ་ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ན་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་པ་སྶ་ཡཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ཏྠཱ་ར་དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ན་ག་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ནི་ར་སྶ་ཏི ཙ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ཙ ཛ་ཧ་ཏི ཙ ག་ཎྷཱ་ཏི ཙ ཝ་ན་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཏཾ ཏཾ སཱ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནི་ར་སྶ་ནྟོ ཙ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ས་ནྟེ་ཧི་པི གུ་ཎ་དོ་སེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཡ་སཱ་ཡ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ.
༧༩༣. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་དི་དོ་ས་དྷུ་ན་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དྷོ་ནོ, ཏ་སྶ དྷོ་ན་སྶ ཧི…པེ… ཨ་ནཱུ་པ་ཡོ སོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? དྷོ་ན་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མཱ དྷོ་ན་སྶ དྷུ་ཏ་ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཀ་ཏྠ་ཙི ལོ་ཀེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ བྷ་ཝེ་སུ པ་ཀ་པྤི་ཏཱ དི་ཊྛི ན་ཏྠི, སོ ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཡཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ མཱ་ཡཱ་ཡ མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་མྤི མཱ་ཡ་ཉྩ མཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ དྷོ་ནོ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ དོ་སཱ་ནཾ ཀེ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཝཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ག་ཏི་ཝི་སེ་སེ་སུ ཀེ་ན ས་ངྑཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ནཱུ་པ་ཡོ སོ, སོ ཧི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨུ་པ་ཡཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱུ་པ་ཡོ་ཏི.
༧༩༤. ཡོ པ་ན ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཡོ ཧོ་ཏི, སོ ཨུ་པ་ཡོ ཧི…པེ… དི་ཊྛི་མི་དྷེ་ཝ ས་བྦནྟི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏོ. དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པེ་ཏི ཝཱ་དནྟི ‘‘ར་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དུ་ཊྛོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པེ་ཏི ཝཱ་དཾ. ཨ་ནཱུ་པ་ཡཾ ཀེ་ན ཀ་ཐཾ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་པ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ནཱུ་པ་ཡཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཀེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ དོ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐཾ ‘‘ར་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དུ་ཊྛོ’’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ ཙ སོ ཀིཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྟཱ ནི་ར་ཏྟཱ ན ཧི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱིཏི ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཝཱ ན་ཏྠི, ག་ཧ་ཎཾ མུ་ཉྩ་ནཾ ཝཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནི་ར་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཾ ན་ཏྠི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཙེ? ཨ་དྷོ་སི སོ དི་ཊྛི་མི་དྷེ་ཝ ས་བྦཾ, ཡ་སྨཱ སོ ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཉཱ་ཎ་ཝཱ་ཏེ་ན ས་བྦཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨ་དྷོ་སི, པ་ཛ་ཧི, ཝི་ནོ་དེ་སཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ དུ་ཊྛ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩༥. པ་སྶཱ་མི སུ་དྡྷནྟི སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཾ ཨ་ག་མཱ་སི བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཙྩི, ཏེ ས་མྨ, ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ སཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཙ་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཙ་ནྡ་ན་སཱ་ར་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཾ ‘‘ཡ་དཱ, ས་མྨ, བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་སི, ཏ་དཱ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐཱ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ་པི ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ས་བྦཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ པི་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་གྒཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ས་མྨ, ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ པེ་སེ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ པཱ་ཏོ་ཝ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ ཏེ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ སུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶེ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙེ་ཏི་ཡེ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྲཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏཾ ཙ་ནྡ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡེ སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ. ཨུ་པ་རི ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་མ་ཏྟཾ མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཏ་ཏྠ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ ཏཾ དི་སྭཱ པ་སཱི་དི, པ་ཏྠ་ན་ཉྩ ཨ་ཀཱ་སི ‘‘ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ་མི, ཨཱི་དི་སཱ མེ ར་སྨི་ཡོ ཨུ་རེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱུ’’ཏི. སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཨུ་རེ ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ་སྶ ཨུ་ར་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ‘‘ཙ་ནྡཱ་བྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏྭེ་ཝ ཙ ནཾ ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ.
སོ ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཚ་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་ཐེ་ཝ་སྶ ཨུ་རེ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སཾ ར་སྨི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ མ་ཎྜ་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘དྷ་ཉྙ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ཝི་མྷི་ཏཱ ‘‘ཙ་ནྡཱ་བྷོ’’ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟ་ཀ་ཉྩུ་ཀཾ པཱ་རུ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨ་ཡ’’ནྟི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ཙ་ནྡཱ་བྷཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཡ་ས་དྷ་ནཱ་དཱི་ནི ལ་བྷ་ཏི, ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩ ས་གྒཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨེ་ས ཀི་ར བྷོ ཙ་ནྡཱ་བྷོ ནཱ་མ, ཡོ ཨེ་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཡ་ས་དྷ་ན་ས་གྒཱ་དཱི་ནི ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཙ་ལི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ན ད་སྶེ་ནྟི, ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ནྡཱ་བྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཀ་མེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ. ཨ་ཐ ཙ་ནྡཱ་བྷོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་པ་ཀྑ་ནྟ་ཀུ་ནྣ་དཱི ཝི་ཡ ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཙ་ནྡཱ་བྷོ་ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ་པི ན་ཏྠི. སོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏཾ སོ་ཏུཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཙ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཙ་ནྡཱ་བྷོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ མ་དྷུ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་སྶ སོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ. བུ་དྡྷཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཧི ས་མཱི་པེ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ནཱ་བྷི་བྷོ་ཏི. སོ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀོ མེ ན་ཊྛོ’’ཏི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་སི, ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ ག་ནྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ བྷོ ཙ་ནྡཱ་བྷ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ བྷཱི་ཏོ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི. ནཱ་ཧཾ བྷཱི་ཏོ ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་པི་ཙ མེ ཨི་མ་སྶ ཏེ་ཛེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པུ་ན་དེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པཱ་ད་ཏ་ལཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་གྒཱ རཱུ་པ་རཾ་སི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧེ་ས་ཀྑོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ, མ་མ ཨུ་རེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན་པི མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ནེ་ཝ མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ནོ་མ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཧི ན’’ནྟི. སོ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ནྡཱ་བྷ་ཏྠེ་རོ’’ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ ཙ་ནྡཱ་བྷཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཏེ ཡ་སཾ ཝཱ དྷ་ནཾ ཝཱ ལ་བྷིཾ་སུ, ས་གྒཾ ཝཱ ག་ཙྪིཾ་སུ, ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཏྠོ – ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན སུ་དྡྷི ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཁོ ཀི་ལེ་ས་མ་ལི་ན་ཏྟཱ ཨ་སུ་དྡྷཾ, ཀི་ལེ་ས་རོ་གཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ག་མཱ ས་རོ་ག་མེ་ཝ ཙ་ནྡཱ་བྷཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ བཱ་ལོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘པ་སྶཱ་མི སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཾ ཨ་རོ་གཾ, ཏེ་ན ཙ དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན སཾ་སུ་དྡྷི ན་ར་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ‘‘པ་ར་མ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ད་སྶ་ནེ སུ་དྡྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ས་མཱ་ནོ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ‘‘མ་གྒ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི པ་ཙྩེ་ཏི. ཏཾ པ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛེ་ན ཙེ སུ་དྡྷཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཾ.
༧༩༦. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏེ་ན རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛེ་ན ཡ་དི ཀི་ལེ་སསུ་དྡྷི ན་ར་སྶ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཎེ་ན སོ ཡ་དི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིདུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ སོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྷཱི་ཧི ས་ཨུ་པ་དྷི་ཀོ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ནོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ དི་ཊྛཱི ཧི ནཾ པཱ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝ་དཱ་ནཾ, སཱ ནཾ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཐེ་ཏི དི་ཊྛི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ད་ནྟི.
༧༩༧. ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ པ་ན བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་ཏི, སོ མ་གྒེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ དི་ཊྛེ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་ས་དྡ་ས་ངྑཱ་ཏེ སུ་ཏེ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ སཱི་ལེ ཧ་ཏྠི་ཝ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ ཝ་ཏེ པ་ཐ་ཝི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ མུ་ཏེ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎེ་ན སུ་དྡྷིཾ ན ཨཱ་ཧ. སེ་ས་མ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཔུ་ཉྙེ ས་བྦ་སྨི་ཉྩ པཱ་པེ ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོ, ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝཱ ག་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ཉྫ་ཧོ, པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ན་ཡི་དྷ པ་ཀུ་བྦ་མཱ་ནོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནཾ ཨེ་ཝཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ པུ་རི་མ་པཱ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – པུ་ཉྙེ ཙ པཱ་པེ ཙ ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོ, ཨ་ཏྟ་ཉྫ་ཧོ ན་ཡི་དྷ པ་ཀུ་བྦ་མཱ་ནོ, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་དྡྷི་མཱ་ཧཱ་ཏི.
༧༩༨. ཨེ་ཝཾ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་དྡྷི་མཱ་ཧཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་དྡྷིཾ བྲུ་ཝ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནི་བྦཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་རི་མཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏེ ཧི ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་དྡྷི་ཝཱ་དཱ ས་མཱ་ནཱ་པི ཡ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ག་ཧ་ཎ་མུ་ཉྩ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ པུ་རི་མཾ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པ་རཾ ནི་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཛཱས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ རཱ་གཱ་དི་བྷེ་དཾ ན ཏ་ར་ནྟི ས་ངྒཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏ་ར་ནྟཱ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི ཙ ནི་ར་སྶ་ཛ་ནྟི ཙ མ་ཀྐ་ཊོ་ཝ སཱ་ཁནྟི.
༧༩༩. པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ – ཡོ ཙ སོ ‘‘དི་ཊྛཱི ཧི ནཾ པཱ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝ་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, སོ ས་ཡཾ ས་མཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཡནྟི སཱ་མཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཝ་ཏཱ་ནཱིཏི ཧ་ཏྠི་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི. ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙནྟི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ས་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ. ས་ཉྙ་ས་ཏྟོཏི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ལ་གྒོ. ཝི་དྭཱ ཙ ཝེ་དེ་ཧི ས་མེ་ཙྩ དྷ་མྨནྟི པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་དྭཱ ཙ ཨ་ར་ཧཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་དེ་ཧི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱ་ཏི. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༨༠༠. ས ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་སེ་ནི་བྷཱུ་ཏོ, ཡཾ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛཾ་ཝ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝཱཏི སོ་བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཡཾ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ མུ་ཏཾ ཝཱ ཏེ་སུ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ མཱ་ར་སེ་ནཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་ནི་བྷཱུ་ཏོ. ཏ་མེ་ཝ་ད་སྶིནྟི ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ད་སྶིཾ. ཝི་ཝ་ཊཾ ཙ་ར་ནྟནྟི་ཏ་ཎྷ་ཙྪ་ད་ནཱ་དི་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཝ་ཊཾ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟཾ. ཀེ་ནཱི་དྷ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻཱཏི ཀེ་ན ཨི་དྷ ལོ་ཀེ ཏ་ཎྷཱ་ཀ་པྤེ་ན ཝཱ དི་ཊྛི་ཀ་པྤེ་ན ཝཱ ཀོ་ཙི ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ ཝཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ རཱ་གཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི.
༨༠༡. ན ཀ་པྤ་ཡ་ནྟཱིཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་ཏྠོ ཙ – ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ? ཏེ ཧི ཏཱ་དི་སཱ ས་ནྟོ དྭི་ནྣཾ ཀ་པྤཱ་ནཾ པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཀེ་ན་ཙི ན ཀ་པྤ་ཡ་ནྟི ན པུ་རེ་ཀྑ་རོ་ནྟི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་དྡྷི་ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟ་སུ་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ སུ་དྡྷཱི་ཏི ན ཏེ ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་དཱ་ན་ག་ནྠཾ ག་ཐི་ཏཾ ཝི་ས་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་དཱ་ན་ག་ནྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ག་ཐི་ཏཾ བ་དྡྷཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན ཝི་ས་ཛྫ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༨༠༢. སཱི་མཱ་ཏི་གོཏི གཱ་ཐཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ པ་ན་སྶཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ སོ ཨཱི་དི་སོ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ སཱི་མཱ་ཏི་གོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཏ་སྶ ན་ཏྠི པ་ར་ཙི་ཏྟ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཉ་ཏྭཱ ཝཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི དི་སྭཱ ཝཱ ཀི་ཉྩི ས་མུ་གྒ་ཧཱི་ཏཾ, ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན རཱ་ག་རཱ་གཱི, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝི་རཱ་ག་ར་ཏྟོ. ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ པ་ར’’ནྟི ཀི་ཉྩི ཨི་དྷ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ར་མ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༣. པ་ར་མ་ནྟི དི་ཊྛཱི་སཱུཏི པ་ར་མ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛིཾ དཱི་པེ་ནྟཱ ‘‘ཨི་དཾ པ་ར་མཾ, ཨི་དཾ པ་ར་མ’’ནྟི ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཧ་ཏྠིཾ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཨ་ནྡྷེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ པུ་ར་ཏོ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ཧ་ཏྠི་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ པ་རཱ་མ་སིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ར་ཉྙཱ ‘‘ཀཱི་དི་སོ, བྷ་ཎེ, ཧ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ཡོ སོ་ཎྜཾ པ་རཱ་མ་སི, སོ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ངྒ་ལཱི་སཱ’’ཏི བྷ་ཎི. ཡེ ད་ནྟཱ་དཱི་ནི པ་རཱ་མ་སིཾ་སུ, ཏེ ཨི་ཏ་རཾ ‘‘མཱ བྷོ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ མུ་སཱ བྷ་ཎཱི’’ཏི པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷི་ཏྟི་ཁི་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏཾ ས་བྦཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱི་དི་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཡོ’’ཏི ཏི་ཏྠི་ཡེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏཾ ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཝ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏཾ ཏཾ དི་ཊྛིཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ པ་ར་མནྟི དི་ཊྛཱི་སུ པ་རི་བྦ་སཱ་ནོཏི ‘‘ཨི་དཾ པ་ར་མ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀཱ་ཡ ས་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་ས་མཱ་ནོ. ཡ་དུ་ཏྟ་རི ཀུ་རུ་ཏེཏི ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ སེ་ཊྛཾ ཀ་རོ་ཏི. ཧཱི་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྙེ ཏ་ཏོ ས་བྦ་མཱ་ཧཱཏི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ ས་བྦེ ‘‘ཧཱི་ནཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་ནི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སོ དི་ཊྛི་ཀ་ལ་ཧེ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི.
༨༠༤. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ – ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཙ ཡཾ དི་ཊྛེ སུ་ཏེ སཱི་ལ་ཝ་ཏེ མུ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་དེ་ཝ སོ ཏ་ཏྠ ས་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ‘‘ཨི་དཾ སེ་ཊྛ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ས་བྦཾ པ་ར་ས་ཏྠཱ་རཱ་དི་ཀཾ ནི་ཧཱི་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏི.
༨༠༥. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ – ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཙ་སྶ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་ར་ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ཧཱི་ནཾ པ་སྶ་ཏི ཏཾ པ་ན ད་སྶ་ནཾ ག་ནྠ་མེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟི, བ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཧི དི་ཊྛཾ་ཝ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ ན ནི་སྶ་ཡེ་ཡྻ, ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༨༠༦. ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ – ན ཀེ་ཝ་ལཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་དིཾ ན ནི་སྶ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི དི་ཊྛི་མྤི ལོ་ཀ་སྨིཾ ན ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻ, ན ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱི་དི་སཾ? ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏེ་ན ཝཱ་པི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཱ་དི་ནཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཡཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛིཾ ན ཀ་པྤེ་ཡྻ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ན ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན མཱ་ནེ་ན་པི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མོ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མ་ནཱུ་པ་ནེ་ཡྻ, ཧཱི་ནོ ན མ་ཉྙེ་ཐ ཝི་སེ་སི ཝཱ་པཱིཏི.
༨༠༧. པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ – ཨེ་ཝ་ཉྷི དི་ཊྛིཾ ཨ་ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཙ ཨ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཱ་ནོ ཨི་དྷ ཝཱ ཡཾ པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པ་རཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་སྨི་མྤི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཉཱ་ཎེ དུ་ཝི་དྷཾ ནི་སྶ་ཡཾ ནོ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ས ཝེ ཝི་ཡ་ཏྟེ་སུ ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྣེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ན ཝ་གྒ་སཱ་རཱི ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ཙྪ་ན་དྷ་མྨོ ཧུ་ཏྭཱ དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛཱི་སུ ཀི་ཉྩི་པི དི་ཊྛིཾ ན པ་ཙྩེ་ཏི, ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༨༠༨-༡༠. ཨི་དཱ་ནི ཡོ སོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡ་སྶཱུ་བྷ་ཡ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡ་ནྟེཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཕ་སྶཱ་དི་བྷེ་དེ. པ་ཎི་དྷཱིཏི ཏ་ཎྷཱ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ན་བྷ་ཝཱ་ཡ. ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱཏི ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ ཨི་དྷ ཝཱ པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ པ་ར་ཏྠ ཝཱ. དི་ཊྛེ ཝཱཏི དི་ཊྛ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཏཱ་དཱི་སུ. ས་ཉྙཱཏི ས་ཉྙཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ དི་ཊྛི. དྷ་མྨཱ་པི ཏེ་སཾ ན པ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ་སེཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་པི ཏེ་སཾ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ན པ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ. པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ན པ་ཙྩེ་ཏི ཏཱ་དཱིཏི ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རཾ ག་ཏོ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནེ ཀི་ལེ་སེ པུ་ན ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཉྩ་ཧི ཙ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏཱ་དཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ར་མ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཛ་རཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༡. ཨ་པྤཾ ཝ་ཏ ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཛ་རཱ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་རཱི་རཱ་རོ་གྱ་ས་མྤཱ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ད་མ་ནཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་ཐ་ན་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཱ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ སཱ་ཡཾ སཱ་ཀེ་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ་ཀེ་ཏ་ཝཱ་སི་ནོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པཱུ་ཛ་ན་ཝ་ནྡ་ན་ས་མྨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ ཡཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝེ་ལཱ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ སཱ་ཀེ་ཏ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ར་དི་ཊྛོ་སི, པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙཱ་པེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཀ་རོ་ཏུ, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ཝ་ཙྪ་གི་དྡྷི་ནཱི་ཝ གཱ་ཝཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡཾ པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཙ ཝཱ་མ་ཏོ ཙཱ་ཏི ས་མ་ནྟཱ ཨཱ་ལི་ངྒི ‘‘ཙི་ར་དི་ཊྛོ་སི, པུ་ཏྟ, ཙི་རཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ. ཡ་དི པ་ན སོ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷེ་ཡྻ, ཧ་ད་ཡཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ མ་རེ་ཡྻ. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཧ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑཾ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, མ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པེ་སེ་སི – ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. སཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་སྶ་ནྟཱི ཋི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ་ཡེ་ཝ དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ར་དི་ཊྛོ་སི, པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ’’ཏི པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨ་ཏི་ནེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ བྷོ་ཛེ་སི. བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཏྟཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་བྷོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ – ‘‘ཡཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ གྷ་རེ བྷི་ཀྑཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ ནི་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ་པི ཏུ་མྷེ ཨི་དྷེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཉྩ ‘‘བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ’’ ཏྭེ་ཝ ཝོ་ཧ་རིཾ་སུ. ཏ་མྤི ཀུ་ལཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ཀུ་ལ’’ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷི.
ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་མེ པ་ན ཀ་སྨཱ ཝ་ད་ནྟི ‘ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ’’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ནི་ར་ནྟ་རཾ མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཱ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཀ་ནི་ཊྛ་ཀཱ. ཏེ པུ་བྦ་སི་ནེ་ཧེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་ཉྩ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི –
‘‘པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ;
ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ཨུ་པྤ་ལཾ་ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༧༤);
ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཀེ་ཏེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ སཱ་ཝ་ཏྠི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ས་མ་གྒེ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ. ན་ག་རེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀེ ས་ཀྐ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་པི ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ས་ཀྐ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཀ་མྦ་ལ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་སུཾ.
བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏེ་སཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ མ་ཡི ག་ཏེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ནཱ་ག་རཱ་པི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ག་ཧ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཀ་ཐཾ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ པཱུ་ཛི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཐཱ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་སེ་ཀྑ་མུ་ནི་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཧིཾ་ས་ཀཱ ཡེ མུ་ན་ཡོ, ནི་ཙྩཾ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ;
ཏེ ཡ་ནྟི ཨ་ཙྩུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་རེ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༢༥);
ཏ་ཉྩ པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པྤཾ ཝ་ཏ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨི་དནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་པྤཾ པ་རི་ཏྟཾ ཋི་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ར་ས་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ལླ་སུ་ཏྟེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཏཾ. ཨོ་རཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་པི མི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ ཨོ་རཾ ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི མི་ཡྻ་ཏི. ཨ་ཏི་ཙྩཱཏི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཛ་ར་སཱ་པི མི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཛ་རཱ་ཡ་པི མི་ཡྻ་ཏི.
༨༡༢-༦. མ་མཱ་ཡི་ཏེཏི མ་མཱ་ཡི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྟ་མེ་ཝི་དནྟི ས་ནྟ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དཾ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མཱ་མ་ཀོཏི མ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི མ་མཱ་ཡ་མཱ་ནོ. ས་ངྒ་ཏནྟི ས་མཱ་ག་ཏཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ ཝཱ. པི་ཡཱ་ཡི་ཏནྟི པི་ཡཾ ཀ་ཏཾ. ནཱ་མཾ་ཡེ་ཝཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི ཨ་ཀྑེ་ཡྻནྟི ས་བྦཾ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏུ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏི ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ, དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ཏུཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. མུ་ན་ཡོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ན་ཡོ. ཁེ་མ་ད་སྶི་ནོཏི ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶི་ནོ.
༨༡༧. ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏེ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ལཱི་ན་ཙ་ར་སྶཱཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ པ་ཏི་ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟ་སྶ. བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ སེ་ཀྑ་སྶ ཝཱ. སཱ་མ་གྒི་ཡ་མཱ་ཧུ ཏ་སྶ་ཏཾ,ཡོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ནེ ན ད་སྶ་ཡེཏི ཏ་སྶེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་མཱ་ཧུ, ཡོ ཨེ་ཝཾ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ནི་ར་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ བྷ་ཝ་ནེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ད་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ ཨི་མ་མྷཱ མ་ར་ཎཱ མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༨༡༨-༢༠. ཨི་དཱ་ནི ཡོ ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ནེ ན ད་སྶ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཨི་ཏོ པ་རཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠཱཏི དྭཱ་ད་ས་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ. ཡ་དི་དཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏཾ མུ་ཏེ་སུ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་དི་དཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏཾ, ཨེ་ཏྠ ཝཱ མུ་ཏེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝཾ མུ་ནི ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷོ་ནོ ན ཧི ཏེ་ན མ་ཉྙ་ཏི, ཡ་དི་དཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏཾ མུ་ཏེ་སུ ཝཱཏི ཨ་ཏྲཱ་པི ཡ་དི་དཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ན མ་ཉྙ་ཏི, མུ་ཏེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན ཧི སོ ར་ཛྫ་ཏི ནོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི. བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝི་ཡ ན ར་ཛྫ་ཏི, ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སེ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ན ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, རཱ་ག་སྶ པ་ན ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་རཱ་གོ’’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཛ་རཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༡. མེ་ཐུ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻཱ ནཱ་མ དྭེ ས་ཧཱ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏེ་ཧི ‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏཾ སོ་ཏུཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡ་མྤི སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ ཨ་ཝ་ཉྫྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་རི་ས་ནྟ་རེ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏེ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ པ་ཀྐ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སོ ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཾ ག་ནྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ. མེ་ཏྟེ་ཡྻོ ཏི་སྶཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ཏི, མ་ཡ་མྤི ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ཏི་སྶོ ‘‘ཨ་ལཾ ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཉྩ ཨ་ཧཾ པི་ཧེ་མི, ག་ཙྪ ཏྭ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ན ཨ་ག་མཱ་སི. མེ་ཏྟེ་ཡྻོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་ཧ ག་ནྟྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི. ཏི་སྶ་སྶཱ་པི ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ བྱཱ་དྷི་ནཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་ཏྲ ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ. མེ་ཏྟེ་ཡྻོ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏཾ གཱ་མཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏྠ མེ་ཏྟེ་ཡྻོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ, བྷ་ནྟེ, གཱ་མེ མ་མ གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་ཏྠི, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་མེ་ཐ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཝ་སེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཨ་ཡ་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི.
ཏ་ཏྠ མེ་ཐུ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཏི་སྶོཏི ནཱ་མཾ ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ. སོ ཧི ཏི་སྶོ་ཏི ནཱ་མེ་ན. མེ་ཏྟེ་ཡྻོཏི གོ་ཏྟཾ, གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙེ་ས པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻཱ ནཱ་མ དྭེ ས་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི. ཝི་གྷཱ་ཏནྟི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ. བྲཱུ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ. མཱ་རི་སཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ནི་དུ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཏྭཱ་ན ཏ་ཝ སཱ་ས་ནནྟི ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཝི་ཝེ་ཀེ སི་ཀྑི་སྶཱ་མ་སེཏི ས་ཧཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷ་ཎ་ཏི. སོ པ་ན སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑོ་ཡེ་ཝ.
༨༢༢. མུ་སྶ་ཏེ ཝཱ་པི སཱ་ས་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ དུ་ཝི་དྷ་མྤི སཱ་ས་ནཾ ན་སྶ་ཏི. ཝཱ་པཱིཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་རི་ཡནྟི ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ན་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ.
༨༢༣. ཨེ་ཀོ པུ་བྦེ ཙ་རི་ཏྭཱ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱ ག་ཎ་ཝོ་སྶ་གྒ་ཊྛེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ ཨེ་ཀོ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཡཱ་ནཾ བྷ་ནྟཾ་ཝ ཏཾ ལོ་ཀེ, ཧཱི་ན་མཱ་ཧུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནནྟི ཏཾ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ཡ་ཐཱ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་ནྟཾ ཝི་ས་མཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཨཱ་རོ་ཧ་ཀ་མྤི བྷ་ཉྫ་ཏི, པ་པཱ་ཏེ་པི པ་པ་ཏ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཝི་ས་མཱ་རོ་ཧ་ནེ་ན ན་ར་ཀཱ་དཱི་སུ, ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ནེ་ན ཛཱ་ཏི་པ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ པ་པ་ཏ་ནེ་ན ཙ ཡཱ་ནཾ བྷ་ནྟཾ་ཝ ཨཱ་ཧུ ཧཱི་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཧཱུ་ཏི.
༨༢༤-༥. ཡ་སོ ཀི་ཏྟི ཙཱཏི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ པ་སཾ་སཱ ཙ. པུ་བྦེཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ. ཧཱ་ཡ་ཏེ ཝཱ་པི ཏ་སྶ སཱཏི ཏ་སྶ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀ་སྶ ས་ཏོ སོ ཙ ཡ་སོ སཱ ཙ ཀི་ཏྟི ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏ་མྤི དི་སྭཱཏི ཨེ་ཏ་མྤི པུ་བྦེ ཡ་ས་ཀི་ཏྟཱི་ནཾ བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྪཱ ཙ ཧཱ་ནིཾ དི་སྭཱ. སི་ཀྑེ་ཐ མེ་ཐུ་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཏ་ཝེཏི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑེ་ཐ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? མེ་ཐུ་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཏ་ཝེ, མེ་ཐུ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི མེ་ཐུ་ནཾ ན ཝི་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི, ས་ངྐ་པྤེ་ཧི…པེ… ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ པ་རེ་ཏོཏི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་རེ་སཾ ནི་གྒྷོ་སནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ནི་ནྡཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ངྐུ ཧོ་ཏཱིཏི དུ་མྨ་ནོ ཧོ་ཏི.
༨༢༦. ཨི་ཏོ པ་རཱ གཱ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊ་ས་མྦ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ. ཏཱ་སུ ས་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཚེ་ད་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ས་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་སུ ཙཱ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙོ་དི་ཏོ མུ་སཱ་ཝ་ཙ་ན་ས་ཏྠཱ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཧཾ ཝི་བྦྷ་ནྟོ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ས ཁྭ་སྶ མ་ཧཱ་གེ་དྷོ, མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ པ་གཱ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ས ཁྭ་སྶཱཏི ཨེ་ས ཁོ ཨ་སྶ. མ་ཧཱ་གེ་དྷོཏི མ་ཧཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཀ་ཏ་མོ་ཏི ཙེ? ཡ་དི་དཾ མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ པ་གཱ་ཧ་ཏི, སྭཱ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧོ མ་ཧཱ་གེ་དྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༨༢༧. མ་ནྡོ་ཝ པ་རི་ཀི་སྶ་ཏཱིཏི པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷོ་ནྟོ བྷོ་ག་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ར་ཀྑ་ནཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟོ མོ་མཱུ་ཧོ ཝི་ཡ པ་རི་ཀི་ལི་སྶ་ཏི.
༨༢༨-༩. ‘‘ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, མུ་ནི པུ་བྦཱ་པ་རེ ཨི་དྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཡ་སོ ཀི་ཏྟི ཙ ཡཱ པུ་བྦེ, ཧཱ་ཡ་ཏེ་ཝཱ་པི ཏ་སྶ སཱ’’ཏི ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་བྦཱ་པ་རེ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པུ་བྦ་ཏོ ཨ་པ་རེ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ མུ་ནི ཉ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏ་ད་རི་ཡཱ་ན་མུ་ཏྟ་མནྟི ཡ་དི་དཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཉྙེ་ཝ སི་ཀྑེ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཏེ་ན སེ་ཊྛོ མ་ཉྙེ་ཐཱཏི ཏེ་ན ཙ ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘སེ་ཊྛོ ཨ་ཧ’’ནྟི མ་ཉྙེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཐ་དྡྷོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༨༣༠. རི་ཏྟ་སྶཱཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞ་སྶ པི་ཧ་ཡ་ནྟི, ཀཱ་མེ་སུ ག་དྷི་ཏཱ པ་ཛཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ལ་གྒཱ ས་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ཏི་ཎྞ་སྶ པི་ཧ་ཡ་ནྟི ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཎ་ཎྱ་སྶཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏི་སྶོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པ་སཱུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༡. ཨི་དྷེ་ཝ སུ་དྡྷཱིཏི པ་སཱུ་ར་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ པ་སཱུ་རོ ནཱ་མ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ མ་ཧཱ་ཝཱ་དཱི, སོ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཝཱ་དེ་ན ཨ་གྒོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ ཛ་མྦུ་པ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ མ་མཱ་པི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ དྷ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ཊི་ཝཱ་དཾ ཨ་ནཱ་སཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ་ལི་ཀ་ཏྠ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སཱ་ཁཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝཱ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, སོ ཨི་མཾ སཱ་ཁཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏཾ ཋཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ དཱ་ར་ཀཱ’’ཏི, ཏེ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ནཾ ཏུ་མྷེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ཧི བྷ་ཉྫ་ཐ, ‘ཝཱ་ད་ཏྠི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’ཏི ཙ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བྷ་གྒཾ སཱ་ཁཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ་ནི་དཾ ཀཱ་རི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ པ་མུ་དི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་མ ཛ་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ ཙ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཎྜི་ཏཱ པ་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཉྷ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀེ ཀཱ་ར་ཎི་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝཱི་ཐི་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ཙ་ཙྩ་རེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ས་ཧ ཝཱ་དེ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷོ་ནྟོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱུ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཱ་ས་ནེ པ་ས་ནྣཱ་པི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་པི བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་སཱུ་རོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡོ ཛ་ན་བྱཱ་ཀུ་ལ་ཉྩ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.
པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ, བྷོ, པ་བྦ་ཛི་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ ཛ་མྦུ་དྷ་ཛཾ བྷ་ཉྫཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཧོ་ཏུ ནོ, བྷོ, ཀཱ་ཙི ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཧོ་ཏུ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ’’ཏི ཙ ཐེ་རེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ ‘‘ཏྭཾ, ས་མ་ཎ, པུ་ཙྪ, ཨ་ཧཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནཾ ཐེ་རོ ཨ་ཝ་ཙ ‘‘ཀིཾ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, དུ་ཀྐ་རཾ པུ་ཙྪཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན’’ནྟི. ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ བྷོ, པ་བྦ་ཛི་ཏ, པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀིཾ དུ་ཀྐ་རཾ. ཏཾ ཡོ ཧི ཀོ་ཙི ཡཾ་ཀི་ཉྩི པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, ཏྭཾ པུ་ཙྪ, ཨ་ཧཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ བྷི་ཀྑུ ཋཱ་ནེ སཱ་ཁཾ བྷ་ཉྫཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཝི་མྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀོ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་མོ’’ཏི. ‘‘ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་མོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༦༣) ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཝི་རུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙི་ཏྲ་ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན བྷོ, པ་བྦ་ཛི་ཏ, པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་མཾ ན ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, ན ཝ་དེ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡཱ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ་དེ དོ་ས’’ནྟི པ་ཉྷ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀེ ཨཱ་ལ་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ, པ་བྦ་ཛི་ཏ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ས་ཧ་སཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཀུ་ཏོ? ན་ནུ ཏེ ཨ་གཱ་རི་ཀཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ན ཏེ ཝེ ཀཱ་མཱ ཡཱ་ནི ཙི་ཏྲཱ་ནི ལོ་ཀེ,
ས་ངྐ་པྤ་རཱ་ག་ཉྩ ཝ་དེ་སི ཀཱ་མཾ;
ས་ངྐ་པྤ་ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཝི་ཏ་ཀྐེ,
བྷི་ཀྑུ་པི ཏེ ཧེ་སྶ་ཏི ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣༤);
ཨ་ཐ ཐེ་རོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝཱ་དེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གཾ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་མཾ ན ཝ་དེ་སི, ཙི་ཏྲ་ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷོ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཐེ་རོ ཡཱ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཐ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝཱ་དེ དོ་ས’’ནྟི པ་ཉྷ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀེ ཨཱ་ལ་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ པ་སཱུ་ར, ཏ་ཝ ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, པ་བྦ་ཛི་ཏ, ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘སོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶ་ཏི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི ཝཱ སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, པ་བྦ་ཛི་ཏ, སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་བྷཱ་ཝོ ཀུ་ཏོ, ན་ནུ སོ ཨ་གཱ་རི་ཀོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཏེ ཝེ ཀཱ་མཱ ཡཱ་ནི ཙི་ཏྲཱ་ནི ལོ་ཀེ,
ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གཾ ན ཝ་དེ་སི ཀཱ་མཾ;
པ་སྶ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི,
སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི.
‘‘གྷཱ་ཡ་ནྟོ ག་ནྡྷཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི,
སཱ་ཡ་ནྟོ ར་སཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི;
ཕུ་ས་ནྟོ ཕ་སྶཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི,
ས་ཏྠཱ་པི ཏེ ཧེ་སྶ་ཏི ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ནི་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ མ་ཧཱ་ཝཱ་དཱི, ཨི་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱ་ད་ས་ཏྠཾ སི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཏ་ཏྠ ལཱ་ལུ་དཱ་ཡིཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཾ ས་རཱི་རཱ་ཀཱ་རཱ་ཀ་པྤེ་སུ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ མ་ཧཱ་ཝཱ་དཱི’’ཏི མ་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ལི་ངྒེ་ན ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་གྒྷོ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ནི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི མུ་ཁ་བ་ནྡྷ་མ་སྶ ཨ་ཀཱ་སི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཱུ་གོ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ མུ་ཁཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་དེ་ཧི, བྷོ པ་སཱུ་ར, ཝ་དེ་ཧི, བྷོ པ་སཱུ་རཱ’’ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀིཾ པ་སཱུ་རོ ཝ་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པོ – ཨི་མེ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དྷེ་ཝ སུ་དྡྷཱི ཨི་ཏི ཝཱ་ད་ཡ་ནྟི ནཱ་ཉྙེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་སུ་དྡྷི་མཱ་ཧུ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དཱི་ནི ནི་སྶི་ཏཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘ཨེ་ས ཝཱ་དོ སུ་བྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཾ ཝ་དཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩེ་སུ ནི་ཝི་ཊྛཱ.
༨༣༢. ཨེ་ཝཾ ནི་ཝི་ཊྛཱ ཙ – ཏེ ཝཱ་ད་ཀཱ་མཱཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ བཱ་ལཾ ད་ཧ་ནྟཱི མི་ཐུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བཱ་ལཾ ད་ཧ་ནྟི, བཱ་ལ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི. ཝ་ད་ནྟི ཏེ ཨ་ཉྙ་སི་ཏཱ ཀ་ཐོ་ཛྫནྟི ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ནི་སྶི་ཏཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཝ་ད་ནྟི. པ་སཾ་ས་ཀཱ་མཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་དཱ་ནཱཏི པ་སཾ་ས་ཏྠི་ཀཱ ཨུ་བྷོ་པི ‘‘མ་ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་དཱ པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་དཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ.
༨༣༣. ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་ནེ་སུ ཙ ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ནི་ཡ་མ་ཏོ ཨེ་ཝ – ཡུ་ཏྟོ ཀ་ཐཱ་ཡནྟི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟོ ཀ་ཐཱ་ཡནྟི ཝི་ཝཱ་ད་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐོ. པ་སཾ་ས་མི་ཙྪཾ ཝི་ནི་གྷཱ་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཾ་སཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ནི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་བྦེ་ཝ ས་ལླཱ་པཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཝི་ནི་གྷཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི. ཨ་པཱ་ཧ་ཏ་སྨིནྟི པ་ཉྷ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀེ་ཧི ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ག་ཏཾ ཏེ བྷ་ཎི་ཏཾ, བྱ་ཉྫ་ནཱ་པ་ག་ཏཾ ཏེ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་པ་ཧཱ་རི་ཏེ ཝཱ་དེ. ནི་ནྡཱ་ཡ སོ ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པཱ་ཧ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཝཱ་དེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ནི་ནྡཱ་ཡ སོ ཀུ་པྤ་ཏི. ར་ནྡྷ་མེ་སཱིཏི པ་ར་སྶ ར་ནྡྷ་མེ་ཝ ག་ཝེ་ས་ནྟོ.
༨༣༤. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཀུ་པྤ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཡ་མ་སྶ ཝཱ་དནྟི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཧཱི་ན་མཱ་ཧུ ཨ་པཱ་ཧ་ཏནྟི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཏོ ཨ་པཱ་ཧ་ཏཾ པ་རི་ཧཱི་ནཾ ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་དེ་ཝ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ སོ ‘‘ཨ་ཉྙཾ མ་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་པྤ་ལ་པ་ཏི. སོ་ཙ་ཏཱིཏི ‘‘ཏ་སྶ ཛ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ སོ་ཙ་ཏི. ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ མ་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྠུ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘སོ མཾ ཝཱ་དེ་ན ཝཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་ཏི.
༨༣༥. ཨེ་ཏེ ཝི་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་མ་ཎཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་གྒྷཱ་ཏི ནི་གྷཱ་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཝཱ་དེ་སུ ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒྷཱ་ཏཾ ནི་གྷཱ་ཏ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ ཨུ་གྒྷཱ་ཏཱི ནི་གྷཱ་ཏཱི ཙ ཧོ་ཏི. ཝི་ར་མེ ཀ་ཐོ་ཛྫནྟི པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ ཀ་ལ་ཧཾ. ན ཧ་ཉྙ་ད་ཏྠ་ཏྠི པ་སཾ་ས་ལཱ་བྷཱཏི ན ཧི ཨེ་ཏྠ པ་སཾ་ས་ལཱ་བྷ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི.
༨༣༦-༧. ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ ཙ ན ཧ་ཉྙ་ད་ཏྠ་ཏྠི པ་སཾ་ས་ལཱ་བྷཱ, ཏ་སྨཱ པ་ར་མཾ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ནྟོ་པི ‘‘སུ་ནྡ་རོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཡཱ པ་སཾ་སི་ཏོ ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏི ཏཾ ཝཱ་དཾ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ དཱི་པེ་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ སོ ཏེ་ན ཛ་ཡ་ཏྠེ་ན ཏུ་ཊྛིཾ ཝཱ ད་ནྟ་ཝི་དཾ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཧ་ས་ཏི, མཱ་ནེ་ན ཙ ཨུ་ཎྞ་མ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཡ་སྨཱ ཏཾ ཛ་ཡ་ཏྠཾ པ་པྤུ་ཡྻ ཡ་ཐཱ་མཱ་ནོ ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཎྞ་མ་ཏོ ཙ ཡཱ ཨུ་ཎྞ་ཏཱིཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏེ པ་ནེ་སོཏི ཨེ་སོ པ་ན ཏཾ ཨུ་ཎྞ་ཏིཾ ‘‘ཝི་གྷཱ་ཏ་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ མཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏི་མཱ་ན་ཉྩ ཝ་ད་ཏི་ཡེ་ཝ.
༨༣༨. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་དེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཝཱ་དཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ‘‘སཱུ་རོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་ཁཱ་དཱ་ཡཱཏི རཱ་ཛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན, བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ག་ཛྫ་མེ་ཏི པ་ཊི་སཱུ་ར་མི་ཙྪནྟི ཡ་ཐཱ སོ པ་ཊི་སཱུ་རཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཨ་བྷི་ག་ཛྫ་ནྟོ ཨེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་ནེ་ཝ སོ, ཏེ་ན པ་ལེ་ཧཱིཏི ཡེ་ན སོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་སཱུ་རོ, ཏེ་ན ག་ཙྪ. པུ་བྦེ་ཝ ན་ཏྠི ཡ་དི་དཾ ཡུ་དྷཱ་ཡཱཏི ཡཾ པ་ན ཨི་དཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཡུ་དྡྷཱ་ཡ སི་ཡཱ, ཏཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦེ་ཝ ན་ཏྠི, བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. སེ་ས་གཱ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ.
༨༣༩-༤༠. ཏ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་ད་ཡ་ནྟཱིཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟི. པ་ཊི་སེ་ནི་ཀ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་ལོ་མ་ཀཱ་ར་ཀོ. ཝི་སེ་ནི་ཀ་ཏྭཱཏི ཀི་ལེ་ས་སེ་ནཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ. ཀིཾ ལ་བྷེ་ཐོཏི པ་ཊི་མ་ལླཾ ཀིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི. པ་སཱུ་རཱཏི ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཡེ་སཱི་དྷ ན་ཏྠཱིཏི ཡེ་སཾ ཨི་དྷ ན་ཏྠི.
༨༤༡. པ་ཝི་ཏ་ཀྐནྟི ‘‘ཛ་ཡོ ནུ ཁོ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ. དྷོ་ནེ་ན ཡུ་གཾ ས་མཱ་ག་མཱཏི དྷུ་ཏ་ཀི་ལེ་སེ་ན བུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ. ན ཧི ཏྭཾ ས་ཀྑ་སི ས་མྤ་ཡཱ་ཏ་ཝེཏི ཀོ་ཏྠུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ སཱི་ཧཱ་དཱི་ཧི, དྷོ་ནེ་ན ས་ཧ ཡུ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ས་མྤ་ཡཱ་ཏུཾ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་མེ་ཝ ཝཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་སཱུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤༢. དི་སྭཱ་ན ཏ་ཎྷནྟི མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀུ་རཱུ་སུ ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨ་ནི་ག་མ་ཝཱ་སི་ནོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སྶ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ནི་སཱི་དི སུ་ཝ་ཎྞོ་བྷཱ་སཾ མུ་ཉྩ་མཱ་ནོ. མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ་པི ཏ་ངྑ་ཎཾ ཏ་ཏྠ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ ག་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར དྷཱི་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ, ཏཾ བ་ཧཱུ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝཱ་ར་ཡ་ནྟཱ ན ལ་བྷ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ ཧོ་ཏི ‘‘ས་མ་ཎ་སྶེ་ཝ ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞོ, ཨི་མ་སྶ ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏ་སྨཱ དི་སྭཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝེ་གེ་ན གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ་ཏི བྷོ་ཏི མ་ཡཱ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞོ པུ་རི་སོ དི་ཊྛོ, ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ཧི དཱ་རི་ཀཾ, ཏ་སྶ ནཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ དཱ་རི་ཀཾ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠ་པུ་པྥཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ ས་མྤ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.
ཏེ་པི ཁོ དྷཱི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ན ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་སོ པ་ད་ནི་ཀྑེ་པོ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ས, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་སྶ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀ་མྨཾ ན ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ བྷོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘པ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་བྱཱ་ཀུ་ལོ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ, ནེ་སོ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ པ་རི་བྷུ་ཏྟོ’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘མཱ, བྷོ་ཏི མ་ངྒ་ལེ པ་རི་ཡེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ ཨ་བྷ་ཎཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་ན་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ད་ནི་ཀྑེ་པཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ པ་ད་ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘པ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་ད་ནི་ཀྑེ་པཾ, ནཱ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཀཱ་མེ་སུ ག་དྷི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭཾ བྷོ་ཏི ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ཨཱ་ཧ –
‘‘ར་ཏྟ་སྶ ཧི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ པ་དཾ བྷ་ཝེ,
དུ་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷི་ཏཾ པ་དཾ;
མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཧོ་ཏི ས་ཧ་སཱ་ནུ་པཱི་ལི༹་ཏཾ,
ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་སྶ ཨི་ད་མཱི་དི་སཾ པ་ད’’ནྟི. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༦༠-༢༦༡; དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༢ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་ཝ་ཏྠུ; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༥);
ཨ་ཡ་ཉྩ་ར་ཧི ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཏ་མེ་ཝ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཨཱ་ག་ཏོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ཁ་ཙི་ཏཾ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ས ཏ་ཡཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དི་ཊྛོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ བྷོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཀ་མྨཾ ན ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏེ་ཝ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ, པ་བྦ་ཛི་ཏ, ཏྭ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཡ་ཉྩ དཱ་རི་ཀཱ, ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཨེ་སཱ ཏ་ཝ, ཨི་མཱ་ཧཾ བྷོ་ཏོ བྷ་རི་ཡཾ པོ་སཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ནཱ་ལ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ‘‘དི་སྭཱ་ན ཏ་ཎྷ’’ནྟི ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ནཱ་ནཱ་རཱུ་པཱ་ནི ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཀཱ་མ་མཱ་ག་ཏཾ མཱ་ར་དྷཱི་ཏ་རཾ དི་སྭཱ་ན ཏ་ཎྷཾ ཨ་ར་ཏིཾ ར་ག་ཉྩ ཚ་ནྡ་མ་ཏྟ་མྤི མེ མེ་ཐུ་ན་སྨིཾ ནཱ་ཧོ་སི, ཀི་མེ་ཝི་དཾ ཨི་མི་སྶཱ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་པུ་ཎྞཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་བྦ་ཐཱ པཱ་དཱ་པི ནཾ ས་མྥུ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪེ, ཀུ་ཏོ་ནེ་ན སཾ་ཝ་སི་ཏུ་ནྟི.
༨༤༣. ཏ་ཏོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ནཱ་མ མཱ་ནུ་ས་ཀེ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ དི་བྦ་ཀཱ་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ དི་བྦེ་པི ཀཱ་མེ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨི་ད་མྤི ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ཀཱ ནུ ཨ་སྶ དི་ཊྛཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏུཾ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ ཙེ ར་ཏ་ནནྟི དི་བྦི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎ་ཏི, ནཱ་རིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. དི་ཊྛི་ག་ཏཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ནུ ཛཱི་ཝི་ཏནྟི དི་ཊྛི་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ ཝ་ཏ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ. བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཝ་དེ་སི ཀཱི་དི་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཀཱི་དི་སཾ ཝ་ད་སཱི་ཏི.
༨༤༤. ཨི་ཏོ པ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཝི་ས་ཛྫ་ན་པུ་ཙྪཱ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ. ཏཱ་སུ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏདྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨི་དཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ས་མུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི ན་ཏྠི ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་ཧ་ཉྷི པ་སྶ་ནྟོ དི་ཊྛཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཉྩི དི་ཊྛིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟིས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་དྡ་ས་ནྟི.
༨༤༥. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཱ་ནིམཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱཏི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཀ་པྤི་ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཏྭཾ མུ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏ་དྷ་མྨེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟཱི་ཏི ཡ་མེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྲཱུ་སི, ཨཱ་ཙི་ཀྑ མེ, ཀ་ཐཾ ནུ དྷཱི་རེ་ཧི པ་ཝེ་དི་ཏཾ ཀ་ཐཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ དྷཱི་རེ་ཧི ཏཾ པ་ད་ནྟི.
༨༤༦. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཾ པ་དཾ དྷཱི་རེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ས་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན དི་ཊྛི་ཡཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ན དི་ཊྛི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་ཊྛི་སུ་ཏི་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་བཱ་ཧི་ར་སཱི་ལ་བྦ་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ‘‘སུ་དྡྷི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ-ས་དྡཾ ས་བྦ་ཏྠ ན་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་བྱ་ཏྟ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་དྡྷིཾ ནཱ་ཧཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་སུ་པི. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་དི་ཊྛི་ཡཱ ནཱ་ཧཱཏི ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཝི་ནཱ ན ཀ་ཐེ་མི. ཏ་ཐཱ ཨ་སྶུ་ཏི་ཡཱཏི ན་ཝ་ངྒཾ ས་ཝ་ནཾ ཝི་ནཱ. ཨ་ཉཱ་ཎཱཏི ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ནཱ. ཨ་སཱི་ལ་ཏཱཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཾ ཝི་ནཱ. ཨ་བྦ་ཏཱཏི དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་ཏཾ ཝི་ནཱ. ནོ་པི ཏེ་ནཱཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ནོ ཀ་ཐེ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ ཙ ནི་སྶ་ཛྫ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ ཙ པུ་རི་མེ དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑི་ཡེ དྷ་མྨེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ, པ་ཙྪི་མེ ཨ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑི་ཡེ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ས་ནྟོ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཝཾ ན ཛ་པྤེཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱ་གཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མྤི བྷ་ཝཾ ཨ་པི་ཧེ་ཏུཾ ཨ་པ་ཏྠེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ སི་ཡཱ, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༨༤༧. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ ‘‘ནོ ཙེ ཀི་རཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ. ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲཱ་པི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཧ-ས་དྡཾ པ་ན ནོ་ཙེ་ཀི་ར-ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ནོ ཙེ ཀི་རཱ་ཧ ནོ ཙེ ཀི་ར ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. མོ་མུ་ཧནྟི ཨ་ཏི་མཱུ་ལ༹ྷཾ, མོ་ཧ་ནཾ ཝཱ. པ་ཙྩེ་ནྟཱིཏི ཛཱ་ན་ནྟི.
༨༤༨. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ཙྪཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘དི་ཊྛི་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏྭཾ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, དི་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པུ་ཙྪ་མཱ་ནོ ཡཱ་ནི ཏེ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ས་མུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏེ་སྭེ་ཝ ས་མུ་གྒ་ཧཱི་ཏེ་སུ ཨེ་ཝཾ པ་མོ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་ཏོ ཙ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟི་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ཎུ་མྤི ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ན པ་སྶ་སི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏྭཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ མོ་མུ་ཧ་ཏོ པ་སྶ་སཱི་ཏི.
༨༤༩. ཨེ་ཝཾ ས་མུ་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ པ་མོ་ཧེ་ན མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སྶ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ག་ཏ་པྤ་མོ་ཧ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་བྦི་ཝཱ་ད་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མོ ཝི་སེ་སཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་མཱ་ནེ་ན ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ མ་ཉྙ་ཏི, སོ ཏེ་ན མཱ་ནེ་ན ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཏེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝི་ཝ་དེ་ཡྻ. ཡོ པ་ན ཨ་མྷཱ་དི་སོ ཨི་མཱ་སུ ཏཱི་སུ ཝི་དྷཱ་སུ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ, ས་མོ ཝི་སེ་སཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཧཱི་ནོ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ.
༨༥༠. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ས་ཙྩ་ནྟི སོཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ཧཱི་ན་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ མཱ་དི་སོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ཀིཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཀིཾ ཝ་ཏྠུཾ བྷ་ཎེ་ཡྻ, ཀེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ཎེ་ཡྻ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཙྩཾ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ མུ་སཱ’’ཏི ཝཱ ཀེ་ན མཱ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝཱ ཝི་ཝ་དེ་ཡྻ? ཡ་སྨིཾ མཱ་དི་སེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ‘‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཾ ཝཱ, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ས་མཾ ཝཱ མ་ཉྙི་ཏཾ ན་ཏྠི, སོ ས་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀེ་ན ཝཱ་དཾ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཛེ་ཡྻ པ་ཊི་པྥ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ན་ནུ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ – ཨོ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི གཱ་ཐཱ?
༨༥༡. ཏ་ཏྠ ཨོ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི རཱུ་པ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཏ་ཏྲ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ. ཨ་ནི་ཀེ་ཏ་སཱ་རཱིཏི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏཱ་དཱི་ནི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ར་ནྟོ. གཱ་མེ ཨ་ཀུ་བྦཾ མུ་ནི ས་ནྠ་ཝཱ་ནཱིཏི གཱ་མེ གི་ཧི་ས་ནྠ་ཝཱ་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ. ཀཱ་མེ་ཧི རི་ཏྟོཏི ཀཱ་མེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་པུ་རེ་ཀྑ་རཱ་ནོཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ. ཀ་ཐཾ ན ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ཛ་ནེ་ན ཀ་ཡི་རཱཏི ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ – ཡེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟོཏི གཱ་ཐཱ.
༨༥༢. ཏ་ཏྠ ཡེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧི. ཝི་ཝི་ཏྟོ ཝི་ཙ་རེ་ཡྻཱཏི རི་ཏྟོ ཙ་རེ་ཡྻ. ན ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་དེ་ཡྻ ནཱ་གོཏི ‘‘ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. བྷ་དྲཱ་ཝུ་དྷ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༧༠; པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༢) ན་ཡེ་ན ནཱ་གོ ཏཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ན ཝ་དེ་ཡྻ. ཛ་ལ་མྦུ་ཛནྟི ཛ་ལ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨ་མྦུ་མྷི ཛཱ་ཏཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་ནཱ་ལ༹ཾ ཝཱ་རི་ཛཾ, པ་དུ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཛ་ལེ་ན པ་ངྐེ་ན ཙ ནཱུ་པ་ལི་ཏྟནྟི ཏཾ པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱ ཛ་ལེ་ན ཙ པ་ངྐེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མུ་ནི ས་ནྟི་ཝཱ་དོ ཨ་གི་དྡྷོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟི་ཝཱ་དོ མུ་ནི གེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གི་དྡྷོ. ཀཱ་མེ ཙ ལོ་ཀེ ཙ ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོཏི དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་མེ ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་ཀེ ཙ ལོ་ཀེ དྭཱི་ཧི་པི ལེ་པེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
༨༥༣. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ན ཝེ་ད་གཱུཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ན ཝེ་ད་གཱུ དི་ཊྛི་ཡཱ་ཡ་ཀོཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཝེ་ད་གཱུ མཱ་དི་སོ དི་ཊྛི་ཡཱ་ཡ་ཀོ ན ཧོ་ཏི, དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ, ཏཾ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ནྟོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཡཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་ཡ་ཀོ, ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ ཡཱ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ཡཱ་ཡ་ཀོ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ ཡཱ་ཏཱི་ཏི་པི དི་ཊྛི་ཡཱ་ཡ་ཀོ. ན མུ་ཏི་ཡཱ ས མཱ་ན་མེ་ཏཱིཏི མུ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ མུ་ཏི་ཡཱ་པི སོ མཱ་ནཾ ན ཨེ་ཏི. ན ཧི ཏ་མྨ་ཡོ སོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཏ་མྨ་ཡོ ཧོ་ཏི ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ན ཏཱ་དི་སོ. ན ཀ་མྨུ་ནཱ ནོ་པི སུ་ཏེ་ན ནེ་ཡྻོ་ཏི པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨུ་ནཱ ཝཱ སུ་ཏ་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏེ་ན ཝཱ སོ ནེ་ཏ་བྦོ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱུ་པ་ནཱི་ཏོ ས ནི་ཝེ་ས་ནེ་སཱུཏི སོ དྭི་ནྣ་མྤི ཨུ་པ་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་བྦེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ ཨ་ནཱུ་པ་ནཱི་ཏོ. ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ – ས་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཏྟ་སྶཱཏི གཱ་ཐཱ.
༨༥༤. ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཏྟ་སྶཱཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་མཱ་དི་ས་ཉྙ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ས་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛི་ཉྩ ཡེ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཏེ གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི ལོ་ཀེཏི ཡེ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དི་ཀཾ ས་ཉྙཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཏེ ཝི་སེ་ས་ཏོ ག་ཧ་ཊྛཱ ཀཱ་མཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཡེ ཙ དི་ཊྛིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཏེ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པུ་རཱ་བྷེ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥༥. ཀ་ཐཾ་ད་སྶཱིཏི པུ་རཱ་བྷེ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨི་ཏོ པ་རེ་ས་ཉྩ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀ་ལ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ད་ཙཱུ་ལ༹་བྱཱུ་ཧ་མ་ཧཱ་བྱཱུ་ཧ་ཏུ་ཝ་ཊ་ཀ་ཨ་ཏྟ་ད་ཎྜ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཡ་ཐེ་ཝ ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡེ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ པུ་རཱ ས་རཱི་ར་བྷེ་དཱ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་ས་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཏཱ་ཝ སོ ནི་མྨི་ཏོ ཀ་ཐཾ་ད་སྶཱིཏི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཾ ཀ་ཐཾ་སཱི་ལོཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ, ཨུ་པ་ས་ནྟོཏི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ པུ་ཙྪ་ཏི. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༨༥༦. ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དི་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མཱ ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནཱ་ནཱ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ས་མ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ གཱ་ཐཱ་ནཾ ‘‘ཏཾ བྲཱུ་མི ཨུ་པ་ས་ནྟོ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ པ་རཱ་སཾ ‘‘ས ཝེ ས་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མེ་ན པ་དེ་ན.
ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ཙ – ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ པུ་རཱ བྷེ་དཱཏི ཡོ ས་རཱི་ར་བྷེ་དཱ པུ་བྦ་མེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷོ. པུ་བྦ་མ་ནྟ་མ་ནི་སྶི་ཏོཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷཱ་དི་བྷེ་དཾ པུ་བྦ་ནྟ་མ་ནི་སྶི་ཏོ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ནུ་པ་ས་ངྑེ་ཡྻོཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་དྡྷ་ནི ‘‘ར་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ན ཨུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ ན་ཏྠི པུ་ར་ཀྑ་ཏནྟི ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ དྭི་ནྣཾ པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་དྡྷ་ནི པུ་ར་ཀྑ་ཏ་མྤི ན་ཏྠི, ཏཾ བྲཱུ་མི ཨུ་པ་ས་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མ.
༨༥༧. ཨ་ས་ནྟཱ་སཱིཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ལཱ་བྷ་ཀེ་ན ཨ་ས་ནྟ་ས་ནྟོ. ཨ་ཝི་ཀ་ཏྠཱིཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ཀ་ཏྠ་ན་སཱི་ལོ. ཨ་ཀུ་ཀྐུ་ཙོཏི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. མ་ནྟ་བྷཱ་ཎཱི་ཏི མ་ནྟཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས ཝེ ཝཱ་ཙཱ་ཡ་ཏོཏི སོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཡ་ཏོ སཾ་ཡ་ཏོ ཙ་ཏུ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
༨༥༨. ནི་རཱ་ས་ཏྟཱིཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ. ཝི་ཝེ་ཀ་ད་སྶཱི ཕ་སྶེ་སཱུཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི. དི་ཊྛཱི་སུ ཙ ན ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛཱི་སུ ཀཱ་ཡ་ཙི དི་ཊྛི་ཡཱ ན ནཱི་ཡ་ཏི.