༥. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒོ
ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༣. ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ པུ་རཱ ར་མྨཱཏི པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒ་སྶ ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ. ཏཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི ཨེ་ཀོ རུ་ཀྑ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ས་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ, ཏ་སྶ སོ་ལ༹་ས སི་སྶཱ, ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ཏྟ་ར་སཱ་དྷི་ཀ་སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནོ ས་བྦེ་པི བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཱ་ནཱ་པཱ་སཱ་ད་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི, ར་ཉྙོ, ཨེ་ཀ་བྷཱུ་མི་ཀཾ ཝཱ…པེ… ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི. ནོ ཙེ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཝི་ཀི་ཎི་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པོ་སེ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཀ་མྨེ་ན ནི་ཙྩཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏུཾ, དུ་ཀྐ་ར་ཉྷི ཛ་རཱ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་ད་ཡོ, ཨ་པྤ་སཱ་ར་རུ་ཀྑེ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. སོ ཏེ་ཧི ཀ་ཊྛ་ས་ཀུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་ནྟཾ པཱུ་རེ་སི. ཀ་ཊྛ་ས་ཀུ་ཎོ སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཝ་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཨོ་རུ་ཧི. ཨ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སི་སྶེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏུཾ, ཏུ་མྷེ་པི, ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཐ, ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མ, དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སི་པྤེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ’’ནྟི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མཾ, ཏཱ་ཏཱ, ར་ཛྫཾ ག་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཏཱ་ཏཱ, མཱ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙྩི, མ་ཡ་ཉྷི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ‘ཝ་ཌྜྷ་ཀི་རཱ་ཛཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ’ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཝཱ་དཱ ན མུ་ཙྩི་སྶཱ་མ, མ་ཧ་ནྟོ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏོ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནཱ་ནི, ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཛྫཱ་ཝུ་དྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ག་ནྟྭཱ ཧི་མ་ཝ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩུ་ཊྛ་ཧཾ་སུ. ཏེ ཏ་ཏྠ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ. སོ ‘‘ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནོ རཱ་ཛཱ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་མྤི ན་ག་རཾ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་ན་ག་ར’’ནྟྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷི, ཏ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་མྤི. ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནོ རཱ་ཛཱ དྷ་མྨི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐཱ ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་མ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ ཋ་པི་ཏཱ སོ་ལ༹་ས སི་སྶཱ. ཏཾ ར་ཊྛཾ ར་ཉྙཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨི་དྡྷཾ ཕཱི་ཏཾ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཧོ་སི. ནཱ་ག་རཱ ཛཱ་ན་པ་དཱ རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩ རཱ་ཛ་པ་རི་ས་ཉྩ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་མཱ་ཡིཾ་སུ ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ནོ རཱ་ཛཱ ལ་དྡྷོ, བྷ་དྡི་ཀཱ རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ’’ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་ཏོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ས་བྦཾ པུ་ཙྪི. ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ དེ་ཝཱ’’ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ མ་མ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟེ པུ་ན ཨཱ་ད་རེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་ར་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ སུ་ངྐཾ མུ་ཉྩཱ་མཱི’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠུ མེ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནོ མི་ཏྟོ’’ཏི དྭེ་པི ཨ་དི་ཊྛ་མི་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནོ་པི ཙ ས་ཀ་ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀཱ་ནཾ སུ་ངྐཾ མུ་ཉྩཱ་མི, པ་རི་བྦ་ཡོ ཙ ནེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་སྶ ལེ་ཁཾ པེ་སེ་སི ‘‘ས་ཙེ ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ད་ཊྛུཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་མྷེ་པི ད་ཀྑཱ་པེ་ཏུ ཙ སཱ་ཝེ་ཏུ ཙཱ’’ཏི. སོ་པི་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ལེ་ཁཾ པེ་སེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་སྶ ཨ་ཏི་མ་ཧ་གྒྷཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁུ་མཱ ཀ་མྦ་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་དི་སཱ ཝ་ཎྞེ་ན. ཏེ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ‘‘མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པེ་སེ་མཱི’’ཏི ད་ནྟ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཊྛ ད་ནྟ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སུ ཏེ ཀ་མྦ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ལཱ་ཁཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི བ་ཧི ལཱ་ཁཱ་གོ་ལ༹་ཀ་ས་དི་སེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པི ལཱ་ཁཱ་གོ་ལ༹་ཀེ ས་མུ་གྒེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪེ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ པེ་སེ་སི. ལེ་ཁ་ཉྩ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་མ་ཙྩ་པ་རི་ཝུ་ཏེ་ན པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་དཾ་སུ. སོ ལེ་ཁཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ལ་ཉྪ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལི་ཝེ་ཋ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་མུ་གྒཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ལཱ་ཁཱ་གོ་ལ༹་ཀེ དི་སྭཱ ‘‘མ་མ ས་ཧཱ་ཡོ ལཱ་ཁཱ་གོ་ལ༹་ཀེ་ཧི ཀཱི་ལ༹་ན་ཀ་བཱ་ལ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ ལཱ་ཁཱ་གོ་ལ༹་ཀེ པེ་སེ་སཱི’’ཏི མ་ངྐུ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ལཱ་ཁཱ་གོ་ལ༹་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནེ པ་ཧ་རི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ལཱ་ཁཱ པ་རི་པ་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ དྭེ་བྷཱ་གོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀ་མྦ་ལཾ དི་སྭཱ ཨི་ཏ་རེ་པི ཝི་ཝ་རི ས་བྦ་ཏྠ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཀ་མྦ་ལོ དཱི་གྷ་ཏོ སོ་ལ༹་ས་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠོ. པ་སཱ་རི་ཏེ ཀ་མྦ་ལེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཝི་དྷུ་ནི, ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པ་ཉྩ ཨ་ཀཱ་སི, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སི, ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཀ་མྦ་ལཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་སི, ས་བྦེ་པི ཨ་ན་གྒྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཙྪཱ པེ་སེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ པེ་སི་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཧཱ་ཡེ་ན ཙ མེ ཨ་ན་གྒྷོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ པེ་སི་ཏོ, ཀིཾ ནུ, ཁོ, ཨ་ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི? ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ར་ཉྙོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡ་ར་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ར་ཏ་ནཾ ན་ཏྠི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པེ་སེ་མཱི’’ཏི. སོ –
‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ, ཧི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ;
དྷ་མྨོ ལོ་ཀེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ, སུ་ཁཱ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ;
ས་ངྒྷོ ལོ་ཀེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ, པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ, ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ན ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ ས་མུ་གྒེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ས་མུ་གྒཾ མ་ཎི་མ་ཡེ ས་མུ་གྒེ, མ་ཎི་མ་ཡཾ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་མ་ཡེ, མ་སཱ་ར་ག་ལླ་མ་ཡཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྒ་མ་ཡེ, ལོ་ཧི་ཏ་ངྒ་མ་ཡཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ, སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡེ, ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ ད་ནྟ་མ་ཡེ, ད་ནྟ་མ་ཡཾ སཱ་ར་མ་ཡེ, སཱ་ར་མ་ཡཾ ས་མུ་གྒཾ པེ་ལཱ༹་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པེ་ལ༹ཾ དུ་སྶེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ལ་ཉྪེ་ཏྭཱ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ སོ་ཝ་ཎྞ་དྡྷ་ཛཾ སོ་ཝ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་ར ཧེ་མ་ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶུ་པ་རི པ་ལླ་ངྐཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ པེ་ལ༹ཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ན དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ས་བྦ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཱ་ཡ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཏཱ་ལཱ༹་ཝ་ཙ་རེ་ཧི ཐུ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི གཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ, ཏཱ་ཝ མ་གྒཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ནེ་སི. ཏ་ཏྲ ཙ ཋ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཡཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ པེ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ཊི་མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཝ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་སྶ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ, ཏཱ་ཝ ན་ཡིཾ་སུ.
ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནོ་པི སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པཱུ་ཛེ་ནྟོ ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ཙ ནཱ་ག་རེ ཙ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ པ་ལི་ཝེ་ཋ་ན་དུ་སྶཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པེ་ལ༹ཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པེ་ལཱ༹་ཡ ས་མུ་གྒཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ས་བྦ་ས་མུ་གྒེ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལེ་ཁཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷཾ མ་མ ས་ཧཱ་ཡོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ར་ཏ་ནཾ པེ་སེ་སཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཝ་ཏ སུ་ཎི་མྷཱ ‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བུ་དྡྷ་ཉྩ པ་སྶེ་ཡྻཾ དྷ་མྨ་ཉྩ སུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནཱ་ནི ཀི་ར ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཏུ་མྷེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧོ་ཐ, མ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏོ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཱ སོ་ལ༹་ས ཨ་མ་ཙྩཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དི བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ པུ་ན ད་སྶ་ནཾ ན་ཏྠི, ཡ་དི ན ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་གྒ་ཏཱ. ར་ཉྙོ པ་ན བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ པ་ཙྪཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་མ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྟཱ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་སྭེ་ཝ ཙ ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཏེ ‘‘ཀོ བུ་དྡྷོ, ཀུ་ཧིཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ ས་མྨུ་ཁ་སཱ་ཝ་ཀེ དི་སྭཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ ནེ་སཾ ‘‘བུ་དྡྷོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཨ་ཧོ དཱུ་ར་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷི་མྷཱ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ནྣ་ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨུ་པ་ཝ་སི་ཏ་བྦོ, དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏེ སུ་ཏྭཱ ཏཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ པ་རི་བྷོ་ག་དྷཱ་ཏུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་ར་ཊྛཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ཀྐཱ་མི. པ་རི་བྷོ་ག་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི. ཨ་ཡཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ དྷ་མྨ་དྷ་རཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་མེ་ཀཾ ཐེ་ར་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི, ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏྟོ ཙཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ནྣོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑཾ རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡེ པ་ཉྩ་སུ ཙ ནི་ཙྩ་སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་པེ་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏེ་པི སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ར་ཉྙོ པ་རི་ཝཱ་རཱ ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ.
ཏེ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་སེ་ན་དི་ར་ཉྙོ པི་ཏུ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ ནཱ་མེ་ན ‘‘བཱ་ཝ་རཱི’’ཏི, ཏཱི་ཧི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ, པི་ཏུ་ནོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་པི སོ་ལ༹་སཱ་དྷི་ཀ་སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ སོ་ལ༹་ས ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནོ བཱ་ཝ་རི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཨི་ཏ་རེ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ པུ་ན་པི ས་བྦེ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་པི ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏོ པ་སེ་ན་དིཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ. བཱ་ཝ་རཱི ཏ་སྶཱ་པི པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ པི་ཏ་རཱ དི་ནྣ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཉྩ བྷོ་གཾ བཱ་ཝ་རི་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ ཧི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་སི. ཏ་ཏོ བཱ་ཝ་རཱི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏུ་མྷེ་སུ ཋི་ཏེ་སུ མ་མ པི་ཏཱ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, མཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྠཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ མ་མ ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ པ་བྦ་ཛ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི སི་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི, རཱ་ཛཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི. སཱ་ཡཾ པཱ་ཏ་ཉྩ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན་ག་ར་ས་མཱི་པེ ཝཱ་སོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པ་ལི་བོ་དྷོ, ཝི་ཛ་ན་ས་མྤཱ་ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཙྪཱ་མ, པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཝཱ་སོ ནཱ་མ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དྭེ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནི ད་ཏྭཱ དྭེ ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ཡ་ཏྠ ཨི་སི་ག་ཎོ ཝཱ་སཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་མཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སོ་ལ༹་སཱ་དྷི་ཀ་སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་མཱ་ནོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཛ་ན་པ་དཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཛ་ན་པ་དཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒ་སྶ ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ པུ་རཱཏི ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛ་སྶ ན་ག་རཱ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙནྟི ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝཾ, པ་རི་གྒ་ཧཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༩༨༤. སོ ཨ་སྶ་ཀ་སྶ ཝི་ས་ཡེ, ཨ་ལ༹་ཀ་སྶ ས་མཱ་ས་ནེཏི སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་སྶ་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ལ༹་ཀ་སྶ ཙཱ་ཏི དྭི་ནྣ་མྤི རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་མཱ་ས་ནྣེ ཝི་ས་ཡེ ཨཱ་ས་ནྣེ ར་ཊྛེ, དྭི་ནྣ་མྤི ར་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི ཀཱུ་ལེཏི གོ་དྷཱ་ཝ་རི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཀཱུ་ལེ. ཡ་ཏྠ གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི དྭི་དྷཱ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ནྟ་ར་དཱི་པ་མ་ཀཱ་སི ས་བྦཾ ཀ་པི་ཊྛ་ཝ་ན་ས་ཉྪ་ནྣཾ, ཡ་ཏྠ པུ་བྦེ་ས་ར་བྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝ་སིཾ་སུ, ཏ་སྨིཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ ཀི་ར ཏཾ པ་དེ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་བྦ་ས་མ་ཎཱ་ལ་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱ་རུ་པྤ’’ནྟི ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ནི་ཝེ་དེ་སི. ཨ་མ་ཙྩཱ བྷཱུ་མི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཉྙོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, ཨ་ལ༹་ཀ་ར་ཉྙོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ ཏ་ཉྩ པ་དེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ས་བྦ་མྤི པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ པ་དེ་སཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ར་ཛྫ་སཱི་མ་ནྟ་རེ སོ པ་དེ་སོ ཧོ་ཏི. ཨ་མ་ཙྩཱ ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་མྤི དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨུ་ཉྪེ ན ཙ ཕ་ལེ་ན ཙཱཏི ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལེ་ན ཙ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ, གཱ་མོ ཙ ཝི་པུ་ལོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
༩༨༥. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི་ཀཱུ་ལ་སྶ, ཏ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཛཱ་ཏེ་ན ཨཱ་ཡེ་ན, མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙ་མ་ཀ་པྤ་ཡཱིཏི ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ར་ཉྙོ ཨ་སྶ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ ‘‘སཱ་དི་ཡ་ཏུ དེ་ཝོ ཨཱ་ཡ’’ནྟི. སོ ‘‘ནཱ་ཧཾ སཱ་དི་ཡཱ་མི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཡ་ཉྙཾ ཨ་ཀ་པྤ་ཡི. ཨེ་ཝཾ སོ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དཱ་ན་མ་དཱ་སི.
༩༨༦. མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙནྟི གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ – སོ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དཱ་ན་ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཏཾ མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ གཱ་མཱ ནི་ཀྑ་མྨ པུ་ན པཱ་ཝི་སི ཨ་སྶ་མཾ. པ་ཝི་ཊྛོ ཙ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཊྛུ དི་ནྣ’’ནྟི དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པ་ཝི་ཊྛ་མྷི ཏ་རུ་ཎཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ གྷ་རེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཡ ‘‘ཨེ་སོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བཱ་ཝ་རཱི གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི་ཏཱི་རེ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ག་ཙྪ ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ དཱ་སིཾ མེ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཉྪི བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི.
༩༨༧-༨. ཨུ་གྒྷ་ཊྚ་པཱ་དོཏི མ་གྒ་ག་མ་ནེ་ན གྷ་ཊྚ་པཱ་ད་ཏ་ལོ, པ་ཎྷི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་ཎྷི་ཀཾ, གོ་པྥ་ཀེ་ན ཝཱ གོ་པྥ་ཀཾ, ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ན ཝཱ ཛ་ཎྞུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ གྷ་ཊྚ་པཱ་དོ. སུ་ཁ་ཉྩ ཀུ་ས་ལཾ པུ་ཙྪཱིཏི སུ་ཁ་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ཉྩ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, སུ་ཁཾ, ཀ་ཙྩི ཀུ་ས་ལ’’ནྟི.
༩༨༩-༩༡. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ་མ་ཉྙཱ་ཧི ས་དྡ་ཧཱ་ཧི. ས་ཏྟ་དྷཱཏི ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱཏི གོ་མ་ཡ་ཝ་ན་པུ་པྥ་ཀུ་ས་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ བཱ་ཝ་རི་སྶ ཨ་སྶ་མ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ གོ་མ་ཡེ་ན བྷཱུ་མིཾ ཨུ་པ་ལི་མྤི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ཏི་ཎཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་མ་པཱ་དཾ ཀ་མ་ཎྜ་ལཱུ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་པཱ་ད་མ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ད་ཏ་ལེ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀུ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷེ་ར་ཝཾ སོ ཨ་ཀི་ཏྟ་ཡཱིཏི བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀི་ཏྟ་ཡི, ‘‘ས་ཙེ མེ ཡཱ་ཙ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་ཀྑི་ཏོཏི དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ.
༩༩༢-༤. ཨུ་སྶུ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ས་ཙྩཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ སུ་སྶ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱཏི ཨ་སྶ་མེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝ. མུ་དྡྷ་ནི མུ་དྡྷ་པཱ་ཏེ ཝཱཏི མུ་དྡྷེ ཝཱ མུ་དྡྷ་པཱ་ཏེ ཝཱ.
༩༩༥-༦. བྷོ་ཏཱི ཙ་ར་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི བྷོ་ཏཱི ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཏི. མུ་དྡྷཱ་དྷི་པཱ་ཏ་ཉྩཱཏི མུ་དྡྷ་པཱ་ཏ་ཉྩ. ཉཱ་ཎ་མེ་ཏྠཱཏི ཉཱ་ཎཾ མེ ཨེ་ཏྠ.
༩༩༨. པུ་རཱཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ཝ་ཡ་ཀཱ་ལེ. བཱ་ཝ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ན གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི་ཏཱི་རེ ཝ་ས་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་པ་ཙྩོཏི ཨ་ནུ་ཝཾ་སོ.
༩༩༩. ས་བྦཱ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟོཏི ས་བྦཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ བ་ལ་པྤ་ཏྟོ, ས་བྦཱ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཙ བ་ལཱ་ནི ཙ པ་ཏྟོ. ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ.
༡༠༠༡-༣. སོ་ཀ་སྶཱཏི སོ་ཀོ ཨ་སྶ. པ་ཧཱུ་ཏ་པ་ཉྙོཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ. ཝ་ར་བྷཱུ་རི་མེ་དྷ་སོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཝི་པུ་ལ་པ་ཉྙོ བྷཱུ་ཏེ ཨ་བྷི་ར་ཏ་ཝ་ར་པ་ཉྙོ ཝཱ. ཝི་དྷུ་རོཏི ཝི་ག་ཏ་དྷུ་རོ, ཨ་པྤ་ཊི་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༠༠༤-༩. མ་ནྟ་པཱ་ར་གེཏི ཝེ་ད་པཱ་ར་གེ. པ་སྶ་ཝ྄ཧོཏི པ་སྶ་ཐ ཨ་ཛཱ་ན་ཏནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. བྱཱ་ཀྑཱ་ཏཱཏི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མ་ཏྟཱཏི ས་མ་ཏྟཱ་ནི, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨེ་ན མ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱིཏི དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི.
༡༠༡༡. ཛཱ་ཏིཾ གོ་ཏྟ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎནྟི ‘‘ཀཱི་ཝ ཙི་རཾ ཛཱ་ཏོ’’ཏི མ་མ ཛཱ་ཏི་ཉྩ གོ་ཏྟ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ. མ་ནྟེ སི་སྶེཏི མ་ཡཱ པ་རི་ཙི་ཏ་ཝེ་དེ ཙ མ་མ སི་སྶེ ཙ. མ་ན་སཱ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཐཱཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ པ་ཉྷེ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཐ.
༡༠༡༣-༨. ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻོཏི ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ས ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. དུ་བྷ་ཡོཏི ཨུ་བྷོ. པ་ཙྩེ་ཀ་ག་ཎི་ནོཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཎ་ཝ་ནྟོ. པུ་བྦ་ཝཱ་ས་ན་ཝཱ་སི་ཏཱཏི པུ་བྦེ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ. ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྟ་པུ་ཉྙ་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. པུ་ར་མཱ་ཧི་སྶ་ཏིནྟི མཱ་ཧི་སྶ་ཏི་ནཱ་མི་ཀཾ པུ་རཾ, ན་ག་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྩ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. གོ་ན་དྡྷནྟི གོ་དྷ་པུ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཝ་ན་ས་ཝ྄ཧ་ཡནྟི པ་ཝ་ན་ན་ག་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཝ་ན་སཱ་ཝ་ཏྠི’’ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ན་སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཀོ་ས་མྦིཾ, ཀོ་ས་མྦི་ཏོ ཙ སཱ་ཀེ་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ར ཏེ་སཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཚ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཱ པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི.
༡༠༡༩. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘བཱ་ཝ་རི་སྶ ཛ་ཊི་ལཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ སཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཙ ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ནཱ་པི ཨ་ཡཾ དེ་སོ ས་པྤཱ་ཡོ, མ་ག་དྷ་ཁེ་ཏྟེ པ་ན ཏེ་སཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ས་པྤཱ་ཡཾ. ཏ་ཏྲ ཧི མ་ཡི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་བྦ་ན་ག་རཱ་ནི ཙ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཏ་རེ་ན ཛ་ནེ་ན ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་པི ཛ་ཊི་ལཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཀོ བུ་དྡྷོ, ཀུ་ཧིཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ད་ནི་ཀྑེ་པཾ དི་སྭཱ ‘‘ར་ཏྟ་སྶ ཧི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ པ་དཾ བྷ་ཝེ…པེ… ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་སྶ ཨི་ད་མཱི་དི་སཾ པ་ད’’ནྟི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༦༠-༢༦༡; དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༠ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་ཝ་ཏྠུ; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༥) ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ བུ་དྡྷོ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ཏཱ. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སེ་ཏ་བྱ་ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནི ན་ག་རཱ་ནི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ སཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་ཏོ. ཛ་ཊི་ལཱ་པི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ན་ག་རཱ་ནི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀོ་ས་མྦི་ཉྩཱ་པི སཱ་ཀེ་ཏཾ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཉྩ པུ་རུ་ཏྟ་མཾ. སེ་ཏ་བྱཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༡༠༢༠. ཏ་ཏྠ མཱ་ག་དྷཾ པུ་རནྟི མ་ག་དྷ་པུ་རཾ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་སཱ་ཎ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡནྟི མ་ཧ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་རི པུ་བྦེ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝི་ཧཱ་རོ ཛཱ་ཏོ. སོ ཏེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘པཱ་སཱ་ཎ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༠༢༡. ཏ་སི་ཏོ་ཝུ་ད་ཀནྟི ཏེ ཧི ཛ་ཊི་ལཱ ཝེ་ག་སཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཱ སཱ་ཡཾ ག་ཏ་མ་གྒཾ པཱ་ཏོ, པཱ་ཏོ ག་ཏ་མ་གྒ་ཉྩ སཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ཛཱ་ཏཱ ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏུ་རི་ཏཱ པ་བྦ་ཏ་མཱ་རུ་ཧུ’’ནྟི.
༡༠༢༤. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཧ་ཊྛོཏི ཏ་སྨིཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ ས་ཀྐེ་ན མཱ་པི་ཏ་མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པེ ནི་སི་ནྣཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ཨི་ས་ཡོ ཁ་མ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡེ ཀ་ཏེ ‘‘ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཡ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛི་ཏོ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཧ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནོ་པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི.
༡༠༢༥. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་སྶཱཏི ‘‘ཀ་ཏི་ཝ་སྶོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་སྶ. ཛ་མྨ་ནནྟི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཛཱ་ཏིཾ བྲཱུ་ཧཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. པཱ་ར་མིནྟི ནི་ཊྛཱ་ག་མ་ནཾ.
༡༠༢༦-༧. ཝཱི་སཾ ཝ་སྶ་ས་ཏནྟི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ. ལ་ཀྑ་ཎེཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཙ ཨི་ཏི་ཧཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཝ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ར་པ་དཾ ཝཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ པཱ་ར་མིཾ ག་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཝཱ་ཙེ་ཏཱིཏི པ་ཀ་ཏི་ཨ་ལ་ས་དུ་མྨེ་དྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཡཾ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཏི. ས་དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨེ, ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀེ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༠༢༨. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ པ་ཝི་ཙ་ཡནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རཾ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི་སྶ ག་ཏྟེ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
༡༠༣༠-༣༡. པུ་ཙྪ་ཉྷཱིཏི པུ་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཀ་མེ་ཏཾ པ་ཊི་བྷཱ་ས་ཏཱིཏི དེ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི.
༡༠༣༢-༣༣. ཨེ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ དྭེ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘མུ་དྡྷཾ མུ་དྡྷཱ་དྷི་པཱ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ མུ་དྡྷཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ སཾ་སཱ་ར་སྶ སཱི་སཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ མུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷཱ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་མུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ མུ་དྡྷཾ ཨ་དྷི་པཱ་ཏེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དྷི་ཛྫཱ མུ་དྡྷཱ་དྷི་པཱ་ཏི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༠༣༤-༨. ཏ་ཏོ ཝེ་དེ་ན མ་ཧ་ཏཱཏི ཨ་ཐ ཨི་མཾ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ མ་ཧཱ་པཱི་ཏི་ཡཱ ས་ནྠ་མྦྷི་ཏྭཱ ཨ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ད་གྒཾ པ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་ཏྭཱ ཙ ‘‘བཱ་ཝ་རཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སུ་ཁི་ཏོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཝ་ཏྭཱ ཙ ‘‘བཱ་ཝ་རི་སྶ ཙཱ’’ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪི ཏ་ཐཱ་ག་ཏནྟི ཏ་ཏྠ པཱ་སཱ་ཎ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ, ཏ་ཏྠ ཝཱ པ་རི་སཱ་ཡ, ཏེ་སུ ཝཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ ཨ་ཛི་ཏོ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱི་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་གཱ་ཐཱ་སུ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡. ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣༩. ཏ་སྨིཾ པ་ན པ་ཉྷེ ནི་ཝུ་ཏོཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ. ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སཱིཏི ཀིཾ ཨ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ ཝ་དེ་སི.
༡༠༤༠. ཝེ་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱིཏི མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཧེ་ཏུ ཙ པ་མཱ་ད་ཧེ་ཏུ ཙ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི. མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧི་སྶ དཱ་ནཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, པ་མཱ་དོ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི. ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ ཨ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ མ་ཀྐ་ཊ་ལེ་པོ ཝི་ཡ མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ. དུ་ཀྑནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ.
༡༠༤༡. ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱཏི ས་བྦེ་སུ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ སོ་ཏཱ ས་ནྡ་ནྟི. ཀིཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎནྟི ཏེ་སཾ ཀིཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཏི? སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧཱིཏི ཏཾ ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧི. ཨེ་ཏེ་ན སཱ་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཀེ་ན སོ་ཏཱ པི་དྷི་ཡྻ་རེཏི ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨེ་ཏེ སོ་ཏཱ པི་དྷི་ཡྻ་ནྟི པ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི.
༡༠༤༢. ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡུ་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྣེ་ས་མཱ་ནཱ ས་ཏི ཏེ་སཾ སོ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ. སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མཱིཏི ཏ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཏིཾ སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷི་ཡྻ་རེཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཏེ སོ་ཏཱ ས་བྦ་སོ པི་དྷི་ཡྻ་ནྟཱི་ཏི.
༡༠༤༣. པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝཱཏི པ་ཉྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ, ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ཡཱ ཙ ས་ཏི, ཡ་ཉྩ ཏ་ད་ཝ་སེ་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཀ་ཏྠ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཏཾ མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ བྲཱུ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༠༤༤. ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ན་སྶ ཡ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཏི་ཡོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཾ མཾ ཏྭཾ, ཨ་ཛི་ཏ, ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཏེ ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཝ་ད་ནྟོ ཝ་དཱ་མི, ཏ་སྶ, ཏ་སྶ ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༠༤༥. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ‘‘དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷི་ཡྻ་རེ་ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ‘‘ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སུ་ཏྭཱ་པི ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏོ པུ་ན སེ་ཁཱ་སེ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་ཁཱཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ. པུ་ཐཱུཏི བ་ཧཱུ ས་ཏྟ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སཾ མེ ནི་པ་ཀོ ཨི་རི་ཡཾ པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧཱིཏི ཏེ་སཾ མེ སེ་ཁཱ་སེ་ཁཱ་ནཾ ནི་པ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ ཏྭཾ པུ་ཊྛོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ བྲཱུ་ཧཱི་ཏི.
༡༠༤༦. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ སེ་ཁེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་མེ་སཱུ’’ཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ སེ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཝ་ཏྠུ ‘‘ཀཱ་མེ་སུ’’ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ མ་ན་སོ ཨཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རེ དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ མ་ན་སཱ ནཱ་ཝི་ལོ སི་ཡཱཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་སེ་ཁོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཏུ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ པ་རི་བྦ་ཛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་སེ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཛི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ས་ཧ་སྶེ་ན, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ས་ཧ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ཛི་ཏ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཙ ཨ་ཛི་ན་ཛ་ཊཱ་ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. ས་བྦེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ, དྭ་ངྒུ་ལ་ཀེ་སཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ནི་སཱི་དིཾ་སཱུ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༤༧. ཀོ་དྷ ས་ནྟུ་སྶི་ཏོཏི ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ས་བྦ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ཏེ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སཱ པུ་ཙྪ་ཝ྄ཧོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཾ་ས་ཡཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. པུ་ཊྛོ པུ་ཊྛོ ཙ ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ནི་ཊྛི་ཏེ པ་ན ཨ་ཛི་ཏ་པ་ཉྷེ ‘‘ཀ་ཐཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཾ, མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སུ. ནི. ༡༡༢༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པི་ངྒི་ཡ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༤༤) ཨེ་ཝཾ མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏཾ ‘‘ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏི་ཊྛ ཏྭཾ, མོ་གྷ་རཱ་ཛ, ཨ་ཉྙོ པུ་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏ་ཏོ ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཾ་ས་ཡཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀོ་དྷཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀོ་དྷ ས་ནྟུ་སྶི་ཏོཏི ཀོ ཨི་དྷ ཏུ་ཊྛོ. ཨི་ཉྫི་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནི. ཨུ་བྷ་ནྟ་མ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. མ་ནྟཱ ན ལི་པྤ་ཏཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ན ལི་པྤ་ཏི.
༡༠༤༨-༩. ཏ་སྶེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱ་མེ་སཱུ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ་སུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱཏི ཀཱ་མ་ནི་མི་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ, ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ནྟུ་སི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནི་ཉྫི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ཡ ནི་བྦུ་ཏོཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ རཱ་གཱ་དི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ནི་བྦུ་ཏོ. སེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཡ་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ས་ཧ་སྶེ་ན, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སེ་སཾ པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པུ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥༠. ཨ་ནེ་ཛནྟི པུ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་མྤི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་ད་སྶཱ་ཝིནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་ད་སྶཱ་ཝིཾ. ཨི་ས་ཡོཏི ཨི་སི་ནཱ་མ་ཀཱ ཛ་ཊི་ལཱ. ཡ་ཉྙནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ. ཨ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སཱུཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི.
༡༠༥༡. ཨཱ་སཱི་ས་མཱ་ནཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ, མ་ནུ་སྶཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཛ་རཾ སི་ཏཱཏི ཛ་རཾ ནི་སྶི་ཏཱ. ཛ་རཱ་མུ་ཁེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་བྦ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶི་ཏཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཀ་པྤ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༡༠༥༢. ཀ་ཙྩི་སྶུ ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཉྙ་པ་ཐེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ, ཨ་ཏཱ་རུཾ ཛཱ་ཏི་ཉྩ ཛ་ར་ཉྩ མཱ་རི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ཡ་ཉྙ་པ་ཐོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀ་ཙྩི ཏེ ཡ་ཉྙེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཉྙཾ ཀ་པྤ་ཡ་ནྟཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་མ་ཏ་རིཾ་སཱུ་ཏི.
༡༠༥༣. ཨཱ་སཱི་ས་ནྟཱིཏི རཱུ་པ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ད་ཡོ པ་ཏྠེ་ནྟི. ཐོ་མ་ཡ་ནྟཱིཏི ‘‘སུ་ཡི་ཊྛཾ སུ་ཙི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་ཉྙཱ་དཱི་ནི པ་སཾ་ས་ནྟི. ཨ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟཱིཏི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཝཱ་ཙཾ བྷི་ནྡ་ནྟི. ཛུ་ཧ་ནྟཱིཏི དེ་ནྟི. ཀཱ་མཱ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟི པ་ཊི་ཙྩ ལཱ་བྷནྟི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀཱ་མེ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟི, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སི་ཡུ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཎྷ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཛ་ཡོ་གཱཏི ཡཱ་གཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ. བྷ་ཝ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི ཨེ་ཝ་མི་མེ་ཧི ཨཱ་སཱི་ས་ནཱ་དཱི་ཧི བྷ་ཝ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ ར་ཏྟཱ, བྷ་ཝ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་སཱི་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ནཱ་ཏ་རིཾ་སུ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ན ཨུ་ཏྟ་རིཾ་སཱུ་ཏི.
༡༠༥༤-༥. ཨ་ཐ་ཀོ་ཙ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ཐ ཨི་དཱ་ནི ཀོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏཱ་རཱི་ཏི. ས་ངྑཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ. པ་རོ་པ་རཱ་ནཱིཏི པ་རཱ་ནི ཙ ཨོ་རཱ་ནི ཙ, པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནི པ་རཱ་ནི ཙ ཨོ་རཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་དྷཱུ་མོཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་དྷཱུ་མ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ནཱི་གྷོཏི རཱ་གཱ་དི་ཨཱི་གྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏཱ་རི སོཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ར་ཧཱ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཾ ཨ་ཏཱ་རི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཡ་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ས་ཧ་སྶེ་ན, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པུ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. མེ་ཏྟ་གཱུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥༦. པུ་ཙྪཱ་མི ཏནྟི མེ་ཏྟ་གུ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཉྙཱ་མི ཏཾ ཝེ་ད་གུཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་གཱུ’’ཏི ཙ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཏཾ མ་ཉྙཱ་མི.
༡༠༥༧. ཨ་པུ་ཙྪ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཨི་ཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ, པུ་ཙྪ་སི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཀྑཱ་མི ཡ་ཐཱ པ་ཛཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ནཱ པ་བྷ་ཝ་ནྟི དུ་ཀྑཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ པ་བྷ་ཝ་ནྟི.
༡༠༥༨. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ན་ཏོ པ་བྷ་ཝ་ནྟེ་སུ དུ་ཀྑེ་སུ – ཡོ ཝེ ཨ་ཝི་དྭཱཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཛཱ་ནནྟི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. དུ་ཀྑ་སྶ་ཛཱ་ཏི་པྤ་བྷ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི’’ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ.
༡༠༥༩. སོ་ཀ་པ་རི་དྡ་ཝ་ཉྩཱཏི སོ་ཀ་ཉྩ པ་རི་དེ་ཝ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས དྷ་མྨོཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས དྷ་མྨོ་ཏི.
༡༠༦༠-༦༡. ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི ཏེ དྷ་མྨནྟི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཏེ དེ་ས་ཡི་སྶཱ་མི. དི་ཊྛེ དྷ་མྨེཏི དི་ཊྛེ དུ་ཀྑཱ་དི་དྷ་མྨེ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ནཱི་ཏི་ཧནྟི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ. ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཡཾ དྷ་མྨཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཏ་ཉྩཱ་ཧཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱ་མཱིཏི ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨ་ཛོ་ཏ་ཀཾ ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཧཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་མི. དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མནྟི ཏ་ཉྩ དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱ་མཱི་ཏི.
༡༠༦༢. ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་དྷོཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷཱ, ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ན་ནྡི་ཉྩ ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ, པ་ནུ་ཛྫ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷ་ཉྩ དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ པ་ནུ་དེ་ཧི, པ་ནུ་དི་ཏྭཱ ཙ བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ དུ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ནུ་ཛྫ་ས་དྡ་སྶ པ་ནུ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ས་མྦ་ནྡྷོ, པ་ནུ་དི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏཱ་ནི ན་ནྡི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི པ་ནུ་དི་ཏྭཱ དུ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༠༦༣-༤. ཨེ་ཏཱ་ནི ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ བྷ་ཝེ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨེ་སོ – ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. སུ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ གོ་ཏ་མ་ནཱུ་པ་དྷཱི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་དྷི་ཀནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ གོ་ཏ་མ་ནཱུ་པ་དྷཱི་ཀ’’ནྟི.
༡༠༦༥. ན ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ པ་ཧཱ་སི – ཏེ ཙཱ་པཱིཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཏནྟི ས་ཀྐ་ཙྩཾ, ས་དཱ ཝཱ. ཏཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མཱིཏི ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མི. ས་མེ་ཙྩཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ. ནཱ་གཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
༡༠༦༦. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་སི དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝི་དི་ཏོ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཧཱི་ན་དུ་ཀྑེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཾ ཏྭཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཝེ་དེ་ཧི ག་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་གཱུ, ཀི་ཉྩ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ, ཀཱ་མེ་སུ ཙ བྷ་ཝེ་སུ ཙ ཨ་ས་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ས་ཏྟོ’’ཏི ཛ་ཉྙཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི. ཨ་དྡྷཱ ཧི སོ ཨི་མཾ ཨོ་གྷཾ ཨ་ཏཱ་རི, ཏི་ཎྞོ ཙ པཱ་རཾ ཨ་ཁི་ལོ ཨ་ཀ་ངྑོ.
༡༠༦༧. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ཝི་དྭཱ ཙ ཡོཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ. ཝི་ས་ཛྫཱཏི ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ མེ་ཏྟ་གཱུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དྷོ་ཏ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༦༨-༩. པུ་ཙྪཱ་མི ཏནྟི དྷོ་ཏ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་མཱིཏི ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་མི. སི་ཀྑེ ནི་བྦཱ་ན་མ་ཏྟ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨི་ཏོཏི མ་མ མུ་ཁ་ཏོ.
༡༠༧༠. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ དྷོ་ཏ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་མཱ་ནོ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་པ་མོ་ཀྑཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ‘‘པ་སྶཱ་མ་ཧ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་སྶཱ་མ་ཧཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེཏི པ་སྶཱ་མི ཨ་ཧཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ. ཏཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མཱིཏི ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་མ་སྶཱ་མི. པ་མུ་ཉྩཱཏི པ་མོ་ཙེ་ཧི.
༡༠༧༡. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་པ་མོ་ཀྑཾ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་ཧ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ཧཾ ས་ཧི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ན ས་ཧི་སྶཱ་མི ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ན ཝཱ་ཡ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་མོ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི པ་མཱ་ཙེ་ཏུཾ. ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐིནྟི ས་ཀ་ངྑཾ. ཏ་རེ་སཱིཏི ཏ་རེ་ཡྻཱ་སི.
༡༠༧༢-༥. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏ་རོ དྷོ་ཏ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ས བྲ་ཧྨེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨཱཏི སེ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ས བྲ་ཧྨེ’’ཏི. ཝི་ཝེ་ཀ་དྷ་མྨནྟི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཾ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཨི་དྷེ་ཝ ས་ནྟོཏི ཨི་དྷེ་ཝ ས་མཱ་ནོ. ཨ་སི་ཏོཏི ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ཨི་ཏོ པ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ མེ་ཏྟ་གུ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཾ, ཨི་དྷ ས་ནྟི་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ་པི པུ་བྦ་ཌྜྷཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏ་ན་ཡ་མེ་ཝ ཨ་པ་ར་ཌྜྷེ ས་ངྒོཏི ས་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ལ་གྒ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ དྷོ་ཏ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨུ་པ་སཱི་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༧༦. ཨེ་ཀོ ཨ་ཧནྟི ཨུ་པ་སཱི་ཝ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟ་མོ་གྷནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ཨོ་གྷཾ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ནོ ཝི་ས་ཧཱ་མཱིཏི ན ས་ཀྐོ་མི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ནི་སྶ་ཡཾ. ཡཾ ནི་སྶི་ཏོཏི ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏོ.
༡༠༧༧. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷཱི ཏ་ཉྩ ས་ནྟ་མྤི ནི་སྶ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཉྩ ནི་སྶ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རི ཙ ནི་ཡྻཱ་ན་པ་ཐཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོཏི ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་མཱ་ནོ. ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏཾ ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ར་སྶུ ཨོ་གྷནྟི ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨོ་གྷཾ ཏ་ར་སྶུ. ཀ་ཐཱ་ཧཱིཏི ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ཧི. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཾ ན་ཏྟ་མ་ཧཱ་བྷི་པ་སྶཱཏི ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
༡༠༧༨-༩. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཧཱི་ནེ ཀཱ་མེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ‘‘ས་བྦེ་སཱུ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི་ཏྭཱ མ་ཉྙནྟི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་བྦི་དྷ་མྤི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཧི་ཏྭཱ. ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑེ པ་ར་མེཏི ས་ཏྟ་སུ ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ. ཏི་ཊྛེ ནུ སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ནུ་ཡཱ་ཡཱིཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ཝི་ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ནཱུ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཊྛི་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༡༠༨༠. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཋཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི་སྶ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཏི་ཊྛེ ཙེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱུ་ག་མྤི ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ངྑྱ་མྤི ཝ་སྶཱ་ནཾ, ག་ཎ་རཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པཱུ་ག་མྤི ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, པཱུ་ག་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ བ་ཧཱུ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘པཱུ་གཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ་པི པ་ཋ་ནྟི, པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་སུ་ནྡ་རོ. ཏ་ཏྠེ་ཝ སོ སཱི་ཏི སི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནཱ་ནཱ་དུ་ཀྑེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ས་སྶ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙ་ཝེ་ཐ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶཱཏི ཨུ་དཱ་ཧུ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དཾ པུ་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མྤི ཏ་སྶ པུ་ཙྪ་ཏི.
༡༠༨༡. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཙྩཱི ཡ་ཐཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏི. ན ཨུ་པེ་ཏི ས་ངྑནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ དི་སཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མུ་ནཱི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ སེ་ཀྑ་མུ་ནི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པུ་བྦེ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པུ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏི, ན ཨུ་པེ་ཏི ས་ངྑཾ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ.
༡༠༨༢. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཡོ་ནི་སོ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ སོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – སོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ ཨུ་དཱ་ཧུ ན་ཏྠི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝེ ས་སྶ་ཏི་ཡཱ ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རོ་གོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ མེ མུ་ནཱི སཱ་དྷུ ཝི་ཡཱ་ཀ་རོ་ཧི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས དྷ་མྨོཏི.
༡༠༨༣. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ. ན པ་མཱ་ཎ་མ་ཏྠཱིཏི རཱུ་པཱ་དི་པྤ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཡེ་ན ནཾ ཝ་ཛྫུནྟི ཡེ་ན རཱ་གཱ་དི་ནཱ ནཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པ་སཱི་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༨༤-༥. ས་ནྟི ལོ་ཀེཏི ན་ནྡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ – ལོ་ཀེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ ཛ་ནཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ནི་ག་ཎྛཱ་དི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ནྟི མུ་ན་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཡི་དཾ ཀ་ཐཾ་སཱུཏི ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཱ་དི་ནཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎཱུ་པ་པ་ནྣཾ ནོ མུ་ནིཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ནུ ཝ་ད་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ལཱུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ་ནཱུ་པ་པ་ནྣནྟི ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་ནིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན དི་ཊྛི་ཡཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༡༠༨༦-༧. ཨི་དཱ་ནི ‘‘དི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ་དེ ཀ་ངྑཱ་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི་མེ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏཱ ཙ་ར་ནྟཱཏི ཏ་ཏྠ ས་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ གུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཐཱ སུ་དྡྷི་ཨ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༡༠༨༨-༩༠. ཨེ་ཝཾ ‘‘ནཱ་ཏ་རིཾ་སཱུ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཨ་ཏ་རི, ཏཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི་མེ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞ་མུ་ཁེ་ན ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ཏི་ཎྞེ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏཱཏི ཨོ་ཝུ་ཊཱ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ. ཡེ་སཱི་དྷཱཏི ཡེ་སུ ཨི་དྷ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ-ཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཏ་ཎྷཾ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨེ་ཏཱ་བྷི་ན་ནྡཱ་མཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཧེ་མ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩༡-༤. ཡེ མེ པུ་བྦེཏི ཧེ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ མེ པུ་བྦེ ཝི་ཡཱ་ཀཾ་སཱུཏི ཡེ བཱ་ཝ་རི་ཨཱ་ད་ཡོ པུ་བྦེ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཀཾ ལ་དྡྷིཾ ཝི་ཡཱ་ཀཾ་སུ. ཧུ་རཾ གོ་ཏ་མ་སཱ་ས་ནཱཏི གོ་ཏ་མ་སཱ་ས་ནཱ པུ་བྦ་ཏ་རཾ. ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཀྐ་ཝ་ཌྜྷ་ནནྟི ས་བྦཾ ཏཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ནི་གྒྷཱ་ཏ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ ཡེ ས་ཏཱཏི ཨེ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ད་མ་ཙྩུ་ཏཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཏཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏཱཏི ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ, རཱ་གཱ་དི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཙ ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཧེ་མ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཏོ་དེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩༥. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་མཱཏི ཏོ་དེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་མོ་ཀྑོ ཏ་སྶ ཀཱི་དི་སོཏི ཏ་སྶ ཀཱི་དི་སོ ཝི་མོ་ཀྑོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་མོ་ཀྑོ ཏ་སྶ ནཱ་པ་རོཏི ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཝི་མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི.
༡༠༩༧-༨. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡོ ཨེ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ‘‘ནི་རཱ་ས་སོ སོ ཨུ་ད ཨཱ་ས་སཱ་ནོ’’ཏི པུ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད པ་ཉྙ་ཀ་པྤཱིཏི ཨུ་དཱ་ཧུ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཱ་དི་ནཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཀ་པྤཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ཀ་པྤཾ ཝཱ ཀ་པྤ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེཏི ཀཱ་མེ ཙ བྷ་ཝེ ཙ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏོ་དེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩༩. མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ར་སྨིནྟི ཀ་པྤ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ར་སྨིནྟི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་པ་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱུ་ཏེ སཾ་སཱ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏི་ཊྛ་ཏནྟི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཡི་དཾ ནཱ་པ་རཾ སི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ པུ་ན ན བྷ་ཝེ་ཡྻ.
༡༡༠༡-༢. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནནྟི ཀི་ཉྩ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ. ཨ་ནཱ་དཱ་ནནྟི ཨཱ་དཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ, ཀི་ཉྩ་ནཱ་དཱ་ན་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་པ་རནྟི ཨ་པ་ར་པ་ཊི་བྷཱ་ག་དཱི་པ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, སེ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཏེ མཱ་ར་སྶ པ་དྡྷ་གཱུཏི ཏེ མཱ་ར་སྶ པ་དྡྷ་ཙ་རཱ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ སི་སྶཱ ན ཧོ་ནྟི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཛ་ཏུ་ཀ་ཎྞི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠༣-༤. སུ་ཏྭཱ་ན་ཧནྟི ཛ་ཏུ་ཀ་ཎྞི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྭཱ་ན་ཧཾ ཝཱི་ར་མ་ཀཱ་མ་ཀཱ་མིནྟི ཨ་ཧཾ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝཱི་རཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མ་ན་ཏོ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་མིཾ བུ་དྡྷཾ སུ་ཏྭཱ. ཨ་ཀཱ་མ་མཱ་ག་མནྟི ནི་ཀྐཱ་མཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི. ས་ཧ་ཛ་ནེ་ཏྟཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ. ཡ་ཐཱ་ཏ་ཙྪནྟི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ. བྲཱུ་ཧི མེཏི པུ་ན ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷ་ཎ་ཏི. ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཧི ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི བྷ་ཎེ་ཡྻ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ. ཏེ་ཛཱི ཏེ་ཛ་སཱཏི ཏེ་ཛེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏེ་ཛ་སཱ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ. ཡ་མ་ཧཾ ཝི་ཛ་ཉྙཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ཡ ཨི་དྷ ཝི་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཡ་མ་ཧཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ.
༡༡༠༥-༧. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ དྷ་མྨ་མཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ ‘‘ཁེ་མ’’ནྟི དི་སྭཱ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ནི་ར་ཏྟཾ ཝཱཏི ནི་ར་སྶི་ཏ་བྦཾ ཝཱ, མུ་ཉྩི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མཱ ཏེ ཝི་ཛྫི་ཏྠཱཏི མཱ ཏེ ཨ་ཧོ་སི. ཀི་ཉྩ་ནནྟི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ཉྩ་ནཾ ཝཱ་པི ཏེ མཱ ཝི་ཛྫི་ཏྠ. པུ་བྦེཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཛ་ཏུ་ཀ་ཎྞིཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཛ་ཏུ་ཀ་ཎྞི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. བྷ་དྲཱ་ཝུ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠༨-༩. ཨོ་ཀ་ཉྫ་ཧནྟི བྷ་དྲཱ་ཝུ་དྷ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨོ་ཀ་ཉྫ་ཧནྟི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཛ་ཧཾ. ཏ་ཎྷ་ཙྪི་དནྟི ཚ་ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡ་ཙྪི་དཾ. ཨ་ནེ་ཛནྟི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཀྐ་མྤཾ. ན་ནྡི་ཉྫ་ཧནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་པ་ཏྠ་ནཱ་ཛ་ཧཾ. ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཎྷཱ ཐུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་པྤ་ཉྫ་ཧནྟི དུ་ཝི་དྷ་ཀ་པྤ་ཛ་ཧཾ. ཨ་བྷི་ཡཱ་ཙེཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཡཱ་ཙཱ་མི. སུ་ཏྭཱ་ན ནཱ་ག་སྶ ཨ་པ་ན་མི་སྶ་ནྟི ཨི་ཏོཏི ནཱ་ག་སྶ ཏ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཛ་ན་པ་དེ་ཧི ས་ངྒ་ཏཱཏི ཨ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཛ་ན་པ་དེ་ཧི ཨི་དྷ ས་མཱ་ག་ཏཱ. ཝི་ཡཱ་ཀ་རོ་ཧཱིཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཧི.
༡༡༡༠. ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ དྭེ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱ་ན་ཏ་ཎྷནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡི་ཀཾ ག་ཧ་ཎ་ཏ་ཎྷཾ, ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཡ་ཉྷི ལོ་ཀ་སྨི་མུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་དྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཡཾ ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་རོ ཨ་ནྭེ་ཏི ཛ་ནྟུནྟི ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་བྦ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ནྡྷ་མཱ་རོ ཏཾ ས་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི.
༡༡༡༡. ཏ་སྨཱ པ་ཛཱ་ནནྟི ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨཱ་དཱ་ན་ས་ཏྟེ ཨི་ཏི པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ, པ་ཛཾ ཨི་མཾ མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻེ ཝི་ས་ཏྟནྟི ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨཱ་དཱ་ནེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟེ ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨི་མཾ པ་ཛཾ མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻེ ལ་གྒཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ. ཨཱ་དཱ་ན་ས་ཏྟེ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛེ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་དཱ་ན་ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ཨི་མཾ པ་ཛཾ མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻེ ལ་གྒཾ ཏ་ཏོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ ཨི་ཏི པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཀི་ཉྩ་ནཾ ས་བྦ་ལོ་ཀེ ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཡེ་ཐཱ་ཏི སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ བྷ་དྲཱ་ཝུ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. ཨུ་ད་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡༢-༣. ཛྷཱ་ཡིནྟི ཨུ་ད་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑནྟི པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨུ་ད་ཡོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི, ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ནྟོ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ནཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ནནྟི ཡ་མི་དཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཏ་མྤི ཨ་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ པ་བྲཱུ་མི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
༡༡༡༤. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་སཾ་སུ་དྡྷནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏཱི་ཧི སཾ་སུ་དྡྷཾ. དྷ་མྨ་ཏ་ཀྐ་པུ་རེ་ཛ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཧི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་བྷེ་དོ དྷ་མྨ་ཏ་ཀྐོ པུ་རེ་ཛ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨ་ཏ་ཀྐ་པུ་རེ་ཛ་ཝ’’ནྟི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་ནནྟི ཨེ་ཏ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་བྷེ་ད་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་ན’’ནྟི པ་བྲཱུ་མཱི་ཏི.
༡༡༡༥-༦. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་བྷེ་ད་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཝི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ་སུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀིཾ་སུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནོཏི ཀིཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ. ཝི་ཙཱ་ར་ཎནྟི ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀི་སྶ་སྶ ཝི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ནཱཏི ཀིཾ ནཱ་མ་ཀ་སྶ ཨ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ན་ནྡི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶཱཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་སྶ.
༡༡༡༧-༨. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ མ་གྒཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐཾ ས་ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་ཐ་སྶ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏ་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༤. པོ་སཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡༩-༢༠. ཡོ ཨ་ཏཱི་ཏནྟི པོ་སཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི ཡོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི’’ནྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་དི་ས་ཏི. ཝི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་སྶཱཏི ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་སྶ. ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནོཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནོ, པ་ཧཱི་ན་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི་ཏི པ་སྶ་ཏོཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནེ་ན ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏོ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཎཾ ས་ཀྐཱ་ནུ་པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི ས་ཀྐཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀཱི་དི་སཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཀ་ཐཾ ནེ་ཡྻོཏི ཀ་ཐཾ སོ ནེ་ཏ་བྦོ, ཀ་ཐ་མ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
༡༡༢༡. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་དི་སེ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ས་བྦཱ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏི་ཊྛ་ནྟ་མེ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཾ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎནྟི ཏ་མྨ་ཡཾ.
༡༡༢༢. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྟི པ་ལི་བོ་དྷོ ཨ་ཡ’’ནྟི. ན་ནྡཱི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨི་ཏཱིཏི ཡཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཱ ན་ནྡཱི, ཏ་ཉྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨི་ཏི ཉ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཾ ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ. ཝུ་སཱི་མ་ཏོཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟ་སྶ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.