༧. སེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི སེ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཡཱ་སྶ ནི་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མེ་པི ཙ་སྶ པུ་བྦ་ས་དི་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ, ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི པ་དཱ་ནི པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་པེ་སཱུཏི ཨ་ངྒཱ ཨེ་ཝ སོ ཛ་ན་པ་དོ, ག་ངྒཱ་ཡ པ་ན ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཨཱ་པོ, ཏཱ་སཾ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ་པོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཡཱ ཨཱ་པོ་ཏི? མ་ཧཱ་མ་ཧཱི་ག་ངྒཱ་ཡ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མཱ་ཎོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མཱ་ཎོ པ་དེ་སོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ‘‘ས་མུ་དྡོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་མཱ་ཎེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་མཱ་ཎེ ཧི་མ་ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཀཱུ་ཊེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ནྡ་མཱ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏ་ན་དཱི་ཝི་ཙི་ཏྟོ. ཡ་ཏྠ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་ས་པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ས་རཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏེ་སུ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟོ སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ, ཙི་ཏྲ་ཀཱུ་ཊཾ, ཀཱ་ལ༹་ཀཱུ་ཊཾ, ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱུ་ཊཾ, ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་བྦ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་ངྐཾ ཀཱ་ཀ་མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཙི་ཏྲ་ཀཱུ་ཊཾ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ, ཀཱ་ལ༹་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཉྫ་ན་མ་ཡཾ, ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱུ་ཊཾ སཱ་ནུ་མ་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཨོ་ས་དྷ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་དི་ཏྟ་མི་ཝ ཨ་ངྒཱ་རཾ ཛ་ལ་ནྟཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ. ས་བྦཱ་ནི སུ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མཱ་ནུ་བྦེ་དྷ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི. ས་བྦཱ་ནི དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝ་སྶ་ནྟི, ན་དི་ཡོ ཙ ཏེ་སུ ས་ནྡ་ནྟི. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ་ན ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟི, ཨུ་ཛུཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ‘‘ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ’’ནྟི ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཏ་ཏྠ མ་ནོ་ཧ་ར་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི ནི་མྨ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ནི ཕ་ལི་ཀ་ས་དི་ས་ནི་མྨ་ལཱུ་ད་ཀཱ་ནི ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠཱ་ནི སུ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡེ་སུ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨི་སི་ག་ཎཱ ཙ ནྷཱ་ཡ་ནྟི, དེ་ཝ་ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཙ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི.
ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ་སྶ པ་སྶེ་སུ སཱི་ཧ་མུ་ཁཾ, ཧ་ཏྠི་མུ་ཁཾ, ཨ་སྶ་མུ་ཁཾ, ཨུ་ས་བྷ་མུ་ཁ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི མུ་ཁཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡེ་ཧི ཙ་ཏ་སྶོ ན་དི་ཡོ ས་ནྡ་ནྟི. སཱི་ཧ་མུ་ཁེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ སཱི་ཧཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་མུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཨུ་ས་བྷཱ. པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ཏི་སྶོ ན་དི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ པཱ་ཙཱི་ན་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ས་ཏི. པ་ཙྪི་མ་དི་ས་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དི་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. ད་ཀྑི་ཎ་དི་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི པ་ན ཏཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཎཱ་ཧེ་ན ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པ་མཱ་ཎཱ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལེ༹ ནཱ་མ པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཏི་ཏཱ, པཱ་སཱ་ཎོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཝེ་གེ་ན བྷི་ནྣོ. ཏ་ཏྲ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པ་མཱ་ཎཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལཱ༹ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཛཱ་ཏཱ. པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཡ ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏཱ. ཏ་ཏོ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་མ་ངྒེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཝི་ཉྫྷཾ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ས་དི་སཱ པ་ཉྩ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཛུ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཀ་ཎྷ་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏི་ཡ་གྒ་ལ༹་པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནོ་ཀཱ་སེ ‘‘ཏི་ཡ་གྒ་ལ༹་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཡ ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘བ་ཧ་ལ་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་མ་ངྒེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨུ་མ་ངྒ་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཉྫྷཾ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ག་ངྒཱ, ཡ་མུ་ནཱ, ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི, ས་ར་བྷཱུ, མ་ཧཱི’’ཏི པ་ཉྩ་དྷཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ག་ངྒཱ ཧི་མ་ཝ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མཱི མ་ཧཱི ནཱ་མ, སཱ ཨི་དྷ ‘‘མ་ཧཱ་མ་ཧཱི་ག་ངྒཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་སྶཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཡཱ ཨཱ་པོ, ཏཱ་སཾ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཏྟཱ སོ ཛ་ན་པ་དོ ‘‘ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་པོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་པེ་སུ.
ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ ཙཱ་རི་ཀཱ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ, ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ. ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་པི བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ དི་སྭཱ ས་ཧ་སཱ ག་མ་ནཾ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ. སཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ད་མ་ན་ཏྠཾ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ. པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, དྷ་ནི་ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཡཾ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ག་མ་ནཾ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ. མ་ཧ་ཏཱཏི ས་ངྑྱཱ་མ་ཧ་ཏཱ གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏཱ ཙ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱཏི ས་མ་ཎ་ག་ཎེ་ན. ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སེ་ཧཱིཏི ཨ་ཌྜྷེ་ན ཏེ་ལ༹་ས་ཧི, དྭཱ་ད་ས་ཧི ས་ཏེ་ཧི པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན…པེ… ཏ་ད་ཝ་ས་རཱིཏི ཨཱ་པ་ཎ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ སོ ནི་ག་མོ ‘‘ཨཱ་པ་ཎོ’’ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཝཱི་ས་ཏི་ཨཱ་པ་ཎ་མུ་ཁ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན མ་གྒེ་ན ཝཱ སོ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་པཱ་ནཾ ར་ཊྛ་སྶ ནི་ག་མོ ཨོ་ས་རི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཨ་ཝ་ས་རི ཏ་ད་ཝ་ས་རི ཨ་ག་མཱ་སི, ཏཾ ནི་ག་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོཏི ཀེ་ཎི་ཡོ་ཏི ནཱ་མེ་ན, ཛ་ཊི་ལོ་ཏི ཏཱ་པ་སོ. སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ, དྷ་ན་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ནི་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་སྶ་མེ་པི ཙ་སྶ ཨེ་ཀོ ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཕ་ལཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སོ དི་ཝཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏི ཛ་ཊཱ ཙ བ་ནྡྷ་ཏི, ར་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏི. ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོཏི ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཀུ་ལཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཁོ པ་ནཱཏི ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ ཁོ པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལྱཱ་ཎོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, སེ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ཏྟི་ས་དྡོཏི ཀི་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ ཝཱ.
ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ – སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏི་པི ཨ་ར་ཧཾ, ཨི་ཏི་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ཨི་ཏི་པི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་རཱི་ནཾ ཨ་རཱ་ན་ཉྩ ཧ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ར་ཀཱ ཧི སོ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི མ་གྒེ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཾ. ཏེ ཙཱ་ནེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ར་ཡོ མ་གྒེ་ན ཧ་ཏཱ་ཏི ཨ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ་པི ཨ་ར་ཧཾ. ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་མ་ཡ་ནཱ་བྷི, པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནེ་མི, ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་ཡེ་ན ཨ་ཀྑེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏི་བྷ་ཝ་ར་ཐེ ས་མཱ་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་པ་ཝ་ཏྟཾ སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐཾ. ཏ་སྶཱ་ནེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་དེ་ཧི སཱི་ལ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཉཱ་ཎ་ཕ་ར་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་རཱ ཧ་ཏཱ་ཏི ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི་པི ཨ་ར་ཧཾ. ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་པི ཨ་ར་ཧཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ལོ་ཀེ ཀེ་ཙི པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནི་ནོ བཱ་ལཱ ཨ་སི་ལོ་ཀ་བྷ་ཡེ་ན ར་ཧོ པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནཱ་ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་པི ཨ་ར་ཧཾ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ན སོ མུ་ནི;
ཧ་ཏ་སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐཱ་རོ, པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ན ཙཱ་ར་ཧོ;
ན ར་ཧོ ཀ་རོ་ཏི པཱ་པཱ་ནི, ཨ་ར་ཧཾ ཏེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏྟ་མེ་ན ཙ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ. སོ་བྷ་ན་ག་མ་ན་ཏྟཱ སུ་ནྡ་རཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ ག་ཏ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ག་ད་ཏྟཱ ཙ སུ་ག་ཏོ. ས་བྦ་ཐཱ་པི ཝི་དི་ཏ་ལོ་ཀ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ནི་རོ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏོ་ཏི ས་བྦ་ཐཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་དི, ‘‘ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. དྭེ ལོ་ཀཱ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ. ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ. པ་ཉྩ ལོ་ཀཱ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཚ ལོ་ཀཱ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ས་ཏྟ ལོ་ཀཱ ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ. ཨ་ཊྛ ལོ་ཀཱ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ན་ཝ ལོ་ཀཱ ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ. ད་ས ལོ་ཀཱ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. དྭཱ་ད་ས ལོ་ཀཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ལོ་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༢) ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་དི. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཙ་རི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡེ སྭཱ་ཀཱ་རེ དྭཱ་ཀཱ་རེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ བྷ་བྦེ ཨ་བྷ་བྦེ ས་ཏྟེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཐཱ ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་དི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཙ ས་ཏཱ་ནི, པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཚ་ཏྟིཾ་ས ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་ས ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི ཙ ས་ཏཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ –
དུ་ཝེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ན་ཧུ་ཏཱ་ནི ཙ;
ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན, ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡཾ ཝ་སུ་ནྡྷ་རཱ.
ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཊྛེ་ཝ ན་ཧུ་ཏཱ་ནི ཙ;
ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན, ཛ་ལཾ ཝཱ་ཏེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ.
ན་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, མཱ་ལུ་ཏོ ན་བྷ་མུ་གྒ་ཏོ;
ས་ཊྛི ཙེ་ཝ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨེ་སཱ ལོ་ཀ་སྶ ས་ཎྛི་ཏི’’.
ཨེ་ཝཾ ས་ཎྛི་ཏེ ཙེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ –
ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷོ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ;
ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, སི་ནེ་རུ པ་བྦ་ཏུ་ཏྟ་མོ.
ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པ་ཌྜྷེ་ན, པ་མཱ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ;
ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷུ་གྒ་ཏཱ དི་བྦཱ, ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྟི་ཏཱ.
ཡུ་ག་ནྡྷ་རོ ཨཱི་ས་དྷ་རོ, ཀ་ར་ཝཱི་ཀོ སུ་ད་སྶ་ནོ;
ནེ་མི་ནྡྷ་རོ ཝི་ན་ཏ་ཀོ, ཨ་སྶ་ཀ་ཎྞོ གི་རི བྲ་ཧཱ.
ཨེ་ཏེ ས་ཏྟ མ་ཧཱ་སེ་ལཱ, སི་ནེ་རུ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ན་མཱ་ཝཱ་སཱ, དེ་ཝ་ཡ་ཀྑ་ནི་སེ་ཝི་ཏཱ.
ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཏཱ་ནུ་ཙྩོ, ཧི་མ་ཝཱ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཏོ;
ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏཱི་ཎི ཨཱ་ཡ་ཏ་ཝི་ཏྠ་ཏོ.
ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶེ་ཧི, ཀཱུ་ཊེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ;
ཏི་པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ནྡྷ-པ་རི་ཀྑེ་པཱ ན་ག་ཝ྄ཧ་ཡཱ.
པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ནྡྷ-སཱ་ཁཱ་ཡཱ་མཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ ཨུ་གྒ་ཏཱ.
ཛ་མྦཱུ ཡ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཛ་མྦུ་དཱི་པོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ;
དྭེ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷོ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ.
ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སི་ལུ་ཙྩ་ཡོ;
པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ས་བྦཾ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡཾ ཋི་ཏོ’’.
ཏ་ཏྠ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡོ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཙ. ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཐཱ པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧོ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ ཨ་ཊྛ་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ནོ. ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཙེ་ཏྠ མ་ཧཱ་དཱི་པོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རོ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨེ་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ནྟ་རེ་སུ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནི ཨ་ན་ནྟཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨ་ན་ནྟེ་ན བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ས་བྦ་ཐཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་དི. ཨེ་ཝཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཐཱ. ཝི་དི་ཏ་ལོ་ཀ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན གུ་ཎེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་ར་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ. ཝི་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཝི་ན་ཡ་ནཱུ་པཱ་ཡེ་ཧི པུ་རི་ས་ད་མྨེ སཱ་རེ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནི་ཏྠཱ་རེ་ཏི ཙཱ་ཏི ས་ཏྠཱ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀ་ཏཾ, ནཱ་གཱ་དི་ཀེ་པི པ་ན ཨེ་ས ལོ་ཀི་ཡ་ཏྠེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི. ཡ་ད་ཏྠི ནེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, ས་བྦ་སྶ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན བུ་དྡྷོ. ཡ་ཏོ པ་ན སོ –
‘‘བྷ་གྱ་ཝཱ བྷ་གྒ་ཝཱ ཡུ་ཏྟོ, བྷ་གེ་ཧི ཙ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ, བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’ཏི.
ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༤-༡༢༥) ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ས་དེ་ཝ་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ. ས་ཡནྟི སཱ་མཾ ཨ་པ་ར་ནེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ. ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི བོ་དྷེ་ཏི ཉཱ་པེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི…པེ… པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ ཧི་ཏྭཱ་པི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་པི ཧི ས་མ་ནྟ་བྷ་དྡ་ཀ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ. ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ནི་ག་མ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སེ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ནཱ་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ པ་ཋ་མཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སེ་སེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ས་ཀ་ལོ་པི སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ་ན སཱི་ལེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. སུ་ཡྻ་མཱ་ནོ ཙེ་ས ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ ས་ཝ་ནེ་ན་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ་ན་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. ནཱ་ཐ་པྤ་བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཙ པ་བྷ་ཝ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཨ་ཏྠ་སུ་དྡྷི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཀི་ཙྩ་སུ་དྡྷི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. ཡ་ཏོ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏྠཾ, བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ སཱ་ཏྠཾ, ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི སཱ་ཏྠཾ, དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་དེ་ས་ནཱ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠཾ, དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཏོ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ནྟི སཱ་ཏྠཾ, ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ནྟི ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ག་མྦྷཱི་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠཾ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷཾ. སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི སེ་ཊྛེ་ཧི ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ཏེ་ས་ཉྩ ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཡ་སྨཱ ས་ནི་དཱ་ནཾ ས་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ དེ་སེ་ཏི, ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སོ་ཏཱུ་ནཾ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་ག་མ་ནེ་ན ཙ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ དེ་སེ་ནྟོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་ཏོ སཱ་ཏྠཾ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, སཱི་ལཱ་དི་པ་ཉྩ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏོ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཙ་རི་ཡ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ‘‘སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སཱ་དྷུ ཁོ པ་ནཱཏི སུ་ནྡ་རཾ ཁོ པ་ན, ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི པཱ་ན་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀེ་ཎི་ཡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་སྶོ་སི. ‘‘ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ལ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ ཝི་ར་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་ན་ཀཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ཛ་ས་ཏེ་ཧི སུ་ས་ངྑ་ཏཾ བ་ད་ར་པཱ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཧ་རཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ས་བྦཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ སེ་ཀྑ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༢༢ ཨཱ་ད་ཡོ) སཱ་ཀི་ཡེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ, གོ་སི་ངྒ་སཱ་ལ་ཝ་ནེ (མ. ནི. ༡.༣༢༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏ་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ སཱ་མ་གྒི་ར་སཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ, ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏེ (མ. ནི. ༡.༢༥༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ པཱ་ན་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ པཱ་ན་ཀ་དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་ནྡ་སྶེ་སི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནཾ པུ་ན་པི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ས་མཱ་ད་པེ་སི, ཨ་བྦྷུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི, ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ན ཕ་ལ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཧཾ་སེ་ནྟོ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ…པེ… ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སཱི’’ཏི. སོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ས་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་མ་ནྟེ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ…པེ… ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི.
ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི? པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཙ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝུ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བ་ཧུ་ཏ་ར་ཉྩ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཌྜྷ་སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཀུ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཙེ? ཨ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཧི བྷ་ཏྟེ སེ་ལོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱི་ཧི མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, ཏཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི. མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེཏི མི་ཏྟེ ཙ ཀ་མྨ་ཀ་རེ ཙ. ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏེཏི ས་མཱ་ན་ལོ་ཧི་ཏེ ཨེ་ཀ་ཡོ་ནི་ས་མྦ་ནྡྷེ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝ་སེ་ས་བ་ནྡྷ་ཝེ ཙ. ཡེ་ནཱ་ཏི ཡ་སྨཱ. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ. ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཊི་ཀནྟི ཀཱ་ཡེ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ. མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹ཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏཱིཏི སེ་ཏ་ཝི་ཏཱ་ན་མ་ཎྜ་པཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནནྟི ཨི་རུ་བྦེ་ད་ཡ་ཛུ་བྦེ་ད་སཱ་མ་ཝེ་དཱ་ནཾ. ས་ཧ ནི་གྷ་ཎྜུ་ནཱ ཙ ཀེ་ཊུ་བྷེ་ན ཙ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ. ནི་གྷ་ཎྜཱུཏི ནཱ་མ་ནི་གྷ་ཎྜུ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཀཾ ས་ཏྠཾ. ཀེ་ཊུ་བྷནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ས་ཏྠཾ. ས་ཧ ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ་ན སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དོཏི སི་ཀྑཱ ཙ ནི་རུ་ཏྟི ཙ. ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནནྟི ཨ་ཐ་བྦ་ན་ཝེ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ’’ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ. ཏེ་སཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ. པ་དཾ ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་ཉྩ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཝེ་དེ་ཏི ཙཱ་ཏི པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏེ ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་ད་ས་ཏྠེ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཙ དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶེ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ཏྠེ ཨ་ནཱུ་ནོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ན་ཝ་ཡོ, ཨ་ཝ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ ཡོ ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
ཛ་ངྒྷཱ་ཡ ཧི་ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ, ཙི་རཱ་ས་ནཱ་དི་ཛ་ནི་ཏཾ པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཛ་ངྒྷཱ་པ་སཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་དཱི་གྷ་ཙཱ་རི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོཏི ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཙ་ར་མཱ་ནོ. ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨ་སྶ་མོཏི ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཨ་སྶ་མཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ཨཱ་ཝཱ་ཧོཏི ཀ་ཉྙཱ་ག་ཧ་ཎཾ. ཝི་ཝཱ་ཧོཏི ཀ་ཉྙཱ་དཱ་ནཾ. མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོཏི མ་ཧཱ་ཡ་ཛ་ནཾ. མཱ་ག་དྷོཏི མ་ག་དྷཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རོ. མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སེ་ནི་ཡོ. བི་མྦཱི་ཏི སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཏ་སྨཱ སཱ་ར་སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ བི་མྦི་སཱ་རོ. སོ མེ ནི་མ་ནྟི་ཏོཏི སོ མ་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ.
ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་མ་ཏེ་ནེ་ཝཱ་བྷི་སི་ཏྟོ ཝི་མྷ་ཡ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི, བྷོ ཀེ་ཎི་ཡ, ཝ་དེ་སཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི, བྷོ སེ་ལ, ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ པུ་ན་པི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི, ཨི་ཏ་རོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི་པི བུ་དྡྷ་ས་དྡ་སྶ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘གྷོ་སོ་པི ཁོ ཨེ་སོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡ་དི་དཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཡོ ཨེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བུ་དྡྷ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ སོ ས་ཙྩ་མེ་ཝ བུ་དྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ་སྶ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙི་ནྟེ་སི, ཨ་བྷཱ་སི ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཁོ པ་ན…པེ… ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ནྟེ་སཱུ’’ཏི ཝེ་དེ་སུ. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀི་ར ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་དེ་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝེ་དེ ཝཱ་ཙེ་ནྟི ‘‘ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ས་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་ན པུ་བྦེ ཝེ་དེ་སུ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀ་མེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན་ཏྠི. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶཱཏི པ་ཎི་དྷི་ས་མཱ་དཱ་ན་ཉཱ་ཎ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཀ་རུ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ. དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོཏི དྭེ ཨེ་ཝ ནི་ཊྛཱ. ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ ག་ཏི་ས་དྡོ ‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ག་ཏི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༥༣) བྷ་ཝ་བྷེ་དེ, ‘‘ག་ཏཱི མི་གཱ་ནཾ པ་ཝ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་རི. ༣༣༩) ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ག་ཏི་མ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༦༡) པ་ཉྙཱ་ཡཾ, ‘‘ག་ཏི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༠༤) ཝི་ས་ཊ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ནི་ཊྛཱ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི, ན ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ བུ་དྡྷོ. ཛཱ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ན ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི.
ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཡ་དི ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ཏི. རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙ ལོ་ཀཾ ར་ཉྫ་ན་ཏོ རཱ་ཛཱ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐེ་ཧི, ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་རཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ རཱ་ཛཱ་ཏི སཱ་མ་ཉྙཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ. དྷ་མྨེ་ན ཙ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ, ཉཱ་ཡེ་ན ས་མེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. པ་ར་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ དྷ་མྨི་ཀོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཙ་ཏུ་ར་ནྟཱ་ཡ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ, ཙ་ཏུ་ས་མུ་དྡ་ནྟཱ་ཡ ཙ་ཏྟུ་བྦི་དྷ་དཱི་པ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀོ་དྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཛེ་སཱི་ཏི ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི. ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོཏི ཛ་ན་པ་དེ དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཐཱ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ, ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ, ཛ་ན་པ་དོ ཝཱ ཏ་མྷི ཐཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀྐོ ས་ཀ་མྨ་ནི་ར་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི་ཏི་པི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་ཏ་མཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ…པེ… པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་མེ་ཝ ས་ཏྟ་མནྟི ཏཱ་ནི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སུ ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ་ན ཨ་ཛི་ཏཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཝི་ཛི་ཏེ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ་མ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན ཝི་ཛི་ཏ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་བྷུ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན མ་ནྟ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཙ ཏི་ཝི་དྷ་ས་ཏྟི་ཡོ་ག་ཕ་ལཾ. སོ ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷོ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ཨི་སྶ་རི་ཡ་སུ་ཁཾ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ་སྶ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་དོ་ས་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི ཨ་ལོ་བྷ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཙྪི་མ་མེ་ཀཾ ཨ་མོ་ཧ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་རོ་ས་ཧ་སྶནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཾ. སཱུ་རཱཏི ཨ་བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཀཱ་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཀེ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱི་རཱཏི ཨུ་ཏྟ་མ་སཱུ་རཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཝཱི་རཱ་ནཾ ཨ་ངྒཾ ཝཱི་ར་ངྒཾ, ཝཱི་ར་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱི་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝཱི་ར་ངྒཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱ, ཝཱི་རི་ཡ་མ་ཡ་ས་རཱི་རཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཱཏི ས་ཙེ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ པ་ར་སེ་ནཱ, ཏཾ པ་མ་དྡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ‘‘པཱ་ཎོ ན ཧ་ནྟ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༢༤༤; མ. ནི. ༣.༢༥༧) པ་ཉྩ་སཱི་ལ་དྷ་མྨེ་ན. ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོཏི ཨེ་ཏྠ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཚ་ད་ནེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ལོ་ཀེ ཏཾ ཚ་ད་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ལོ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མེ་ན པ་དེ་ན པཱུ་ཛཱ་ར་ཧ་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ཧེ་ཏུ ཡ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཝ་ཊྚོ ཙ ཝི་ཙྪ་དོ ཙཱ་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ, ཝ་ཊྚ་ར་ཧི་ཏོ ཚ་ད་ན་ར་ཧི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨ་ར་ཧཾ ཝ་ཊྚཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཚ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སི་དྡྷི, པ་ཋ་མེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སི་དྡྷི, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ཏ་ཏི་ཡ་སི་དྡྷི ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ, དུ་ཏི་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན བྷོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ནེ་སཱཏི ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ཨེ་སཱ. ནཱི་ལ་ཝ་ན་རཱ་ཛཱིཏི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་རུ་ཀྑ་པ་ནྟི. ཝ་ནཾ ཀི་ར མེ་གྷ་པ་ནྟི་ས་དི་སཾ. ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ་ནེ་སཱ བྷོ, སེ་ལ, ནཱི་ལ་ཝ་ན་རཱ་ཛཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཋ་སེ་སོ, བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་དེ པ་དནྟི པ་ད་ས་མཱི་པེ པ་དཾ. ཏེ་ན ཏུ་རི་ཏ་ག་མ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. དུ་རཱ་ས་དཱ ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ, ཡ་སྨཱ ཏེ དུ་རཱ་ས་དཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ བྷོ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཱ དུ་རཱ་ས་དཱ་ཏི ཙེ? སཱི་ཧཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙ་རཱ. ཡ་ཐཱ ཧི སཱི་ཧཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཙ་རཱ, ཨེ་ཝཾ ཏེ་པི ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ‘‘ཡ་དཱ ཙཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མཱ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཐཱཏི མཱ པ་ཝེ་སེ་ཐ, མཱ ཀ་ཐེ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་མེ་ནྟཱུཏི པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟུ, ཡཱ་ཝ ཀ་ཐཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མ་ནྣེ་སཱིཏི ག་ཝེ་སི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི བ་ཧུ་ཀཱ་ནི ཨ་དྡ་ས, ཨ་པྤ་ཀཱ་ནི ནཱ་དྡ་ས. ཏ་ཏོ ཡཱ་ནི ན ཨ་དྡ་ས, ཏཱ་ནི དཱི་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ’’ཏི. ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ཀ་ངྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏཱ་ནི ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཀི་ཙྪ་ཏི ན ས་ཀྐོ་ཏི ད་ཊྛུཾ. ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཏཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཡ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་སཱ་དཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ངྑཱ་ཡ ཝཱ སུ་དུ་བྦ་ལ་ཝི་མ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ, ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཨ་ས་མྤ་སཱ་དེ་ན ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡ་བྷཱ་ཝོ.
ཀོ་སོ་ཧི་ཏེཏི ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ. ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧེཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ཀོ་སོ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ པ་དུ་མ་ག་བྦྷ་ས་མཱ་ནཾ. ཏཾ སོ ཝ་ཏྠ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་མུ་ཁ་ག་ཏཱ་ཡ ཙ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ པ་ཧཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཀ་ངྑཱི ཨ་ཧོ་སི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པནྟི ཀ་ཐཾ རཱུ་པཾ? ཀི་མེ་ཏྠ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རེ་ནེ་ཝ མི་ལི་ནྡ་ར་ཉྙཱ པུ་ཊྛེ་ན (མི. པ. ༤.༣.༣) –
‘‘དུ་ཀྐ་རཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏ་ནྟི. ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི? མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཧི་རི་ཀ་ར་ཎོ་ཀཱ་སཾ བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ ཙ བཱ་ཝ་རི་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ སེ་ལ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཏི་ས་ཏ་མཱ་ཎ་ཝཱ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་སི, བྷ་ནྟེ་ཏི. ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ གུ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶེ་ཏི, ཚཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷཾ ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་ཏཾ ཚཱ་ཡཱ་རཱུ་པ་ཀ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཚཱ་ཡཱ་རཱུ་པེ དི་ཊྛེ ས་ཏི དི་ཊྛོ ཨེ་ཝ ན་ནུ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཡྻ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི. ཀ་ལློ་སི, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ག་སེ་ནཱ’’ཏི (མི. པ. ༤.༣.༣).
ནི་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཀ་ཎྞ་སོ་ཏཱ་ནུ་མ་ས་ནེ་ན ཙེ་ཏྠ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝོ, ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏཱ་ནུ་མ་ས་ནེ་ན ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ན་ལཱ་ཊ་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ. ས་ཀེ ཝ་ཎྞེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ.
༥༥༤. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ཡོཏི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧཱི་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་རཱི་རོ. སུ་རུ་ཙཱིཏི སུ་ནྡ་ར་ས་རཱི་ར་པྤ་བྷོ. སུ་ཛཱ་ཏོཏི ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ སུ་ནི་བྦ་ཏྟོ. ཙཱ་རུ་ད་སྶ་ནོཏི སུ་ཙི་ར་མྤི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཙཱ་རུ ཨེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཙཱ་རུ་ད་སྶ་ནོ. ཀེ་ཙི པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘ཙཱ་རུ་ད་སྶ་ནོ་ཏི སུ་ནྡ་ར་ནེ་ཏྟོ’’ཏི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞོ. ཨ་སཱིཏི བྷ་ཝ་སི. ཨེ་ཏཾ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སུ་སུ་ཀྐ་དཱ་ཋོཏི སུ་ཊྛུ སུ་ཀྐ་དཱ་ཋོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི དཱ་ཋཱ་ཧི ཙ་ནྡ་ཀི་ར་ཎཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཎྜ་ར་རཾ་སི་ཡོ ནི་ཙྪ་ར་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སུ་སུ་ཀྐ་དཱ་ཋོ་སཱི’’ཏི.
༥༥༥. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རེ་ན ནི་ག་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
༥༥༦. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཐུ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ས་ནྣ་ནེ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་པ་སཱ་ད་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ས་ནྣ་ནེ་ཏྟོ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་ས་མུ་ཁ་ཏྟཱ སུ་མུ་ཁོ, ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ བྲ་ཧཱ, བ་ཧྨུ་ཛུ་ག་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཛུ, ཛུ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཏཱ་པ་ཝཱ. ཡ་མྤི ཙེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མ་ཎ་ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཐུ་ན་ཏཱ པུ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱི་དི་སོ ཧི ཨེ་ཝཾ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་ཏྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ་པི.
༥༥༧-༨. ཨུ་ཏྟ་མ་ཝ་ཎྞི་ནོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ. ཛ་མྦུ་ས་ཎྜ་སྶཱཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ. པཱ་ཀ་ཊེ་ན ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཧ, ཨ་པི་ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི དཱི་པཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རོ ཧོ་ཏི.
༥༥༩. ཁ་ཏྟི་ཡཱཏི ཛཱ་ཏི་ཁ་ཏྟི་ཡཱ. བྷོ་ཛཱཏི བྷོ་གི་ཡཱ. རཱ་ཛཱ་ནོཏི ཡེ ཀེ་ཙི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱ. ཨ་ནུ་ཡ་ནྟཱཏི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ནོ སེ་ཝ་ཀཱ. རཱ་ཛཱ་བྷི་རཱ་ཛཱཏི རཱ་ཛཱུ་ནཾ པཱུ་ཛ་ནི་ཡོ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ནུ་ཛི་ནྡོཏི མ་ནུ་སྶཱ་དྷི་པ་ཏི པ་ར་མི་སྶ་རོ ཧུ་ཏྭཱ.
༥༦༠. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡེ ཏེ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ ས་ཀེ ཝ་ཎྞེ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཾ སེ་ལ་སྶ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡཾ ཁོ མཾ ཏྭཾ སེ་ལ ཡཱ་ཙ་སི ‘‘རཱ་ཛཱ ཨ་ར་ཧ་སི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི, ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཧོ་ཏི, རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨི, ས་ཏི ཙ རཱ་ཛ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ་པི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི, དྭེ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཧུ་ཏྭཱ་པི ཙ་ཏུ་དཱི་པ་པ་རི་ཡ་ནྟ་མ་ཏྟཾ ཝཱ, ནཱ་ཧ་མེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཝི་ས་ཡོ. ཨ་ཧ་ཉྷི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ བྷ་ཝ་གྒ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་པ་ད་དྭི་པ་དཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་ཏྟཱ, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་གྒོ. ན ཧི མེ ཀོ་ཙི སཱི་ལེ་ན ཝཱ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཨ་ཏྠི. སྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་མི ‘‘ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཨི་དཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ, ‘‘ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤) པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨེ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་མེ་ཝ ཝཱ. ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཡཾ ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ…པེ… ཀེ་ན་ཙི ལོ་ཀ་སྨི་ནྟི.
༥༦༡-༢. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ སེ་ལོ ད་ལ༹ྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀོ ནུ སེ་ནཱ་པ་ཏཱིཏི དྷ་མྨ་ར་ཉྙོ བྷོ་ཏོ, དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀོ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཀོ་ཏི པུ་ཙྪི.
༥༦༣. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་ཉྫོ ཝི་ཡ སི་རི་ཡཱ སོ་བྷ་མཱ་ནོ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༦༤. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀོ ནུ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཡཾ སེ་ལོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི, ཏ་ཏྲ ནཾ ནི་ཀྐ་ངྑཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ནཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་པི་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བུ་དྡྷོ’’ཏི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻནྟི ཝི་ཛྫཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི ཙ. མ་གྒ་ས་ཙྩ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཕ་ལ་སི་དྡྷི་ཏོ ཏེ་སཾ ཕ་ལཱ་ནི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ནི་པི ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ལ་ཉྩ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ་སྨཱི’’ཏི ཡུ་ཏྟེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ བུ་དྡྷ་ཏྟཾ སཱ་དྷེ་ཏི.
༥༦༥-༧. ཨེ་ཝཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཝི་ན་ཡ་སྶཱུ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོཏི རཱ་ག་ས་ལླཱ་དི་ས་ཏྟ་ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་ནོ. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོཏི སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཏི་ཏུ་ལོཏི ཏུ་ལཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨུ་པ་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ, ནི་རཱུ་པ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནོཏི ‘‘ཀཱ་མཱ ཏེ པ་ཋ་མཱ སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ‘‘པ་རེ ཙ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (སུ. ནི. ༤༤༠; མ་ཧཱ་ནི. ༢༨; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༤༧) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ མཱ་ར་པ་རི་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ མཱ་ར་སེ་ནཱ་ཡ པ་མ་དྡ་ནོ. ས་བྦཱ་མི་ཏྟེཏི ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཙྩུ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་རཱ་དི་ཀེ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ. ཝ་སཱི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡོཏི ཀུ་ཏོ་ཙི ཨ་བྷ་ཡོ.
༥༦༨-༧༠. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སེ་ལོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་པྤ་སཱ་དོ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ བྷ་ཝ་ནྟོ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ཏཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་དི་ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ.
༥༧༡. ཏ་ཏོ ཏེ་པི མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྩེ རུ་ཙྩ་ཏི བྷོ་ཏོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ.
༥༧༢. ཨ་ཐ སེ་ལོ ཏེ་སུ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་སུ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༥༧༣. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ སེ་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ པུ་རི་ས་ས་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་སེ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ པ་ཙྪི་མེ བྷ་ཝེ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་ཉྩ ནེ་སཾ ཀ་མྨཾ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ པ་རི་པ་ཀྐཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀནྟི པ་ཙྩ་ཀྑཾ. ཨ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ པ་ཏྟ་བྦ་ཕ་ལཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་ནྣི་མི་ཏྟཱ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནི་མི་ཏྟཱ ཧི པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ ཨ་མོ་གྷཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏཾ…པེ… སི་ཀྑ་ཏོ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏེ ས་བྦེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་མྨ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་སུཾ. ཨེ་ཝ་མི་མཾ ཏེ་སཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ ‘‘ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ སེ་ལོ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
བྷུ་ཏྟཱ་ཝིནྟི བྷུ་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ. ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིནྟི པ་ཏྟ་ཏོ ཨོ་ནཱི་ཏ་པཱ་ཎིཾ, ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཧ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༥༧༤. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་མུ་ཁཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ཝི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཡ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་མུ་ཁཱ ཡ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་སེ་ཊྛཱ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་པ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ སཱ་ཝི་ཏྟཱི ‘‘ཚ་ནྡ་སོ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་ཏོ རཱ་ཛཱ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ན་དཱི་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཏོ པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཏོ ཙ སཱ་ག་རོ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཙ་ནྡ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ ཀ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ཛྫ རོ་ཧི་ནཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ སོ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ཙ་ནྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་པ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཙྩོ ‘‘ཏ་པ་ཏཾ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་ངྒྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པུ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ས་ངྒྷོ ཝེ ཡ་ཛ་ཏཾ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ན ས་ངྒྷོ པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༥༧༦. ཡཾ ཏཾ ས་ར་ཎནྟི ཨ་ཉྙ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ བྷ་ག་ཝཱ, ཡ་སྨཱ མ་ཡཾ ཨི་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཏཾ ས་ར་ཎཾ ཨ་ག་མ་མྷ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟ་ར་ཏྟེ་ན ཏ་ཝ སཱ་ས་ནེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ན ད་མ་ཐེ་ན ད་ནྟ་མྷ. ཨ་ཧོ ཏེ ས་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི.
༥༧༧-༨. ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཐུ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཝ་ནྡ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི –
༥༧༩. ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ ཏི་ས་ཏཱ ཨི་མེ, ཏི་ཊྛ་ནྟི པ་ཉྫ་ལཱི་ཀ་ཏཱ;
པཱ་དེ ཝཱི་ར པ་སཱ་རེ་ཧི, ནཱ་གཱ ཝ་ནྡ་ནྟུ ས་ཏྠུ་ནོ’’ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.