༤. པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟ-(སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟ)-ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ མ་ཡི ག་ཏེ ཀ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཀིཾ་ཛ་ཙྩོ བྷ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནོ་མྷཱིཏི་ཨཱ་དི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟཱ. ཀོ་ས་ལེ་སཱུཏི ཀོ་ས་ལཱ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ. ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀོ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་དཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ནཱ་ནཱ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ སི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘ཡོ མ་མ པུ་ཏྟཾ ཧ་སཱ་པེ་ཏི, ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་མཱི’ཏི. ཏ་ཏོ ན་ངྒ་ལཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི. ཏེ ཙ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཀཱི་ལི༹་ཀཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ནྟཱ་པི ཏཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཧ་སཱ་པེ་ཏུཾ. ཏ་ཏོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་ན་ཊཾ པེ་སེ་སི, སོ དི་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧ་སཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏེ པ་ཊི་པ་ཐེ མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫཱ་ད་ཡོ དི་སྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མ་ཀཾ་སུ ‘ཀ་ཙྩི བྷོ ཀུ་ས་ལཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ ཀུ་ས་ལ’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘ཀུ་ས་ལ’ནྟི ས་དྡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སོ པ་དེ་སོ ‘ཀོ་ས་ལོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེཏི སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ནཱཏི ཡེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝི་ནེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོཏི སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཝ་ས་ཏི ཨ་གྒི་ཉྩ ཛུ་ཧ་ཏི, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ་ཏི ཙ་སྶ གོ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧུ་ཏི་པ་ཀྑི་པ་ནེ་ན ཛཱ་ལེ་ཏི. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་གྱཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ལེ་པ་ན་བ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱཏི སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་གྒི་མྷི ཛུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ པཱ་ཡཱ་སཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་གྒི་མྷི ཏཱ་ཝ པ་ཀྑི་ཏྟ་པཱ་ཡཱ་སོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ བྷུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཏཾ ཡ་དི བྲ་ཧྨུ་ནོ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ད་དེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝཾ མེ པི་ཏ་རཱ ས་ཧ པུ་ཏྟོ་པི ས་ནྟ་པྤི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨ་སྶ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ག་ཝེ་སཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་སི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ སེ་ཊྛ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ. ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་ཏནྟི ས་ཧ སཱི་སེ་ན པཱ་རུ་ཏ་ཀཱ་ཡཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, ཀིཾ ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་བ་ལོ་པི ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ས་ཀྑི ཧི་མ་པཱ་ཏཾ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུ་ནྟི? ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ན ཧི བུ་དྡྷཱ ས་བྦ་སོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ སཱི་སཾ ཝི་ཝ་རི་སྶཱ་མི, མཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ཐཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. དི་སྭཱ་ན ཝཱ་མེ་ན…པེ… ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ཨི་མ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མུ་ཎྜོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ, མུ་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝནྟི སཱི་སེ ཝི་ཝ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཝ ཀེ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མུ་ཎྜོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་རི་ཏྟ་མྤི སི་ཁཾ ཨ་དི་སྭཱ ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ‘‘མུ་ཎྜ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི ནེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ དི་ཊྛི. ཏ་ཏོ ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨ་དྡ་ས, ཏ་མྷཱ པ་དེ་སཱ མུ་ཎྜཱ་པཱིཏི ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན མུ་ཎྜི་ཏ་སཱི་སཱ་པི ཧོ་ནྟི.
༤༥༨. ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནོ་མྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནཀཱ་རོ པ་ཊི་སེ་དྷེ, ནོཀཱ་རོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ‘‘ན ནོ ས་མ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༦.༣; སུ. ནི. ༢༢༦) ཝི་ཡ. ཏེ་ན ནེ་ཝ་མྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ ན་མྷི. ན ཝེ་སྶཱ་ཡ་ནོཏི ཝེ་སྶོ་པི ན་མྷི. ཨུ་ད་ཀོ་ཙི ནོ་མྷཱིཏི ཨ་ཉྙོ་པི སུ་དྡོ ཝཱ ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཝཱ ཀོ་ཙི ན ཧོ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ད་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧི ན་དི་ཡོ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཛ་ཧ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི. པ་ཧཱ་རཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྠ (ཨ. ནི. ༨.༡༩) སཱ་དྷ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘གོ་ཏྟཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ མ་ནྟ ཙ་རཱ་མི ལོ་ཀེ’’ཏི. ཀ་ཐཾ གོ་ཏྟཾ པ་རི་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཙེ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་ཉྙཱ་སི, ཏེ་སུ ཙ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ གོ་ཏྟཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. རཱ་གཱ་དི་ཀི་ཉྩ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ མ་ནྟཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘གོ་ཏྟཾ…པེ… ལོ་ཀེ’’ཏི. མ་ནྟཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ཙེ་ས ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘མ་ནྟཾ ཙ་རཱ་མི ལོ་ཀེ’’ཏི ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ.
༤༥༩-༦༠. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ལི་ངྒ་མྤི དི་སྭཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཝཱ་སཱི…པེ… གོ་ཏྟ་པ་ཉྷ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཚི་ནྣ་ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛེ་ན ཏཱི་ཎི་པི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་རི་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཝཱ་སཱི. ཨ་ག་ཧོཏི ཨ་གེ་ཧོ, ནི་ཏྟ་ཎྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནི་ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཀ་རེ་རི་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་ཀོ་ས་མྦ་ཀུ་ཊི་ཙ་ནྡ་ན་མཱ་ལཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ནི་ཝུ་ཏྟ་ཀེ་སོཏི ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཀེ་སོ, ཨོ་ཧཱ་རི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ཏཱི་ཝ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཙི་ཏྟོ, གུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝཱ. ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ ཨི་དྷ མཱ་ཎ་ཝེ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སི་ནེ་ཧ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ལི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་ཝི་ཏྟོ. ཨ་ཀ་ལླཾ མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཡྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཝཱ་སཱི…པེ… ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ ཨི་དྷ མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི, ཏཾ མཾ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ གོ་ཏྟ་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ མོ་ཙེ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཧ – པུ་ཙྪ་ནྟི ཝེ, བྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་བྷི ས་ཧ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནོ བྷ་ཝ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ནཱ་ཧཾ བྷོ ཨ་ཀ་ལླཾ པུ་ཙྪཱ་མི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་ཧ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནུ བྷ་ཝཾ, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནུ བྷ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་མྤི གོ་ཏྟ་མྤི པུ་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི.
༤༦༡-༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ནྟེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧི ཙེ ཏྭཾ བྲཱུ་སི…པེ… ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏ་ཀྑ་ར’’ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་ཙེ ཏྭཾ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧཾ’’ཏི བྲཱུ་སི, མ་ཉྩ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྲཱུ་སི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝ་ནྟཾ སཱ་ཝི་ཏྟིཾ པུ་ཙྪཱ་མི ཏི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏ་ཀྑ་རཾ, ཏཾ མེ བྲཱུ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝེ་དཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣཾ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི. ཡ་དི་པི ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨ་དྡྷཱ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ སཱ་ཝི་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ན ‘‘སཱ་ཝི་ཏྟིཾ པུ་ཙྪཱ་མི ཏི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏ་ཀྑ་ར’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡ་སི་དྡྷཾ སཱ་ཝི་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཾ བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ན ནི་ཙྪཱ་རི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡེ ནི་ཊྛཾ ག་ཏོ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ‘ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཡ’ནྟི པ་རི་བྷ་ཝིཾ, སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ མ་ནྟ་པཱ་ར་གཱུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ ཨེ་སོ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ ནཾ ཡ་ཉྙ་ཝི་དྷིཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝི་དྷི་ཉྩ པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ་ནི་སྶི་ཏཱ…པེ… ལོ་ཀེ’’ཏི ཨི་མཾ ཝི་ས་མ་གཱ་ཐཱ་པ་ད་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཀིཾ་ནི་སྶི་ཏཱ ཀི་མ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཀིཾ པ་ཏྠེ་ནྟཱ ཨི་ས་ཡོ ཙ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ མ་ནུ་ཛཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཡ་ཉྙཾ ཨ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སུ. ཡ་ཉྙ་མ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སཱུཏི མ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སཱུཏི སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ ཨ་ཀཾ་སུ. པུ་ཐཱུཏི བ་ཧཱུ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ པུ་ཐཱུ ཝཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནུ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ ཀིཾ་ནི་སྶི་ཏཱ ཡ་ཉྙ་མ་ཀ་པྤ་ཡིཾ་སུ. ཀ་ཐཾ ནེ་སཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི.
༤༦༣. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཡ་ད་ནྟ་གཱུ ཝེ་ད་གཱུ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ. ཡ་སྶཱ་ཧུ་ཏིཾ ལ་བྷེ ཏ་སྶི་ཛ྄ཛྷེ་ཏི བྲཱུ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ད་ནྟ་གཱུཏི ཡོ ཨ་ནྟ་གཱུ, ཨོ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཀཱ་རོ, ད་ཀཱ་རོ ཙ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཉྙེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༨.༩) མ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྠོ – ཡོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཨ་ནྟ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་གཱུ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་དེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་གཱུ, སོ ཡ་སྶ ཨི་སི་མ་ནུ་ཛ་ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝ་ན་པ་ཎྞ་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་དི་མྷི་པི ཨཱ་ཧུ་ཏིཾ ལ་བྷེ, ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཏཾ ཡ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཨི་ཛ྄ཛྷེ ས་མི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི བྲཱུ་མཱིཏི.
༤༦༤. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཡོ་ག་ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་ར་གི་ར་ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ས་ར་ས་མྤ་ནྣཾ དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟི་སཱུ་ཙི་ཏ་ཉྩ་སྶ ས་བྦ་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་མྦྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཧི ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་དྡྷཱ ཧི ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཧུ་ཏ་མི་ཛ྄ཛྷེ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཛྫ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཡཾ ཏཱ་དི་སཾ ཝེ་ད་གུ་མ་དྡ་སཱ་མ, ཡ་སྨཱ ཏཱ་དི་སཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པཾ ཝེ་ད་གུཾ ཨ་དྡ་སཱ་མ. ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཧི སོ ཝེ་ད་གཱུ, ན ཨ་ཉྙོ. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་ན ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ཝེ་ད་གཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་གཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ཡ་ཉྙེ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙོ ཛ་ནོ བྷུ་ཉྫ་ཏི པཱུ་ར་ལཱ༹་སཾ ཙ་རུ་ཀ་ཉྩ པཱུ་ཝ་ཉྩཱ་ཏི.
༤༦༥. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ས་ནྣཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སྶ སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ མ་ཡི པ་ས་ནྣོ་སི, ཏ་སྨཱ པ་ན ཨི་ཧ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ པུ་ཙྪཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏོ པུ་བྦཾ ཨ་ཏྠེ་ན་ཨ་ཏྠི་ཀ་པ་དཾ པ་ར་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀི་ལེ་ས་གྒི་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟཾ, ཀོ་དྷ་དྷཱུ་མ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་དྷཱུ་མཾ, དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱི་གྷཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཨཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་སཾ ཨ་པྤེ་ཝི་དྷ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨི་དྷ ཋི་ཏོ་ཝ ཨི་དྷ ཝཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་ཝི་ནྡེ ལ་ཙྪ་སི ཨ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶ་སི སུ་མེ་དྷཾ ཝ་ར་པ་ཉྙཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ མ་ཡི པ་ས་ནྣོ་སི, ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, ཏྭཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ པུ་ཙྪ ས་ནྟཾ ཝི་དྷཱུ་མཾ ཨ་ནཱི་གྷཾ ནི་རཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨ་པྤེ་ཝི་དྷ ཨ་བྷི་ཝི་ནྡེ སུ་མེ་དྷཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༦༦. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཉྙེ ར་ཏོ་ཧཾ…པེ… བྲཱུ་ཧི མེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྙོ ཡཱ་གོ དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཏ་སྨཱ དཱ་ན་ར་ཏོ ཨ་ཧཾ, ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ དཱ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན པ་ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏུ མཾ བྷ་ཝཾ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཧུ་ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ བྲཱུ་ཧི མེ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧུ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
༤༦༧. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཧི…པེ… དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏཱ་ཝ ‘‘མཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪཱིཏི ཡ་དི ཧུ་ཏ་ས་མི་དྡྷིཾ དཱ་ན་མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་སི, ཛཱ་ཏིཾ མཱ པུ་ཙྪ. ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཛཱ་ཏི. ཙ་ར་ཎ་ཉྩ པུ་ཙྪཱཏི ཨ་པི་ཙ ཁོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་བྷེ་དཾ ཙ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ནི་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཊྛཱ ཧ་ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་དྷ ཀ་ཊྛཱ ཨ་གྒི ཛཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ སོ སཱ་ལཱ་དི་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་གྒི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ་པཱ་ན་དོ་ཎི་ཨཱ་དི་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཙྩི་ཨཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཝ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནཱི་ཙཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ་པི ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝམུ་ནི དྷི་ཏི་མཱ ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོ ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་མཱ་ཡ དྷི་ཏི་ཧི་རི་པ་མུ་ཁཱ་ཡ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་མཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི. སོ ཧི དྷི་ཏི་ཡཱ གུ་ཎེ དྷཱ་ར་ཡ་ཏི, ཧི་རི་ཡཱ དོ་སེ ནི་སེ་དྷེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཧི་རི་ཡཱ ཧི ས་ནྟོ ན ཀ་རོ་ནྟི པཱ་པ’’ནྟི. ཏེ་ན ཏེ བྲཱུ་མི –
‘‘མཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪཱི ཙ་ར་ཎ་ཉྩ པུ་ཙྪ,
ཀ་ཊྛཱ ཧ་ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ;
ནཱི་ཙཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ་པི མུ་ནཱི དྷི་ཏཱི་མཱ,
ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཧོ་ཏི ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོ’’ཏི. –
ཨེ་ས ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨ་སྶ་ལཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན (མ. ནི. ༢.༤༠༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༦༨. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཏྠ ཧུ་ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ, ཡ་ཐཱ ཙ ཧུ་ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ, ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙྩེ་ན ད་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཙྩེ་ནཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ་ན. ཏ་ཉྷི པ་ཏྟོ ད་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙྩེ་ན ད་ནྟོ’’ཏི. ད་མ་སཱ ཨུ་པེ་ཏོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཝེ་ད་ནྟ་གཱུཏི ཝེ་དེ་ཧི ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟཾ ག་ཏོ, ཝེ་དཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ག་ཏོ. ཝཱུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོཏི པུ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྠ་མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ. ཀཱ་ལེ་ན ཏ་མྷི ཧ་བྱཾ པ་ཝེ་ཙྪེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཏཱ་དི་སེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ཝེ་ཙྪེ་ཡྻ, པ་ཝེ་སེ་ཡྻ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཡྻ.
༤༦༩-༧༡. ཀཱ་མེཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ, ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ནྡོ་ཝ རཱ་ཧུ་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་མུ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡོ རཱ་ཧུ་གྒ་ཧ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་མུ་ཏྟཱ ཡེ ཨ་ཏཱི་ཝ བྷཱ་ས་ནྟི ཙེ་ཝ ཏ་པ་ནྟི ཙ. ས་ཏཱཏི ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ. མ་མཱ་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མ་མཱ་ཡི་ཏཱ་ནི.
༤༧༢. ཡོ ཀཱ་མེ ཧི་ཏྭཱཏི ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ ཧི་ཏྭཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱིཏི ཏེ་སཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱི. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཡོ ཝེ་དི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ཝཱཏི ཡེ ཨི་མེ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ད་ཧོ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ད་ཧོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧོ མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ད་ཧོ སཱི་ཧ་པྤ་པཱ་ཏ་ད་ཧོ་ཏི ཧི་མ་ཝ་ཏི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ར་ཧ་དཱ ཨ་གྒི་སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པེ་ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་ཙྩཾ སཱི་ཏ་ལཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ་ཝ སཱི་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏྟཱ.
༤༧༣. ས་མོཏི ཏུ་ལྱོ. ས་མེ་ཧཱིཏི ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་དཱི་ཧི བུ་དྡྷེ་ཧི. ཏེ ཧི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྟཱ ‘‘ས་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ན་ཏྠི ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནཱ་དྷི་ག་ནྟ་བྦེ་སུ གུ་ཎེ་སུ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཝཱ དོ་སེ་སུ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་དྡྷཱ་ན་ཨཱ་ཡུ་ཀུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་པ་དྷཱ་ན་བོ་དྷི་ར་སྨཱི་ཧི པ་ན ནེ་སཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་ཧི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཙ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟི, ཨུ་པ་རི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་ཧི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཙ. ཨ་ཡཾ ནེ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པ་རི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཡཾ ནེ་སཾ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཨུ་ཙྩཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ནཱི་ཙཱ ཝཱ པ་ནྣ་ར་ས་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཱ. ཨ་ཡཾ པ་མཱ་ཎ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་སི་ཝི་ཀཱ་དཱི་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝེ་ཧཱ་སེ་ན ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་པ་སྶི་ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷཱ ཨ་སྶ་ར་ཐེ་ན ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ, སི་ཁཱི་ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན, ཝེ་སྶ་བྷཱུ སི་ཝི་ཀཱ་ཡ, ཀ་སྶ་པོ ཝེ་ཧཱ་སེ་ན, ས་ཀྱ་མུ་ནི ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ, མཱ་སཾ, དྭེ་མཱ་སཾ, ཏེ་མཱ་སཾ, ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ, པ་ཉྩ་མཱ་སཾ, ཚ་མཱ་སཾ, ཨེ་ཀ་ཝ་སྶཾ དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཚ་ཝ་སྶཱ་ནི ཝཱ. ཨ་ཡཾ པ་དྷཱ་ན་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཨ་སྶ་ཏྠོ ཝཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ ཧོ་ཏི ནི་གྲོ་དྷཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཨ་ཡཾ བོ་དྷི་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. བྱཱ་མཱ་སཱི་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་པ་བྷཱ་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཝཱ ཨ་སཱི་ཏི་པྤ་བྷཱ ཝཱ ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་ནཱ, ཨ་ན་ནྟ་པྤ་བྷཱ པ་ན དཱུ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ས་ནྣ་མྤི, ཨེ་ཀ་གཱ་ཝུ་ཏཾ དྭི་གཱ་ཝུ་ཏཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟ་མྤི, མ་ངྒ་ལ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི མ་ན་སཱ ཙི་ནྟཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཝ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཡོ ཡ་ཏྟ་ཀ་མི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ར་སྨི་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནཱ་དྷི་ག་ནྟ་བྦེ་སུ གུ་ཎེ་སུ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཝཱ དོ་སེ་སུ ན་ཏྠི ནེ་སཾ ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ས་མོ ས་མེ་ཧི.
ཝི་ས་མེ་ཧི དཱུ་རེཏི ན ས་མཱ ཝི་ས་མཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ས་ཏྟཱ. ཏེ་ཧི ཝི་ས་མེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན པ་ལླ་ངྐཾ ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་པི ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨེ་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ སཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ས་མེ་ཧི དཱུ་རེ’’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་བྷ་ཡ་པ་དེ་ཧི དཱུ་རེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་ནྟ་པ་ཉྙོཏི ཨ་པ་རི་མི་ཏ་པ་ཉྙོ. ལོ་ཀི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྷི པ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ཀཱ, ཏ་སྶ པ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ཀཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྙཾ པ་ན ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཨ་ན་ནྟཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ན་ནྟ་པ་ཉྙོ’’ཏི. ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པེ་ཧི ཨ་ལི་ཏྟོ. ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཝཱ པ་ར་ལོ་ཀེ ཝཱ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ – ས་མོ ས་མེ་ཧི ཝི་ས་མེ་ཧི དཱུ་རེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་ན་ནྟ་པ་ཉྙོ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱ, ཏེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏི པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་ནྟི.
༤༧༤. ཡ་མྷི ན མཱ་ཡཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ན གཱ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ ཙ ཨཱི་དི་སཱ མཱ་ཡཱ་དི་དོ་ས་ཡུ་ཏྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ས་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་མ་མོཏི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ‘‘ཨི་དཾ མ་མཱ’’ཏི པ་ཧཱི་ན་མ་མཱ་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝོ.
༤༧༥. ནི་ཝེ་ས་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ཏེ་ན ཧི མ་ནོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ནི་ཝི་ས་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ‘‘ནི་ཝེ་ས་ནཾ མ་ན་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ ནི་ཝི་ས་ཏི ཏཾ ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ན་པི ‘‘ནི་ཝེ་ས་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་གྒ་ཧཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ, ཏཱ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝཱ. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་པི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཱ་ནོཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝེ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོ.
༤༧༦. ས་མཱ་ཧི་ཏོ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ. ཨུ་ད་ཏཱ་རཱིཏི ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ. དྷ་མྨཾ ཙ་ཉྙཱ་སཱིཏི ས་བྦ་ཉྩ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. པ་ར་མཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན.
༤༧༧. བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏཱ རཱ་གཱ. ཝ་ཙཱིཏི ཝཱ་ཙཱ. ཁ་རཱཏི ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ ཕ་རུ་སཱ. ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱཏི ད་ཌྜྷཱ. ཨ་ཏྠ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ. ན ས་ནྟཱིཏི ཝི་དྷཱུ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ.
༤༧༨. མཱ་ན་ས་ཏྟེ་སཱུཏི མཱ་ནེ་ན ལ་གྒེ་སུ. དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུནྟི ས་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ, ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༧༩. ཨཱ་སཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཾ ཨ་ན་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ. ཝི་ཝེ་ཀ་ད་སྶཱིཏི ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶཱི. པ་ར་ཝེ་དི་ཡནྟི པ་རེ་ཧི ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. དི་ཊྛི་མུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་བྷེ་ད་མྤི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ, པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༨༠. པ་རོ་པ་རཱཏི ཝ་རཱ་ཝ་རཱ སུ་ནྡ་རཱ་སུ་ནྡ་རཱ. པ་རཱ ཝཱ བཱ་ཧི་རཱ, ཨ་པ་རཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ. ས་མེ་ཙྩཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. དྷ་མྨཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཁ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ནི་བྦཱ་ནེ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ, ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༨༡. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ་ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱིཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི ཙ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ, ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཁ་ཡ་ནྟོ་ཏི ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁ་ཡ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པོ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན ཀ་ཏོ. ཡོ་པཱ་ནུ་དཱིཏི ཡོ ཨ་པ་ནུ་དི. རཱ་ག་པ་ཐནྟི རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཾ, རཱ་ག་མེ་ཝ ཝཱ. རཱ་གོ་པི ཧི དུ་གྒ་ཏཱི་ནཾ པ་ཐ་ཏྟཱ ‘‘རཱ་ག་པ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཝི་ཡ. སུ་དྡྷོ ནི་དོ་སོ ཝི་མ་ལོ ཨ་ཀཱ་ཙོཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷོ. ཡེ་ཧི ‘‘རཱ་ག་དོ་སཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ, དོ་ས་དོ་སཱ, མོ་ཧ་དོ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་དོ་སོ. ཨ་ཊྛ་པུ་རི་ས་མ་ལ་ཝི་ག་མཱ ཝི་མ་ལོ, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀཱ་ཙོ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ‘‘ས་ཀཱ་ཙོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་དྡྷོ ཝཱ ཡ་སྨཱ ནི་དྡོ་སོ, ནི་དྡོ་ས་ཏཱ་ཡ ཝི་མ་ལོ, བཱ་ཧི་ར་མ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་མ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ཙོ. ས་མ་ལོ ཧི ‘‘ས་ཀཱ་ཙོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ཀཱ་ཙོ. ཨཱ་གུ་ཀི་རི་ཡཱ ཧི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ཙོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༤༨༢. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་མ ན པ་སྶ་ཏི, ཁ་ནྡྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཁ་ནྡྷེ པ་སྶ་ཏི. མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་ཛྫུ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏ་ཏྟོ, ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཛཱ་ཡ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཀ་ངྑཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནེ་ཛོ ཨ་ཁི་ལོ ཨ་ཀ་ངྑོ.
༤༨༣. མོ་ཧ་ནྟ་རཱཏི མོ་ཧ་ཀཱ་ར་ཎཱ མོ་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶཱིཏི ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎོ. ཏ་ཉྷི ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཉྩ བྷ་ག་ཝཱ པ་སྶི, ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏཾ མེ’’ཏི ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶཱི’’ཏི. ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. སི་ཝནྟི ཁེ་མཾ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝཾ ས་སྶི་རི་ཀཾ ཝཱ. ཡ་ཀྑ་སྶཱཏི པུ་རི་ས་སྶ. སུ་དྡྷཱིཏི ཝོ་དཱ་ན་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི མོ་ཧ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཨ་ནྟི་མ་ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ཏཱ, ཉཱ་ཎ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་གུ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ. ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་ཏྟི, ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཀྑ་སྶ སུ་དྡྷཱི’’ཏི.
༤༨༤. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ས་ནྣོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཧུ་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་མ་ཧཾ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་གྒི་མྷི ཨ་ཛུ་ཧཾ, ཏཾ མེ ཧུ་ཏཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ལི་ཀཾ ཝཱ་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་མི. ཨ་ཛྫ པ་ན ཨི་དཾ ཧུ་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ ཧུ་ཏ་མ་ཏྠུ ས་ཙྩཾ, ས་ཙྩ་ཧུ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱུ་ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷ་ཎ་ཏི. ཡཾ ཏཱ་དི་སཾ ཝེ་ད་གུ་ནཾ ཨ་ལ་ཏྠཾ, ཡ་སྨཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཋི་ཏོ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པཾ ཝེ་ད་གུཾ ཨ་ལ་ཏྠཾ. བྲ་ཧྨཱ ཧི ས་ཀྑི, པ་ཙྩ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི ཏྭཾ བྲ་ཧྨཱ, ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་ཏུ མེ བྷ་ག་ཝཱ པཱུ་ར་ལཱ༹་སནྟི ཏཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
༤༨༧. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀ་མྤི ཙ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཀེ་ཝ་ལི་ནཾ མ་ཧེ་སིཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཨ་ནྣེ་ན པཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སྶཱུ’ཏི བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་དྷཱུཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཐཱཏི ཡེ་ན ཏྭ་མཱ་ཧ, ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཝི་ཛ་ཉྙནྟི ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ. ཡནྟི ཡཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ་ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ. པ་པྤུ་ཡྻཱཏི པ་ཏྭཱ. ཏ་ཝ སཱ་ས་ནནྟི ཏ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཐཱ ཝི་ཛ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི མེ ཏཾ ཀེ་ཝ་ལི་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡོ ད་ཀྑི་ཎཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ མཱ་དི་ས་སྶ, ཡཾ ཙཱ་ཧཾ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ མེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ཧི, ས་ཙེ ཏྭཾ ན བྷུ་ཉྫ་སཱི་ཏི.
༤༨༨-༩༠. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཀ་ཊེ་ན ན་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱ་ར་མྦྷཱ ཡ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏཱ་རནྟི སཱི་མཱཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ སཱ་དྷུ་ཛ་ན་ཝུ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ སཱི་མ་ནྟཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀི་ལེ་སཱ, ཏེ་སཾ ཝི་ནེ་ཏཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱི་མ་ནྟཱ་ཏི བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ སེ་ཀྑཱ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཙ, ཏེ་སཾ ཝི་ནེ་ཏཱ་ར་ནྟི་པི ཨེ་ཀེ. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ཀོ་ཝི་དནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཾ. མོ་ནེ་ཡྻ་ས་མྤ་ནྣནྟི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཾ, ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཾ ཝཱ. བྷ་ཀུ་ཊིཾ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཡཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ ཡཱ་ཙ་ཀཾ དི་སྭཱ བྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ, པ་ས་ནྣ་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྫ་ལི་ཀཱཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ལི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ.
༤༩༡. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཐོ་མ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ཝ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡཱ་གོཏི ཨཱ་ཡ་ཛི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ ཝཱ ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་མེ་ཏྠཱ་ཏི་པི ཨཱ་ཡཱ་གོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨི་ཏོ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་སུ ཙ ཡཾ ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཏཾ ས་ཀྐཱ ཨ་ཝ་ཎྞི་ཏ་མྤི ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པཱུ་ར་ལཱ༹་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.