༢. ཝི་མོ་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༠. ཀ་ཏ་མོཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ནི་དྡེ་སེ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི. སུ་ཉྙ་མི་དནྟི ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ སུ་ཉྙཾ. ཀེ་ན སུ་ཉྙཾ? ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱཏི བཱ་ལ་ཛ་ན་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སུ་ཉྙཾ. ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱཏི ཏ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཙ སུ་ཉྙཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཉྩ ནཱ་མ ནི་ཙྩཾ ཝཱ སི་ཡཱ སུ་ཁཾ ཝཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ན་ཏྠི. ཏེ་ན ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. སུ་ཉྙ་མི་དཾ ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱཏི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. སོཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཝི་པ་སྶ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི.
ནི་མི་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ཏི. པ་ཎི་དྷིཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཎི་དྷིཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཝི་མོ་ཀྑཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝུ་ཊྛཱ་ནོ ཝི་མོ་ཀྑོ. ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝུ་ཊྛཱ་ནོ ཝི་མོ་ཀྑོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཧི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ ཨི་དྷ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ དྭེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ, དུ་བྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནོ པ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མོ་ཀྑོ.
ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཱཏི ས་མཱ་ས་པ་དཾ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་ཏི ཝི་ཙྪེ་དོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ.
༢༡༡. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཝཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ བྱཱ་པི་ཏོ པ་ཏྠ་ཊོ ལཱ་བྷོ་ཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཝ་སི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ས་བྦོ ཛྷཱ་ན་པ་ཡོ་གོ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཡོ་གོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ‘‘པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝི་པཱ་ཀོ པ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པ་ཡོ་ག་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ‘པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མོ་ཀྑོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༢༡༢. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི ནཱི་ལ་ནི་མི་ཏྟནྟི ནཱི་ལ་མེ་ཝ. ནཱི་ལ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ནཱི་ལ་ནི་མི་ཏྟེ ནཱི་ལ་མི་ཏི་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པ་རི་ཀ་མྨ་བྷཱུ་མི་ཡཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི. སྭཱ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ སུ་ཊྛུ ནི་ཙྪི་ཏཾ ནི་ཙྪི་ནཱ་ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྷི ནཱི་ལ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀེ་སེ ཝཱ པི་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ཀྑི་ཏཱ་ར་ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱི་ལ་ནི་མི་ཏྟེཏི ནཱི་ལ་པུ་པྥ་ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠ་ནཱི་ལ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎེ. ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. པཱི་ཏཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཏ་མེ་ཝ ས་ཉྙཾ ཨཱ་དི་ཏོ སེ་ཝ་ཏི. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. རཱུ་པནྟི ནཱི་ལ་ནི་མི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཏ་སྨིཾ རཱུ་པེ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པཱི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱདཱི་སུ པཱི་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ མེ་དེ ཝཱ ཚ་ཝི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ པཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. ལོ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ མཾ་སེ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏེ ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ ར་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. ཨོ་དཱ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛི་མྷི ཝཱ ད་ནྟེ ཝཱ ན་ཁེ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. ཙེ་ཏ་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཀཾ དི་སནྟི ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དི་སཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ས་ཏྟ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཕ་རི་ཏྭཱཏི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡནྟི ཡ་ཐཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷནྟི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་རི་མཾ དི་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡནྟི ཨ་དྷོ་དི་ས་མྤི ཏི་རི་ཡཾ དི་ས་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་དྷོཏི ཧེ་ཊྛཱ. ཏི་རི་ཡནྟི ཨ་ནུ་དི་སཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨ་སྶ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨ་སྶ་མི་ཝ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་རེ་ཏི་པི པ་ཙྩཱ་སཱ་རེ་ཏི་པཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ དི་སཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་དྷི་སོ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ. ས་བྦ་དྷཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཨ་ནོ་དྷི་སོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦ་ཏྠ. ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སུ ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཀྐ་ཊྛ་མི་ཏྟ་ས་པ་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་པྤ་བྷེ་དེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ར་ས་ཏྟོ’’ཏི ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ས་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྦེ་ན ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨཱི་ས་ཀ་མྤི བ་ཧི ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦཱ་ཝ་ནྟནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ, ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཝ་ནྟ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ལོ་ཀནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ.
ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ པུ་ན ‘‘མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ ཝི་ཡ པུ་ན ཏ་ཐཱ་ས་དྡོ ཝཱ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཝཱ ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ པུ་ན ‘‘མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ, མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཝཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཙྪ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙེ་ཧི ག་ཏཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ནྟི མ་ཧ་གྒ་ཏཾ. པ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝེ་རཾ. དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ, ནི་དྡུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. སེ་སེ་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཝི་ཧེ་སཱ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝེ་རཾ, མུ་དི་ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཏི་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. རཱ་ག་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝེ་རཾ, གེ་ཧ་སི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ. ས་བྦ་མྤི ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཡོ་ག་ཏོ ས་བྱཱ་པ་ཛྫ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
༢༡༣. ས་བྦ་སོཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན, ས་བྦཱ་སཾ ཝཱ, ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཧི རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩; དྷ. ས. ༢༤༨), ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༢༢༣). ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ རཱུ་པེ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱུ་པཾ ས་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཾ, རཱུ་པ་མ་སྶ ནཱ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱཏི ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨེ་ཏཱ་སཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ད་ས་ནྣཾ ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་རཱ་གཱ ཙ ནི་རོ་དྷཱ ཙ ཝི་རཱ་ག་ཧེ་ཏུ ཙེ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ཧེ་ཏུ ཙ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ས་བྦ་སོ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་རཱུ་པ་ས་ཉྙེ་ན ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཱ ཨེ་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཝི་ར་ཏྟ་སྶ ཙ ས་ཉྙཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཉྙཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ, རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་སཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣ་ནྟི ས་བྦ་སོ ད་ས་ནྣ་མྤི པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ པ་ཧཱ་ནཱ ཨ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ, ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ་པི ན ས་ནྟི, ན ཧི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ ཝི་ཡ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ན ས་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན ས་ནྟི. ན ཧི རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཨེ་ཏཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝ་ཏྟུཾ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ས་ཉྷི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡོ ཀ་ཎྚ་ཀོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༧༢) ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཨི་དྷ ཙ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཏཱ ས་ནྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ.
ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ནཱ་ན་ཏྟེ ཝཱ གོ་ཙ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ, ནཱ་ན་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཉྙཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཧེ་ཏཱ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་བྷེ་དེ ནཱ་ན་ཏྟེ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ གོ་ཙ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏཱ ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ, དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ཉྙཱ, དྭེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ཉྙཱ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ས་ཉྙཱ ནཱ་ན་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་སཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་སཾ ས་བྦ་སོ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཙི་ཏྟེ ཙ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ. ཡ་སྨཱ ཏཱ ནཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟེ ཙ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ བྷ་ཝེ་པི ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨི་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་སུ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ, ན་ཝ ཀི་རི་ཡཱ་ས་ཉྙཱ, ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མཱ ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི ས་ཉྙཱ ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ བྷ་ཝེ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ཨི་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཱ་སཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཱ པ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙེ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ས་བྦེ་སཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཉྩ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ནཱ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནྟོ ཝཱ ཝ་ཡ་ནྟོ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནྟོ, ཨ་ན་ནྟ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ན་ནྟོ. ན ཧི སོ ཡོ་གཱི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཕ་ར་ཏི, ས་ཀ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཕ་ར་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་སོཏི ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སོ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱདཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏཾ པ་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་དེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཏྟི.
ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཛྷཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཧི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ ཙ ཏཾ པ་ཋ་མ་སྶ ཨཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ ཙ ཏཾ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་ཉྫཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་མྦོ་ཛཱ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་ས་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏ་མེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཏཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཕ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ནྟཾ. སོ ཧི ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ན་ནྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཙ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཧི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཾ ཙ ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཾ ཙ ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་ཉྫཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་ས་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏ་མེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱིཏི ན་ཏྠི ན་ཏྠི, སུ་ཉྙཾ སུ་ཉྙཾ, ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཝི་ཝི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཧི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙ་ཉྩ ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙ་ཉྩ ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་ཉྫཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་ས་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏ་མེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ.
‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ས་ཏྟ ཝི་མོ་ཀྑཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ཝི་མོ་ཀྑཱ, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཝི་མོ་ཀྑོ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ནྣ་ས་མ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཊྛི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ. ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ. ཏ་ཐཱ སཱ་མ་ཡི་ཀཱ་སཱ་མ་ཡི་ཀ་ཝི་མོ་ཀྑཱ.
པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་པྤོ. ཏ་ཐཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀུ་པྤོ. ལོ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ལོ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཱི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ, སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞཱ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹ཾ མ་ཀྑི་ཀཱ ཝི་ཡ ཏེ་ཛུ་སྶ་དཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་ལ་མྦ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ. རཱུ་པ་པྤ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟོཏི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཨ་རཱུ་པ་པྤ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟོཏི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏོ པ་ཎི་ཧི་ཏོ. ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ. མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དུ་ཏི་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ་ནཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ནཱ་ན་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ.
༢༡༤. སི་ཡཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ད་ས ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཙ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཏཾ ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ན པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ད་ས ཧོ་ནྟི. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི. སི་ཡཱ་ཏི ཀ་ཐ་ཉྩ སི་ཡཱཏི ཡཾ ཝཱ སི་ཡཱ་ཏི ཝི་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཀ་ཐཾ སི་ཡཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཉཱ་ཎནྟི ས་མཱ་ས་པ་དཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ་པི. ནི་ཙྩ་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ནི་ཙྩ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ, ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཁ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ནི་མི་ཏྟ་ཏོཏི ཙ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ. ན་ནྡི་ཡཱ ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ན་ནྡི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ, ན་ནྡི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ རཱ་ག་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཎི་དྷི་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏི་སྶོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ. བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥) དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཏཱ་པི ཏི་སྶོ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ སཱ་རཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ས་ཉྙོ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨེ་ཏཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ད་སེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢༡༥. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎནྟི ཉཱ་ཎ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ས་མྨོ་ཧཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱཏི ས་མྨོ་ཧ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ. མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.
༢༡༦. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ སཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ, ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ, སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་ཎཾ. ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ བྷ་བྦོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༦.༨༥) ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ. ནི་ཙྩ་ཏོ ས་ནྟཱ་པ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ད་ར་ཐཱ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཙཱ་མུ་ཏྲ ཙ ས་ནྟཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ས་ནྟཱ་པོ, པ་རི་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, ཨུ་ཎྷ་ཊྛེ་ན ད་ར་ཐོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
༢༡༧. ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛྷཱ་ནནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ. ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནེ་ཝ.
༢༡༨. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཨི་དྷ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ ཀ་ཐཱ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ མ་ནྟ་ནཱ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་རི. ༣༦༦; ཨ. ནི. ༣.༦༨) ཨེ་ཏྠ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མོ་ཀྑོ. ཀ་ཏི་ཧུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཀ་ཏི་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི. ཀ་ཏ་མཱ ཨེ་ཀུ་པཱ་དཱ་ནཱཏི ཀ་ཏ་མ་ཏོ ཨེ་ཀུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ. ཨི་དཾ ཨེ་ཀུ་པཱ་དཱ་ནཱཏི ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ. ཨི་དནྟི པུ་བྦ་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑཾ ཝཱ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ མུ་ཙྩ་ནེ་སུ ཡ་སྨཱ ཨཱ་དི་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ཏི, པ་ཙྪཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ངྒ་མེ་ཝ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘སཱི་ལ་བྦ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ ཙ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎཱ་ནི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི མུ་ཙྩ་ནྟི. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ མུ་ཙྩ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཨཱ་དི་ཏོ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི པ་སྶ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི པ་སྶ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་སེ ནི་རོ་དྷེ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི མུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཙ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི ཝི་མོ་ཀྑཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ.
༢༡༩. ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ མུ་ཁཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་སེ་སཾ པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཱི་ཎི ཁོ པ་ནི་མཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ཏི་ཎྞཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ མུ་ཁཱ་ནི. ལོ་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ལོ་ཀ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཡ ནི་གྒ་མ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཙེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོ ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ. ལོ་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཧི ཨུ་ད་ཡ་ཏོ པུ་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ག་ཏིཾ ས་མ་ནྣེ་ས་མཱ་ནཱ ཝ་ཡ་ཏོ པ་རཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ ཧི ཨུ་ད་ཡེ་ན པུ་བྦ་ནྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ, ཝ་ཡེ་ན ཨ་པ་ར་ནྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ. ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་པི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟ་པ་ཝི་ས་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ལོ་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. མ་ནོ་ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་སཾ་ཝེ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧི ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་པི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ས་བྦ་དྷ་མྨེཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ག་ཏྟེ་པི ཨ་ན་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ནཱ་ཧཾ ན མ་མ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ. སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་པི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཡ་ཏོཏི ཁཱི་ཡ་ན་ཏོ. བྷ་ཡ་ཏོཏི ས་བྷ་ཡ་ཏོ. སུ་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ར་ཧི་ཏ་ཏོ.
ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ‘‘ཁ་ཎ་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཁ་ཎ་བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘ས་ཙྩཾ ཝ་ཏཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་དྡྷཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་བ་ཧུ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལནྟི དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཀྑོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ པ་ཎི་དྷི་ཡཱ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཏོ སཾ་ཝི་གྒ་སྶ ཙ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ན་ཏོ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལནྟི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བཱ་ཧི་ར་ཀེ་ཧི ཨ་དི་ཊྛཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ཏོ ཉཱ་ཎ་བ་ཧུ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ན ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དི་ཊྛ’’ནྟི ཏུ་ཊྛ་སྶ ཏུ་ཊྛི་བ་ཧུ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ སོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ནཱ་མ. པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལོ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལ་སྶ ‘‘པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༧༣; ཨ. ནི. ༥.༢༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་སྶ་དྡྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ སོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ནཱ་མ. ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝེ་དོ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ སོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ནཱ་མ.
ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཚ་ནྡཱ་དི་ཀེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ་པི ས་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི ཧོ་ཏི པ་དྷཱ་ནོ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ. ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏཾ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ནཱི ཏཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནཱི ཧོ་ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ ས་ཧ་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི པ་ཀཱ་ས་སྶ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ཏི་ད་ཎྜཾ ཝི་ཡ. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་སྶ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཏ་རུ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་པ་ཊཱ་དི ཝི་ཡ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི.
༢༢༠. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེ. པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡཱཏི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཀ་ར་སཱཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ན. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཏི, བྷཱ་ཝེ་ནྟོ་པི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཙ ས་བྦྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་པི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེ་པཱི’’ཏི ཨ་པི་ས་དྡོ པ་ཡུ་ཏྟོ.
༢༢༡. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་ཏ་མི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་མ་ཏྟནྟི ཨ་དྷི་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ཨུ་པ་རི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ སེ་སེ་སུ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟེ་པི ས་ཏི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཕུ་ཊྛ་ཏྟཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱིཏི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཏྟེ ས་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶ་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ཏྟེ ས་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶ་སྶ ཕུ་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶེ ཙ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ས་ཀྑཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཏྟོ་ཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཙྪཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟོ་ཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རི་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ཝ་ཀྑ་ཏི. ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ཨཱ་སཾ་སཱ་ཡ བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ. ‘‘ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ‘‘དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི པུ་གྒ་ལོ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སི་ཡཱཏི སི་ཡུཾ, བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནི་ཡ་མེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་རེ་ན ཀིཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི? ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙ, ཀ་དཱ་ཙི ཏཱི་སུ་པི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱ་སུ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ནཱ་མཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཙ ཀ་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩ་པུ་གྒ་ལ་ནི་ཡ་མོ སུ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ནི་ཙྩ་ལོ་ཡེ་ཝ ཙ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་རེ སི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནི་ཡ་མོ.
ཨི་དཱ་ནི མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ…པེ… སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཡ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ས་ཙྪི་ཀ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ཏཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ. པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཏེ་ན ཝཱ དྷ་མྨེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི.
༢༢༢. པུ་ན ཨ་པ་རེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏྟ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ཝ་ཎྞེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡེ ཧི ཀེ་ཙཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཝཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ བྷཱ་ཝ་ཡིཾ་སུ ཝཱ. བྷཱ་ཝེ་ནྟི ཝཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ. བྷཱ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ. ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཀེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཕ་སྶི་ཏཱ ཝཱཏི ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཕུ་སིཾ་སུ ཝཱ. ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱཏི ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ. པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱཏི ཝོ་སཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱཏི ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་སུ་ཡེ་ཝ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེཏི ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩; དྷ. ས. ༢༤༨) པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཏྟཱ.
ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ མ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ. དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ པ་ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སི་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷ པ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༧༣) པ་ན ‘‘ཡོ པ་ན དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལོ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སོ ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཨི་དྷ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟེ་ཧི་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི.
༢༢༣-༢༢༦. ཨི་དཱ་ནི ཝི་མོ་ཀྑ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་མེ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཾ པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭེ ཝི་མོ་ཀྑཱཏི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ མ་གྒོ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་པ་ཎི་དྷཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ས་གུ་ཎ་ཏོ ཙ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཎི་དྷཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ནཱ་མ་མྤི ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏྟཱ ས་གུ་ཎ་ཏོ ཙ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏྟཱ སུ་ཉྙ་ཏ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ནཱ་མ་མྤི ལ་བྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ དྭེ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་ནྭ་ཡཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙེ་པི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མ་གྒ་ངྒཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ མ་གྒ་ངྒ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པུ་ན དྭེ ཝི་མོ་ཀྑཱཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑཱ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ མ་གྒོ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ས་གུ་ཎ་ཏོ ཙ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ནཱ་མ་མྤི ལ་བྷ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པུ་ན དྭེ ཝི་མོ་ཀྑཱཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཱ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པ་ན མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑོ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ཡོ ཙཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ དྭེ ཝཱ་རཱ ཙ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝཱ་རོ ཙ ས་ངྑི་ཏྟོ, ཝི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ནེ་ཀྑ་མྨནྟི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་མོ་ཀྑ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
༢༢༧. པུ་ན ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི ཙ ཝི་མོ་ཀྑེ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ད་ནྭ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་ད་ནུ་ག་མ་ནེ་ན, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནུ་ག་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩཱ་ནི་ཙྩ་ཀ་ངྑཱ, ཨི་ཏ་རཱ་ཧི ཨི་ཏ་ར་ཀ་ངྑཱ. ནི་མི་ཏྟནྟི ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ་ན ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནནྟི ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ‘‘ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟནྟི དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཎི་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ སུ་ཁ་ས་མྨ་ཏ་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙཾ. བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་ཨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཏཾ ཏཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཡཱ ཙ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ན་ཝ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་སུ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན སེ་སཱ་ནི.
པུ་ན ཏཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨ་ནྟེ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཏཱ་ཡ ས་ཧ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡཱ ཙ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡཱ ཙ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མཱ་ནི ཧི དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན པ་ན བྷི་ནྣཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་མཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ནེ་ཝ བྷི་ནྣཱ་ནི. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྡྷུ་ཝཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩ ན པ་ཋ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི (སཾ. ནི. ༤.༦༠; མ. ནི. ༡.༤༠༠; ༣.༤༢༡) ཝི་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ་པི ཙ ‘‘ཨཱ་དི་ཙྩཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་མོ ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཨི་མཾ པ་དཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ པུ་རི་མ་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་ཉྩ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི པ་ད་དྭ་ཡེ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱདཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
ནི་མི་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟེ དོ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ལླཱི་ན་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝི་ས་ཏི. སེ་སཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དྭ་ཡེ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དྭ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ནི་རོ་དྷེ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནེ པ་ཉྙཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. གོ་ཏྲ་བྷཱུ དྷ་མྨཱཏི གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༧, ༨) ཝི་ཡ ཝཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི མ་གྒོ, མ་གྒོ ཙ དུ་བྷ་ཏོ་ཝུ་ཊྛཱ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཡཱ ཙ དུ་བྷ་ཏོ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནེ པ་ཉྙཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༢༨. པུ་ན ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ནཱཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛེ་ན. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཊྛེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ནི་བྦཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཝི་མོ་ཀྑོཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་དྷཱ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ.
ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་མོ་དྷཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཝི་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཊྛེ་ནཱཏི པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཕ་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཕུ་ས་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་མཱ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་མོ་དྷཱ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི མཱུ་ལ་པ་དཾ, སེ་སཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་མ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཧི ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ནི་མི་ཏྟཱ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཝི་མོ་ཀྑ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ན པ་ཎི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟེ པ་ཏྠ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཏྠ ན པ་ཎི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟེ ན པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི. ཏེ་ན སུ་ཉྙོཏི ཏེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན སུ་ཉྙོ. ཡེ་ན སུ་ཉྙོཏི ཡེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན སུ་ཉྙོ. ཏེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ.
པ་ཎི་དྷི་ཡཱ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི པ་ཎི་དྷི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘པ་ཎི་དྷི མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ ནི་སྶ་ཀྐ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ. ཨི་མི་ནཱ ཝི་མོ་ཀྑ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཏྠ ན པ་ཎི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ དུ་ཀྑེ ན པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི. ཏེ་ན སུ་ཉྙོཏི ཏེ་ན དུ་ཀྑེ་ན སུ་ཉྙོ. ཡེ་ན སུ་ཉྙོཏི ཡེ་ན དུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟེ་ན སུ་ཉྙོ. ཡེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ནཱཏི ཡེ་ན དུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟེ་ན. ཏ་ཏྠ ན པ་ཎི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་མོ་ཀྑ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ. ཡེ་ན སུ་ཉྙོཏི ཡེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན སུ་ཉྙོ. ཡེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན. ཡ་ཏྠ ན པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི, ཏེ་ན སུ་ཉྙོཏི ཡ་སྨིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་མི་ཏྟེ ན པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན སུ་ཉྙོ. ཨི་མི་ནཱ སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ.
༢༢༩. པུ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྠི ཝི་མོ་ཀྑོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་བྦཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ཧཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ཧི. ཨི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ ནི་ཙྩཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑཱ, ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཎི་དྷི མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཏྠ ནི་སྶ་ཀྐ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཎི་དྷི་ཡཱ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ‘‘ས་བྦ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཙེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྟཱ ཙ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཙ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
༢༣༠. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་མོ་ཀྑེ་པི ས་ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑེ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀུ་ས་ལཱཏི རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཛྫ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ. ཝི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ པཱ་ཋོ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ དྷ་མྨཱཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༥, ༤༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༢; མི. པ. ༥.༤.༡) ཝུ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཨི་དཾ མུ་ཁནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཝེ་སཱ་ཡ མུ་ཁ་ཏྟཱ མུ་ཁཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མོ་ཀྑོ་ཝ, ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠; ཨ. ནི. ༤.༣༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན མུ་ཁ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ. ཝི་མོ་ཀྑ་ཉྩ ཏཾ མུ་ཁ་ཉྩ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ནྟི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཝི་མོ་ཀྑ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ. ཏཱི་ཎི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི. ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་དོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་མོ་ཀྑ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན པ་ནེ་ཏྠ སེ་ས་ཝི་ཝ་ཊྚཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱཏི ཨཱ་དི་ཏོ སེ་ཝ་ནཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་སི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ. མ་གྒ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀོ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཝི་མོ་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཝི་མོ་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.