༦. ག་ཏི་ཀ་ཐཱ
ག་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༡. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ ཝི་མོ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ག་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶཱ་པི ཧི ‘‘ན་ཏྠི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༣༧༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཛྷཱ་ན་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀིཾ པ་ན ཝི་མོ་ཀྑོ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏེ་ན པུ་རི་མཱ ཏི་སྶོ ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ག་ཏི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟི ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི, སུ་ག་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ག་ཏཱིཏི ཙ ས་ཧོ་ཀཱ་སཱ ཁ་ནྡྷཱ. པ་ཉྩ་སུ ཙ ག་ཏཱི་སུ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡོ་པི ག་ཧི་ཏོ. དེ་ཝཱཏི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙ. དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་སུ་རཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ. ཁ་ཎོ་པི ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏི་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ནནྟི ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧ་ཧེ་ཏཱུ་སུ ཀ་ཏི་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ. ཨུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནཾ, ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་སྨཱ པ་ན སུ་དྡ་ཀུ་ལ་ཛཱ་ཏཱ་པི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ཏཱི་སུ མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ་སུ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ པུ་ཙྪཱ. པཱ་ཋོ པ་ན ས་ངྑི་ཏྟོ. མ་ཧ་ཏཱི སཱ་ལཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ, མ་ཧཱ་གྷ་རཱ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཧཱ སཱ་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ཧཱ་སཱ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ར-ཀཱ་ར་སྶ ལ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ, ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ ཝཱ མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཙྪི་མ་ནྟེ་ན ཀོ་ཊི་ས་ཏཾ དྷ་ནཾ ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཝཱི་ས་ཏི ཨ་མྦ་ཎཱ་ནི དི་ཝ་སཾ ཝ་ལ་ཉྫེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཙྪི་མ་ནྟེ་ན ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ན་ཉྩ ད་ས ཨ་མྦ་ཎཱ་ནི དི་ཝ་སཾ ཝ་ལ་ཉྫེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ གེ་ཧེ པ་ཙྪི་མ་ནྟེ་ན ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྩ ཨ་མྦ་ཎཱ་ནི དི་ཝ་སཾ ཝ་ལ་ཉྫེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ནཱ་མ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ དེ་ཝེ་སུ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་སེ་སུ ‘‘ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ར་ཏི་ཡཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ས་རཱི་ར་ཛུ་ཏི་ཡཱ ཙ ཛོ་ཏ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝཱ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཛྷཱ་ན་ར་ཏི་ཡཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ས་རཱི་ར་ཛུ་ཏི་ཡཱ ཙ ཛོ་ཏ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝཱ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཛྷཱ་ན་ར་ཏི་ཡཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ཉཱ་ཎ་ཛུ་ཏི་ཡཱ ཙ ཛོ་ཏ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝཱ.
༢༣༢. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨི་དྷ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀ་སྶ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཙ ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝཱ་རཾ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ, པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཡོ ཧེ་ཏཱུ ཀུ་ས་ལཱཏི ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ ཨ་དོ་སོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ ཨ་མོ་ཧོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ ས་ཧ་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཙ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ས་བྦེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ས་དྡེ་ན ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ནི་ཀ་ནྟི་ཀྑ་ཎེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀ་མྨེ ཝཱ ཏ་ཐཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནི་ཀ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ. ནི་ཀ་ནྟཱིཏི ནི་ཀཱ་མ་ནཱ པ་ཏྠ་ནཱ. ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎ་སྶ ཧི མོ་ཧེ་ན ཨཱ་ཀུ་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛཱ་ལཱ་ཡ་པི ནི་ཀ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀིཾ པ་ན སེ་སེ་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ. དྭེ ཧེ་ཏཱུཏི ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ. བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན ཡ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠ, ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེཏི ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཡོ ཧེ་ཏཱུཏི ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨ་དོ་སོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨ་མོ་ཧོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཡོ ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ སེ་ས་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཙ ནཱ་མཾ, ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ རཱུ་པཾ. ཏ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ནཱ་མཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ, རཱུ་པཾ པ་ན ཨི་དྷ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་ནྟི ས་མ་ཏིཾ་ས རཱུ་པཱ་ནི, སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྩ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཾ སོ་ཏ་ད་ས་ཀཾ གྷཱ་ན་ད་ས་ཀཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ད་ས་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ས་མ་ས་ཏྟ་ཏི རཱུ་པཱ་ནི. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, སེ་ས་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་སྶ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པཾ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ཧེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨཱ་ཡུ ཙ ཨུ་སྨཱ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ. ཨཱ་ཡཱུཏི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. ཨུ་སྨཱཏི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཾ ས་ངྑ་རོ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཏི་ཎྞཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ, རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི དྭ་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཙུ་དྡ་ས དྷ་མྨཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏ་ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ, ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙུ་དྡ་ས དྷ་མྨཱ. ཏེ་ས་ཉྩ ཨུ་པ་རི ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པུ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི.
པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི. ནཱ་མ་ཉྩཱཏི ཨི་དྷ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. པུ་ན ཙུ་དྡ་ས དྷ་མྨཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཏ་ཡོ ཧེ་ཏཱུ, ནཱ་མ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙུ་དྡ་ས དྷ་མྨཱ. ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི དྷ་མྨཱཏི པུ་རི་མཱ ཙ ཙུ་དྡ་ས, ཨི་མེ ཙ ཙུ་དྡ་སཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི. ཨི་དྷ རཱུ་པ་སྶཱ་པི པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཏཾ ཏཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ནི་དྡི་ཊྛེ ཧེ་ཏཱུ ནི་ག་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, ནི་ཀ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ དྭེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཡོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ ཧེ་ཏཱུ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, དྭེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ ཙ ཨི་དྷ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཡོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ན རཱུ་པཱ་བྷཱ་ཝཱ ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ནཱ་མནྟི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀ་ཙུ་དྡ་ས་ཀོ་པི ཙ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ཏ་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝཱ་རོ ཙ ན ལ་བྦྷ་ཏི.
༢༣༣. ཨི་དཱ་ནི ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨི་དྷ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀ་སྶ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ. དྭེ ཧེ་ཏཱུཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ ཨ་དོ་སོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ. དྭེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ་པི ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་ཡེ་ཝ.
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི. དྭཱ་ད་ས དྷ་མྨཱཏི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་མོ་ཧ་ཧེ་ཏུ་སྶ ཙ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ དྭཱ་ད་ས. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི. ཚ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནནྟི དྭི་ནྣཾ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ, དྭི་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ, དྭི་ནྣཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ན ག་ཧི་ཏཱ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༤༩༨) ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ‘‘ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ན ཧོ་ཏི. དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ མོ་ར་ཝཱ་པི་ཝཱ་སི་མ་ཧཱ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ ཝཱ་དེ་སུ ‘‘ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ན ཧོ་ཏི. དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཨི་མི་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
ག་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.