༥. ས་ཏོ་ཀཱ་རི་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༣. ས་ཏོ་ཀཱ་རི་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷ-ས་དྡོ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་ས་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནོ, ཨ་ཉྙ་སཱ་ས་ན་སྶ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནོ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ…པེ… སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༩; ཨ. ནི. ༤.༢༤༡).
ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་གོ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ར་ཐོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཐ་མེ་ཝ དྷཱ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ གོ་པོ ཀཱུ་ཊ་དྷེ་ནུ་ཡཱ ས་བྦཾ ཁཱི་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཝ་ཙྪཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷེ་ནུ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟཾ ཐ་མྦྷཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ཨ་ཐ་སྶ སོ ཝ་ཙྪོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ ཐ་མྦྷཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ར་ས་པཱ་ན་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཐ་མྦྷེ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ་པི པུ་བྦེ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཏ་མེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཐ་མྦྷེ ནི་བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ཝ་ཙྪཾ ད་མཾ ན་རོ ཨི་དྷ;
བ་ནྡྷེ་ཡྻེ་ཝཾ ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ས་ཏི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་ལ༹ྷ’’ནྟི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༡༧; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༦༥; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༧༤; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༧) –
ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་བྷེ་དེ མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་ས་དྡ་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ན སུ་ཀ་རཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ས་དྡ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་སྶ. ཨ་གཱ་མ་ཀེ པ་ན ཨ་ར་ཉྙེ སུ་ཀ་རཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་དི་ས་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏ་ཐེ་ཝ ཐེ་རོ.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝཱ, སོ ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ག་ར་བྷཱུ་མིཾ པ་སྶི་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་པ་དི་ས་ཏི, སོ་ཏྠི་ནཱ ཙ ན་ག་རེ ནི་ཊྛི་ཏེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨུ་པ་དི་ས་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཡོ་གི་ནཱ ཀ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏྟེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ ‘‘དཱི་པི་ས་དི་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་དཱི་པི་རཱ་ཛཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ན་མ་ཧིཾ་ས་གོ་ཀ་ཎྞ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ མི་གེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི དཱི་པི་ཀོ ནཱ་མ, ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏེ མི་གེ;
ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ;
ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ན, ག་ཎྷཱ་ཏི ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི. (མི. པ. ༦.༡.༥);
ཏེ་ན་སྶ པ་ར་ཀྐ་མ་ཛ་ཝ་ཡོ་གྒ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོཏི ཨུ་པ་རི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཏོ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོཏི རུ་ཀྑ་ས་མཱི་པཾ ག་ཏོ. སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོཏི སུ་ཉྙཾ ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཀཱ་སཾ ག་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཉྩ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཏོ་པི ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན་ཝ་ཝི་དྷ་ཉྷི སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༠༨). ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་ཏུ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ དྷཱ་ཏུ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཾ ས་ནྟ་མི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨུ་པ་དི་ས་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧཱུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནཾ. ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མ་ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་སི་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི ན པ་ཎ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཎ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝུ་དྡྷིཾ ཕཱ་ཏིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.
པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཋ་པ་ཡི་ཏྭཱ. སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏི ས་ཏོ པ་སྶ་ས་ཏཱིཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ས་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏི ས་ཏོ པ་སྶ་ས་ཏི, ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཏེ པ་ཀཱ་རེ ད་སྶེ་ཏུཾ དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོཏི དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟོ. ཏ་ཐཱ ར་སྶཾ. ཡཱ པ་ན ནེ་སཾ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཏཱ, སཱ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་དཱ་ཙི ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་ཧི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་ས་ནྟི ཙ པ་སྶ་ས་ནྟི ཙ, ཀ་དཱ་ཙི སུ་ན་ཁ་ས་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ར་སྶཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ དཱི་གྷ་ར་སྶཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ དཱི་གྷཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཙ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཙ དཱི་གྷཱ, ར་སྶཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཙ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཙ ར་སྶཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ པ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མི, པ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ར་སྶཾ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ཙ –
‘‘དཱི་གྷོ ར་སྶོ ཙ ཨ་སྶཱ་སོ, པ་སྶཱ་སོ་པི ཙ ཏཱ་དི་སོ;
ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནཱ་སི་ཀ་གྒེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༡༩; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༦༥);
ན་ཝ་ནྣ་ཉྩ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ས་ཀ་ལ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡ་སྶཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ས་ཀ་ལ་སྶ པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡ་སྶཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་སྶ་ས་ཏི ཙེ་ཝ པ་སྶ་ས་ཏི ཙ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་ཝི་ས་ཊེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༡༩; པཱ་རཱ. ༢.༡༦༥) ཨ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ, པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱ་དི པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སོ ཨཱ་དི་མེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སོ མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷཾ. སོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ས་བྦཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, སོ ས་བྦ་མྤི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ལ་མ་ཏི. ཏཱ་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ གྷ་ཊ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ཡོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རོ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ. ཡོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི, ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ. ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ་ཡོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན སི་ཀྑ་ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་སྶ་སི་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཙ, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ནོ ཨཱ-ཀཱ་ར་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ…པེ… སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟོ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི.
ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཙ པ་སྶ་དྡྷི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ས་ད་ར་ཐཱ ཧོ་ནྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟེ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནཱ་སི་ཀཱ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, མུ་ཁེ་ན ཨ་སྶ་ས་ནྟོ་པི པ་སྶ་ས་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏེ ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ. ཏེ་སུ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་སུ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ སུ་ཁུ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་རི་ས་སྶ དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཱ ཝཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷཱ་རཾ ཝཱ སཱི་ས་ཏོ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ནཱ་སི་ཀཱ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, མུ་ཁེ་ན ཨ་སྶ་ས་ནྟོ་པི པ་སྶ་ས་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ནེ་ས ཏཾ པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཨ་ལླ་སཱ་ཊ་ཀཾ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ སུ་ཁུ་མཱ ཧོ་ནྟི ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ པ་སྶ་མྦྷེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི, པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ཏྠི. ཏེ་ན་སྶ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘སཱ་ར་དྡྷེ ཀཱ་ཡེ ཙི་ཏྟེ ཙ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི;
ཨ་སཱ་ར་དྡྷ་མྷི ཀཱ་ཡ་མྷི, སུ་ཁུ་མཾ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༢༠; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༦༥);
པ་རི་གྒ་ཧེ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ སུ་ཁུ་མོ. ཏ་སྨི་མྤི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ སུ་ཁུ་མོ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ སུ་ཁུ་མོ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ སུ་ཁུ་མོ. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏཾ.
མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ སུ་ཁུ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན མ་ཏེ་ན ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་མ་ཐེ ན་ཡོ.
ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ས་ཀ་ལ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི དུ་བྦ་ལ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཁུ་མོ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ན ཏཱི་ཎི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཱི་ལ་པ་རི་སོ་དྷ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲི་མེ པ་ཉྩ ས་ནྡྷ་ཡོ ཨུ་གྒ་ཧོ པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ. པ་རི་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་རི་པུ་ཙྪ་ནཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་ནཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ. ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ན ཀི་ལ་མ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྤི ན ཝི་ཧེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཐོ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ ཀཱ་ལཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དོ་ས་ཡུ་ཏྟེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ་ན བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་གྒ་ཧ་ཏོ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟེ་ན ཨི་དཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི –
‘‘ག་ཎ་ནཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ, ཕུ་ས་ནཱ ཋ་པ་ནཱ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ;
ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི, ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཊི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ག་ཎ་ནཱཏི ག་ཎ་ནཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ག་མ་ནཱ. ཕུ་ས་ནཱཏི ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ. ཋ་པ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ. ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱཏི མ་གྒོ. པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི ཕ་ལཾ. ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཊི་པ་སྶ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ག་ཎེ་ནྟེ་ན པ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧེ་ཊྛཱ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པ་རི ན ནེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནྟ་རཱ ཁ་ཎྜཾ ན ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧེ་ཊྛཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཧི ས་མྦཱ་དྷེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི ས་མྦཱ་དྷེ ཝ་ཛེ ས་ནྣི་རུ་དྡྷ་གོ་ག་ཎོ ཝི་ཡ. ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པ་རི ནེ་ནྟ་སྶ ག་ཎ་ན་ནི་སྶི་ཏོ་ཝ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ ཁ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ནྟ་སྶ ‘‘སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ ནུ ཁོ མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ནོ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀ་མྤ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ.
ག་ཎེ་ནྟེ་ན ཙ པ་ཋ་མཾ ད་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དྷ་ཉྙ་མཱ་པ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. དྷ་ཉྙ་མཱ་པ་ཀོ ཧི ནཱ་ལི༹ཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཀི་ར་ཏི, པུ་ན པཱུ་རེ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཀ་ཙ་ཝ་རཾ དི་སྭཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ དྭེ དྭེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ་སུ ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ‘‘ད་ས ད་སཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཙ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཙ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཏཾ ད་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ དྷ་ཉྙ་མཱ་པ་ཀ་ག་ཎ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ སཱི་གྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ གོ་པཱ་ལ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. ཚེ་ཀོ ཧི གོ་པཱ་ལ་ཀོ ས་ཀྑ་རཱ་ད་ཡོ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཛྫུ་ད་ཎྜ་ཧ་ཏྠོ པཱ་ཏོ་ཝ ཝ་ཛཾ ག་ནྟྭཱ གཱ་ཝོ པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ལི་གྷ་ཏྠ་མྦྷ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ དྭཱ་རཾ པ་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ གཱ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཀོ དྭེ’’ཏི ས་ཀྑ་རཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཁི་པི་ཏྭཱ ག་ཎེ་ཏི. ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ས་མྦཱ་དྷེ ཨོ་ཀཱ་སེ དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྠ་གོ་ག་ཎོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟོ ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན པུ་ཉྫ་པུ་ཉྫོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. སོ ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན ‘‘ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ད་སཱ’’ཏི ག་ཎེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ག་ཎ་ཡ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་ན ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ, ཨེ་ཀོ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཚ, ཨེ་ཀོ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཚ ས་ཏྟ…པེ… ཨ་ཊྛ ན་ཝ ད་སཱ’’ཏི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཎེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ག་ཎ་ནཱ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཎ་ན་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི ཨ་རི་ཏྟུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཎྜ་སོ་ཏེ ནཱ་ཝཱ་ཋ་པ་ན་མི་ཝ.
ཏ་སྶེ་ཝཾ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཎ་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཝཱ་ཏཾ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ས་ན་ཝཱ་ཏེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝེ་ས་ཡ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཝཱ་ཏ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཾ མེ་ད་པཱུ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ པ་ན ས་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཝཱ་ཏཾ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན ག་ཎེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཀཱི་ཝ་ཙི་རཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཎེ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཡཱ་ཝ ཝི་ནཱ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི. བ་ཧི ཝི་ས་ཊ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏི ས་ཎྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ ཧི ག་ཎ་ནཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ ནཱ་མ ག་ཎ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་མ་ནཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནུ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི ཏ་སྶཱ་ནུ་ག་མ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.
ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟེ་ན ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཕུ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ག་ཎ་ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡ ཧི ཕུ་ས་ནཱ་ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི, ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ན ག་ཎེ་ནྟོ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཎ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ, ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ཙ ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཋ་པ་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་པ་ངྒུ་ལ༹་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ་ཧི ཨི་དྷེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མཱ་ཡ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ངྒུ་ལོ༹་པ་མཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ངྒུ་ལོ༹ དོ་ལཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ དོ་ལཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ དོ་ལཱ་ཐ་མྦྷ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ ཀ་མེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཙ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཙ དོ་ལཱ་ཕ་ལ་ཀ་སྶ ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ པ་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨུ་བྷོ་ཀོ་ཊི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠ་མྦྷ་མཱུ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་དོ་ལཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་མི་ཏྟེ ས་ཏི་ཡཱ ནི་སཱི་ད་ནྟོ ཀ་མེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༢༥) ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, ན ཙ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ངྒུ་ལོ༹་པ་མཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ པུ་རི་སེ ‘‘ཀོ ཏྭཾ, ཀུ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀུ་ཧིཾ ཝཱ ག་ཙྪ་སི, ཀིཾ ཝཱ ཏེ ཧ་ཏྠེ’’ཏི ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶ ཏེ བྷཱ་རཱ, དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛ་ཝཱ་ཏཱ ཙ བ་ཧི་ནི་ཀྑ་ནྟ་ཝཱ་ཏཱ ཙ ན བྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ བྷཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཡཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ.
ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མཱ པ་ན ‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༥༩) ན་ཡེ་ན ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཋ་པ་ནཱ ཙ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྶ་ཙི པ་ན ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡ་ཐཱ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་སྶ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཨོ་ན་མ་ཏི ཝི་ཀཱུ་ཛ་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝ་ལིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ན ནི་སཱི་ད་ཏོ ནེ་ཝ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཨོ་ན་མ་ཏི ན ཝི་ཀཱུ་ཛ་ཏི, ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝ་ལིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་པཱུ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ལ་ཧུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ད་ར་ཐེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི ལ་ཧུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ནི་རུ་དྡྷེ སུ་ཁུ་མ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨི་མྤི ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཏྟ་ཀཾ་ས་ཐཱ་ལོ་པ་མཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ན་ཊྛཾ དཱ་ནི མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏོ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཝ་ན་ཝ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ – ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨི་མེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ནཱ་མ ཀ་ཏྠ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཏྠ ན་ཏྠི. ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཀ་སྶ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ནྟོ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་གྒཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ན’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ ‘‘ན་ནུ, ཏྭཾ པ་ཎྜི་ཏ, ནེ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ, ན ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་གྒོ, ན ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏོ, ན མ་ཏོ, ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣོ, ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ས་མ་ངྒཱི, ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, མ་ནྡ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ པ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཕུ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཧི དཱི་གྷ་ནཱ་སི་ཀ་སྶ ནཱ་སཱ་པུ་ཊཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ར་སྶ་ནཱ་སི་ཀ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛཾ. ཏ་སྨཱ་ནེ་ན ཨི་མཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༤༩; སཾ. ནི. ༥.༩༩༢). ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏ་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་རུ་ཀཾ ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཾ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏཾ, ན ཙེ་ཝ ཨི་ཏྟ་རཾ, ན ཙ ཨི་ཏྟ་ར་ས་ཏྟ་ས་མཱ་སེ་ཝི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ མ་ན་སི ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་ནྟ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི སུ་ཁུ་མ་ཉྩ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ས་ཏི ཙ པ་ཉྙཱ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ཏུ་ནྣ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ སཱུ་ཙི་པི སུ་ཁུ་མཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, སཱུ་ཙི་པཱ་ས་ཝེ་དྷ་ན་མྤི ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ མ་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀ་ས་དི་ས་སྶ ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ལེ སཱུ་ཙི་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ས་ཏི་པི སཱུ་ཙི་པཱ་ས་ཝེ་དྷ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ཧི ཙ པ་ན ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཏེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཀ་ཏི་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་སྶ་ཀོ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་སི་ཏྭཱ བ་ལཱི་བ་དྡེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ གོ་ཙ་ར་མུ་ཁེ ཀ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཝི་སྶ་མེ་ཡྻ, ཨ་ཐ་སྶ ཏེ བ་ལཱི་བ་དྡཱ ཝེ་གེ་ན ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻུཾ. ཡོ ཧོ་ཏི ཚེ་ཀོ ཀ་སྶ་ཀོ, སོ པུ་ན ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ར་སྨི་ཉྩ པ་ཏོ་ད་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ནི་པཱ་ཏ་ན་ཏི་ཏྠཾ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཝཱ. ཨ་ཐ ཏེ གོ་ཎེ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་པཱ་ཏ་ན་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ དི་སྭཱ ར་སྨི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཏོ་དེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཏེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཀ་ཏི་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ. ས་ཏི་ར་སྨིཾ པ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཏོ་ད་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཏེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནི་པཱ་ཏ་ན་ཏི་ཏྠེ ཝི་ཡ གོ་ཎཱ. ཏ་ཏོ ཏེ་ན ས་ཏི་ར་སྨི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པ་ཏོ་དེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶེ་ཝ་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ན ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཀ་སྶ་ཙི སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཀ་པྤཱ་ས་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཝཱ་ཏ་དྷཱ་རཱ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཧུ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨི་ད་ཉྷི ཀ་སྶ་ཙི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ མ་ཎི་གུ་ལི༹་ཀཱ ཝི་ཡ མུ་ཏྟཱ་གུ་ལི༹་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ, ཀ་སྶ་ཙི ཁ་ར་ས་མྥ་སྶཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་པྤཱ་ས་ཊྛི ཝི་ཡ དཱ་རུ་སཱ་ར་སཱུ་ཙི ཝི་ཡ ཙ, ཀ་སྶ་ཙི དཱི་གྷ་པཱ་མ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ དྷཱུ་མ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཙ, ཀ་སྶ་ཙི ཝི་ཏྠ་ཏཾ མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་པ་ཊ་ལཾ ཝི་ཡ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ར་ཐ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀཱི་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧ་ཏཱི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ ན་དཱི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ན་རཱ་ཛི ཝི་ཡ’’. ཨ་ཉྙོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀོ སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡོ སཱ་ཁཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏོ རུ་ཀྑོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཏཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ སུ་ཏྟཾ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ས་ཉྙ་ཛ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ནི་དཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པ་བྷ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ པ་ན ནི་མི་ཏྟེ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ནི་མི་ཏྟ་མི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ནི་མི་ཏྟེ ཋ་པ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡཾ;
དྷཱི་རོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ, ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་བ་ནྡྷ་ཏཱི’’ཏི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༦༥; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༣༢);
ཏ་སྶེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཀི་ལེ་སཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ཝ, ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ནེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཏོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ག་བྦྷོ ཝི་ཡ ཀ་སྶ་ཀེ་ན སཱ་ལི་ཡ་ཝ་ག་བྦྷོ ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི སེ་ཝ་ནྟེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ག་མ་ཡི་ཏྭཱ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྶེ་ཝཾ གྷ་ཊེ་ནྟ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ པ་ནེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཏ་དེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝ་སི་པྤ་ཏྟཾ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་མྨཱ་ར་ག་གྒ་རི་ཡཱ དྷ་མ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷ་སྟ་ཉྩ པུ་རི་ས་སྶ ཙ ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝཱ་ཏོ ས་ཉྩ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཙ ཀཱ་ཡ་ཉྩ རཱུ་པ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙ དྷ་མྨེ ཨ་རཱུ་པ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ ཏཾ དི་སྭཱ ཏཱི་སུ་པི ཨ་དྡྷཱ་སུ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་ར་ཏི, ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑོ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོ ད་ས ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་བྷེ་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཏྟོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་སྶ ག་ཎ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཡ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཙ.
ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ.
ཀ་ཐཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ པཱི་ཏིཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཾ – ཏི་ཎྞཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ. པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ པཱི་ཏིཔ་དེ པཱི་ཏི་སཱི་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, སུ་ཁཔ་དེ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ. དྭཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་དེ་སུ ‘‘ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ, ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༤; མ. ནི. ༡.༤༦༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟཾ མོ་དེ་ནྟོ པ་མོ་དེ་ནྟོ ཧཱ་སེ་ནྟོ པ་ཧཱ་སེ་ནྟོ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་པྤ་མོ་དོ ཧོ་ཏི ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ.
ཀ་ཐཾ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་མོ་དེ་ཏི པ་མོ་དེ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ པཱི་ཏིཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ པཱི་ཏིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་མོ་དེ་ཏི པ་མོ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ‘‘ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ས་མཾ ཨཱ་ད་ཧ་ནྟོ ས་མཾ ཋ་པེ་ནྟོ, ཏཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཁ་ཎི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཁ་ཎི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ས་མཾ ཨཱ་ད་ཧ་ནྟོ ས་མཾ ཋ་པེ་ནྟོ ‘‘ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི, ཏ་ཏི་ཡེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ, ཏཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི. སོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཏོ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ན་ནྡི་ཏོ, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ རཱ་ག་ཏོ, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དཱ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ ཨ་སྶ་ས་ཏི ཙེ་ཝ པ་སྶ་ས་ཏི ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩནྟི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ, ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཁ་ཎ་བྷ་ངྒེ་ན བྷེ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ པ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན དྭེ ཝི་རཱ་གཱ ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གོ ཙ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་རཱ་གོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གོཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎ་བྷ་ངྒོ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་རཱ་གོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ མ་གྒོ ཙ. ཏཱ་ཡ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ པ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ ‘‘ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱིཔ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི དྭེ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙ. པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཁ་ནྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ས་ངྑ་ཏ་དོ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཁ་ནྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ན པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཨ་ནུ པ་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ཡ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ པ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན, ‘‘ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ནི་རོ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན, ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན མ་གྒོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, སོ ཨ་བྷི་ནྣོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, པུ་རི་མཱ་ནི པ་ན ཏཱི་ཎི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི.
ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༦༤. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷཱ་ཏི ཨི་མི་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཏ་ཉྷི བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛ་ཏྟཱ དི་ཊྛཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཁ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྟི, རུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན རུ་ཙི, ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན དྷ་མྨོ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན་པི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, པ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་མི་སྶཱ བུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཨི་མི་སྶཱ བུ་དྡྷ་ཁ་ནྟི་ཡཱ, ཨི་མི་སྶཱ བུ་དྡྷ་རུ་ཙི་ཡཱ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ཨཱ་དཱ་ཡེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ཝི་ན་ཡེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་པཱ་ཝ་ཙ་ནེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏྟཱ ཙ དི་ཊྛི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྟི. རུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན རུ་ཙི. ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་པཱ་ཡེ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ. སོ་ཝ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨོ ཙ སོ ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ས ཝི་ན་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནོ ས་རཱ་གཱ་ཡ…པེ… ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་སི ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ཨེ་སོ ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༨.༥༣; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༦). དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ན ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ད་ཎྜེ་ནེ་ཀེ ད་མ་ཡ་ནྟི, ཨ་ངྐུ་སེ་ཧི ཀ་སཱ་ཧི ཙ;
ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན, ནཱ་གོ ད་ནྟོ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’ཏི. (མ. ནི. ༢.༣༥༢; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༢);
ཏ་ཐཱ ‘‘དྷ་མྨེ་ན ན་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཀཱ ཨུ་སཱུ་ཡཱ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༣). དྷ་མྨཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ན་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་ཏྠཾ ཧེ་ས ཝི་ན་ཡོ, ན བྷ་ཝ་བྷོ་གཱ་མི་ས་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠ’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༣༥; ཨ. ནི. ༤.༢༥) ཝི་ཏྠཱ་རོ. པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རོ་པི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༥༩). ཝི་སུ་དྡྷཾ ཝཱ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ, དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ན་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. སཾ་སཱ་ར་དྷ་མྨ་ཏོ ཧི སོ་ཀཱ་དི་དྷ་མྨ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ས ཝི་སུ་དྡྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ན་ཡ་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ན ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱ་ན་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨེ་ས ཝི་ན་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཝཱ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ས དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ན་ཡོ, ན ས་ཏྟེ་སུ ན ཛཱི་ཝེ་སུ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. སཱ་ཏྠ་ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི པ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟི ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ས་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ སཱ་ས་ན་ནྟི་པི ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ. ‘‘ཡོ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༦) ཧི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ་ཝ ས་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨི’’ནྟི ཙ ཨ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ‘‘ཨི་དྷཱ’’ཏི་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠོ.
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀོ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཙ སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཙ སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀོ. ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ. ཨ་ཀུ་པྤོ ཙ་ལ་ཡི་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་དྷ་མྨོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ. སོ་པི ཧི ཨི་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.
ཨ་ར་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཨཱ་ག་ཏཾ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༥༧༣) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ཨ་ར་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོཏི ཙེ་ཏྠ གཱ་མ་སྶ ཝཱ ན་ག་ར་སྶ ཝཱ ཨུ་མྨཱ་རོ.
རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ནི་དྡེ་སེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཡ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ. ཨཱ་ས་ནྟི ནི་སཱི་ད་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ནཾ. པ་ཉྙ་ཏྟནྟི ཋ་པི་ཏཾ. མ་ཉྩོ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ས་ན་སྶ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. མ་ཉྩོ་པི ཧི ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ཝུ་ཏྟོ. སོ པ་ན མ་སཱ་ར་ཀ་བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀ་ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. པཱི་ཋཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ. བྷི་སཱིཏི ཨུ་ཎྞཱ་བྷི་སི་ཙོ་ལ༹་བྷི་སི་ཝཱ་ཀ་བྷི་སི་ཏི་ཎ་བྷི་སི་པ་ཎྞ་བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཏ་ཊྚི་ཀཱཏི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཙི་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོཏི ནི་ས་ཛྫཱ་ར་ཧོ ཡོ ཀོ་ཙི ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ. ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རཱད་ཡོ ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི གུ་མྦེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ. ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་བྦ་པ་དེ་ཧི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡ་ཏཱ ཛ་ན་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཀེ་ན་ཙི ས་མཱུ་ཧེ་ན. ཏཾ ས་མཱུ་ཧཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཝཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞནྟི ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཾ ཨ་ས་མྦཱ་དྷཾ. ཡ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ས་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏ་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཾ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ན་དཱི་ག་ཧ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཀོ་ཙི ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྟི་ཀེ་པི ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞཾ ནཱ་མ.
ཝི་ཧཱ་རོཏི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཱ་དི་མུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཝཱ་སོ. ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོཏི སུ་པ་ཎྞ་ཝ་ངྐ་གེ་ཧཾ. པཱ་སཱ་དོཏི དྭེ ཀ་ཎྞི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཧ་མྨི་ཡནྟི ཨུ་པ་རི་ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པཱ་སཱ་དོ་ཡེ་ཝ. གུ་ཧཱཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་གུ་ཧཱ སི་ལཱ་གུ་ཧཱ དཱ་རུ་གུ་ཧཱ པཾ་སུ་གུ་ཧཱ་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཧཱ་རོཏི ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཧཱ་ར་པ་ཐཾ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. གུ་ཧཱཏི བྷཱུ་མི་གུ་ཧཱ, ཡ་ཏྠ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ དཱི་པཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ ཝཱ བྷཱུ་མི་གུ་ཧཱ ཝཱ་ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནི་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ས་ཛྫཱ་ར་མྦྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནི་སི་ནྣོཏི ནི་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཨུ་ཛུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ ཨེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨུ་ཛུ་ཀོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ སུ་པ་ཎི་ཧི་ཏོཏི ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཛུ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ན ས་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོཏི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཊྛོ. ཀིཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ? ནི་ཡྻཱ་ནཾ. ཀིཾ ནི་ཡྻཱ་ནཾ? ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ནི་ཡྻཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོཏི མུ་ཁ་ས་དྡ་སྶ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ. ས་བྦེ་ཧི པ་ནེ་ཏེ་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ་ཏི ས་ཏི་ཡཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ, ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ་ཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་ནི་ཀྑ་མ་ན་དྭཱ་ར་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༦༥. བཱ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ‘‘དཱི་གྷ’’ནྟི་ཝུ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏནྟི ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པནྟི ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་ནཾ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཛཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཝི་ནྡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ མེ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཝཱ. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱཏི ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ. ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎེ་ན. ས་ཏོ ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་ཏི ས་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༤༦༧). ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༡༦༦. ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེཏི དཱི་གྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ལེ. དཱི་གྷོ ཧི མ་གྒོ ཨ་དྡྷཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཀཱ་ལོ དཱི་གྷ་ཏྟཱ ཨ་དྡྷཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་དྡྷཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘པ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨ་སྶཱ་ས་ཉྩ པ་སྶཱ་ས་ཉྩ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝ་ཏྭཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་སྶ་ས་ཏི་པི པ་སྶ་ས་ཏི་པཱི’’ཏི པུ་ན ས་མཱ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཝུ་དྡྷི་ཡཱ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཚ་ནྡོ ཛཱ་ཡ་ཏི. སུ་ཁུ་མ་ཏ་རནྟི པ་སྶ་མྦྷ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ པ་ཀ་ཏི་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཎྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པུ་རེ ཚ་ནྡུ་པྤཱ་དཱ ‘‘ཨ་སྶ་ས་ཏི་པི པ་སྶ་ས་ཏི་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཚ་ནྡུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པུ་རེ པཱ་མོ་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཏ་ཡོ, པཱ་མོ་ཛྫུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཏ་ཡོ་ཏི ན་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ཀཱ་ཡོཏི ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཱ་པི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན ཀཱ་ཡོ. པ་ཀ་ཏི་ཨ་སྶཱ་ས་པ་ཀ་ཏི་པ་སྶཱ་སེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནི་མི་ཏྟ་མྤི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏཱིཏི ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎནྟི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི སོ ཀཱ་ཡོ ཨུ་པེ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ནོ ས་ཏཱིཏི སོ ཀཱ་ཡོ ས་ཏི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ. ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ པ་སྶ་ཏི.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨི་མ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་པ་ད་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི བ་ཧུ་ཝི་དྷེ ཀཱ་ཡེ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ན ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་སུ་བྷ་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་ཡེ ན ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་ཏྟ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་སུ་བྷ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨི་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ པུ་རི་སོ་ཏི ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ན་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཏ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ཡ་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་རི ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
༡༦༧. ཏཾ ཀཱ་ཡནྟི ཨ་ནི་དྡི་ཊྛེ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ས་དྡེ་ན ཏ་སྶཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ. ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ. དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ ཧི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་པུ་ལླ་ཏཱ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་དི་ཏཱ ཝི་ནཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི, བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ སེ་སཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧ་ཏྟཱ. ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཏཱ་ཝ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ པཱ་ཀ་ཊཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན སུ་ཁུ་མཱ དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧཱ, ན སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊཱ. སཱ་པི ཙ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ ན ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་གྒཱ་ཧི་ནཱི. སཱ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཏི ཝི་ཡ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ. སཱ་པི ཙ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཉཱ་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་ཏོ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧོ. ཉཱ་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢). སོ་པི ཙ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧེ་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ སེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་མེ་སཾ པ་ན པ་དཱ་ནཾ ནི་དྡེ་སེ ཀ་ཐཾ ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཝེ་ད་ནུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝི་དི་ཏ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་དི་ཏ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཕ་སྶ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཉྙཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཀ་སྨཱ ཨི་ཏི ཙེ? ས་ཉྙཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ. ‘‘ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ས་ངྐ་པྤ་ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༩) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝཱ་རེ སོ སོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཙ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ནཱ་ག་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན ས་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་མ་ནུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཝ. ཝི་ཏ་ཀྐཾ པ་ན ཝི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧཱ་ཡཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐེ པ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ དེ་ནྟེ ས་ཀྐོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ ཧི ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་སུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་མཱ་ནོ་པི ན ཙ་ཀྑུ་ཏ་ལེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦེ་ཧི པ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན ཨཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ར་སེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་དཱ་ཡཱ་དཱ་ཡ དི་ནྣ་མེ་ཝ ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༨).
ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཡ་ཏྟ་ཀོ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བྷེ་དོ, ཏ་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ན’’ནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༡༦༨. པུ་ན དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ལ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཋ་པེ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ས་མོ་ད་ཧ་ན་བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧ་ཏི ནཱ་མ. གོ་ཙ་རནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ས་མ་ཏྠནྟི ས་མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ, ས་མ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མ་ཏྠོ. ཏཾ ས་མ་ཏྠཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་གྒཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ གོ་ཙ་རཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཀཱ་ཡེ’’ཏི་པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་ངྑ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མེ་ན མ་གྒེ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ. ཡཾ ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པུ་གྒ་ལོ པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱཏི པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ, མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོཏི ས་མཱ་དྷི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཉྷི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཝོ་དཱ་ནནྟི ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཝོ་དཱ་ཡ་ཏི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝོ་དཱ་ནཾ. ལཱི་ན་པ་ཀྑི་ཀོ ས་མཱ་དྷི ཨ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ས་མཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ས་མཾ. ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ས་ཏི པ་ན ས་བྦ་ཏྠི་ཀ་ཏྟཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཏི ས་མཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མ་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ས་མཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝོ. ནི་ཀླེ་ས་ཊྛོཏི མ་གྒ་སྶ ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ས་བྷཱ་ཝོ. ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཊྛོ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཝོ་དཱ་ན་ཊྛོཏི ཕ་ལ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝོ. པ་ར་མ་ཊྛོཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨུ་ཏྟ་མ་ས་བྷཱ་ཝོ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་མྨཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཙ ཝོ་དཱ་ན་ཊྛ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛ་ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཊྛ་པ་ར་མ་ཊྛཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཝུ་ཏྟ་མྷི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ, ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀེ་ཙི;
ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ས་བྦེ, སོ ཧཱ་རོ ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མཱ’’ཏི. (ནེ་ཏྟི. ༤.༥ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར);
ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛོ ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཊྛོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ས་མ་ཏྠོ, ཝོ་དཱ་ན་ཊྛོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཝོ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མ་ཏྠོ, ཕ་ལ་ཝོ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་གྒ་ཝོ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མ་ཏྠོ, པ་ར་མ་ཊྛོ པ་ན ས་མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ ས་བྦ་སྶ ས་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝཱ ས་མ་ཏྠོ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་མ་ཉྩ ས་མ་ཏྠ་ཉྩ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཏྠ་ཉྩ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་དྷ་མྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི, མ་གྒོ ཙ ཏི་སྶོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ, ཝི་མོ་ཀྑོ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཙ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ་ཉྩ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ, ཝི་མུ་ཏྟི ཙ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ, སེ་སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་པཱི་ཏི. དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཾ པ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ པ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ནི་ཡྻཱ་ནེ ད་སྶི་ཏེ་པི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟོ་ག་དྷ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶཱ་པི བྷཱ་ག་སྶ ནི་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ནི་ཡྻཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ན ཧི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝི་ནཱ ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
དཱི་གྷཾ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༦༩. ར་སྶ་ནི་དྡེ་སེ ཨི་ཏྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེཏི པ་རི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ལེ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༧༠. ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནི་དྡེ་སེ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སཾ་ཝེ་དི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཡཾ ཝེ་དེ་ཏི, ཏཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཉྙཱ, ཏ་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏ་ཏོ ‘‘ཕུ་ཊྛོ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༩༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཕ་སྶོ, ཏ་ཏོ ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཾ་ནི་སྶ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི. ནཱ་མ་ཉྩཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནཱ་མ་ཉྩ. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ ཙཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ནཱ་མེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་པ་ནཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ རཱ་སི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡེ ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱཏི ‘‘ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༤; མ. ནི. ༡.༤༦༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་པི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་དྷ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱཏི མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ མ་ཧཱ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. ཏེ པ་ན – པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་པོ ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ. ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན – ཙ་ཀྑུ སོ་ཏཾ གྷཱ་ནཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ ཀཱ་ཡོ རཱུ་པཾ ས་དྡོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཨོ་ཛཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་ཏཱ མུ་དུ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏི ཛ་ར་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ. ཨ་སྶཱ་སོ ཙ པ་སྶཱ་སོ ཙཱཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ་ཡེ་ཝ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་མྤི ཏ་དེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ. རཱུ་པ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ནྟི ཙ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༢༠༤; དཱི. ནི. ༣.༣༣༨) ཝི་ཡ. ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱཏི ས་ཏི་ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཡེ ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱཏི ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༡; མ. ནི. ༡.༤༦༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་དྷ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏེ ཀཱ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཡོ་གི་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་པི ས་ནྡྷཱ་ཡ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ པ་ཛཱ་ན་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནི. ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཀཱ་ཡེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི’’ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་སུ སཾ་ཝ་རོ་ཡེ་ཝ སཾ་ཝ་ར་ཊྛེ་ན སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི. པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི. ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཝི་ར་ཏི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི པཱ་པཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༧༡. པ་སྶ་མྦྷ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝཱ. ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱཏི ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཀཱ་ཡཾ ནི་སྶི་ཏཱ, ཀཱ་ཡེ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ. པ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོཏི ནི་བྦཱ་པེ་ནྟོ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟོ. པ་སྶ་མྦྷ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ སི་དྡྷཾ. ནི་རོ་དྷེ་ནྟོཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ. ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟོཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཡེ་ན ས་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ན་ཡ་ནྟོ. སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧཱིཏི ཡཱ་དི་སེ་ཧི. ཨཱ་ན་མ་ནཱཏི པ་ཙྪ་ཏོ ན་མ་ནཱ. ཝི་ན་མ་ནཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶ་ཏོ ན་མ་ནཱ. ས་ནྣ་མ་ནཱཏི ས་བྦ་ཏོ་པི ན་མ་ནྟ་སྶ སུ་ཊྛུ ན་མ་ནཱ. པ་ཎ་མ་ནཱཏི པུ་ར་ཏོ ན་མ་ནཱ. ཨི་ཉྫ་ནཱཏི ཀ་མྤ་ནཱ. ཕ་ནྡ་ནཱཏི ཨཱི་ས་ཀཾ ཙ་ལ་ནཱ. པ་ཀ་མྤ་ནཱཏི བྷུ་སཾ ཀ་མྤ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ན་མ་ནཱ…པེ… པ་ཀ་མྤ་ནཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་མྦྷ་ཡ་ནྟི ཙ, ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ན་མ་ནཱ…པེ… པ་ཀ་མྤ་ནཱ, ཏ་ཉྩ པ་སྶ་མྦྷ་ཡ་ནྟི ཙ ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཧི པ་སྶ་མྦྷི་ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ན་མ་ནཱ་ད་ཡོ ཙ པ་སྶ་མྦྷི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ ན ཨཱ་ན་མ་ནཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ས་ནྟཾ སུ་ཁུ་མ་མྤི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་མྦྷ་ཡ་ནྟི ཙ, ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ན ཨཱ་ན་མ་ནཱ་དི་ཀཱ, ཏ་ཉྩ ས་ནྟཾ སུ་ཁུ་མཾ པ་སྶ་མྦྷ་ཡ་ནྟི ཙ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ནྟཾ སུ་ཁུ་མནྟི ཙ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨི་ཏི ཀི་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠེ, ཀི་ར ཡ་དི་ཨ་ཏྠེ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ སུ་ཁུ་མ་ཀེ་པི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙོ་ད་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་རཱཏི ཙོ་ད་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ན་ཏྠེ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏྠེ པ་རོ་ཀྑ་ཏྠེ ཙ ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཁུ་མཱ་ན་མྤི པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ན ས་དྡ་ཧཱ་མི ན ས་ཧཱ་མི ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ མེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ པ་སྶ་མྦྷ་ནེ ས་ནྟེ. ཝཱ་ཏཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ. ཨུ་པ་ལ་དྡྷཱིཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ན་ཉྩ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སུ་ཁུ་མ་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ན་ཏོ ཏེ་ས་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏི. ན ཙ ནཾ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཙ ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༧༣) ཝི་ཡ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི་པི ཏ་ཏོ ན ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི་པཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙོ་ད་ནཱ་པ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ ཨི་ཏི ཀི་རཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ཀི་ར་ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་མྦྷ་ནེ ས་ནྟེ ཨེ་ཝ.
ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨུ་པ་མཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ཏཾ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཾ་སེཏི ཀཾ་ས་མ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནེ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཏེ་སཾ ས་དྡཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ. ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཙ སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ས་དྡ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཾ. སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. སུ་ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, སུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ. སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ ཙི་ཏྟེ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ. སུ་ཁུ་མ་ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པཱིཏི ཏ་དཱ སུ་ཁུ་མཱ་ན་མྤི ས་དྡཱ་ནཾ ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་པཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་སྶ་མྦྷ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝཱ ‘‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ པ་སྶ་མྦྷ་མཱ་ནེ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་མྦྷེ་མཱི་ཏི ཡོ་གི་ནོ ཨཱ་བྷོ་གེ ས་ཏི ཏེ་ནཱ་ད་རེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་མྤི སུ་ཁུ་མཾ སུ་ཨཱ་ན་ཡཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཊྛ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ‘‘དཱི་གྷཾ ར་སྶཾ ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ, པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ་ཏི ཨ་ཊྛ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཨ་ཊྛ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོཏི ‘‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༠) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ, པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ་ཏི ཨ་ཊྛ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ. ཨ་ཊྛ ཙུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ནྟེ (མ. ནི. ༣.༡༤༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༧༢. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནི་དྡེ་སེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པཱི་ཏི པཱ་མོ་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ པཱི་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་པ་དཾ. པཱ་མོ་ཛྫནྟི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ, པ་མུ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ པཱི་ཏི པཱ་མོ་ཛྫནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཱ ‘‘པཱི་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘པཱ་མོ་ཛྫ’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི, སཱ པཱི་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པཱི་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་པ་དཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཨཱ་མོ་ད་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨཱ་མོ་ད་ནཱ. པ་མོ་ད་ནཱ་ཀཱ་རོ པ་མོ་ད་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཝཱ ཏེ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་སཱི་ཏོ་ད་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཀ་ར་ཎཾ མོ་ད་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཀ་ར་ཎེ་ན མོ་ད་ནཱ, ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ན པ་དཾ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་མོ་ད་ནཱ པ་མོ་ད་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཧཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་སོ, པ་ཧཱ་སེ་ཏཱི་ཏི པ་ཧཱ་སོ, ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཏྟཱིཏི ཝི་ཏྟཾ, དྷ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ཏྟི་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཏྟི. ཡ་ཐཱ ཧི དྷ་ནི་ནོ དྷ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏི་མ་ཏོ་པི པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་ཙྩ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏུ་ཊྛི་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ་ཡ ཧི པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པཱི་ཏི་མཱ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་ད་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་ད་གྒ་སྶ བྷཱ་གོ ཨོ་ད་གྱཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ན་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ. ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷ་སྶ ཧི མ་ནོ དུ་ཀྑ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ན ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ར་དྡྷ་སྶ སུ་ཁ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ན་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ, ས་ཀ་མ་ན་ཏཱ ས་ཀ་མ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ན་ཏཱ, ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ནེ་སོ བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ དྷ་མྨོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༧༣. སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནི་དྡེ་སེ དྭེ སུ་ཁཱ་ནཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྷི སུ་ཁཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མི, ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སུ་ཁཾ ས་མ་ཐ་སྶ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ བྷཱུ་མི. ཀཱ་ཡི་ཀནྟི པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཀཱ་ཡེ ནི་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཀཱ་ཡི་ཀཾ. ཙེ་ཏ་སི་ཀནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་སི ནི་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡི་ཀ་པ་དེ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སུ་ཁཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, སུ་ཁ་པ་དེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་པ་དེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀཾ སུ་ཁཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, སུ་ཁ་པ་དེ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. སཱ་ཏནྟི མ་དྷུ་རཾ སུ་མ་དྷུ་རཾ. སུ་ཁནྟི སུ་ཁ་མེ་ཝ, ན དུ་ཀྑཾ. ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཛནྟི ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶེ ཛཱ་ཏཾ. སཱ་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏནྟི སཱ་ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ན ཨ་སཱ་ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ. སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ན དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ. པ་ར་ཏོ ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ, ན ཨ་སཱ་ཏཱ. སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, ན དུ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་ནི་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏེ སུ་ཁཱཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ, ཏཱ་ནི སུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༧༦. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་སེ ཙི་ཏྟནྟི མཱུ་ལ་པ་དཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨ་ཏྠ་པ་དཾ. ཡཾ ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི པཱི་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མི་ན་མཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ. མཱ་ན་སནྟི མ་ནོ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ པཱ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མཱ་ན་སོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༥༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣) ཧི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་དྷ་མྨོ མཱ་ན་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, སཱ་ཝ་ཀོ སཱ་ས་ནེ ར་ཏོ;
ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ སེ་ཀྑོ, ཀཱ་ལཾ ཀ་ཡི་རཱ ཛ་ནེ སུ་ཏཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༥༩) –
ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ མཱ་ན་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན མ་ནོ་ཝ མཱ་ན་སཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏཾ པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ.
ཧ་ད་ཡནྟི ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ཏེ ཁི་པི་སྶཱ་མི, ཧ་ད་ཡཾ ཝཱ ཏེ ཕཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༢༣༧; སུ. ནི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ) ཨེ་ཏྠ ཨུ་རོ ཧ་ད་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཧ་ད་ཡཱ ཧ་ད་ཡཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༣) ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཝ་ཀྐཾ ཧ་ད་ཡ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༧; མ. ནི. ༡.༡༡༠) ཨེ་ཏྠ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཨི་དྷ པ་ན ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཊྛེ་ན ‘‘ཧ་ད་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཊྛེ་ན པ་ཎྜ་རཾ. བྷ་ཝ་ངྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པ་བྷ་སྶ་ར་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༤༩). ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་མྤི ག་ངྒཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ན་དཱི ག་ངྒཱ ཝི་ཡ, གོ་དྷཱ་ཝ་རི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི ཝི་ཡ ཙ ‘‘པ་ཎྜ་ར’’ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཀི་ལེ་སོ ན ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཡོ་གེ པ་ན ས་ཏི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ‘‘པ་ཎྜ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
མ་ནོ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨི་དྷ པ་ན མ་ནོ་ག་ཧ་ཎཾ མ་ན་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནེ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི – ‘‘ན་ཡི་དཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏྟཱ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ནོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི.
ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཊྛོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. མ་ན་ཏེ ཨི་ཏི མ་ནོ, ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ནཱ་ཧུ – ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་མཱ་ནོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཏུ་ལཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ, ཏ་དེ་ཝ མ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནོ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ.
ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཁ་ནྡྷོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ. རུ་ལ༹ྷི་ཏོ ཁ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ. རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨེ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ རུ་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རུ་ལ༹ྷི་ཏོ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན རཱ་ས་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཊྛོ ན ཧོ་ཏི, ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཊྛོ་པི ཁ་ནྡྷ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཊྛེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཛྫཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཏེ་སཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི པ་དེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ མི་ན་ན་ཊྛེ་ན མ་ནོ, ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན, ནི་སྶ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཝཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཏཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༧༧. ཨ་བྷི་པྤ་མོ་དོཏི ཨ་དྷི་ཀཱ ཏུ་ཊྛི.
༡༧༨. ས་མཱ་དྷི་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཋི་ཏི. པ་ར་ཏོ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨ་པི་ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྷི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ས་ཎྛི་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏི. ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑ་སྨིཾ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟི ས་དྡྷཱ ས་ཏི ས་མཱ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷཱ ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ས་ཏི ‘‘ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཏཱ’’ཏི, ས་མཱ་དྷི ‘‘ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱི’’ཏི, པ་ཉྙཱ ‘‘པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ པ་ན ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟི ཏ་ཎྷཱ དི་ཊྛི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏེ ‘‘ཨོ་གྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝི་སཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཝི་སཱ་ཧཱ་རོ, ཨ་ཝི་སཱ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཏ་ཐཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སཱ་ཧ་ཊཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་སཱ་ཧ་ཊ་སྶ མཱ་ན་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཝི་སཱ་ཧ་ཊ་མཱ་ན་ས་ཏཱ.
ས་མ་ཐོཏི ཏི་ཝི་དྷོ ས་མ་ཐོ ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐོ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ཙི་ཏྟ་ཙ་ལ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྥ་ནྡ་ནཾ ས་མྨ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐོ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་མྨ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་མྨ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ས་མཱ་དྷི་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་མཱ་དྷི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ས་མཱ་དྷི ཀུ་ས་ལ་ས་མཱ་དྷི.
༡༧༩. རཱ་ག་ཏོ ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཝི་མོ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཐི་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ མི་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙེ་སུ པཱ་ཋེ་སུ ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་མོ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཏོ ཝི་མོ་ཙ་ནཾ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་ཏོ ཙ ཝི་མོ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀ་ཐཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པེ་ཡྻཱ་ལེ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༨༠. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨ་ནི་དྡི་ཊྛེ ན་པུཾ་ས་ཀ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་སུ་ཀ་ནྟི ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཀིཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ཙྪཱ ཀ་ཏཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡཱ ཝི་ཀཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི པེ་ཡྻཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨཱཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ.
ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ནི་དྡེ་སེ རཱུ་པེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱཏི བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛཱ་དཱི་ཧི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ. རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གེཏི ནི་བྦཱ་ནེ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ རཱུ་པཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨ་པུ་ན་རུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནེ ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ནི་ཙྪི་ཏོ. ཙི་ཏྟ་ཉྩ་སྶ སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏནྟི ཨ་སྶ ཡོ་གི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ རཱུ་པ་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཙྩ་ནྟ ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཊྛུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པེ ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི རཱུ་པ་སྶ ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གོ རཱུ་པེ ཝི་རཱ་གོ་ཏི པ་ཀ་ཏི་བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟོ. རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་རཱ་གོ རཱུ་པེ ཝི་རཱ་གོ་ཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝི་རཱ་གཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་སཱི་ལོ ‘‘རཱུ་པེ ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ. ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༨༡. ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་ན་མྤི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་ས་མྤི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛེ་ནཱཏི ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན, ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཝཱ. དུ་ཀྑ་ཊྛེ་ནཱཏི བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན, པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ. ཨ་ན་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ. ས་ནྟཱ་པ་ཊྛེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛེ་ནཱཏི ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན. ནི་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ན བྷ་ཝ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧི བྱཱ་དྷི་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་དཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡོ བྱཱ་དྷི་སྶ ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ ཝི་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ནི་དཱ་ན་ཉྷི ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ད་དཱ་ཏི ཕ་ལ་མི་ཏི ནི་དཱ་ནཾ, ས་མུ་ད་ཡོ པ་ན སུ་ཊྛུ ཨུ་དེ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་མི་ཏི ས་མུ་ད་ཡོ. ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ཧི པ་བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་བྷ་ཝོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཧི ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ཧི ཏི་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ད་ངྒ་ནི་རོ་དྷོ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་དེ་ནཱཏི ཏི་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝཱ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ན. ནི་རོ་དྷུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཁ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཙ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན. ཨེ་ཏེ་ཧི ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་ནི་ཡ་མོ་ཝ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཙ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
༡༨༢. པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ རཱུ་པཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏཱིཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི. པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་པ་ད་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀི་ལེ་སེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན. རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཏཾ་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, མ་གྒོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན. པ་ཀྑ་ནྡ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོཏི པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་པ་ད་སྶ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་བྦཱ་ནེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ་ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ས་ཏོ་ཀཱ་རི་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.