༤. ཝོ་དཱ་ན་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༨. ཝོ་དཱ་ནེ ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཝི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཏཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱཏི ཡཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ, ཏཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་མཱ་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་མཾ ཨཱ་ད་ཧ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་དྷི་མོ་ཙེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛ་པེ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱཏི དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཝི་ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱཏི པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ. ‘‘ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཝི་ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི. པུ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི. ཡེ་ན རཱ་གེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ, ཡེ་ན བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱི་དི་ས་ནྟི ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏནྟི པ་བྷ་སྶ་རཾ. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ པ་ཏྟ་སྶ ཏཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ག་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཏ་མེ ཏེ ཨེ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨི་དྷ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཨེ་ཀ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. དཱ་ནཱུ་པ་ས་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཀ་ཏྟནྟི དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ས་གྒོ ཝོ་ས་ཛྫ་ནཾ དཱ་ནཱུ་པ་ས་གྒོ, དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ དཱ་ནཱུ་པ་ས་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝོ དཱ་ནཱུ་པ་ས་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཀ་ཏྟཾ. དཱ་ན་ཝོ་ས་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཀ་ཏྟ་ནྟི པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན པ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ. པ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་པི ཙེ་ས ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་སཱ་ཁཱ་པི ཧི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, དི་སཱ་སུ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’ཏི? ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ཝཱ. ཏྱཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ‘ཨཱ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ན ཨ་ཡྻེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠཱི’ཏི? ས་ཙེ མེ ཝ་ཀྑ་ནྟི ‘ཨཱ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སཱ་ཝ་ཏྠཱི’ཏི. ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ཙྪི་སྶཱ་མི ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཏེ་ན ཨ་ཡྻེ་ན ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ དྷུ་ཝ་ཡཱ་གུ ཝཱ་ཏི. ཏ་སྶཱ མེ ཏ་ད་ནུ་སྶ་ར་ནྟི་ཡཱ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷི་སྶ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡཱ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཁི་ནི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡི་སྶ་ཏི, སཱ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༡). ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མ་ཐ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཝ་ཡོ བྷ་ངྒོ ཨེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ. སེ་ས་མེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཙཱ་གཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནནྟི དཱ་ནེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ས་མཱ་དྷི. ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནནྟི བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ས་ངྑཱ་རེ ཝི་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ. དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ན སེ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཀྑ་ནྡ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ’’ནྟི ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནི. ‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀོ ཨཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ནི ནི་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཀྑ་ནྡནྟི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི, ཏཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཀྑ་ནྡཾ པ་ཝི་ཊྛཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏནྟི ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ བྲཱུ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏནྟི པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་པི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ. པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ས་ས་མྦྷཱ་རི་ཀོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ནཱ, ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཀྑ་ནྡ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི, ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཡ་སྨི་ཉྷི ཝཱ་རེ ཨ་པྤ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཡོ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎོ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་པ་ནྠོ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ན པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཡེ་ན ཏ་ཐ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཐ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཏ་སྶ པུ་ན ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སོ་དྷ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ. ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པུ་ན ས་མཱ་དཱ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ. ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ་སྶ ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ པུ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡེ པ་ནེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏེ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཡཱ་ནི ཙ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ན ཨེ་ཀ་ར་སཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི, ཡཾ ཙེ་ས ཏ་དུ་པ་གཾ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཝཱ་ཧ་ཡ་ཏི, ཡཱ ཙ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ, ས་བྦེ་པི ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཡ་སྨཱ ཉཱ་ཎེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ དི་སྭཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ནི་པྥ་ནྣཱ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཐཱ་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་ཏྟ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ར་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༡). ཏ་སྨཱ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝ་ཏྟ་ག་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཐོ་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝ་ཏྟ་ག་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མྤ་ནྣནྟི ཀི་ལེ་ས་ཀྑོ་བྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན སུ་ནྡ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ནྣཾ ག་ཏཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ནཱུ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཛྷཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ’’ནྟི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་སྶེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཉྩ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྩ་ཀ་ཝ་སེ་ན, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནི པ་དཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན པཱི་ཏི་ས་མྤ་ནྣནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱདཱི་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡེ་ཝ ཏཱ་སཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ. ཨེ་ཏཱ་སུ ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་ད་ཡོ ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཝུ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་དཱི་སུ ཧི མ་གྒེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཝི་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་ར་ས ཝོ་དཱ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་མཱ་ད་ཧ་ནེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནེ་ན ཀོ་ས་ཛྫ་པྤ་ཛ་ཧ་ནེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པྤ་ཛ་ཧ་ནེ་ན རཱ་ག་པྤ་ཛ་ཧ་ནེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་ཛ་ཧ་ནེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཚ ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ར་ས ཉཱ་ཎཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི.
༡༥༩. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ནི་ག་མེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙོ་ད་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ནི་ག་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་མེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ. མ-ཀཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨེ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཡོ དྷ་མྨེཏི ནི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ. བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཀ་ཐནྟི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ན ཙི་མེཏི ན ཙ ཨི་མེ. ན ཙ་མེ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ་ཡེ་ཝ པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཀ་ཐཾ ན ཙ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཀ་ཐཾ ན ཙ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ས་དྡོ སེ་སེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ནྡི་སྶ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྷི པ་ད་ཧ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཡོ་ག་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏཱིཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ཀཾ ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཡོ་གཱི ནི་པྥཱ་དེ་ཏི. ཛྷཱ་ན་ཉྷི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་ཡ པ་ཡུ་ཉྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཡོ་གོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་རཾ མ་གྒ་ཉྩ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. མ་གྒོ ཧི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྟཱ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝི་སེ་ས་སྶ ཙ པ་མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙ-ཀཱ་རེ་ན ས་མུ་ཙྩ་ཡོ ན ཀ་ཏོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི རུ་ཀྑོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཕཱ་ལ་ན་ཏྠཾ ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཙྪི་ཏྭཱ རུ་ཀྑོ ཕཱ་ལ་ན་ཀཱ་ལེ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ས་མེ བྷཱུ་མི་པ་དེ་སེ པ་ཡོ་ག་ཀྑ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ. ཀ་ཀ་ཙེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཙེ་ན. ཨཱ་ག་ཏེཏི རུ་ཀྑཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱི་པ་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ག་ཏེ. ག་ཏེཏི རུ་ཀྑཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ པ་ར་བྷཱ་གཾ ག་ཏེ. ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ན ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི རུ་ཀྑེ ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟེ་ཧི ཕུ་ཊྛཾ པུ་རི་སེ་ན པེ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦེ་པི ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟཱ ཝི་དི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. པ་དྷཱ་ནནྟི རུ་ཀྑ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ. པ་ཡོ་གནྟི རུ་ཀྑ་ཙྪེ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཾ. ‘‘ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ན་ཏྠི. ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ ནི་མི་ཏྟནྟི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ. ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ ནཱ་མ ས་ཏི. ནཱ་སི་ཀ་གྒེ ཝཱཏི དཱི་གྷ་ནཱ་སི་ཀོ ནཱ་སི་ཀ་གྒེ. མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱཏི ར་སྶ་ནཱ་སི་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛེ. ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛོ ཧི མུ་ཁེ ས་ཏི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ག་ཏེཏི ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨཱ་ག་ཏེ. ག་ཏེཏི ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ག་ཏེ. ན ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦེ་པི ཏེ ཝི་དི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཀྑ་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཡོ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཕ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟཱིཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙཱ་རི་ནོ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པ་ས་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ཡོ་གོཏི པ་ཡོ་ག་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་ལླི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟཱིཏི པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ནྟོ ཝཱ ཝ་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྱ་ནྟཱ, པུ་བྦེ ཨ་བྱ་ནྟཱ བྱ་ནྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི, ཝི་ན་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶཱ་པི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྭ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ན ཧོ་ནྟཱིཏི ནི་ག་མ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
༡༦༠. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷི་སཱ་དྷ་ཀཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཐུ་ན་ནྟོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ཡ་སྶཱཏི གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ནི་དྡེ་ས་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡོ ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ པ་རི་ཙི་ཏཱ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི. ཀིཾ ཝི་ཡ? ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ ཡ་ཐཱ ཨ་བྦྷཱ་དཱི་ཧི མུ་ཏྟོ ཙ་ནྡི་མཱ ཨི་མཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཏ་ཐཱ སོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨི་མཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏཱི་ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི ཙ པ་ད་སྶ ནི་དྡེ་སེ མ་ཧི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡ་ལོ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་སེ ནོ པ་སྶཱ་སོ ནོ ཨ་སྶཱ་སོཏི སོ སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏཱིཏི ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ ཏ་མེ་ཝ ཨ་སྶཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ ས་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ པ་སྶཱ་སཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ་སུ ས་ཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ས་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡོ ཨ་སྶ་ས་ཏི, ཏ་སྶུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཡོ པ་སྶ་ས་ཏི, ཏ་སྶུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཨ་སྶ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཏི ཨ་སྶཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡོ པ་སྶ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཏི པ་སྶཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་པུ་ཎྞཱཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ. ཏེ་ཡེ་ཝ ཧི ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ ཧི དྷ་མྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཡོ་གི་ནཱ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་རི་གྒ་ཧཱ, ཏེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྟཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱུ་ར་ཊྛེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ. ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱ་ཝ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ ཀ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་དི་སཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ. པ་རི་ཙི་ཏཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ སུ་ཀ་ཏཱ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ཡེ་སུ ཡེ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཡཱ་སུ ཡཱ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ. ཝ་སི་པྤ་ཏྟོཏི ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. བ་ལ་པྤ་ཏྟོཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟོ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོཏི ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. ཏེ དྷ་མྨཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ དྷ་མྨཱ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ་ཏྟཱ, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ་ན, ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱཏི རུ་ཙི་ཨཱ་ཡ་ཏྟཱ, རོ་ཙི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནཱ་ཡ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏེ ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི སོ་ལ༹་ས་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ. སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏནྟི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་ཏཱི་ནཾ ས་ཧེ་ཝ ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏེ དྭེ དྷ་མྨཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏ་པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པུ་བྦ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་ན ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ ས་ཏི ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་བྦ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཡེ་ན, ཏེ་ནཱ’’ཏི ཙེ་ཏྠ ‘‘ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༥.༡; སུ. ནི. མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ) ཝི་ཡ བྷུ་མྨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ནུ་ཊྛི་ཏ་པ་དེ་སུ ས་ཏི་ཡཱ ས་ཧ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞཱ’’ཏི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠཱ ‘‘པ་རི་ཙི་ཏཱ’’ཏི་པ་དེ་པི ཝུ་ཏྟཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཝི་སེ་ས་ཏྠོ་པི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ས་ཏི་ཡཱ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ, པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཡ ཝཱ ས་ཏི་ཡཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཡོ་གཱི. ཛི་ནཱ་ཏི པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ལཱ་མ་ཀེ ཀི་ལེ་སེ ཛི་ནཱ་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཛི་ན་ནྟེ་སུ ཏཾ་དྷ་མྨ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ་པི ཛི་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ ཙ དྷ་མྨཱ ས་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཧཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཛི་ནི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷཱ ཛི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ བྷུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘པ་རི་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཛ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཙི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ས་མྨཱ ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རོ ནི་རུ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཏི པ་དཾ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནཾ, པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷ་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ས་དྡ་སྶ ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱ་པི ཧི ཨི་དྷ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ. ཙ་ཏུ་ར་ཏྠ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན དྷ་མྨ་བྷེ་ད་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡེ་ཝ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙེ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ ཨི་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏྠོ་པི ཏཱི་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ར་དྡྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ན སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷ་སྶ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ཀི་ལེ་སཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཉྩ. སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘སུ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ.
༡༦༡. པུ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པ་ད་སྶ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ནྟོ སུ་ས་མནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱཏི ཏ་སྨིཾ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཀུ་ས་ལཱཏི ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན བོ་དྷཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ པ་ཀྑེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ. པ་ཀྑེ བྷ་ཝ་ཏྟཱཏི ཧི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ ཙ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༥; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༢; མི. པ. ༥.༤.༡) ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས དྷ་མྨཱ. ཨི་དཾ ས་མནྟི ཨི་དཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ ས་མེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ས་མཾ ནཱ་མ. ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནནྟི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ ནི་རོ་དྷོ, ཝཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨི་དཾ སུ་ས་མནྟི ཨི་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ས་མཱ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ ས་མ་ནྟི སུ་ས་མཾ ནཱ་མ. ཉཱ་ཏནྟི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏཾ, ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་ས་མཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏཾ. ཏ་དེ་ཝ དྭ་ཡཾ ཏེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ དི་ཊྛཾ. ཝི་དི་ཏནྟི ཏ་དེ་ཝ དྭ་ཡཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ. ཉཱ་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཕ་སྶི་ཏ་ཉྩ. ‘‘ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ ཨེ་ཀ་གྒ’’ནྟི པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་དྡྷནྟི པ་ཊྛ་པི་ཏཾ. ཨ་ས་ལླཱི་ནནྟི ཨ་ས་ངྐུ་ཙི་ཏཾ. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏཱ. ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱཏི ཨ་ཝི་ན་ཊྛཱ. པ་སྶ་དྡྷོཏི ནི་བྦུ་ཏོ. ཨ་སཱ་ར་དྡྷོཏི ནི་དྡ་ར་ཐོ. ས་མཱ་ཧི་ཏནྟི ས་མཾ ཋ་པི་ཏཾ. ཨེ་ཀ་གྒནྟི ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་ཀ་ལ་སྶ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ མཱུ་ལ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཏྠི ས་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི པ་ན སུ་ས་མ་ཝ་ཙ་ན་སྶ, ‘‘ཉཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠཱ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ – ‘‘ས་མཱ ཙ སུ་ས་མཱ ཙ ས་མ་སུ་ས་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ས་མཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི. ‘‘ཨི་དཾ ས་མཾ, ཨི་དཾ སུ་ས་མ’’ནྟི པ་ན ཨ་ན་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཉཱ་ཏ་མྤི དི་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, དི་ཊྛ་ཉྩ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཝི་དི་ཏ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ཕ་སྶི་ཏཱ་ནི པ་ན ཉཱ་ཏ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཉཱ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནནྟི ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. པུ་རི་མེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ ཙ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན སུ་ས་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ ཙ ཨེ་ཀ་སེ་སེ ཀ་ཏེ ‘‘སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནུ་པུ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, པུ་བྦཾ པུ་བྦཾ ཨ་ནཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི དཱི་གྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན. པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱཏི པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ས་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པུ་བྦ་ནྟི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. པ་ཙྪི་མཱ པ་ཙྪི་མཱཏི ས་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནཱུ་ཏི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན པུ་བྦ་ཉྩ ཨ་ནུ ཙ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་རི སོ་ལ༹་ས ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཨ་ནྟི་མ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ན་སྶ ས་བྦཱ་པི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་པ་རི་ཙི་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཙི་ཏཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨ་ནུ་པ་རི་ཙི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི.
ཡ་ཐ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ. ཨ་ཏྟ་ད་མ་ཐ་ཏྠོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་ཏྠོ. ས་མ་ཐ་ཏྠོཏི སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་པ་ན་ཏྠོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན. ཨ་བྷི་ཉྙ་ཏྠོཏི ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན. པ་རི་ཉྙ་ཏྠཱད་ཡོ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན. ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཏྠོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ནི་རོ་དྷེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྠོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན.
བུ་དྡྷོ་ཏི་པ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི བུ་དྡྷེ་ནཱ་ཏི་པ་དེ ཡོ སོ བུ་དྡྷོ, ཏཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན བུ་དྡྷོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཡ་མྦྷཱུཏི ཨུ་པ་དེ་སཾ ཝི་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོཏི ས་ཡ་མྦྷཱུ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ཡོ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝི་ནཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ ས་ཡ་མྦྷཱུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སཱུཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ. སཱ་མནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷཱིཏི བྷུ་སཾ ས་མྨཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱིཏི ཏེ་སུ ཙ ས་ཙྩེ་སུ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི. ཡ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝནྟི ད་ས་སུ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་སུ ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི. ཡོ སོ ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏོ, སོ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀོ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་མུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀོ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ བུ་དྡྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི.
༡༦༢. ཨི་དཱ་ནི བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བུ་དྡྷོ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན བུ་དྡྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ ཨ་ཝ་ག་ནྟཱ ཨ་ཝ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི བུ་དྡྷོ. ཡ་ཐཱ པ་ཎྞ་སོ་སཱ ཝཱ་ཏཱ པ་ཎྞ་སུ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བོ་དྷེ་ཏཱ པ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི བུ་དྡྷོ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོཏི ས་བྦ་དྷ་མྨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ བུ་དྡྷི་ཡཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོཏི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་བོ་དྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོཏི ནཱ་ནཱ་གུ་ཎ་ཝི་ས་ཝ་ན་ཏོ པ་དུ་མ་མི་ཝ ཝི་ཀ་ས་ན་ཊྛེ་ན བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བུ་དྡྷོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ས་ངྐོ་ཙ་ཀ་ར་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ནི་དྡ་ཀྑ་ཡ་ཝི་བུ་དྡྷོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡ་ཀྑ་ཡ་ཝི་བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ངྑཱ ས་ངྑཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཎྷཱ་ལེ་པ་དི་ཊྛི་ལེ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རུ་པ་ལེ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན. ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཀྐི་ལེ་སོཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་ཀྐི་ལེ་སོ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒཾ ག་ཏོ་ཏི བུ་དྡྷོཏི ག་མ་ན་ཏྠཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་མ་ན་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒཾ ག་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘མ་གྒོ པ་ནྠོ པ་ཐོ པ་ཛྫོ, ཨ་ཉྫ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ་ཡ་ནཾ;
ནཱ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ ཙ, ཀུ་ལློ ཙ བྷི་སི ས་ངྐ་མོ’’ཏི . (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༡) –
མ་གྒ་སྶ བ་ཧཱུ་སུ ནཱ་མེ་སུ ཨ་ཡ་ན་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ མ་གྒོ, ན དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཡི་ཏ་བྦོ མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ. ཨེ་ཀེ་ནཱཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན. ཨ་ཡི་ཏ་བྦོཏི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ནོ, སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེ་སཾ ཨ་ཡ་ནོ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ. ཨེ་ཀེཏི སེ་ཊྛཱ, ས་བྦ་ས་ཏྟ་སེ་ཊྛཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཡ་ནོ, ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཡ་ནོ མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ མ་གྒོ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་མ་གྒོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི བུ་དྡྷོཏི ན པ་རེ་ཧི བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ, ཀིཾ པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བུ་དྡྷི་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ བུ་དྡྷོཏི བུ་དྡྷི བུ་དྡྷཾ བོ་དྷོ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ནཱི་ལ་ར་ཏྟ་གུ་ཎ་ཡོ་གཱ ནཱི་ལོ པ་ཊོ ར་ཏྟོ པ་ཊོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཡོ་གཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏོ པ་རཾ བུ་དྡྷོ་ཏི ནེ་ཏཾ ནཱ་མནྟི་ཨཱ་དི ‘‘ཨ་ཏྠ་མ་ནུ་ག་ཏཱ ཨ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མི་ཏྟཱ ས་ཧཱ་ཡཱ. ཨ་མ་ཙྩཱ བྷ་ཙྩཱ. ཉཱ་ཏཱི པི་ཏུ་པ་ཀྑི་ཀཱ. སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ མཱ་ཏུ་པ་ཀྑི་ཀཱ. ས་མ་ཎཱ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷོ་ཝཱ་དི་ནོ, ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ ཝཱ. དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་ད་ཡོ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙ. ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀནྟི ཝི་མོ་ཀྑོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལོ་ད་ཡེ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་མྤི ནཱ་མཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀ་མེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ན’’ནྟི. བོ་དྷི་ཡཱ མཱུ་ལེ ས་ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་ཧ. ས་ཙྪི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ས་བྦ་དྷ་མྨ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་དི་དཾ བུ་དྡྷོཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ’’ཏི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ན ཨི་མི་ནཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ཨ་ཡཾ སཾ་ས་ནྡ་ནཱ – ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡོ ཙ ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ, ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན དེ་སི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ད་ས ཡ་ཐ་ཏྠཱ ཙ ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ, ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ཏི པ་ཀཱ་ར་ཏྠ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་དྡ་སྶ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་དྡ་སྶ ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ པ་ན་སྶ ཡ་ཐ་ཏྠེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘དེ་སི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
‘‘སོ་ཏི ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་པ་དེ་པི ཡ་སྶ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ལོ་ཀ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. པ་བྷཱ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱཏི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎེ་ན་པི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏཱིཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ལོ་ཀཾ. བྷཱ་སེ་ཏཱིཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ལོ་ཀཾ. པ་བྷཱ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ལོ་ཀཾ.
ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. མ་ཧི་ཀཱ མུ་ཏྟོཏི མ་ཧི་ཀཱ་ཡ མུ་ཏྟོ. མ་ཧི་ཀཱཏི ནཱི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་ཧི་ཡཱ མུ་ཏྟོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. དྷཱུ་མ་ར་ཛཱ མུ་ཏྟོཏི དྷཱུ་མ་ཏོ ཙ ར་ཛ་ཏོ ཙ མུ་ཏྟོ. རཱ་ཧུ་ག་ཧ་ཎཱ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི རཱ་ཧུ་ནོ ཙ་ནྡ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏྟཱ དྭཱི་ཧི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱ་ས་ཏེ ཨི་ཏི ས་ཨོ་བྷཱ་ས་ཊྛེ་ན. ཏ་པ་ཏེ ཨི་ཏི ས་ཏེ་ཛ་ཊྛེ་ན. ཝི་རོ་ཙ་ཏེ ཨི་ཏི རུ་ཙི་ར་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཙ་ནྡོ་པི ས་ཡཾ བྷཱ་ས་ནྟོ ཏ་པ་ནྟོ ཝི་རོ་ཙ་ནྟོ ཨི་མཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ བྷཱ་ས་ནྟོ ཏ་པ་ནྟོ ཝི་རོ་ཙ་ནྟོ ཨི་མཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ལོ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲཱ་པི ‘‘བྷཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་ས་ཏེ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ་པི ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཝི་ས་ད་ཏ་རཱ་བྷ་སཱུ་རི་ཡོ་པ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཙ་ནྡོ་པ་མཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཙེ? ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཙ་ནྡོ་པ་མཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ཏི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷི་སཱ་དྷ་ཀཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཐུ་ནི་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ནི ཏེ་ར་ས ཝོ་དཱ་ནེ ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ནི་ག་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི.
ཝོ་དཱ་ན་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.