༣. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཋ་མ་ཙྪ་ཀྐཾ
༡༥༤. པ་ཋ་མ་ཙྪ་ཀྐེ ཨ་སྶཱ་སཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་ཝི་ས་ན་ཝཱ་ཏ་སྶ ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་དི, ཧ་ད་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ནཱ་བྷི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཏཾ ཏ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏོ ཡོ་གི་སྶ ཋཱ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཱ་ནུ་ག་མ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་རི་པ་ནྠོ. པ་སྶཱ་སཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝཱ་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི ཨཱ་དི, ཧ་ད་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་ཨཱ་ཀཱ་སོ ཝཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ནཱ ནི་ཀ་ནྟི་ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི ‘‘ནཱ་སི་ཀཱ་ཝཱ་ཏཱ་ཡ་ཏྟ་མི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ནི་ཀཱ་མ་ནཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཎྷཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟེ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་རི་པ་ནྠོ. པ་སྶཱ་ས་པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ནཱ ནི་ཀ་ནྟཱིཏི པུ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པུ་བྦ་ཀ་སྶ པ་སྶཱ་ས་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ནི་ཀ་ནྟི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶཱ་སེ་ནཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་སྶཱཏི ཨ་ཏི་དཱི་གྷཾ ཨ་ཏི་ར་སྶཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་སེ་ན ཝི་དྡྷ་སྶ པཱི་ལི༹་ཏ་སྶ. པ་སྶཱ་ས་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ མུ་ཙྪ་ནཱཏི ཨ་སྶཱ་སེ་ན པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་སྶཱ་སེ ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ནོ པ་སྶཱ་སཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏོ ཏ་སྨིཾ པ་སྶཱ་ས་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ ར་ཛྫ་ནཱ. པ་སྶཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ. ས་ཏཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏི. ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ཨ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཀྑེ་པོ. ཀོ སོ? ཨ་སྶཱ་སོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཀ་ངྑ་ནཱ, ཨ་ས་མྨཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་སྶ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཏྠ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི. ཝི་ཀྑི་པྤ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཝི་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ. ནོ ཙ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ནོ ཙ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི པ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་མོ་ཀྑཾ ཨ་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱཏི སོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝི་མོ་ཀྑ་ཉྩ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མོ་ཀྑ་ཉྩ ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱ. པ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱཏི པ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ར་ས་དྡ་ཧ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ན ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ‘‘པ་ར་པ་ཙྩ་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘པ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠོ པ་ན སོ་ཡེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་ཙྪ་ཀྐཾ
༡༥༥. དུ་ཏི་ཡ་ཙྪ་ཀྐེ ནི་མི་ཏྟནྟི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཧི དཱི་གྷ་ནཱ་སི་ཀ་སྶ ནཱ་སཱ་པུ་ཊཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ར་སྶ་ནཱ་སི་ཀ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛཾ. ཡ་དི ཧི ཨ་ཡཾ ཡོ་གཱི ཏཾ ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཨ་སྶཱ་སེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀ་མྤ་ཏི, ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ ཝི་ཀ་མྤ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་རི་པ་ནྠོ. ཡ་དི ཨ་སྶཱ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ནི་མི་ཏྟེ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་མི་ཏྟེ ཝི་ཀ་མྤ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་སེ་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. གཱ་ཐཱ་སུ ཝི་ཀྑི་པྤ་ཏེཏི ཝི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙྪ་ཀྐཾ
༡༥༦. ཏ་ཏི་ཡ་ཙྪ་ཀྐེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ནཾ ཙི་ཏྟནྟི ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཏཾ ཨ་སྶཱ་སཾ ཝཱ པ་སྶཱ་སཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ. ཝི་ཀྑེ་པཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏནྟི ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ནུ་ག་ཏཾ, ཝི་ཀྑེ་པཾ ཝཱ ས་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཾ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ནཾ ཙི་ཏྟནྟི ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་སཾ ཝཱ པ་སྶཱ་སཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ. ཝི་ཀ་མྤི་ཏནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཝི་ཀ་མྤི་ཏཾ. ལཱི་ནནྟི ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་ངྐུ་ཙི་ཏཾ. ཀོ་ས་ཛྫཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏནྟི ཀུ་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ག་ཏཾ. ཨ་ཏི་པ་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏི་ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏནྟི ཝི་ཀྑེ་པཱ་ནུ་ག་ཏཾ. ཨ་བྷི་ན་ཏནྟི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་ཏྠཱུ་སུ བྷུ་སཾ ན་ཏཾ ཨ་ལླཱི་ནཾ. ཨ་པ་ན་ཏནྟི ནི་ར་སྶཱ་ད་ཝ་ཏྠཱུ་སུ པ་ཏི་ཧ་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏཾ ཝཱ, ཨ་པ་ག་ཏ་ན་ཏཾ ཝཱ, ན ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱ་གཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱི་ཏི་སུ་ཁེ ཝཱ པུ་བྦེ ཧ་སི་ཏ་ལ་པི་ཏ་ཀཱི་ལི༹་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཝཱ རཱ་གོ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ཏི. བྱཱ་པཱ་དཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ནི་ར་སྶཱ་ད་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཝཱ བྱཱ་པཱ་དོ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ཏི. གཱ་ཐཱ་སུ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ན ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ ཨ་དྷི་ཀོ ས་མཱ་དྷི.
༡༥༧. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏཱི་ཧི ཚ་ཀྐེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་རི་པ་ནྠ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་སཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི སཱ་ར་དྡྷཱ ཙ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་ཀྑེ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ་པི, ཝི་ཀྑེ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་མྤི མ་ཧ་ཏཱ ཁོ་བྷེ་ན ཁུ་བྷི་ཏཱ ས་ད་ར་ཐཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་རེ་ན ཨི་ཉྫི་ཏཱ ཀ་མྤི་ཏཱ, ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་རེ་ན ཕ་ནྡི་ཏཱ ཙ་ལི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. བ་ལ་ཝཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་པི མ་ནྡོ་པི ཁོ་བྷོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ས་ཀྐཱ ཁོ་བྷེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀ་མྤི་ཏ་ཏྟཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀ་མྤི་ཏ་ཏྟཱ. གཱ་ཐཱ་སུ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཨི་ཉྫི་ཏོཏི ཀ་མྤི་ཏོ. ཕ་ནྡི་ཏོཏི མ་ནྡ་ཀ་མྤི་ཏོ. ཧེ་ཊྛཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༥༣) ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་མཱི་པ་ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན ནི་ག་མ་ནེ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟ་ར་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ཙ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི པ་ར་མྨུ་ཁ་ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.