༢. ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ
ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་སུ ཏཱ་ཝ ཀཱ ཨི་དྡྷཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི ཨི་དྡྷི་ཡོཏི པ་བྷེ་ད་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི བྷཱུ་མི་ཡོཏི ས་མྦྷཱ་ར་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི པཱ་དཱཏི པ་ཏི་ཊྛ་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི པ་དཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ. ཝི་ས་ཛྫ་ནེ་སུ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷཱིཏི ནི་པྥ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཊྛེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྷི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྦྷ་ཏི ཙ, ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི (སུ. ནི. ༧༧༢). ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, པ་ཊི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༢). ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷི, ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་དཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་དཱ ཧི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཕ་ལ་པྤ་ས་ཝ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ, ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, ས་ཙེ པ་ཎི་ད་ཧི་སྶ་ཏི ‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨ་སྶཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’ཏི. ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ཧི སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༥༢). ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དྡྷི. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༠. ད་ས་སུ ཨི་དྡྷཱི་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨི་དྡྷི. པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ ཨི་དྡྷི. ས་རཱི་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་སྶ མ་ནོ་མ་ཡ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི. ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཏཾ་ཁ་ཎེ ཝཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་སེ་སོ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ས་མཱ་དྷི་ཏོ པུ་བྦེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཏཾ་ཁ་ཎེ ཝཱ ས་མ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་སེ་སོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷི. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏོ ཝི་སེ་སོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨི་དྡྷི. པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཛཱ་ཏོ ཝི་སེ་སོ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཛཱ་ཏོ ཝི་སེ་སོ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི. ཏེ་ན ཏེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷི.
ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱུ་མི་ཡོཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀུ་བྦ་ན་མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡོ, ན སེ་སཱ་ནཾ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཱ བྷཱུ་མཱིཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀེ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཱ བྷཱུ་མི. པཱི་ཏི་སུ་ཁ་བྷཱུ་མཱིཏི པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཡུ་ཏྟཱ བྷཱུ་མི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁ་བྷཱུ་མཱིཏི ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ སུ་ཁེ་ན ཙ ཡུ་ཏྟཱ བྷཱུ་མི. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་བྷཱུ་མཱིཏི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡུ་ཏྟཱ བྷཱུ་མི. ཏེ་སུ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ནཱ་ནི སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཡ་སྨཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎེ་ན ཙ སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎེ་ན ཙ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཀཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡེ་ཝ. ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཨི་དྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཝཱ ཨི་དྡྷཱི་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན པུ་ན ལཱ་བྷཱ་ཡ, ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ཝི་དྷ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཝི་དྷཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཝ་ཏི ཛ་ནེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ས་ཝཱི, ཝི་ཝི་དྷཾ ས་ཝ་ནཾ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ས་ཝཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝི་ས་ཝི་ཏཱ. ཏ་སྶཱ ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡ, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་སེ་ས་པ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྡྷི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨི་དྡྷི་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ཡཱཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ.
ཚ་ནྡཾ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཡ་དི བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ. ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིནྟི ས་མཱ་དྷིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱི་མཾ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མཱ་དྷཱི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་དྡྷི་མུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཝ ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཡཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡོ་ག་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༨) ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཐེ་རོ སོ་ལ༹་ས་དྷཱ ད་སྶེ་ནྟོ སོ་ལ༹་ས་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནོ་ན་ཏནྟི ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་ན་ཏཾ, ཨ་ས་ལླཱི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ནྣ་ཏནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ན ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་བྷི་ན་ཏནྟི ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ན ཨ་བྷི་ན་ཏཾ, ཨ་ན་ལླཱི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ན་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ཏ་ནྟི, ཨི་དཾ ཏཱ་དི་སཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. རཱ་གེཏི ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ལོ་བྷེ་ན. ཨ་ན་པ་ན་ཏནྟི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ན ཨ་པ་ན་ཏཾ, ན གྷ་ཊྚ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན་ཏཾ ན་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཨ་པ་ག་ཏ་ན་ཏ་ནྟི ཨ་པ་ན་ཏཾ, ཨི་དཾ ཏཱ་དི་སཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ’’ནྟི ཝཱ ཀི་ཉྩི ན ནི་སྶི་ཏཾ. ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷནྟི པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་རཱ་སཱ་ཝ་སེ་ན ན་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ. ཚ་ནྡ་རཱ་གེཏི ས་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ལོ་བྷེ་ན. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟནྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཉྩ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཉྩ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སེ་ཁཱ་སེ་ཁཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎེ ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༨༤) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན པ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་མ་རཱ་གེཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན. ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟནྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ སེ་ས་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ན་ཡེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཏོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀི་ལེ་སེཏི སེ་ས་ཀི་ལེ་སེ་ན. ཝི་མ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏནྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་བྦ་མ་རི་ཡཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མ་རི་ཡཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཀ་ཏཾ. ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དེཏི ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཧཱི་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དེ་ན. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཙེ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏནྟི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ག་ཏཾ. ནཱ་ན་ཏྟ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱིཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི. ཨི་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ནོ་ན་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི པ་ན ཀི་ལེ་སེ ཨེ་ཝ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ. ཨོ་བྷཱ་ས་ག་ཏནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ས་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙོ་བྷཱ་སཾ ག་ཏཾ. ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི བ་ལ་ཝ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ. ཙ་ཏ་སྶོ ཙ བྷཱུ་མི་ཡོ སོ་ལ༹་ས ཙ མཱུ་ལཱ་ནི ཨི་དྡྷི་ཡཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ པཱ་དཱ ཨ་ཊྛ ཙ པ་དཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.
༡༠. ཨེ་ཝཾ ཨི་དྡྷི་ཡཱ བྷཱུ་མི་པཱ་ད་པ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཱ ཨི་དྡྷི་ཡོ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨི་དྡྷཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ. ཏེ་ན ས་བྦ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ནི་དྡེ་སོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨི་དྡྷི་ཡཱ བྷཱུ་མི་པཱ་ད་པ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༥-༣༦༦) ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི པ་ནྣ་ར་ས་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ད་མི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཚ་ནྡཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. བ་ལ་ཝ་པུ་བྦ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ནྣོ པུ་བྦ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་དི་གུ་ཎོ བྷི་ཀྑུ བྷཱུ་མི་ཨཱ་དཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ སོ་པི ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི.
བ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཙེ ས་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ‘‘ས་ཏཾ ཧོ་མི, ས་ཏཾ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༨༦) ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ‘བ་ཧུ་ཀོ ཧོ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་པི་ཝི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ ས་ནྟེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ ‘‘བྷུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཋ་མཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་མྤི ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཧ་སྶེ་པི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, པུ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྭི་ཝཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝཱ ས་ཧ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝཱ. ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན, ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ. ཏཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་མི་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ.
ཡ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ཧུ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཐེ་ར་སྶ ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཏ་སྶ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ ཙ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༨༦) – ཏེ དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ ཀི་ར ཐེ་རཱ པ་ནྠེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ནྠ་ཀཱ’’ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛོ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཨ་ར་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ –
‘‘པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ན་དཾ སུ་ག་ནྡྷཾ, པཱ་ཏོ སི་ཡཱ ཕུ་ལླ་མ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ;
ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ པ་སྶ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ, ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༥.༡༩༥; སཾ. ནི. ༡.༡༢༣) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི པ་གུ་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ, ནི་ཀྑ་མ ཨི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ ཐེ་རོ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བ་ཧུཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ རོ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ རོ་ད་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་མ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷ་བྦོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མཱ སོ་ཙི, པ་ནྠ་ཀཱ’’ཏི ཙ་ཀྐ་ཙི་ཏྟ་ཏ་ལེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ ཏ་སྶ སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཏཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་མུ་ཁེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ‘‘ཨི་མཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ‘ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ’ནྟི ཧ་ཏྠེ་ན པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ནི་སཱི་ད, པ་ནྠ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྶ ཏཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ཏ་ཐཱ་པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀི་ལི་ཊྛཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨི་དཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ, ན་ཏྠེ་ཏྠ དོ་སོ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ནཱ་ཡཾ དོ་སོ’’ཏི ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘རཱ་གོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ར་ཛོ་ཏི;
ཨེ་ཏཾ ར་ཛཾ ཝི་པྤ་ཛ་ཧི་ཏྭ བྷི་ཀྑ་ཝོ, ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་སྶ སཱ་ས་ནེ.
‘‘དོ་སོ…པེ… སཱ་ས་ནེ.
‘‘མོ་ཧོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མོ་ཧ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ར་ཛོ་ཏི;
ཨེ་ཏཾ ར་ཛཾ ཝི་པྤ་ཛ་ཧི་ཏྭ བྷི་ཀྑ་ཝོ, ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་སྶ སཱ་ས་ནེ. (མ་ཧཱ་ནི. ༢༠༩);
‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ, མུ་ནི་ནོ མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ;
སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ, ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. (ཨུ་དཱ. ༣༧);
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཐེ་རོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ མ་ནོ་མ་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ, བ་ཧུ་དྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ་སྶ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཚ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ.
ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི ཁོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི, ཛཱི་ཝ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི ‘‘ག་ཙྪ ཨ་ཡྻཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ ཉཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ས་དི་སཾ, ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་དི་སཱ་མ་ཎ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ས་དི་སཾ ཨ་ཀཱ་སི. པུ་རི་སོ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བ་ཧཱུ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ, པ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཡྻཾ ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. ཛཱི་ཝ་ཀོ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ པེ་སེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ནཱ་མ ཀ་ཏ་རོ བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ, ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ’’ཏི ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ མུ་ཁ་ས་ཧ་སྶཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ པུ་ན ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་བྦེ་པི ཀི་ར ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཱ, ཨ་ཧཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛཱི་ཝ་ཀོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ན་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪ, ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་སི, ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་བྦེ་པི ནི་མྨི་ཏཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ནེ་ཝ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ དཱི་གྷ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ག་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ན་ནྟི, བ་ཧུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ས་དི་སེ་ཡེ་ཝ ཙ ཀ་ཏྭཱ ནི་མྨི་ན་ནྟི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནེ. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་སི. དྭེ་པི ཛ་ནེ ན ཨེ་ཀ་ས་དི་སེ ཨ་ཀཱ་སི, ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནེ. ཏ་སྨཱ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ པ་ན བ་ཧཱུ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་མྨི་ཏཱ ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཙ བྷཱ་སི་ཏ་ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཙ ཡཾ ཡཾ ཨི་དྡྷི་མཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཀེ་ཙི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ ཀེ་ཙི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ, ཏ་ཐཱ དཱི་གྷ་ཀེ་སེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མུ་ཎྜེ མུ་ཎྜེ མི་སྶ་ཀ་ཀེ་སེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཎྜུ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ པ་ད་བྷཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་ཉྷཱ་པུ་ཙྪ་ན་པ་ཉྷཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ན་ར་ཛ་ན་པ་ཙ་ན་ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ ཨ་པ་རེ་པི ཝཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀེ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བ་ཧུ་ཀོཏི ནི་མྨི་ཏ་ཀཱ་ལ་བྦྷ་ནྟ་རེ ནི་མྨི་ཏ་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བ་ཧུ་ཀོ. ཨི་མི་ནཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མི་སྶཱ་མི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ, ས་ཙེ ཀེ་ཙི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི ‘ཀུ་ཏོ ཨི་མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཨ་དྡྷཱ ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ས ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’ཏི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི.
༡༡. ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝནྟི པ་དཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་པ་དེ་ན ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་པ་ད་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ་ན ‘‘ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ནྟ་ཉྷི ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཏེ ཧོ་ཏི. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝ་ཊནྟི ཀུ་ཊྚཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ཨུ་པ་རི་ཏོ ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཾ. ཏ་དེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏི་རོ་བྷཱ་ཝནྟི ཨ་ནྟ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཊཾ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན པི་ཧི་ཏཾ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏཾ.
ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎེ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ལཱ་བྷཱིཏི ལཱ་བྷོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལཱ་བྷཱི. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེཏི ཀེ་ན་ཙི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ པ་དེ་སེ. ཨི་དྷ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པ་རི་ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙཾ. པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཀ་ཏི་པ་ཐ་ཝཱི་ཨུ་ད་ཀ་ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཏོ དཱུ་རཱ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི.
༡༢. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡ་པ་རི་མ་ཛྫ་ནེ ཀ་སི་ཎ་ནི་ཡ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་ཏྠེ་ཏྠ ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཡ་མོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་སི་ནྣ་ཀོ ཝཱ ནི་པ་ནྣ་ཀོ ཝཱཏི ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ནི་པ་ནྣོ ཝཱ. ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དྭ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏཱུཏི ཧ་ཏྠ་ས་མཱི་པེ ཧོ་ཏུ. ཧ་ཏྠ་པ་སྶེ ཧོ་ཏཱུ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ་པི ཧ་ཏྠཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་མ་ས་ཏི. ཨཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ཨཱི་ས་ཀཾ ཕུ་ས་ཏི. པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི བཱ་ལ༹ྷཾ ཕུ་ས་ཏི. པ་རི་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཕུ་ས་ཏི. རཱུ་པ་ག་ཏནྟི ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏ་རཱུ་པ་མེ་ཝ.
དཱུ་རེ་པི ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དཱུ་རེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ‘‘ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘‘ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ པ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶ དཱུ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་མྤི ཨི་མཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ནྟི་ཀེ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཐོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ, ‘‘ཨ་མ་དྷུ་རཾ མ་དྷུ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཏོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – དཱུ་རེ་པི ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི དཱུ་རེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ས་ནྟི་ཀེ་པི དཱུ་རེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་ནྟི་ཀེ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཝཱ དཱུ་རེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་ཙེ བྲ་ཧྨཱ་ནོ བ་ཧཱུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཐོ་ཀ་མྤི བ་ཧུ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་ཙེ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀ་ཏྟཱ ཐོ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཏཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནེ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི.
དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ ཋི་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཡ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ རཱུ་པཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི. ཨི་དྷེ་ཝ ཋི་ཏོ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དི་སྶ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ པེ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི ད་ནྡྷ་ག་མ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ག་མ་ན་ཉྷི ད་ནྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཕུ་སི་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ. སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ ཙ ནཱ་མ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ས་ནྟཾ སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ས་ཉྙཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སྶ པ་ན་སྶ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ་པི ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ མ་གྒཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་དེ པ་དེ པ་དུ་མཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པ་དུ་མེ པ་དུ་མེ པ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡུ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ས་ཏི ཧི ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟོ་ཝ སོ ཛི་ཡཱ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟོ ས་རོ ཝི་ཡ དི་སྶ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱིཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི སཱི་གྷ་ག་མ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ག་མ་ན་ཉྷི སཱི་གྷཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ནཱ་ཡཾ ཀིཾ ཏ་སྶཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ག་ཙྪ་ཏི? ཨུ་དཱ་ཧུ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏཱི་སུ་པི ཁ་ཎེ་སུ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན སོ ས་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་མྨི་ཏཾ པེ་སེ་ཏཱི་ཏི? ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ས་ཡཾ ག་མ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ.
མ་ནོ་མ་ཡནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མ་ནེ་ན ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡཾ. ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒནྟི ས་བྦ་ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཝ་ནྟཾ. ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨི་དཾ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནི་མྨི་ཏ་རཱུ་པེ པ་ན པ་སཱ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་ཙེ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ནི་མྨི་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ ཙ་ངྐ་མ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ སཱ་ཝ་ཀ་ནི་མྨི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷ་ནི་མྨི་ཏཱ པ་ན ཡཾ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི. དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི པ་ཛྫ་ལ་ཏཱིཏི ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན. དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་ངྒ་མྨ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ལླ་པ་ཏཱིཏི ས་ངྒ་མྨ ལ་པ་ཏི. སཱ་ཀ་ཙྪཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཾ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཋི་ཏོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་མྤི སོ ཨི་དྷེ་ཝ ཋི་ཏོ ཏེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ས་ལླ་པ་ཏི, སཱ་ཀ་ཙྪཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་མྤི་སྶ ‘‘དཱུ་རེ་པི ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་མྤི སོ དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ ‘‘སོ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ར་ཏོ རཱུ་པིཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ. སེ་སཾ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨི་དྡྷི.
༡༣. ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ནི་དྡེ་སེ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་པུ་གྒ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མྤི ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱིཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡ་ས་ཝ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷིཾ ད་སྶེ་སི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ཨི་མ་སྨཱ ཧི ཀ་པྤཱ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཀ་པྤེ སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་ར་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏོ ར་ཉྙོ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ནཱ་མ མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ‘‘ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ ཨ་བྷི་བྷུཾ ནཱ་མ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏུཾ. ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་བྷུཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨཱ་ཡཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ ཡཱ་ཝ བྷ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༨༥).
ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་ར་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ, ཐེ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་པི ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་བྷུཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཙ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ་ཡ ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཙ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ་ཡ ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་རེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཙི་ར་སྶ་ཉྩ མ་ཡཾ ས་ཏྠུ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་ག་མ་ནཾ ལ་བྷི་མྷཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ས་ཡཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷུཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁོ ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲ་ཧྨཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཙ. ཏེ་ན ཧི, ཏྭཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ –
‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐ, ཡུ་ཉྫ་ཐ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
དྷུ་ནཱ་ཐ མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནཾ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རོ.
‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་སྶ་ཏི;
པ་ཧཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (ཨ. ནི. ༡.༡༨༥) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཀིཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི་ཏི? ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ཏཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཕ་རི. ཏ་ཏོ ‘‘ཀི་མི་དཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར’’ནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་བྷོ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་སི. ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ་ཡེ་ཝ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ས་བྦེ ཨོ་ས་ཊཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡཾ ཨ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཏྠོ་པི ཏེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ན སོ དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ན དྭེ གཱ་ཐཱ བྷཱ་ས་ནྟོ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཨི་ཏྠཾ་བྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶཱ་པི ཨི་དྡྷི་མ་ཏོ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ སོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སོཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ བྷི་ཀྑུ. ས་ཙེ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷིཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀ་ཏི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི ནི་མྨི་ནི་ཏ་བྦཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཝ་སཱ་ནེ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༠༠) ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ…པེ… ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་དྷ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ཡཱ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༩༨) ཙ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞོ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནཱ་གཱ་དི་ནི་མྨཱ་ནེ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཝི་ཡ. ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཱ་དི་ནི་མྨཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ག་ཝ་ཎྞནྟི ས་པྤ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. སུ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞནྟི ག་རུ་ལ༹་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཨི་ནྡ་ཝ་ཎྞནྟི ས་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. དེ་ཝ་ཝ་ཎྞནྟི སེ་ས་དེ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ས་མུ་དྡ་ཝ་ཎྞཾ པ་ན ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པ་ཏྟིནྟི པ་དཱ་ཏིཾ. ཝི་ཝི་དྷ་མྤི སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧནྟི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་མཱུ་ཧཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ན ‘‘ཧ་ཏྠི་མྤི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི པ་ནེ་ཏྠ བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘ཧ་ཏྠཱི ཧོ་མཱི’ཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘ཧ་ཏྠཱི ཧོ་ཏཱུ’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མཱུ་ལ་པ་དེ་ན ཙ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ན ཧི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི ནཱ་མ, པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི ནཱ་མ.
༡༤. མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཨི་མ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དྡྷི་མཱ བྷི་ཀྑུ མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷིཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘སུ་སི་རོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, སུ་སི་རོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙོ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ མུ་ཁ་ཏོ ཨ་བྦཱུ་ཧི་ཏྭཱ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མུ་ཉྫ་མྷཱཏི མུ་ཉྫ་ཏི་ཎ་མྷཱ. ཨཱི་སི་ཀཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཡྻཱཏི ཀ་ལཱི༹་རཾ ལུ་ཉྩེ་ཡྻ. ཀོ་སི་ཡཱཏི ཀོ་ས་ཀ་ཏོ. ཀ་ར་ཎྜཱཏི ཀ་ར་ཎྜཱ་ཡ, པུ་རཱ་ཎ་ཏ་ཙ་ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻཱཏི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཧི ནཱ་མ ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཀ་ཊྛ་ནྟ་རཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་ནྟ་རཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ, ཏ་ཙ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཐཱ་མེ་ན, ས་རཱི་རཾ ཁཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ པུ་རཱ་ཎ་ཏ་ཙཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཉྩུ་ཀཾ པ་ཛ་ཧཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨཱི་སི་ཀཱ་ད་ཡོ མུ་ཉྫཱ་དཱི་ཧི ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་མཱ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ‘‘མ་ནོ་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི (ཐེ་ར་གཱ. ༩༠༡) ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་མ་ནེ་ན ཀ་ཏ་ཀཱ་ཡོ མ་ནོ་མ་ཡ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༣) ཨེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་མ་ནེ་ན ནི་བྦི་ཏྟི་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཏེ་ན མ་ནེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་མ་ནེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཏེ་ན མ་ནེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ཡཱ ཙ ཀ་ཏོ མ་ནོ་མ་ཡ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ཏཱ་སཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷཱི་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ནི་མྨཱ་ན་མེ་ཝ མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི ནཱ་མ.
༡༥. ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རི་དྡྷི་ནི་དྡེ་སེ ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་པྥཱ་རོ ཝེ་གོ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏྟ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ས་ངྑི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ དྭཱི་སུ ཀུ་ལེ་སུ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ པུ་བྦ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣོ ཐེ་རོ. སོ ཧི མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ངྒ་ལ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཡ་མུ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ དྷཱ་ཏཱི ནི་མུ་ཛྫ་ནུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟཱི ནྷཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་མ་ཙྪོ ‘‘བྷ་ཀྑོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ཏོ. དྷཱ་ཏཱི དཱ་ར་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ. མ་ཧཱ་མ་ཙྪོ ཏཾ གི་ལི. པུ་ཉྙ་ཝཱ ས་ཏྟོ ས་ཡ་ན་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ན ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎི. མ་ཙྪོ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཏེ་ཛེ་ན ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཕཱ་ལཾ གི་ལི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཝེ་གེ་ན ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་སྶ ཛཱ་ལཾ པཱ་ཝི་སི. སོ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཏེ་ཛེ་ན ཛཱ་ལ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊ་མ་ཏྟོ་ཝ མ་ཏོ. མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ ཏཾ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཀཱ་ཛེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ས་ཧ་སྶེ་ན དེ་མཱ’’ཏི ན་ག་རེ ཙ་ར་ནྟཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ན་སྶ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན ཨ་དཾ་སུ. སཱ ཏཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཕ་ལ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཏོ ཕཱ་ལེ་ནྟཱི མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ མེ པུ་ཏྟོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་མི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. སེ་ཊྛི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘པུ་ཉྙ་ཝཱ དཱ་ར་ཀོ, པོ་སེ་ཧི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་ར་མྤི སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝི་ཝ་དི. ཨུ་བྷོ་པི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, དྭི་ནྣ་མྤི དཱ་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭེ་པི ཀུ་ལཱ་ནི ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྶ དྭཱི་ཧི ཀུ་ལེ་ཧི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘བཱ་ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་སྶ དྭཱི་སུ་པི ན་ག་རེ་སུ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་སི. ཏ་ཧིཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝུ་ཊྛ་སྶ ས་ངྒྷཱ་ཊ་ནཱ་ཝཱ་སུ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཾ ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཾ དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨི་ཏ་རཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཐཾ ནེ་ནྟི. ཨི་ཏ་ར་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ནཱ་ཊ་ཀཱ་པི ‘‘དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ཨཱ་ནེ་ནྟི. ཨི་ཏ་ར་ནཱ་ཊ་ཀཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་ར་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན པུ་ན ཨི་ཏ་ར་ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་སཱི་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་མྦིཾ པཱ་པུ་ཎི. ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི’’ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ. བཱ་ཀུ་ལ་སེ་ཊྛི་པི ཁོ ‘‘ད་ས་བ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི. སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་རུ་ཎེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶ དྭཱི་སུ ན་ག་རེ་སུ པ་རི་ཙི་ཏ་མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གྷ་རཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཀོ་ས་མྦི་ཝཱ་སཱི་ཧི པ་ཧི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན དྭཱི་སུ ན་ག་རེ་སུ ཡཾ ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ཏཾ ཏཾ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ་པི་སྶ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི་སྶ མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཨཱ་བཱ་དྷོ ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦོ. སོ པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེ བཱ་ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༣.༢༠༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ. སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ཕ་ལ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
སཾ་ཀི་ཙྩ་ཏྠེ་རོཔི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༧༣) པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏུ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ ཨེ་ཀེ་ན བྱཱ་དྷི་ནཱ ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རེ ཛྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་མཾ་སཾ སེ་ས་མཾ་སཾ ཛྷཱ་པ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶཱ ག་བྦྷ་མཾ་སཾ ཙི་ཏ་ཀ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱུ་ལེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. སཱུ་ལ་ཀོ་ཊི དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ཀྑི་ཀོ་ཊིཾ ཕུ་སི. ཨེ་ཝཾ ག་བྦྷ་མཾ་སཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་རཱ་སི་མྷི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ག་བྦྷ་མཾ་སཾ ཛྷཱ་ཡི, ཨ་ངྒཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སོ དཱ་ར་ཀོ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ཧི སི་ནེ་རུ་ནཱ ཨོ་ཏྠ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ‘‘ཙི་ཏ་ཀཾ ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཐཱ ནི་པ་ནྣཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ནེ་མི་ཏྟ་ཀེ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ དུ་གྒ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཡྻ་ཀཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་པི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པོ་ས་ཡིཾ་སུ. སོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཏ་ཝ ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ ཏེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རེ ཛྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཏྭཾ ན ཛྷཱ་ཡཱི’’ཏི ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ར ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བྷ་ཡཱ མུ་ཏྟོ, ཀིཾ མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ད་ས་ཝ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝི་ཙ་རཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ཡ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཾ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ.
བྷཱུ་ཏ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོཔི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༧༣) པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ པི་ཏཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶོ. སོ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀ་ཊེ་ན ཨ་ཊ་ཝིཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་རུ་བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ཐ་སྶ གོ་ཎཱ ཡུ་གཾ ཨོ་སྶ་ཛི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སོ ས་ཀ་ཊ་མཱུ་ལེ པུ་ཏྟ་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ གོ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ག་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི. དཱ་ར་ཀོ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ས་ཀ་ཊ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཨ་མ་ནུ་སྶ་བ་ཧུ་ལཾ, ཨི་དཾ པ་ན སུ་སཱ་ན་ས་མཱི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ན ཙ ཀོ་ཙི ཡ་ཀྑོ ཏ་སྶ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་པ་དྡ་ཝཾ ཀཱ་ཏུ་མ་ས་ཀྑི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ལ༹་ཡ་ཀྑཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏེ་པི པ་དེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་པཱ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ.
༡༦. ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རི་དྡྷི་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཛུ་ཎྷཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀོ དུ་ཊྛ་ཡ་ཀྑོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཡ་སྶ མེ་གྷ་སྶ ཝི་ཡ ག་ཛྫ་ཏོ ས་དྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཐེ་རོ ཏ་སྶ པ་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ན ཀོ་ཙི ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ (ཨུ་དཱ. ༣༤) – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཛུ་ཎྷཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ.
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དྭེ ཡ་ཀྑཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ཏེ ཡ་ཀྑཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཛུ་ཎྷཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣཾ, དི་སྭཱ་ན ཨེ་ཀོ ཡ་ཀྑོ དུ་ཏི་ཡཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, ས་མྨ, ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ, མཱ ས་མ་ཎཾ ཨཱ་སཱ་དེ་སི, ཨུ་ལཱ༹་རོ སོ, ས་མྨ, ས་མ་ཎོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’ཏི.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, ས་མྨ, ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུ’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ, མཱ ས་མ་ཎཾ ཨཱ་སཱ་དེ་སི, ཨུ་ལཱ༹་རོ སོ, ས་མྨ, ས་མ་ཎོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པི ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ནཱ་གཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཡྻ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ པ་དཱ་ལེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན སོ ཡ་ཀྑོ ‘ད་ཡ྄ཧཱ་མི ད་ཡ྄ཧཱ་མཱི’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཾ ཨ་པ་ཏཱ་སི.
‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཏེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ, དི་སྭཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ན ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑ’ནྟི. ‘ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་པི ཙ མེ སཱི་སཾ ཐོ་ཀཾ དུ་ཀྑ’ནྟི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཱ་ཝ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཡ་ཀྑོ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ པ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པི ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ནཱ་གཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཡྻ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ པ་དཱ་ལེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་པི ཙ མེ སཱི་སཾ ཐོ་ཀཾ དུ་ཀྑ’ནྟི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཡཱ་ཝ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་མྤི པ་སྶི་སྶ་ཏི, མ་ཡཾ པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀ་མྤི ན པ་སྶཱ་མཱ་ཏི.
‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ་ནཾ ཨི་མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡ་སྶ སེ་ལཱུ་པ་མཾ ཙི་ཏྟཾ, ཋི་ཏཾ ནཱ་ནུ་པ་ཀ་མྤ་ཏི;
ཝི་ར་ཏྟཾ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ, ཀོ་པ་ནཱི་ཡེ ན ཀུ་པྤ་ཏི;
ཡ་སྶེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཀུ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑ་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (ཨུ་དཱ. ༣༤);
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཀུ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑ་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ན ཀོ་ཙི ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པི་ཙ མེ སཱི་སཾ ཐོ་ཀཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ན ཧོ་ཏི, སཱི་ས་སྶ པ་ན ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀེ་པི ཧི ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ སུ་ཁ་སཱི་ལོ, ཀི་ཙྪེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ དུ་ཀྑ་སཱི་ལོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མྤི ཁོ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ས་མ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་པྤི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཧི ཏ་མྤི ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀ་མྤི ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ད་ཊྛུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ སཱ་ར་ས་ཉྙཱ མཱ་ཧེ་སུ’’ནྟི པ་ཙྪི་མཾ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་དྡྷིཾ ན ཝ་ལ་ཉྫེ་སི. ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ –
‘‘ནེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ཡ, ན་པི དི་བྦ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནོ;
ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ, ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ;
སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ, པ་ཎི་དྷི མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༩༦) –
ཐེ་རེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཐེ་རོ པ་ན ས་ཏྟ་ས་ཊྛི་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎེ་སུ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ་ཏི.
ས་ཉྫཱི་ཝ་ཏྠེ་རཾ པ་ན ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཾ ‘‘ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛཱ་དཱི་ནི སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཾ་སུ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཛྷཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཡ་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་མ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན, པཱ་པི་མ, ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ ཁོ པ་ན, པཱ་པི་མ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝི་དྷུ་ར་ས་ཉྫཱི་ཝཾ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་གྒཾ བྷ་དྡ་ཡུ་གཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, པཱ་པི་མ, ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ. ཏེ་སུ ན ཙ ཀོ་ཙི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཝི་དྷུ་རེ་ན ས་མ་ས་མོ ཧོ་ཏི ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ. ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཏཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝི་དྷུ་ར་སྶ ཝི་དྷུ་རོ་ཏེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་ན, པཱ་པི་མ, ས་ཉྫཱི་ཝོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, པཱ་པི་མ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ཉྫཱི་ཝོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ, པཱ་པི་མ, གོ་པཱ་ལ་ཀཱ པ་སུ་པཱ་ལ་ཀཱ ཀ་སྶ་ཀཱ པ་ཐཱ་ཝི་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་ཉྫཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣཾ, དི་སྭཱ་ན ཏེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ནི་སི་ནྣ་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཧ་ནྡ ནཾ ད་ཧཱ་མཱ’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཏེ, པཱ་པི་མ, གོ་པཱ་ལ་ཀཱ པ་སུ་པཱ་ལ་ཀཱ ཀ་སྶ་ཀཱ པ་ཐཱ་ཝི་ནོ ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ གོ་མ་ཡ་ཉྩ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཉྫཱི་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ, པཱ་པི་མ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ཉྫཱི་ཝོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ཏེ, པཱ་པི་མ, གོ་པཱ་ལ་ཀཱ པ་སུ་པཱ་ལ་ཀཱ ཀ་སྶ་ཀཱ པ་ཐཱ་ཝི་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་ཉྫཱི་ཝཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ, དི་སྭཱ་ན ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, སྭཱ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ཉྫཱི་ཝི་ཏོ’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཝཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཉྫཱི་ཝ་སྶ ས་ཉྫཱི་ཝོ་ཏེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༥༠༧).
ཁཱ་ཎུ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, སོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ར་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙོ་རཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་སྶ་མི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨོ་རོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི ས་བྦ་བྷ་ཎྜ་ཀཱ་ནི ཋ་པེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཋ་པི་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཀ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཐེ་རོ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཏེ ཐེ་ར་སྶ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡ་ཐ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཐེ་ར་ག་ཏེ་ན པ་སཱ་དེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཙ ཐེ་རོ ཁཱ་ཎུ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཧི བྷ་ཎྜ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་སྶ ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི.
ཨུ་ཏྟ་རཱ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༦༢) པ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ མ་ཧཱ་དྷ་ན་སྶ པུ་ཎྞ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ, ཀུ་མཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ, སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ནོ མ་ཧ་ཏཱ ནི་བ་ནྡྷེ་ན ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ དི་ནྣཱ. སཱ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ན་ཉྩ དཱ་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ སི་རི་མཾ ནཱ་མ ག་ཎི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ པི་ཏུ གྷ་རཱ་ཝ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་ད་ས་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་སྶཱ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་རཱ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཡཱ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ན་སེ ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ ‘‘སྭེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི སི་རི་མཱ་ཡ ས་ཧ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཙ་ར་ནྟིཾ སེ་ད་ཀི་ལི་ནྣཾ ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨོ་ཀི་ཎྞཾ ཨ་ངྒཱ་ར་མ་སི་མ་ཀྑི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏི བཱ་ལཱ’’ཏི ཧ་སི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་པི ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཏྠཾ ཀུ་ས་ལཾ ན ཀ་རོ་ཏི བཱ་ལོ’’ཏི ཧ་སི.
སི་རི་མཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ གྷ་ར་སཱ་མི་ནཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རཱ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ པཱི་ཋ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཕ་རི. སི་རི་མཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ན་སཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱུ་ཝ་པ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ལུ༹་ངྐ་པཱུ་རཾ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏཾ ས་པྤིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཨོ་ཀི་རི. ཏཾ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞེ སཱི་ཏཱུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. དཱ་སི་ཡོ སི་རི་མཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པོ་ཐེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སུཾ. ཨུ་ཏྟ་རཱ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་སི་ཡོ ཝཱ་རེ་སི. སི་རི་མཱ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་སི. ཨུ་ཏྟ་རཱ ‘‘སྭེ ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཊི་ཀཾ ཡཱ་ཙི་ཏཱ་ཡ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤཱ་ད་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སཱ ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡོ ས་ས་ངྒྷཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མཱ་པ་ན་ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏ་ཐཱ ཏཱ་ཧི ག་ཎི་ཀཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷིཾ, ཁ་མ་ཏུ མེ ཨུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཁ་མ, ཨུ་ཏྟ་རེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མཱ་མི, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཛི་ནེ ཀོ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ (དྷ. པ. ༢༢༣) དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཨུ་ཏྟ་རཱ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ སཱ་མི་ཀ་ཉྩ ས་སྶུ་ས་སུ་རེ ཙ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ནེ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ ཙ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ, ས་བྦཱ ཙ ག་ཎི་ཀཱ་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ས་པྤི་ནཱ པཱི་ལཱ༹་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི.
སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ནཱ་མ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཨུ་དེ་ན་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི. ཏ་སྶ ཧི ར་ཉྙོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨི་ཏྠི་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཏི་སྶོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ་སཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ བྷ་དྡི་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ. པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ པི་ཏུ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི་ནོ གྷ་རེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨི་ཏྠི་པ་རི་ཝཱ་ར་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སི་ནེ་ཧོ ས་པ་རི་ཝཱ་ར་མ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ་སུ་ལ་ད་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ མ་ཧེ་སཱི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷཱི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཱ –
‘‘དི་སྭཱ་ན ཏ་ཎྷཾ ཨ་ར་ཏིཾ ར་ག་ཉྩ, ནཱ་ཧོ་སི ཚ་ནྡོ ཨ་པི མེ་ཐུ་ན་སྨིཾ;
ཀི་མེ་ཝི་དཾ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་པུ་ཎྞཾ, པཱ་དཱ་པི ནཾ ས་མྥུ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༨༤༡) –
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི. ཏ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ ཏཾ ཀོ་ས་མྦིཾ ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་དཱ་སི. སཱ ར་ཉྙོ ཨེ་ཀཱ མ་ཧེ་སཱི.
ཨ་ཐ ཁོ གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛཱི་ཏི ཏ་ཡོ སེ་ཊྛི་ནོ ལོ་ཀེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཀོ་ས་མྦི་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦིཾ ག་ནྟྭཱ གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མོ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མོ པཱ་ཝཱ་རི་ཀཱ་རཱ་མོ་ཏི ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ཏ་ཡོ ཨཱ་རཱ་མེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀོ ས་ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་དཱ་ན་མ་དཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ སུ་མ་ནོ ནཱ་མ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ སེ་ཊྛི་ནོ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་ས་ངྒྷཾ ས་ཏྠཱ་རཾ བྷོ་ཛེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི ཨ་ཊྛ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ‘‘ས་ས་ངྒྷ་སྶ ཏཱ་ཝ ས་ཏྠུ་ནོ པ་རི་ཝེ་ས་ན་ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་དཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཏཱ་ཡ པུ་པྥཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཊྛཱ མུ་སཱ བྷ་ཎི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཛྫ ཀ་སྨཱ ན ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་མྨ ཨུ་ཏྟ་རེ, ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. སཱ སེ་ཁ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་པྤ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ཙ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙ ཨི་ཏྠི་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཛྫ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏ་དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་མི་སྶི་ཀཱ བུ་དྡྷ་སྶ ད་སྶ་ནཾ པི་ཧེ་ནྟི, ད་ས་བ་ལེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ བྷི་ཏྟིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི, ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ན་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི.
མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ཏཱ ཏཱ་ནི ཚི་དྡཱ་ནི དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱི ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏེ་ན ཏཱ་ས་མྤི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་མི་སྶི་ཀཱ་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཏྠི, བྷི་ཏྟིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ཏཾ མཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཚི་དྡཱ་ནི དི་སྭཱ་པི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་དྡ་ཧི, ཨུ་དྡྷ་ཙྪི་དྡ་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་སི. པུ་ན མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏཱ་སུ བྷི་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཊྛ ས་ཛཱི་ཝ་ཀུ་ཀྐུ་ཊེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་སཾ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཨི་མེ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ‘མ་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙཱ་ཧཱི’ཏི པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ པེ་སེ་སི. ཏཱ་ཡ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ན ‘‘ཏ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཙི་ཏྭཱ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ར་ཉྙཱ ཏ་ཐཱ པེ་སི་ཏེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཨ་ཊྛ མཱ་རི་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཊེ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི པ་ཙི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ཧེ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཏེ་ན་པི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀོ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.
རཱ་ཛཱ པ་ན ཏཱི་སུ མ་ཧེ་སཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་ས་ཏི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ར་ཉྙོ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པཱ་སཱ་ད་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ དཱ་ཋཱ ཨ་ག་དེ་ན དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་པ་བྦེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་པོ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝཱི་ཎཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་ཀེ་ན ཚི་དྡཾ པི་ད་ཧི. ཏཾ ར་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཱ་ཚི་དྡ་ཏོ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་སི. ས་པྤོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ ནི་པ་ཛྫི. སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘དྷཱི ས་པྤོ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ ས་པྤཾ དི་སྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ར་ཉྙོ ཀུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནཾ ས་ཉྙ་མ་དཱ་སི ‘‘ཨ་ཛྫ ཨོ་དྷི་ས་ཀ་མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཕ་ར་ཐཱ’’ཏི. ས་ཡ་མྤི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མ་དྷ་ནུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛི་ཡཾ པོ་ཋེ་ཏྭཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ དྷུ་རེ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ས་པཱི་ཏཾ ཁུ་ར་པྤཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ དྷ་ནུཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཁུ་ར་པྤཾ ནེ་ཝ ཁི་པི་ཏུཾ, ན ཨོ་རོ་པི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ག་ཏྟེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ས་རཱི་རཾ ཝེ་དྷ་ཏི, མུ་ཁ་ཏོ ཁེ་ལོ༹ པ་ཏ་ཏི, ག་ཎྷི་ཏ་བྦ་ག་ཧ་ཎཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀི་ལ་མ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝི, ཀི་ལ་མཱ་མི, ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ མེ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁུ་ར་པྤཾ པ་ཐ་ཝཱི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཁུ་ར་པྤཾ མུ་ཙྩ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཁུ་ར་པྤཾ མུ་ཙྩི. རཱ་ཛཱ ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠོ ཨ་ལླ་ཀེ་སོ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ, དེ་ཝི, མ་ཡ྄ཧཾ –
‘ས་མྨུ་ཡ྄ཧཱ་མི པ་མུ་ཡ྄ཧཱ་མི, ས་བྦཱ མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི མེ དི་སཱ;
སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི མཾ ཏཱ་ཡ་སྶུ, ཏྭ་ཉྩ མེ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝཱ’’’ཏི. – ཨཱ་ཧ;
སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི –
‘‘མཱ མཾ ཏྭཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ, ཡ་མ་ཧཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ;
ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ ཏཾ བུ་དྡྷཾ, ཏྭ་ཉྩ མེ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝཱ’’ཏི. –
ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ, ཝ་ར་ཉྩ ཏེ ད་མྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ཝ་རོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ མེ ཝ་རཾ དེ་ཧི, ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་བ་དྡྷཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཐ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་མི་སྶི་ཀཱ ‘དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་བ་དྡྷཾ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་བ་དྡྷཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཱ་པི དེ་ཝཱི་པ་མུ་ཁཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཐེ་རཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎིཾ་སུ. སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཉྩ ས་ཏྠཱ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཁུ་ར་པྤཾ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ན་བྷཱ་ཝོ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཝཱ ཨོ་ཀ་པྤ་ན་པ་སཱ་དེ་ན ཝཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
༡༧. ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ནི་དྡེ་སེ ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷཱིཏི ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ནི་ཊྛེ ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་མ་ནཱ་པེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ཝཱ. མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ ཕ་ར་ཏཱིཏི ས་ཏྟོ ཙེ ཧོ་ཏི, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཕ་ར་ཏི. དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ས་ངྑཱ་རོ ཙེ ཧོ་ཏི, ‘‘དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ’’ནྟི དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ས་ཏྟེ་པི དྷཱ་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝཱ ཕ་ར་ཏཱིཏི ས་ཏྟོ ཙེ, ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཕ་ར་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ས་ངྑཱ་རོ ཙེ, ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོཏི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ. ས་ཏོཏི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ཏྟཱ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ དི་སྭཱ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཾ ན པ་སྶ་ཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟཾ ན པ་སྶ་ཏི ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཏྟཱ, དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ པ་ན པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་སྶ་ཏི. ཨཱི་དི་སཱི པ་ནེ་སཱ ‘དྷ་ནུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༣༥༢). ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི གེ་ཧ་སི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ན ཀི་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ. ན དུ་མྨ་ནོཏི ས་བྦ་དོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་པཱ་ཐེ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༨. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི་ནི་དྡེ་སེ ས་བྦེ་སཾ པ་ཀྑཱི་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ ཝི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་མ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ས་བྦེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནནྟི པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ པུ་ན་བྦ་སུ་མཱ་ཏཱ ཕུ་སྶ་མི་ཏྟཱ དྷ་མྨ་གུ་ཏྟཱ་ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ པེ་ཏཱ་ནཾ ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨི་དྡྷི.
པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི་ནི་དྡེ་སེ རཱ་ཛཱཏི དྷ་མྨེ་ན པ་རེ་སཾ ར་ཉྫ་ན་ཏོ རཱ་ཛཱ. ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཝེ་ཧཱ་སཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཙ་ཏུ་ཨ་ངྒ་ཝ་ཏི་ཡཱ. སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ ས་མཱུ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ནྟ་མ་སོཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ. ཨ་སྶ་བ་ནྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་སྶཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཀཱ. གོ་པུ་རི་སཱ ནཱ་མ གུ་ནྣཾ ར་ཀྑ་ཀཱ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཝེ་ཧཱ་ས་ག་མ་ན་ཉྩ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཛོ་ཏི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷཱིཏི ཛོ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ པུ་བྦེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ སེ་ཊྛི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ས་བྦཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཛ་ལིཾ་སུ, ས་བྦེ་སཾ ཀཱ་ཡཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི་པི པ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨོ་བྷཱ་སཾ མུ་ཉྩིཾ་སུ, ན་ག་རཾ ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨེ་ཀ་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཛོ་ཏི་ཀོ་ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ གེ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཏ་ལེ སོ་དྷི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི, པཱ་སཱ་དཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ ས་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཡུ་ཏྟེ ས་ཏྟ་པཱ་ཀཱ་རེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི, པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི, པཱ་སཱ་ད་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་ཏི་གཱ་ཝུ་ཏི་ཀ་དྭི་གཱ་ཝུ་ཏི་ཀ་ཨེ་ཀ་གཱ་ཝུ་ཏི་ཀཱ ཙ་ཏ་སྶོ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི. པཱ་སཱ་ད་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ཏ་རུ་ཎ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཙ་ཏ་སྶོ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ཊྛི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏཱ་སཾ མ་ཎི་མ་ཡཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི པ་བྦཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་ཏྟ་སུ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཚ་ས་ཏྟ་ཡ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ས་ཏྟ ཡ་ཀྑཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ.
བི་མྦི་སཱ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཚ་ཏྟཾ པ་ཧི་ཎི. སོ ཛོ་ཏི་ཀ་སེ་ཊྛཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སི་རི་ག་བྦྷེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཉྩ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཏ་ཡོ ཙ ཛོ་ཏི་པཱ་སཱ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏ་སྨིཾ པཱ་སཱ་དེ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཝ་སི. ཏེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཧོ་སི. ས་ཙེ ཀི་ར ཏེ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏ་མྤི ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, སཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋ་པེ་ནྟི. པཱ་སཱ་ཎཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཛྫ་ལི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟེ པ་ཀྐ་མ་ཏྟེ ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན བྷ་ཏྟ་སྶ པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི. སཱུ་པེ་ཡྻཱ་དི་པ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཛོ་ཏི་པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཙྩ་ཏི, མ་ཎི་ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཝ་ས་ནྟི. ཨ་གྒི་སྶ ཝཱ དཱི་པ་སྶ ཝཱ ཨོ་བྷཱ་ས་མེ་ཝ ན ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཛོ་ཏི་ཀ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཡཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཛོ་ཏི་ཀ་སེ་ཊྛི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ དཱ་པེ་ཏི, ‘‘ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ་ཧི ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ‘‘གཱ་ཝུ་ཏི་ཀ་ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱུ་ནཾ ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི.
ཛ་ཊི་ལ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷཱིཏི ཛ་ཊི་ལོ ནཱ་མ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ སེ་ཊྛི. ཏ་སྶ ཀི་ར མཱ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ པ་ནྣ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་ཏ་ལེ ཝཱ་ས་ཡིཾ་སུ. ཏཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨོ་ལོ་ཀི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རོ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧོ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ དཱ་སཱི དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, ཀ་སྶ་ཙི མཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཡེ་ན ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སཱ་པི ད་ས་མེ མཱ་སེ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ན་ཝ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པུ་པྥ་དཱ་མཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི, ‘ཀིཾ ཨི་ད’ནྟི ཙ པུ་ཊྛཱ ‘ཨ་ཡྻཱ་ཡ མེ བ་ལི་ཀ་མྨ’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཧེ་ཊྛཱ་ག་ངྒཱ་ཡ་པི དྭེ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧེ་ཏཾ བྷཱ་ཛ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀཱ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ, ཏཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ནེ ས་མྤ་ཏྟེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཐ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀཱ ‘‘མ་མ བྷཱ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘དཱ་ར་ཀོ མ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀཱ ‘‘ཡཾ བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ, ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མ་མ དཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་སུ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཎྷ, ཏྭཾ བྷཱ་ཛ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡཱ་ཡ པ་ན དཱ་ར་ཀོ ལ་དྡྷོ, སཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཧོ་ཏི. སཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པོ་སེ་སི. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ག་བྦྷ་མ་ལ་སྶ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ ཀེ་སཱ ཛ་ཊི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏེ་ན་སྶ ཛ་ཊི་ལོ་ཏེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏ་སྶ པ་ད་སཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཐེ་རོ ཏཾ གེ་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཐེ་རཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཐེ་རོ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, དཱ་ར་ཀོ ཏེ ལ་དྡྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཱ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶ་ནྟི པོ་སེ་སི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ གི་ཧི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ད་ཧ་རོ ཨེ་ཝ ཙ ཏཱ་ཝ, ཉཱ་ཎ་མྤི ཏཱ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘དཱ་ར་ཀོ, བྷ་ནྟེ, ལ་དྡྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, ད་ཧ་རོ ཏཱ་ཝ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏཾ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཏ་སྶ པ་ན གེ་ཧེ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. སོ གཱ་མ་ནྟ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ས་བྦ་མྤི ཏཾ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷ་ཎྜ་ཀ་སྶ མཱུ་ལཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏཾ དི་ཝ་སཾ ན་ག་ར་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཛཱི་ར་ཀ་མ་རི་ཙ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠི་ཀེ ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁེ ཀ་རིཾ་སུ. སོ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨུ་སྶ་ནྣ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀྐི་ཎི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་པ་ཎེ ཀི་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ས་བྦཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, བྷ་ཎྜ་ཀཾ ནཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན ནཱ་སི་ཏཾ, ཏཱ་ཏ, ས་བྦཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ མཱུ་ལཾ, ཨི་དཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ མཱུ་ལ’’ནྟི ས་བྦ་མཱུ་ལཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པྤེ་སི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ན་གྒྷོ པུ་རི་སོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ ‘‘གེ་ཧ་མ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏེ གེ་ཧེ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ གེ་ཧ་པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨུ་མྨཱ་རེ ཨ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ གེ་ཧ་སྶ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ བྷཱུ་མི་ཊྛཱ་ནེ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. རཱ་ཛཱ ཀི་ར ཛ་ཊི་ལ་སྶ གེ་ཧེ བྷཱུ་མིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ་ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སེ་ཊྛི་ཚ་ཏྟཾ པེ་སེ་སི. སོ ཛ་ཊི་ལ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི.
མེ་ཎྜ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷཱིཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༩༦) མེ་ཎྜ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་པ་སྶི་མྷི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ སེ་ཊྛི. ཏ་སྶ ཀི་ར པ་ཙྪི་མ་གེ་ཧེ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཎྜ་ཀཱ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཡཱ པི་ཊྛིཾ པ་ཧ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཏེ་སཾ མུ་ཁེ་སུ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ གེ་ཎྜུ་ཀཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ན་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཏེ་སཾ མུ་ཁ་ཏོ གེ་ཎྜུ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟི. ཨེ་ཀ་སྶ་པི མེ་ཎྜ་ཀ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ན་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ས མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི.
གྷོ་སི་ཏ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷཱིཏི གྷོ་སི་ཏོ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༦༠-༢༦༡) ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་ཀྐ་ར་ཊྛེ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ སེ་ཊྛི. སོ ཀི་ར དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ སུ་པྤེ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི. དཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་ཀ་སུ་ན་ཁཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི གེ་ཧཾ ནེ་སི. ཏ་དཱ ཀོ་ས་མྦི་ཀ་སེ་ཊྛི པུ་རོ་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཛྫ ཏེ ཏི་ཐི་ཀ་ར་ཎ་ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨ་ཛྫ ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀོ ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་དཱ སེ་ཊྛི་ནོ བྷ་རི་ཡཱ ག་རུ་ག་བྦྷཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ སཱི་གྷཾ གེ་ཧཾ པེ་སེ་སི ‘‘ག་ཙྪ, ཛཱ་ནཱ་ཧི ནཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ ཝཱ, ན ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལི༹ཾ ནཱ་མ དཱ་སིཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟཱི ཏཾ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཛཱ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ད་སྶེ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘ས་ཙེ མེ དྷཱི་ཏཱ ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ཡ ནཾ ས་དྡྷིཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ གེ་ཧེ ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. སེ་ཊྛི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི མ་མ པུ་ཏྟོ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཛེ, ཝ་ཛ་ཏོ གུ་ནྣཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝ་ཛ་དྭཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་མཾ ཏི་རི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཧི, གཱ་ཝི་ཡོ ནཾ མ་དྡི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶ་ནྟི, མ་དྡི་ཏཱ་མ་དྡི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ག་ནྟྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ཝ་ཛ་དྭཱ་རེ ཝི་ཝ་ཊ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཏ་ཐཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. གོ་ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ་པི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ གཱ་ཝོ ཨུ་ས་བྷ་སྶ དྭེ པ་སྶཱ་ནི གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. གོ་པཱ་ལ་ཀོ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ས་བྷོ པུ་བྦེ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཛྫ པ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཙྩ་ལོ་ཝ ཋི་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ནི་པ་ནྣཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི གེ་ཧཾ ནེ་སི.
ཀཱ་ལཱི༹ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ནཾ པུ་ན ཨི་མཾ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ པུ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ ཀཱ་ལི༹, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་ཉྩ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏྭཾ ཨི་མཾ ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་མ་གྒེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཧི, གོ་ཎཱ ཝཱ ནཾ མ་དྡི་སྶ་ནྟི, ཙ་ཀྐཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་སྶ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཀྐ་མ་གྒེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. སཱ་ཀ་ཊི་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ གོ་ཎཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ དྷུ་རཾ ཚ་ཌྜེ་སུཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི པུ་ར་ཏོ ན ག་ཙྪིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སོ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མ གོ་ཎཱ ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ ཀ་མྨ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཏཾ གེ་ཧཾ ནེ་སི.
ཀཱ་ལཱི༹་པི ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ནཾ པུ་ན ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཧི, ཏ་ཏྠ སུ་ན་ཁཱ་དཱི་ཧི ཁཱ་དི་ཏོ, ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ཊོ མ་རི་སྶ་ཏི, མ་ཏཱ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ་སྶ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ཏཾ ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ སུ་ན་ཁཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨ་ཛ་པཱ་ལོ ཨ་ཛཱ གོ་ཙ་རཾ ནེ་ནྟོ སུ་སཱ་ན་པ་སྶེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀཱ ཨ་ཛཱ པ་ཎྞཱ་ནི ཁཱ་ད་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཋ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཐ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ‘‘ཧེ ཧེ’’ཏི ས་དྡེ ཀ་ཏེ་པི ན ནི་ཀྑ་མི. སོ ‘‘ཡ་ཊྛི་ཡཱ ནཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཋ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཁཱི་རཾ པཱ་ཡ་ནྟིཾ དི་སྭཱ དཱ་ར་ཀེ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི.
ཀཱ་ལཱི༹ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ནཾ པུ་ན ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཡ ནཾ སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཨི་མཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་པཱ་ཏེ ཁི་པ, པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་སྶ་ཏི, མ་ཏཱ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ཏཾ ཏ་ཐཱ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཁི་པི. ཏཾ ཁོ པ་ན པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ པ་བྦ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི, ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ གྷ་ན་ཛཱ་ཏོ ཛི་ཉྫུ་ཀ་གུ་མྦོ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི. དཱ་ར་ཀོ པ་ཏ་ནྟོ ཀོ་ཛ་ཝེ ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ པ་ཏི. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཝེ་ཎུ་བ་ལི པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. སོ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྨིཾ ཙ་ལི་ཏེ དཱ་ར་ཀོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. སོ དཱ་ར་ཀ་ས་དྡོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏོ. ཀཱ་ལཱི༹ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ནཾ པུ་ན ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
སེ་ཊྛི་ནོ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ར་ཀོ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. མ་ཧཱ་གྷོ་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཙ་སྶ གྷོ་སི་ཏོ་ཏེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་ཀྑི་མྷི ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡི, ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཧི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ‘‘ཀ་དཱ ཨཱ་ཝཱ་པཾ ཨཱ་ལི་མྤེ་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་དཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ མ་མེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ སཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀོ མེ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སི་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ནཾ ག་བྦྷཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏི་ཎྷཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་པེ པ་ཝེ་སེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཏེ ས་ཧ་སྶཾ ས་ཙྩ་ཀཱ་ར་ས་དི་སཾ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ན ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྪཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
སེ་ཊྛི པུ་ན་དི་ཝ་སེ གྷོ་སི་ཏཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཧི་ཡྻོ མ་ཡཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ, ཨེ་ཧི, ཏྭཾ ཏཱ་ཏ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི ‘ཧི་ཡྻོ ཀི་ར མེ པི་ཏ་རཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཧཱི’’’ཏི པ་ཧི་ཎི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨི་ཏ་རོ སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ དཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གུ་ལ༹་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨི་མེ མཾ དཱ་ར་ཀཱ བ་ཧུ་ལ་ཀྑཾ ཛི་ནིཾ་སུ, ཏཾ མེ པ་ཊི་ཛི་ནི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ པི་ཏུ བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, བྷཱ་ཏི་ཀ, ཨ་ཧཾ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘བ་ཧཱུ་ཧི ཛི་ཏོ ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ མེ ལ་ཀྑཾ པ་ཊི་ཛི་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. གྷོ་སི་ཏོ ཀི་ར གུ་ལ༹་ཀ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡཾ ཚེ་ཀོ, ཏེ་ན ནཾ ཨེ་ཝཾ ནི་བ་ནྡྷི. སོ་པི ཏཾ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ནྟྭཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཝ་དེ་ཧི ‘པི་ཏ་རཱ ཀི་ར མེ ཧི་ཡྻོ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟཾ, ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཧཱི’’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཙ. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ སེ་ཊྛི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་པེ ཁི་པི. གྷོ་སི་ཏོ་པི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ་ཝ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ན ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘དྷཱི དྷཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར, མཱ ནཱ་ས་ཡི, མཱ ནཱ་ས་ཡཱི’’ཏི བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་ནྟོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱ་མི, མཱ ས་དྡཾ ཀ་རི, ཀ་མྨཾ ནི་པྥ་ནྣ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ པ་བྦ་ཏེ་ན ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན སོ་ཀེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ན སེ་ཊྛི ཏཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ‘‘ཀི་ནྟི ནཾ མཱ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘མ་མ གཱ་མ་ས་ཏེ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ མཱ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏ་པུ་ཏྟོ, ཨི་མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་ཀཱུ་པེ ཁི་པ་ཏུ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏེ ཨ་ཧཾ མཱ་ཏུ་ལ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ གྷོ་སི་ཏ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གཱ་མ་ས་ཏེ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཨི་མཾ པ་ཎྞཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞཾ ཏ་སྶ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི. སོ པ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཏཾ མཱ་རཱ་པེ་ནྟོ་ཝ སེ་ཊྛི མཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཀིཾ ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པེ་སྶ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎ་པ་ཎྞ་མེ་ཝ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པཱ་ཐེ་ཡྻཾ མེ, ཏཱ་ཏ, ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘པཱ་ཐེ་ཡྻེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ནཱ་མ མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ གྷ་རེ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪཱ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་གྷ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ཛཱ་ཡཾ པ་སྶི. ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ནྟོ་ན་ག་ར་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ་སི གྷོ་སི་ཏོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱ ས་ཧ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སེ་ཊྛི་ནོ པ་ནེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི པ་ནྣ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ, ཏཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པེ་ས་ན་ཀཱ་རི་ཀཾ དཱ་སིཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ སི་རི་ག་བྦྷེ ཝ་སཱ་པེ་ནྟི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏཾ དཱ་སིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎཾ པེ་སེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི་ཛཱ་ཡཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པེ་ས་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཧི, ཏི་ཊྛ་ཏུ པེ་ས་ནཾ, པུ་ཏྟ་སྶ མེ པཱི་ཋ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ མ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དེ་ཧི, པ་ཙྪཱ པེ་ས་ནཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ཙི་རེ་ནཱ་ག་ཏཾ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ས་ནྟ་ཛྫེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ མེ ཀུ་ཛ྄ཛྷི, སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ གྷོ་སི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ‘‘སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ གྷོ་སི་ཏོ’’ཏི ནཱ་མཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ པུ་བྦ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན པེ་མཾ ཚ་ཝི་ཨཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཾ. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀུ་ཧིཾ སོ ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣོ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན་སྶ ཧ་ཏྠེ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི? ‘‘དུ་སྶ་ནྟེ པ་ཎྞཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. སཱ ‘‘ཀིཾ པ་ཎྞཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཎྞཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཡེ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཏཾ པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ བཱ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎ་པ་ཎྞཾ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ས་ཙེ མ་ཡཱ ན དི་ཊྛཾ ཨ་སྶ, ན་ཏྠི ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. ཏཾ པ་ཎྞཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ནཱ་སེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་པ་རཾ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ པུ་ཏྟོ གྷོ་སི་ཏོ ནཱ་མ, གཱ་མ་ས་ཏ་ཏོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ཛ་ན་པ་ད་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་གཱ་མ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ དྭི་བྷཱུ་མི་ཀཾ གེ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཙེ་ཝ པུ་རི་ས་གུ་ཏྟཱི་ཧི ཙ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏུ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ནྟི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏུ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨ་ཧཾ མཱ་ཏུ་ལ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ ཙ པ་ཎྞཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ དུ་སྶ་ནྟེ་ཡེ་ཝ་སྶ བ་ནྡྷི.
སོ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཏཾ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ གཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘པི་ཏ་རཱ མེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཎྞཾ པེ་སི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ, མ་མ སཱ་མི་ནོ མ་ཡི སི་ནེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱུ’’ཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎི. ‘‘སཱི་གྷཾ དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ གེ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ས་ཏ་ཏོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ‘‘ཡཾ ཀཱ་རེ་མི, ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ཡཾ ན ཀཱ་རེ་མི, ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. པུ་ཏྟ་སོ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ སོ སོ་ཀོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་དཱ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་སཱ་རཾ ཛ་ནེ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་པི ‘‘ས་ཙེ ཀོ་ཙི སེ་ཊྛི་ནོ ས་ནྟི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མ་མ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ མཱ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སེ་ཊྛི་པི ཁོ ‘‘ན དཱ་ནི དུ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ མ་མ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ་ཏུ་ལ, པུ་ཏྟཾ མེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ་མྷི, ཨེ་ཀཾ པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ པེ་སེ་ཏྭཱ མ་མ པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཎྞཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ སེ་ཊྛི་སྶ བ་ལ་ཝ་གི་ལཱ་ན་ཀཱ་ལེ གྷོ་སི་ཏ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་ཊྛི ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ པི་ཏ་རཱ བྷུ་ཏྟ་བྷོ་གཾ ད་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. ཏ་ཏྠ ག་ཧ་ནྟི གེ་ཧཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧེ པ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི. མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ གྷོ་སི་ཏཱ་ན་ནྟ་རཾ མེ་ཎྜ་ཀོ ལི་ཁི་ཏོ.
པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙི་དྡྷི པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ནཱ་མ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི, ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཙ་ནྡ་པ་དུ་མཱ, པུ་ཏྟོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི, སུ་ཎི་སཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝཱི, དོ་སོ པུ་ཎྞོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ. ཏེ་སུ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་སཱ་ནི ཀོ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི སོ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཏོ དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ར་ཏྟ་སཱ་ལི་དྷཱ་རཱ ཨོ་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀོ་ཊྛེ པཱུ་རེ་ཏི. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཏ་ཎྜུ་ལཾ ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀེ སཱུ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི གྷོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་ས་མྤི དེ་ནྟི་ཡཱ ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ས་ཀིཾ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཏོ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི གྷོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི. ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཎི་སཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཙ་ཏུ་དོ་ཎི་ཀཾ ཝཱི་ཧི་པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘བཱི་ཛ་བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི གྷོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, པི་ཊ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་པཱུ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ དཱ་སོ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་གེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་ཏྟེ་ཧི གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏོ་ད་ཡ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གོ་ཎཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཀཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཎེ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀོ་ས་ཀེ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་ཛེ་ཏི, ཨི་ཏོ ཏི་སྶོ, ཨི་ཏོ ཏི་སྶོ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀཱ་ཏི ས་ཏྟ སཱི་ཏཱ་ཡོ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ བྷ་ཏྟ་བཱི་ཛ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ སེ་ཊྛི་གེ་ཧ་ཏོ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ན བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ཙ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ཁཱ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ པ་ན ནེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. ས་ངྑེ་པེ་ན པ་ན པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏེ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཝི་སེ་སོ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི.
ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡི་དྡྷི་ནི་དྡེ་སེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ག་ནྡྷཱ་རི་ཝི་ཛྫཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སི་དྡྷཾ པ་ཏྠི་ཏ་སི་དྡྷཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཝི་ཛྫཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རཱ. ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པྤེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐོ་པ་ཙཱ་རཾ ཝི་ཛྫཾ མུ་ཁེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གི་དྡྷི་ནི་དྡེ་སེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ’’ཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི པུ་ཙྪཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ནི་ག་མ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་སྶ དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་པཱ་ལི༹་ས་དི་སཱ་ཝ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་ཀ་ཊ་བྱཱུ་ཧཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སི་པྤ་ཀ་མྨཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ས་ན་ཝ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷཱིཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི.
ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.