༡༠. གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩. གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟནྟི ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ. ལོ་ཀི་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ, ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷུ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི ཨ་རི་ཡ་གོ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷུ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི ཨུ་བྷོ ཨ་ཏྠེ ས་མཱ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་པ་དཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ནཾ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི, ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི, ‘‘ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ མ་གྒ་ཝཱ་རེ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. གོ་ཏྟ་ཏྠོ ཙེ་ཏྠ བཱི་ཛ་ཏྠོ. ཝ་ཏྟ་ནི་པ་ཀ་ར་ཎེ ཀི་ར ཝུ་ཏྟཾ – གོ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་པ་རི་པ་ནྠེ་ཧི གུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི, ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་པི གོ་ཏྟཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་པ་ནྠེ་ཧི གུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏཾ གོ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ གོ་ཏྲ་བྷུ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ – ‘‘ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ན་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༦༣). ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ མ་གྒ་ཝཱ་རེ་སུ སོ་ལ༹་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་པ་ད་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ་སུ ཚ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི མཱུ་ལ་པ་ད་ག་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ཡོ ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཋ་མཱ་བྷོ་གོ པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཕ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. པ་ནྣ་ར་ས གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ་མཾ ནཱ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏཱ པ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་བྷི་བྷུ་ཡྻ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ‘‘ཏ་ཡོ གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་གོ་ཏྲ་བྷཱུ ཀུ་ས་ལཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦༠. སཱ་མི་ས་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་ལོ་ཀཱ་མི་ས་ཀི་ལེ་སཱ་མི་སཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་མི་སེ་ན སཱ་མི་སཾ ས་ནི་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ. ཀིཾ ཏཾ? ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ས་མ་ཐ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ. ཝ་ཊྚཱ་མི་སནྟི ཙེ་ཏྠ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ. ལོ་ཀཱ་མི་སནྟི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀི་ལེ་སཱ་མི་སནྟི ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ. ནི་རཱ་མི་སནྟི ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་རི་ཡཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་སྨིཾ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཀ་རོ་ནྟི. པོ་ཏྠ་ཀེ ‘‘སཱ་མི་ས་ཉྩེ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ས་ཉྙུ་ཏྟ་ཉྩ ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་ཀ་ནྟི་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ ཧི པ་ཎི་ཧི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ. ནི་ཀ་ནྟི་ས་ཉྙོ་གེ་ནེ་ཝ ས་ཉྙུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཊྛི་ཏནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏ་ཉྷི ནི་ཀ་ནྟི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཝཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ. ཕ་ལ་གོ་ཏྲ་བྷུ་པི ཧི ནི་བྦཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧེ་ཊྛཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཕ་ལ་གོ་ཏྲ་བྷུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏི་ཎྞཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ན པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཏི་ཎྞཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ས་མ་ཐ་གོ་ཏྲ་བྷུ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་གོ་ཏྲ་བྷུ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. པ་ཉྙཱ ཡ་སྶ པ་རི་ཙྩི་ཏཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཉྙཱ ཡ་སྶ པ་རི་ཙི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཎྞཱ. ཀུ་ས་ལོ ཝི་ཝ་ཊྚེ ཝུ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏེ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎེ ཀུ་ས་ལོ ཚེ་ཀོ, པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཀུ་ས་ལོ. ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ན ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་སུ དི་ཊྛཱི་སུ ན ཝེ་དྷ་ཏཱི་ཏི.
གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.