མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ན་ཏྠཾ ནི་ཡ་མ་ནཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༠༥). ཨ་རི་ཡོཏི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏྟཱ, ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨ་རི་ཡོ. ཨ་ཊྛ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. སྭཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ཀཱ ཝི་ཡ སེ་ནཱ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཝི་ཡ ཏཱུ་རི་ཡཾ ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ན་ཏྠི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ མ་གྒོ ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་མྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ. ས་མྨཱ ཝོ་དཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ. ས་མྨཱ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི. ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཧོ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ པ་སྶ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ས་མྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མྨཱ ཝོ་དཱ་པེ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མྨཱ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ཏི ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ས་མྨཱ ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི.
ཨ་པི་ཙེ་སཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ནཱ་མ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ཏི, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་ན ‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཡེ་ཝ. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མྨཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མྤི དྭ་ཡཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ.
ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཡོ་གི་ནོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དེ་སི་ཏཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༦, ༢༠, ༢༩) ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ ཁེ་མེ་ན ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དེ་སི་ཏཱ.
ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ན ཏ་སྶཱ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱུ་ཊོ ཨ་ཡཾ ཚེ་ཀོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨི་མེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན པུ་རི་སེ་ན ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ མ་ཧཱ་རུ་ཀྑཾ ཏ་ཙྪ་ཀོ ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་དྷ་མྨེ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨི་མེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟོ.
སྭཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པུ་བྦེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ་ཙཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༣). ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ཀ་མྨ་ནྟེ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཝུ་ཏྟོ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཡཾ སུ་ཙ་རི་ཏཾ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལཾ པཱུ་ར་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཝུ་ཏྟོ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝེ་ན པ་ན ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ མེ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ཏོ་སཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨི་དཾ ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱ་པི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་ཏི སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྭེ་སི་ཏྭཱ པ་ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་སེ ‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ཊྚཾ, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ ཝི་ཝ་ཊྚཾ. ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཊྚེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏི, ཝི་ཝ་ཊྚེ ན་ཏྠི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. པུ་རི་མཱ་ནི ཧི དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པེ་ན ཙ, ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ? རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ ས་ཙྩེ་སུ ‘‘ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པཾ, མ་གྒ་ས་ཙྩཾ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན…པེ… མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ དྭཱི་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏི, དྭཱི་སུ ས་ཝ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཡེ་ཝ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཱི་སུ ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏི ནི་རོ་དྷེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ པ་ན པ་ཏྟ་ས་ཙྩ་སྶ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ. ཏ་སྨཱ སཱ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་མ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་བྦེ པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་མི, ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛ་ཧཱ་མི, ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་མི, མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན་ཏྠི, པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི…པེ… མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རཱ་ནི, དྭེ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ དུ་དྡ་སཱ་ནི. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཉྷི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཾ, ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧོ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏ་མྤི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ག་མྦྷཱི་རཾ. ཨི་ཏི ཏཱ་ནི དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རཱ་ནི. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཡོ་གོ བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཧ་ཏྠ་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཕུ་ས་ན་ཏྠཾ པཱ་ད་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ, ས་ཏ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊི་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཏཱ་ནི ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ དུ་དྡ་སཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རེ་སུ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ ཙ དུ་དྡ་སེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་ཙྩེ་སུ ཉཱ་ཎཾ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ? སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སུ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཡཾ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨ་ཡཾ ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ’’ཏི. ཨི་དཾ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཀ་ཏ་མཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ? སོ སུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཙ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ, ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཙྩེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཨི་མ་སྶ ས་ཙྩ་སྶ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ. ཀ་ཏ་མཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ? སོ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་པུ་བྦཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི. ཨི་དཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ. ཀ་ཏ་མཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ? ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི ‘‘དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན, ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན, ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཉཱ་ཎནྟི.
ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་མ་ཏོ ནི་སྶ་ཊོ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ. བྱཱ་པཱ་ད་ཏོ ནི་སྶ་ཊོ་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་ངྐ་པྤོ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ནི་སྶ་ཊོ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ད་གྷཱ་ཏཾ པ་ད་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ, ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ. ཏ་ཐཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཀཱ་མ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ད་གྷཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ས་མྨ་ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཀི་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ. ཨ་ཐ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་ངྐ་པྤོ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ད་གྷཱ་ཏཾ པ་ད་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་ངྐ་པྤོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ད་གྷཱ་ཏཾ པ་ད་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ་པི པ་ད་གྷཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཾ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ད་གྷཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཾ ས་མྨ་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་བྷ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨ་སུ་བྷེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི, ཝི་ཧིཾ་ས་ཨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཨ་སུ་བྷ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་ངྐ་པྤོ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པཱ་པེ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་ངྐ་པྤོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ པ་ད་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ངྒཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀོ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྐ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ནཱ་མ.
ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ནི་དྡེ་སེ་པི ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝི་ར་མ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན པི་སུ་ཎཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ཧི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏ་སྶོ་པེ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དུ་སྶཱི་ལྱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ངྒཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ར་མ་ཎི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ.
ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ནི་དྡེ་སེ་པི ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ, ཨ་ཉྙེ་ན མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཏི་སྶོ་པེ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དུ་སྶཱི་ལྱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ངྒཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ར་མ་ཎི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ནཱ་མ.
ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ནི་དྡེ་སེ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ཨ་རི་ཡ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ. མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི པཱ་པ་ཀཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་པྤ་ས་ཏྠེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན. ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ ཝི་ར་མ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ, ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན དྭཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་དུ་སྶཱི་ལྱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ངྒཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ར་མ་ཎི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ནཱ་མ.
ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ནི་དྡེ་སེ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ. པཱ་པ་ཀཱ་ནནྟི ལཱ་མ་ཀཱ་ནཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱཏི ན ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱིཏི པ་ཡོ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི པ་ར་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. པ་ད་ཧ་ཏཱིཏི པ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི པ་དཱ་ནི ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨ་སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ནྟི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ. པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ. ཋི་ཏི་ཡཱཏི ཋི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡཱཏི ཨ་ན་སྶ་ན་ཏྠཾ. བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡཱཏི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ. པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ.
ཨེ་ཏེ པ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀི་ཡཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཱ ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ; ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ’ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི, ‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ’ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ མེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ’ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི, ‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ’ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༤༥);
ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱཏི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཝ་ཏྟ་ག་ནྠ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ན་ཝ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་སཱི་ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལ༹་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ཝ་ཏྟཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒ་ཉྩ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ ག་ནྠ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་མྤི ནི་ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི དྭེ་པི ཏ་ཡོ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཉྩ་པི. ཏ་སྶ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པ་ཀཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ག་ནྠ་ཀ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ ཙ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎེ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝཱ བྷ་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟ་སུ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥) ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢) ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ན་ཝ་ཀ་མྨེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཝཱ ཝི་སྶ་ཊྛེ ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཐཾ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ མ་ནཱ་པི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན པ་ཋ་མཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ པ་ན ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐེ་ཝ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.
ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙེ་ཝ མ་གྒོ ཙ. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ. མ་གྒོ པ་ན ས་ཀིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ ཧི ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཱ་སཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ.
ཡེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀི་ཙྩཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱཏི ཙེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་མྤི ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ས་མ་ངྒི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཏྟ་ཡ་མ་ནུ་པྤ་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ བྷུ་ཏྭཱ་པ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ས་ས་ངྑ་ཏ་ཉྩ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ‘‘ཡཱ་ནི་སྶ ཏཱ་ནི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༤༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠ ཙ བྷཱུ་མི་ཡཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – བྷཱུ་མཱིཏི ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཧི སཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྨཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཙ ཁོ ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་བྦེ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་དི ཙ ཏཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཧེ་ཡྻ་ཏོ ན ཀོ་ཙི བྷ་ཝ་མཱུ་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཏེ་སུ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཏཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་སྶ ཡེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ, ཏ་སྶ ཏེ ཨེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཙ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཝ ཝ་ཏྠུ, ན ཨི་ཏ་རེ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྠུ, ན ཨི་ཏ་རེ. ཨེ་ས ན་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏེ ཏེ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ བྷཱུ་མཱི་ཏི ས་ངྑཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ས་བྦ་སོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀུ་ས་ལ་མ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ཙྩ་སྶ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཡེ་ཝ, ན ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཡེ་ཝ ཝཱ, ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཉྩ་སུ་པི ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་ཐཾ? པ་ཐ་ཝཱི་ར་སཱ་དི ཝི་ཡ རུ་ཀྑེ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་རུ་ཀྑེ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ར་ས་ཉྩ ཨཱ་པོ་ར་ས་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ མཱུ་ལ་ཁ་ནྡྷ་སཱ་ཁཱ་པ་སཱ་ཁཱ་པ་ལླ་ཝ་པ་ལཱ་ས་པུ་པྥ་ཕ་ལེ་ཧི ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ན་བྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཀ་པྤཱ་ཝ་སཱ་ནཱ བཱི་ཛ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ རུ་ཀྑ་པ་ཝེ་ཎིཾ ས་ནྟཱ་ན་ཡ་མཱ་ནེ ཋི་ཏེ ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སཱ་དི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ, ན ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ. ཕ་ལེ་ཡེ་ཝ ཝཱ, ན མཱུ་ལཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦེ་སུ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ རུ་ཀྑ་སྶ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ ནི་བྦི་ནྣོ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནཱ་མ ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཡྻ, ཨ་ཐ སོ རུ་ཀྑོ ཏེ་ན ཝི་ས་ས་མྥ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ པ་ཐ་ཝཱི་ར་ས་ཨཱ་པོ་ར་སཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ས་ཝ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་ན ས་ནྟཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ནི་བྦི་ནྣོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ རུ་ཀྑེ ཝི་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ ཏེ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཝི་ས་ས་མྥ་སྶེ་ན ས་བྦ་སོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ས་བྦ་ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ན་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་ནྟཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་རི་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རི་ནྡྷ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་ར་མྤི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏུ་པྤ་ནྣ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣཾ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏུ་པྤ་ནྣནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་མ་ནཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་མྤི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མྤི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏུ་པྤ་ནྣནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ས་མཱུ་ཧ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཙྩེ་ཏ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཡ་དེ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ན ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཏཾ ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡེ མ་གྒོ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ་ཏི? མ་གྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ. མ་གྒོ ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཉྷི ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟི ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྷ, ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མཱ’’ཏི. ཡཱ་ཝ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཋི་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཋི་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་དཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི.
ས་མྨཱ་ས་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་ཡེཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ་ར་ཐ་ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཊྛེ་ན. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ན་ཉྷི པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ནཾ སོ ཨཱ་ཡོ་ཏི་པི ཀཱ་ཡོ. ཨཱ་ཡོཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཨཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཡོ. ཀེ ཨཱ་ཡ་ནྟི? ཀུ་ཙྪི་ཏཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ. ཨི་ཏི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ.
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་སཱི་ལོ, ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་མཱ་ནོ. ཀཱ་ཡེཏི ཙ ཝ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི དུ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ན ཀཱ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་ཡེ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ནཱ་པི ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཡོ་པི ཙེ་ཏྠ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ཀོ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ, ཏ་ཏྠཱ་པི ན བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨ་ཐ ཁོ ར་ཐ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ན་ག་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ཀོ ཝི་ཡ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཝི་ནི་བྷུ་ཛྫ་ཀོ ཝི་ཡ རི་ཏྟ་མུ་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ད་སྶ་ནེ་ན གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ན ཧེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀཱ་ཡོ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ དི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡཾ པ་སྶ་ཏི ན ཏཾ དི་ཊྛཾ, ཡཾ དི་ཊྛཾ ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་པ་སྶཾ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ མཱུ་ལ༹ྷོ, བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ་པི མ་རཱི་ཙི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་སུ་བྷ་བྷཱུ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་ཏྟ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི
ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡྭཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ…པེ… སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༤; མ. ནི. ༡.༡༠༧) ན་ཡེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་དི ཙུ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཊྛི་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཡོ ཙ པ་ར་ཏོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨཱ་པོ་ཀཱ་ཡཾ, ཏེ་ཛོ་ཀཱ་ཡཾ, ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡཾ, ཀེ་ས་ཀཱ་ཡཾ, ལོ་མ་ཀཱ་ཡཾ, ཚ་ཝི་ཀཱ་ཡཾ, ཙ་མྨ་ཀཱ་ཡཾ, མཾ་ས་ཀཱ་ཡཾ, རུ་ཧི་ར་ཀཱ་ཡཾ, ནྷཱ་རུ་ཀཱ་ཡཾ, ཨ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ, ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫ་ཀཱ་ཡ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥) ཀཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ན་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ཀ་སྶ ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་སྶ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ་པི ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ཏྠོ.
ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀེ བ་ཧུ་དྷཱ ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་ཡེ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ན་མེ་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ན་མེ་ཏཾ. སོ ཧི ཡ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡཾ ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཏི་མཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ན ཧི ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏི་ཉྩ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཏྠི་ཀཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤). ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཨ་ནྟོ་ས་ངྑེ་པོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ ཙ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཙ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཏཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཧཱ་ན་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ནེ་ཡྻཱཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ. ལོ་ཀེཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ པུ་བྦེ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ, སྭེ་ཝ ཨི་དྷ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ དོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ན ཀཱ་ཡ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྩ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༣༦༢) ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལོ་ཀོ (ཝི་བྷ. ༥༣༨), སྭེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཙ ས་མཱ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་ཡུ་ཏྟ་ངྒུ་ཏྟ་ར་པཱ་ཋ་ནྟ་རེ་སུ པ་ན ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་ནྟི. སཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་སཱ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, དོ་མ་ན་སྶ་ག་ཧ་ཎེ་ན བྱཱ་པཱ་དོ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་དྷ་མྨ་དྭ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝི་སེ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་སྶ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཝི་རོ་དྷ་སྶ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ སུ་བྷ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑེ་པ་སྶ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ག་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཙ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨེ་ས, ཡ་ད་ཡཾ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཀྑེ་པ་བྷཱུ་ཏཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཙེ་ས ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པ་ཀྑི་པ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་པ་ནེ་ནྟོ ཡོ་ག་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ན ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ ཝཱ. ས་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་མ་ཐོ, ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ལཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པུ་ན ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ – སུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི, ས་རཱ་གཱ་དི་ཀེ སོ་ལ༹་ས་པྤ་བྷེ་དེ ཙི་ཏྟེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟེ (དཱི. ནི. ༢.༣༨༢; མ. ནི. ༡.༡༡༥) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཀཱ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་རཱི་ར་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ཙི་ཏྟེ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི, དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ ཏཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ? སུ་ཁཱ ཏཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ཏོ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྡ, དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ས་ལླ་ཏོ;
ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, ཨ་དྡ་ཀྑི ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ;
ས ཝེ ས་མྨ་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ, པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༤.༢༥༣);
ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩). སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ. དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥). ཨ་པི་ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ.
ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ནཱ་ན་ཏྟ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ས་རཱ་གཱ་དི་སོ་ལ༹་ས་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཾ, དྷ་མྨཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ས་ནྟཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ལོ་ཀེ་སུ་པི ཏཾ པ་ཧཱི་ན་མེ་ཝ, ནཱ་ནཱ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཾ, སེ་སེ་སུ་པི པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཧི ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝེ་ད་ནཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ་ན དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨཱ་དི་ཏོ ཧི ཀཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ནཱ་མ. ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཏྟ་སྶ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ནཱ་མ. ཝེ་ད་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ནཱ་མ. ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཏྟ་སྶ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ པུ་གྒ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀཱ་ཡེ པ་ན ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི མ་གྒེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘སུ་ཁཱ’’ཏི ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི མ་གྒེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ. ཙི་ཏྟེ ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ ཙི་ཏྟ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི མ་གྒེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ. དྷ་མྨེ་སུ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ དྷ་མྨ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི མ་གྒེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཝ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི.
ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཡོ པ་ནཱ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ཀཱ་རོ, སོ ནི་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ཙ ནི་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་མ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཾ དཱི་པེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་ཡ་མེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨི་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – ནཱུ་ནི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་མཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ, ཡེ་སུ ས་ཏི ཨི་དཾ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ས་ཏི པ་དཱི་པོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ, ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏི ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན པཱ་རི་མ་ཏཱི་ར་སྶ ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ནི་ཡ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས པུ་བྦ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ, ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཙྩཱ་པི ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཾ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཧི པུ་བྦ་པ་དེ ཨེ་ས ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་དི་དཾ ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༧༢). ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པི པ་ན ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༩; ཨ. ནི. ༤.༢༤༡) ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཙྩ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་ས ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་ཝི་ཙྩཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཙ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ.
ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཡེ ཙ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ མ་ནཱ་པི་ཀཱ རཱུ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཡེ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ ‘‘ཚ་ནྡོ ཀཱ་མོ, རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ས་ངྐ་པྤོ ཀཱ་མོ, རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ ཀཱ་མོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡; ཝི་བྷ. ༥༦༤) ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ས་བྦེ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི་པི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝཱ ཝི་ཝི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཋ་མེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ. པ་ཋ་མེ་ན ལོ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ. པ་ཋ་མེ་ན ཙ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ ན་ཡོ ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་མེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ.
ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ པ་ན ཚ་ནྡོ་ཏི ཙ རཱ་གོ་ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ་ཝ ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་པི ས་མཱ་ནོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ ཀཱ་མཱ, ཚ་ནྡོ ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༦༤) ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ ཨུ་པ་རི ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ, ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ པུ་རི་མ་པ་དེ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ. ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ་སྶ ཀཱ་མ་ཏོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༦༤) ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ ཨུ་པ་རི ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནི ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀཱ་ནི ཝི་ནཱ་ས་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, པཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་སྶ, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ, སུ་ཁཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ, ཝི་ཙཱ་རོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡཱ’’ཏི པེ་ཊ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ. ཨ་ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན པ་ཋ་མེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ, དུ་ཏི་ཡེ་ན སེ་ས་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མེ་ན ཏཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ ལོ་བྷ་སྶ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ. ཨོ་གྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཋ་མེ་ན ཀཱ་མོ་གྷ་ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ཨོ་གྷ་ཡོ་གཱ་ས་ཝ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ག་ནྠ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ. པ་ཋ་མེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ. ཨ་པི་ཙ པ་ཋ་མེ་ན ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན སེ་སཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ན་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝི་ཙཱ་རོ. ས་ནྟེ་པི ཙ ནེ་སཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན ཙ གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, སུ་ཁུ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ གྷ་ཎྜཱ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཝི་ཙཱ་རོ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ ཙེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ པ་ཀྑི་ནོ པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ, པ་དུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ ག་ནྡྷཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཙེ་ཏ་སོ བྷ་མ་ར་སྶ. ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི ཝི་ཙཱ་རོ ནཱ་ཏི་པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ་སྶ པ་ཀྑི་ནོ པ་ཀྑ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ, པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ པ་དུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་ཏི་ཏ་སྶ བྷ་མ་ར་སྶ པ་དུ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ.
དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཙྪ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཎ་སྶ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑེ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཀྑེ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཙཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. སོ པ་ན ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཙུ་ཎྞ་ཏེ་ལ་ཝཱ་ལ་ཎྜུ་པ་ཀེ་ན པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ, པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཙཱ་རོ. ཏ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ད་ཎྜ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སཾ་ས་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཙཱ་རོ. ཏ་ཐཱ མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, བ་ཧི པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནོ ཝི་ཙཱ་རོ. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏི རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ པུ་པྥེ་ན ཕ་ལེ་ན ཙཱ་ཏི ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝི་ཝེ་ཀ་ཛནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཏྟི ཝི་ཝེ་ཀོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ག་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཝེ་ཀཱ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀེ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པཱི་ཎ་ཡ་ཏཱི་ཏི པཱི་ཏི, སཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཁུ་དྡི་ཀཱ པཱི་ཏི, ཁ་ཎི་ཀཱ པཱི་ཏི, ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ པཱི་ཏི, ཨུ་བྦེ་གཱ པཱི་ཏི, ཕ་ར་ཎཱ པཱི་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡི་ཀཱ པཱི་ཏི ས་རཱི་རེ ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཁ་ཎི་ཀཱ པཱི་ཏི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་ད་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏི. ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ པཱི་ཏི ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རཾ ཝཱི་ཙི ཝི་ཡ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྦེ་གཱ པཱི་ཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷཱ་པ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ. ཕ་ར་ཎཱ པཱི་ཏི ཨ་ཏི་བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ དྷ་མི་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏ་ཝ་ཏྠི ཝི་ཡ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན པ་ཀྑ་ནྡ་པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪི ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནུ་པ་རི་ཕུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ པཱི་ཏི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི དུ་ཝི་དྷཾ པ་སྶ་དྡྷིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི་ཉྩ ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི་ཉྩ. པ་སྶ་དྡྷི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི དུ་ཝི་དྷ་མྤི སུ་ཁཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ. སུ་ཁཾ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ས་མཱ་དྷིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི – ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷིཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ, ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཉྩཱ་ཏི. ཏཱ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ མཱུ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཏཱ ཕ་ར་ཎཱ པཱི་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ པཱི་ཏཱི་ཏི.
ཨི་ཏ་རཾ པ་ན སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ, ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ སུ་ཁི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་ནཾ ཝཱ སུ་ཁཾ, སུ་ཊྛུ ཝཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཁ་ཎ་ཏི ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་བཱ་དྷ་ནྟི སུ་ཁཾ, སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏཾ སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ས་ནྟེ་པི ཙ ནེ་སཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གེ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏུ་ཊྛི པཱི་ཏི, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ སུ་ཁཾ. ཡ་ཏྠ པཱི་ཏི, ཏ་ཏྠ སུ་ཁཾ. ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ, ཏ་ཏྠ ན ནི་ཡ་མ་ཏོ པཱི་ཏི. ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ པཱི་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཁཾ. ཀ་ནྟཱ་ར་ཁི་ནྣ་སྶ ཝ་ན་ནྟུ་ད་ཀ་ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནེ་སུ ཝི་ཡ པཱི་ཏི, ཝ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་པ་ཝེ་ས་ན་ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཝི་ཡ སུ་ཁཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ པཱི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཁཾ ཨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པཱི་ཏི ཙ སུ་ཁ་ཉྩ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ཨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཛྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མྤེ་ཏྠ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་སྨཱ ཨ་ལོ་པ་ས་མཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
པ་ཋ་མནྟི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ, པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་པི པ་ཋ་མཾ. ཛྷཱ་ནནྟི དུ་ཝི་དྷཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་སྶ མ་གྒེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ མ་གྒོ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཕ་ལཾ པ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ, པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ, ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཨི་རི་ཡ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི.
ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཙ ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ས་བྦེ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ ན ས་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ, ཨ་ཉྙེ ཨི་དྷཱ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ པ་ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ ཨ་ངྒ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་རེ་སཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨི་དྷ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཛཱ་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་མྤ་སཱ་ད་ནནྟི ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་དྡྷཱ. ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཡོ་ག་ཏོ ཛྷཱ་ན་མྤི ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་ག་ཏོ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་ན ཙ ཙེ་ཏོ ས་མྤ་སཱ་ད་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པུ་རི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཙེ་ཏ་སོ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཨེ་ཀོ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ་དི, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཊྛོ་པི ཧི ལོ་ཀེ ཨེ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨུ་དཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་དི, ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀོ ཙ སོ ཨུ་དི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀོ་དི. ས་མཱ་དྷི་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཾ ཨེ་ཀོ་དིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཀོ་དི ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏ་སོ, ན ས་ཏྟ་སྶ ན ཛཱི་ཝ་སྶ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ས་དྡྷཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀོ་དི་ནཱ་མ་ཀོ ས་མཱ་དྷི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་དུ་ཉྷི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷེ་ན ཝཱི་ཙི་ཏ་ར་ངྒ་ས་མཱ་ཀུ་ལ་མི་ཝ ཛ་ལཾ ན སུ་པྤ་ས་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་ཡཱ་པི ས་དྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ན’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ན སུ་པྤ་ས་ནྣ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་པི ན སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི་པི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ས་དྡྷཱ, བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷཱ་ས་ཧཱ་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནེ་ཝ ཙ ས་མཱ་དྷི་པི པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ, ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ན་ནུ ཙ ‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པུ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’ནྟི’’? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, སི་དྡྷོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ, ན པ་ནེ་ཏཾ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ, ན་ནུ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ པ་ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ ཨ་ངྒ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་རེ་སཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨི་དཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ, ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡ་སྶ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ, ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མི་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཱ, ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མི་ཝ ཙ ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་མི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨི་དཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ, ན ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་ཉྩ. ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་པ་རི་དཱི་པ་ཀཾ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ པུ་རི་མཾ ཝ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་མཱ་དྷི་ཛནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཏོ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཝཱ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཛཱ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ས་མཱ་དྷི ‘‘ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཙ་ལ་ཏྟཱ སུ་པྤ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡནྟི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་པི དུ་ཏི་ཡཾ.
པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱཏི ཝི་རཱ་གོ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཾ ཝཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ ཙ་ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, སོ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ཝཱ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ ཝཱུ་པ་ས་མ་མེ་ཝ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི, ཏ་དཱ པཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ཙ, ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མི་སྶཱ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཝི་རཱ་གོ ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱི་ཏི་ཡཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱ ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་དཱ པ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི, ཏ་དཱ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ, ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མི་སྶཱ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཝི་རཱ་གོ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ, ཨི་མ་སྶ པ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ མ་གྒ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཨི་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ནཱུ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མོ མ་གྒོ ཨི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ན་མྤི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༣༧༣; མ. ནི. ༢.༡༣༣; སཾ. ནི. ༥.༡༨༤; ཨ. ནི. ༣.༨༨) ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི.
ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ས་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨ་པ་ཀྑ་པ་ཏི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཡ ཝི་ས་དཱ་ཡ ཝི་པུ་ལཱ་ཡ ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ད་ས་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཝཱི་རི་ཡུ་པེ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༡) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎཱ་པཱ་ཐེ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༥༥༦; མ. ནི. ༡.༧༧) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༢༤༧) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༠༣) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ཨ་ན་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ནཱ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ‘‘ཀ་ཏི ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་ཏི ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི? ཨ་ཊྛ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ད་ས ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༧) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ་ག་ཧ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༥༠) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ ‘‘ཡ་ད་ཏྠི ཡཾ བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༧༡; ཨ. ནི. ༧.༥༥) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ཝི་ཙི་ན་ནེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་སུ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༦༣; དཱི. ནི. ༡.༢༣༠) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ཨ་གྒ་སུ་ཁེ་པི ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་ཀྑ་པཱ་ཏ་ཛ་ན་ནཱི ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༦༥; དཱི. ནི. ༡.༢༣༢) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་པི ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཙ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཙ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཙ པཱ་རི་སུ་དྡྷུ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཱ, ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན པ་ན་སྶཱ་ཡཾ བྷེ་དོ. ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་ཡུ་ཝ་ཏྠེ་ར་སེ་ནཱ་པ་ཏི་རཱ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷེ་དོ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སུ ཡ་ཏྠ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ, ན ཏ་ཏྠ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ད་ཡོ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ, ན ཏ་ཏྠ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ན་མྤི. པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཧི སཱ, ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣཱ. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་ས་སྶ སཱ་ཡཾ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ས་པྤཾ ཨ་ཛ་པ་ད་ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ན་སྶ ཏཾ ཐུ་ས་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་པྤོ ནུ ཁོ, ནོ’’ཏི ཨ་ཝ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ སོ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཏྟ་ཡཾ དི་སྭཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ‘‘ས་པྤོ, ན ས་པྤོ’’ཏི ཝི་ཙི་ན་ནེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡེ དི་ཊྛེ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝི་ཙི་ན་ནེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཛ་པ་ད་ད་ཎྜེ་ན གཱ་ལ༹ྷཾ ས་པྤཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་པྤཾ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཌཾ་སཱ་པེ་ནྟོ མུ་ཉྩེ་ཡྻ’’ནྟི མུ་ཉྩ་ནཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ཏོ ག་ཧ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཏྟེ ཝི་ཡ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ པ་སྶ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཧ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ. ཨི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ སི་དྡྷཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་པི སི་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ནེ་སཱ ཝི་ཙི་ན་ན་ག་ཧ་ཎེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣཱ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ཝེ་ད་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཧི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷི་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨཱ་ཧ ཙེ་ཏྠ –
‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྲ་ཧྨ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཚ་ལ༹་ངྒ་ཛྷཱ་ན་སུ་དྡྷི་ཡོ;
ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཝེ་ད་ནཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨི་ཏི.
ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སོ་པེ་ཀྑཱ, ཚ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཏ་ཏོ;
དུ་ཝེ པ་ཉྙཱ ཏ་ཏོ དྭཱི་ཧི, ཙ་ཏ་སྶོ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི་མཱ’’ཏི.
ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ ཧོ་ཏི, སཱ ཙ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲ་པི ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ, སཱ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི? ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཀི་ཙྩཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སི་རཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨི་ཏི པུ་གྒ་ལེ་ན ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་ཏི. ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ པུ་རི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཏྠི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཧི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་ཡ པུ་རི་ས་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཏི སུ་ཁཱ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཀི་ཙྩཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ན སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཁུ་ར་དྷཱ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ཡ་ཐཱ དྷེ་ནུ་པ་གོ ཝ་ཙྪོ དྷེ་ནུ་ཏོ ཨ་པ་ནཱི་ཏོ ཨ་ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ པུ་ན་དེ་ཝ དྷེ་ནུཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ པཱི་ཏི་ཏོ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་མྤི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ར་ཀྑེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཾ པུ་ན་དེ་ཝ པཱི་ཏིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, པཱི་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཡཱ. སུ་ཁེ ཝཱ་པི ས་ཏྟཱ སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི, ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རཾ སུ་ཁཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ སུ་ཁཱ་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ནེ་ཏྠ སུ་ཁེ ཨ་སཱ་ར་ཛྫ་ནཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨི་མ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ, ཡཾ ཝཱ ཏཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ན་སྶ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏེ་ན རཱུ་པེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཕུ་ཊྛོ, ཡ་སྶ ཕུ་ཊྛ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ་པི སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ་ཛྷཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཡཾ་ཛྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལཾ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི དེ་སེ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཝི་ཝ་ར་ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, པ་སཾ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀི་ནྟི? ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ཏི. ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་སཾ་ས་ནྟཱི་ཏི? པ་སཾ་སཱ་ར་ཧ་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་ར་སུ་ཁེ སུ་ཁ་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟེ་པི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ, ན ཏ་ཏྠ སུ་ཁཱ་བྷི་ས་ངྒེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ པཱི་ཏི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་མཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཾ ཨ་རི་ཡ་ཛ་ན་སེ་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ཙ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ སུ་ཁཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་སཾ་སཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི པ་སཾ་སཱ་ར་ཧ་ཏོ ནཾ ཨ་རི་ཡཱ ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་སཾ་སཱ་ར་ཧ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་སཾ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏི་ཡནྟི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་པི ཏ་ཏི་ཡཾ.
སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ. པུ་བྦེ་ཝཱཏི ཏ་ཉྩ ཁོ པུ་བྦེ་ཝ, ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ. སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ས་མྤི དྭི་ནྣཾ པུ་བྦེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ, པ་ཧཱ་ནཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་དཱ པ་ན ནེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ. སོ་མ་ན་སྶ་ཉྷི ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་སུ་ཁཱ་ནི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་སུ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༢༡༩ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་དི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ཙུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་ཏྠ ཙུ་པྤ་ནྣཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ, སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ, སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙུ་པྤ་ནྣཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༥༡༠) ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནེ་སྭེ་ཝ ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཨ་ཏི་ས་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ. ཨ་ཏི་ས་ཡ་ནི་རོ་དྷོ ཧི ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ, ན ནི་རོ་དྷོ་ཡེ་ཝ. ནི་རོ་དྷོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ, ནཱ་ཏི་ས་ཡ་ནི་རོ་དྷོ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ནི་རུ་དྡྷ་སྶཱ་པི དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཌཾ་ས་མ་ཀ་སཱ་དི་ས་མྥ་སྶེ་ན ཝཱ ཝི་ས་མཱ་ས་ནཱུ་པ་ཏཱ་པེ་ན ཝཱ སི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ནི་རུ་དྡྷ་མྤེ་ཏཾ ན སུ་ཊྛུ ནི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟོ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ པ་ན པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎེ་ན ས་བྦོ ཀཱ་ཡོ སུ་ཁོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, སུ་ཁོ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ སུ་ཊྛུ ནི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ཡེ་ཝ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཧཱི་ན་སྶཱ་པི དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་པི ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐེ ཙི་ཏྟཱུ་པ་གྷཱ་ཏེ ཙ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ཏི ཏ་ཏྠ་སྶ སི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ན་ཏྭེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པ་ཧཱི་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཧཱི་ན་སྶཱ་པི སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པཱི་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པ་ཕུ་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ན་ཏྭེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཧི སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པཱི་ཏི ས་བྦ་སོ ནི་རུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཧཱི་ན་སྶཱ་པི སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ, ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཙ སི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ན་ཏྭེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཙ ‘‘ཨེ་ཏྠུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཐེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཧཱི་ནཱ་པི ཨེ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ས་མཱ་ཧ་རཱི’’ཏི? སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཡཱ ཧི ཨ་ཡཾ ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ སུ་ཁུ་མཱ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻཱ ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་ཊྛ་སྶ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་སྶ གོ་ཎ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ གོ་པོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ཛེ ས་བྦཱ གཱ་ཝོ ས་མཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཐེ་ཀེ་ཀཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ཏ་མྤི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་པི ཨེ་ཏཱ ས་མཱ་ཧ་རི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་མཱ་ཧ་ཊཱ ཨེ་ཏཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ནེ་ཝ སུ་ཁཾ, ན དུ་ཀྑཾ, ན སོ་མ་ན་སྶཾ, ན དོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨེ་སཱ གཱ་ཧ་ཡི་ཏུཾ.
ཨ་པི་ཙ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༨). ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཱ་པི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠ་མྤེ་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཙྩ་ཡ་གྷཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏྠ རཱ་ག་དོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་མྤེ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏཱ་སུ ཧི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, སོ་མ་ན་སྶཾ རཱ་ག་སྶ, དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ, དོ་མ་ན་སྶཾ དོ་ས་སྶ. སུ་ཁཱ་དི་གྷཱ་ཏེ་ན ཙ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་སཱ ཧ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁནྟི དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དུ་ཀྑཾ. སུ་ཁཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སུ་ཁཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཝེ་ད་ནཾ དཱི་པེ་ཏི, ན དུ་ཀྑ་སུ་ཁཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་མ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིནྟི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཛ་ནི་ཏ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཛྷཱ་ནེ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ས་ཏི, ཡཱ ཙ ཏ་སྶཱ ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི, སཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ཏཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ན. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ་ཡ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཧོ་ཏི, སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ས་བྦེ་པི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ, ས་ཏི་སཱི་སེ་ན པ་ན དེ་ས་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧེ་ཊྛཱ་པི ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཱ་བྷི་བྷ་ཝཱ སོ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་བྷཱ་གཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལཱ་བྷཱ དི་ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་ཏེ་ཛཱ་བྷི་བྷ་ཝཱ ས་བྷཱ་གཱ་ཡ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཙ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ དི་ཝཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ་ཡ པ་བྷཱ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་པི ས་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏེ་ཛཱ་བྷི་བྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ས་བྷཱ་གཱ་ཡ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ. ཏ་སྶཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ་ཡ པ་བྷཱ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་པི ས་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠནྟི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་པི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ནཱ་ནཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནཱ་ནཱ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀ་སྶ ཧི པ་ཋ་མ་མ་གྒོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་ད་ཡོ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ ཝཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ ཝཱ. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཋ་མ་མ་གྒོ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཱ་ད་ཡོ་པི དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ ཝཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དི་སཱ ཝཱ ཨ་ས་དི་སཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་དི་སཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ ཝི་སེ་སོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ན ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, མ་གྒ་ངྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣོ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, མ་གྒ་ངྒཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ, མ་གྒ་ངྒཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི ཚ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ. ཨཱ་རུ་པྤེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ན ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ནྟི? ཨེ་ཏྠ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཡོ ཨཱ་རུ་པྤེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ནི་ཡ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ན ཧི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒོ་པི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒོ་པི, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་གྒོ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སུ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཊྛ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྷི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་པི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་གྒེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ཀཾ ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཾ དུ་ཝ་ངྒི་ཀ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སུ པ་ན ས་ཏྟ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཚ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ན ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ན ཙ ཧོ་ཏི. ཏེ་ས་མྤི ཧི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་པི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་པི ཧོ་ཏི, ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཝ.
པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མ་གྒེ པ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཚ ས་ཏྟ ཙེ་ཝ. ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཨུ་བྷ་ཡ་ནི་ཡ་མ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ན་ཡེ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་གྒེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་དེ་སེ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི བྷཱུ་མི་ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ གོ་དྷཱ་ཝ་ཎྞ་སྶ.
དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ པ་ན ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ ཡེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ མ་གྒོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཾ་ཏཾ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་དི་སོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཡཾ ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ ཡེ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ མ་གྒོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ, ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ས་དི་སོ་ཝ ཧོ་ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏཾ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཡཱ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀི་ཡོ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི མ་གྒ་ས་ཙྩཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒེ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒེ པ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་སྶ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཏི་ཝི་དྷ་མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཀོ ཙེ་ཏ་སོ ནི་བྦཱ་ན་པ་དཱ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཏ་ཐཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟ་སྶ ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ར་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཏ་ཐཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཏི་ཝི་དྷ་མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་མུ་ཙྪེ་དི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཝི་ར་ཏི ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནཾ ཝོ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་ས་མུ་ཙྪེ་དི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ ཝི་ར་ཏི ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སཱི་ལ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པོ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཝ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀོ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་པྤ་ཧཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི་སཱ་དྷ་ཀོ ཙ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཝ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་ཝི་ནི་དྡྷུ་ན་ཀོ, ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་སཱ་དྷ་ཀོ ཙ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ས་མྨོ་སོ ས་མྨཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ སུ་ཝི་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ར་ཀྑ་སྶ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་དྡྷཾ་སི་ཀཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨེ་ས ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ.
ཡོ ས་ཧ ལོ་ཀི་ཡེ་ན མ་གྒེ་ན དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏོ, སོ ཁོ པ་ནེ་ས མ་གྒོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་ཡ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཙ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཛྫཱ ཙེ་ཝ ཙ་ར་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་མ་ཐོ ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཏ་ད་ན་ནྟ་རཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཧི ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ཉྩེ་ཝ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ག་མ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷི་ཀོ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནེ་ན ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ནྟི ཨ་ནྟ་དྭ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ, སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན དོ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཙ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལེ་ནྟོ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཾ, ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཡ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཾ, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ད་ནྟི ཏི་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.