༡༠. ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ ཧཱ་རོཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ནི་དྡི་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧཱིཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ནི་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཐ་ཉྩི ཏ་ད་ཏྠ་པ་ཊི་བོ་དྷོ སི་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ད་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན པུ་ན ཝ་ཙ་ནེ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་ད་ཏྠ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ས་མྨོ་ས་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཨ་ཏྠཱ ས་མཱ་ན་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡཱ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ སི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠ་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཧི ཏཱ་ཧི ཏཱ་ཧི ས་ཉྙཱ་ཧི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཉཱ་པ་ན་ཏྠ་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནི་གྷ་ཎྚུ་ས་ཏྠེ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཏ་ནྟི་ཨ་ཏྠུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་པ་རཱ་ཝ་བོ་དྷ་ནཱ་ནཾ སུ་ཁ་སི་དྡྷི་ཡཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ, ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ བཱི་ཛཱ་ཝཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ནི་དྡི་ས་ཏི.
ཀིཾ བ་ཧུ་ནཱ ཡ་སྶཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ ས་བྦ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཙཱ་རཱ, ཏ་ཐཱ ས་བྦ་སྨིཾ ས་དྡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི བོ་དྷེ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝི་ཏྠཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠ་སྶ. ནཱ་པི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ནི, ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ་ཝཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨོ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་སཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཝི་སྶ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ. ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ཨཱ་སཱ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ པི་ཧཱཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏཱ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨ་ཏྠ་ནི་པྥ་ཏྟི་པ་ཊི་པཱ་ལ་ནཱཏི ཡཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པཱ་ལེ་ཏི ཨཱ་ག་མེ་ཏི, ཡཱ་ཡ ཝཱ ནི་པྥ་ནྣཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་པཱ་ལེ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ནཱ་མ, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀེ་ལཱ་ཡ་ནཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པི་ཡཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨནྟི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཾ, ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏོ ཝཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ་པི ཧི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཾ, ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི.
ཡཱ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒཱདཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༡༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཉྙཱ་པི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏཱ་ས་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་མ་ཝ་རོ་དྷོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཝེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏཱ. ཀེ་ཙི རཱུ་པཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི ཏཱ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ཏྟ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ ཙ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཚ་ལེ༹་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཎྷཱ་པ་ཀྑཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཱ་པི དོ་མ་ན་སྶུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ‘‘པི་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ དོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ གེ་ཧ་སྶི་ཏེ་སུ དོ་མ་ན་སྶུ་པ་ཝི་ཙཱ་རེ་སཱུ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པ་དཱ་ནི ‘‘ཏ་ཎྷཱ་པ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ པ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཡཱ ཚ ཨུ་པེ་ཀྑཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི་པ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱ་ཡེ་ཝ པ་ཏྠ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དྷ་མྨ་ན་ནྡཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨོ ས་ངྒྷོ སཱི་ལཾ ཙཱ་གོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་རཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཝི་ཙ་ཡོ པ་ཝི་ཙ་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཎྜི་ཙྩཾ ཀོ་ས་ལླཾ ནེ་པུ་ཉྙཾ ཝེ་བྷ་བྱཱ ཙི་ནྟཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ བྷཱུ་རཱི མེ་དྷཱ པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ པ་ཏོ་དོ པ་ཉྙཱ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠཾ པ་ཉྙཱ་པཱ་སཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཨཱ་ལོ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཨོ་བྷཱ་སོ པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་མོ་ཧོ་ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༤༩) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཱིཏི ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦཱ པ་ཉྙཱཏི ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦཱ པ་ཉྙཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན. ཡ་ཐཱ ཙ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༣) ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏི་པི ཨ་ར་ཧཾ…པེ… ཨི་ཏི་པི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན བ་ལ་ནི་པྥ་ཏྟི་ག་ཏོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ དྷ་མྨོ་བྷཱ་ས་པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི པ་དཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏཱ་ནི་པི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ ཧི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནཱ་མཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི, ས་གུ་ཎེ་ན མ་ཧེ་སི་ནོ;
གུ་ཎེ་ན ནཱ་མ་མུ་དྡྷེ་ཡྻཾ, ཨ་པི ནཱ་མ ས་ཧ་སྶ་ཏོ’’ཏི. (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༥༣);
དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ན་ནྟཾ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཙྩཾ. སཾ་སཱ་ར་སྶ པ་ར་ཏཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་རཾ. ནི་པུ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཁུ་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཙ ནི་པུ་ཎ. ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི སུ་དུ་དྡ་སཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་ཧི ཨ་ན་བྦྷཱ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཛ་ཛྫ་རཾ. ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན དྷུ་ཝཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏཾ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ ཨ་པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. རཱ་གཱ་དི་པ་པ་ཉྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་པྤ་པ་ཉྩཾ. ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟཾ.
ཨ་མ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ བྷ་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་མ་ཏཾ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཨ་སི་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སི་ཝཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཁེ་མཾ. ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡོ. ཀ་ཏ་པུ་ཉྙེ་ཧི་པི ཀ་དཱ་ཙི་དེ་ཝ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཾ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ནཱི་ཏི་ཀཾ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཨ་ནཱི་ཏི་ཀ་དྷ་མྨཾ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༣༧༧-༤༠༩).
ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨུ་པྤཱ་ད་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཾ. ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཀ་ཏཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ སོ་ཀོ་ཏི ཨ་སོ་ཀཾ. སོ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་སོ་ཀཾ. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་པ་ས་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒ་དྷ་མྨཾ.
ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏོ ག་མྦྷཱི་རཾ. ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝི་ནཱ པ་སྶི་ཏུཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ དུ་པྤ་སྶཾ. ས་བྦ་ལོ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཨུ་ཏྟ་རཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ས་མ་སྶ ས་དི་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་མཾ. པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ས་མཾ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཛེ་ཊྛཾ, པཱ་སཾ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཝཱ ཛེ་ཊྛཾ. སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཊྚི་ཏེ་ཧི ལེ་ཏ་བྦ་ཏོ ལེ་ཎཾ. ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཏཱ་ཎཾ. ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཎཾ. ཨ་ངྒ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ. ནི་དྡོ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ཙཾ. རཱ་གཱ་དི་མ་ལཱ་པ་ག་མེ་ན ཝི་མ་ལཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་གྷེ་ཧི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ དཱི་པོ. སཾ་སཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཾ. པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ག་ཎེ་ཏུཾ ཨེ་ཏ་སྶ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. སཾ་སཱ་ར་ས་མུ་དྡེ ཨ་ནོ་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ. རཱ་གཱ་དི་ཀི་ཉྩ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་རོཏི སཱི་ལ་སཱ་རཱ་དི་སཱ་ར་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ས་ཏྟེ་སུ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ. ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཎྜོཏི གོ་ར་སེ་སུ ས་པྤི་མ་ཎྜོ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོ. སཱ་ར་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷཱ་རོ. ནི་ཙྩ་ལ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་སི་ཀཱ. གུ་ཎ་སོ་བྷཱ་སུ་ར་བྷི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་སཱུ་ནཾ སུ་ར་བྷི ཀུ་སུ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
གུ་ཎེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ པ་ཉྙཱ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་སོ་བྷཱ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ སཱི་ལཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒོ་པ་སོ་བྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ཨ་ནི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ནཱ་མ གུ་ཎཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ནི་དྷཱ་ན་ཉྩ སཱི་ལཾ ས་བྦ་དོ་བྷ་གྒ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ་སུ་ཏྟེ་ན (མ. ནི. ༡.༦༤ ཨཱ་ད་ཡོ) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༣༧; སཾ. ནི. ༤.༣༥༢; ཨ. ནི. ༨.༣༥). སི་པྤནྟི དྷ་ནུ་སི་པྤཾ. དྷ་ཉྙནྟི དྷ་ནཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཝོ་ལོ་ཀ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་དྷ་མྨ་སྶ ཝོ་ལོ་ཀ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝོ་ལོ་ཀ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་དི་པཱ་སཱ་དེ ཝི་ཡ སཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀ་སྶ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་བྷཱུ་མཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཙ སཱི་ལཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.