༡༥. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ ཡོ དྷ་མྨོ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཛ་ན་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ སོ པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀིཾ་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ. པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏཱུཏི ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ བཱི་ཛཾ ཧེ་ཏུ. ན་ནུ ཙ བཱི་ཛཾ ཨ་ངྐུ་རཱ་དི་ས་དི་སཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏོ ཧི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ.
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཏྠ དུ་དྡྷནྟི ཁཱི་རཾ. ད་དྷི བྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ན ཧི ཁཱི་རཾ ད་དྷི ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ན ཙ་ཏྠི ཨེ་ཀ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཝ་དྷཱ་ནཾ དུ་དྡྷ་སྶ ཙ ད་དྷི་སྶ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ གྷ་ཊེ དུ་དྡྷཾ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ད་དྷི བྷ་ཝ་ཏི, ད་དྷི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཛཱ་ཡ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན, ཏ་སྨཱ ན ཙ་ཏྠི ཨེ་ཀ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཝ་དྷཱ་ནཾ དུ་དྡྷ་སྶ ཙ ད་དྷི་སྶ ཙ ར་ས་ཁཱི་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཁཱི་ར་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ད་དྷི་ནཱ ན ཨེ་ཀ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཝ་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་སྶཱ་པི ཧེ་ཏུ་སྶ ཕ་ལེ་ན ན ཨེ་ཀ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཝ་དྷཱ་ནཾ, ན ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ, ན ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཕ་ལེ་ན བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་སཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀིཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨ་ནེ་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་མ་ཝ་དྷཱ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་རི་མི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘བཱི་ཛ་ངྐུ་རོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་ཐཱ བཱི་ཛཾ ཨ་ངྐུ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ ཧོ་ནྟཾ ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན བཱི་ཛ་ཏོ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ བཱི་ཛཾ པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི.
པུ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཐཱ་ལ་ཀནྟི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀཱ. ཨ་ན་གྒི་ཀནྟི ཨ་གྒིཾ ཝི་ནཱ. དཱི་པེ་ཏུནྟི ཛཱ་ལེ་ཏུཾ. ཨི་ཏི ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཝཾ པ་དཱི་པུ་ཛྫཱ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་གྒི་ཨཱ་དི་པ་དཱི་པ་ས་དི་སཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ. པ་ར་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་པ་ལླི་ཀཱ་ཝ་ཊྚི་ཏེ་ལཱ་དི་ས་དི་སོ ཨ་གྒི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ས་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ བྷ་ཝོ. བཱ་ཧི་རོཏི ཏ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏོ. ཛ་ན་ཀོཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ. པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀོཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོཏི ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎོཏི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་མཱ་ནོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཕ་ལཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཡོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ ཙ སོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཕ་ལཾ ཡོ ཙ ཏ་སྶ ཝི་སེ་སོ, ཡོ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ ས་ནྟ་ཏི. ཀོ ཙ ཏ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀོ ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཙ? སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠོ. ཡོ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ ཝུ་པ་ཙྪི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠོ ས་ནྟ་ཏི་ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཕ་ལཾ ནཱ་མ, ན ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཕ་ལ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ཏྠོ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ པ་ལི་བུ་ནྡྷེ་ནྟི ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི. ཡཱ་ཝ ཙ མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏཱ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི ནཱ་མ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ལི་བོ་དྷ་ཏྠོ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཏྠོ, ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏྠོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཏྠོ’’ཏི. པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ ན ཀ་དཱ་ཙི ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ངྐུ་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ བཱི་ཛ་ཏྠོ’’ཏི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་དོ ཏ་ཏྠ ས་ནྟ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་དོ, ཏ་ཏྠ ས་ནྟ་ཏི་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཡ་ཏྠ ས་ནྟ་ཏི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ར་མྤ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མེ་ཝ.
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ. མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ. སཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ. ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏཱུཏི པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཏྠ ཡོ ས་བྷཱ་ཝོ, སོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི. ས་ངྑཱ་རཱཏི ཙེ་ཏྠ ས་བྦོ ལོ་ཀི་ཡོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ས་བྦོ སོ པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དོ ཡོ ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོ, སོ ས་བྦོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་རི་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ཏ་སྶ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ་ཏི.
པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.