༡. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. ཨེ་ཝཾ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ཧཱ་རེ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ, པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་སྶ པ་ན ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑོ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏ་སྶ ནི་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ཀིཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. དེ་ས་ཡ་ཏཱིཏི སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སྶཱ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི ཨ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ག་ཏེ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཀེ ཨ་ཡཾ ཧཱ་རོ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཚ་ཚ་ཀྐ་དེ་ས་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨནྟི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ-ས་དྡོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་ཙྩ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཏི་པུ་ཉྙཱ་པ་ཏྟི་ཉེ་ཡྻཱ་དཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་ཊྛ་པྤ་ཡོ་གོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༥.༧༣) པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༩༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨) ས་ཙྩེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༣, ༡༤༥) ས་མཱ་དྷི་མྷི. ‘‘ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡.༥༧; ༡.༢.༡༤༧-༡༤༨) པ་ཉྙཱ་ཡཾ. ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༩༨; མ. ནི. ༡.༡༣༡) པ་ཀ་ཏི་ཡཾ. ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢; ༡.༡༥.༣༨༥) པུ་ཉྙེ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༣༣) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡) ཉེ་ཡྻེ. ཨི་དྷ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜ ༡; བུ. ཝཾ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡).
ཝོཏི པ་ན ཨ་ཡཾ ཝོ-ས་དྡོ ‘‘ཧ་ནྡ དཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཝཱ་རེ་མི ཝོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༢༡༥) ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༧༣) ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ. ‘‘ཡེ ཧི ཝོ ཨ་རི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ. ‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༧.༧༢) ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ. ཨི་དྷཱ་པི ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
བྷི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་ན བྷི་ཀྑཱུ, བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་ན ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡཾ ཨི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི བྷི་ཀྑཱུ. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཏེ་ན ཏེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི. དེ་སེ་སྶཱ་མཱིཏི ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི. ཏེ་ན ནཱ་ཧཾ དྷ་མྨི་སྶ་ར་ཏཱ་ཡ ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་རེ་ཡྻཱ་མི, ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་བྦཾ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨི་དཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དི་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ས་མཱ་དྷི་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏྠཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་དི་ཚ་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཝཱ སཱ་ཏྠཾ. ཨ་ཀྑ་རཱ་དི་ཚ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ནྟི ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. སཱི་ལཱ་དི་པ་ཉྩ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. བྲ་ཧྨཾ སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ བྲ་ཧྨཱུ་ནཾ ཝཱ སེ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཙ་རི་ཡཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སཱ་ས་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མི པ་རི་དཱི་པ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཙ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཡེ་སཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ, ཏེ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པཱ་ཋེ ས་ཝི་སེ་སཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མནྟི མ་ནཱ་པི་ཡ་རཱུ་པཱ་དིཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ. ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ. ཏ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཏཾ ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙེ, ས་ཙེ སོ ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ་པཱི་ཏི་མ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ལ་དྡྷཱཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ. མ་ཙྩོཏི ས་ཏྟོ. ཡ་དི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོཏི ཡཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷེ པཱི་ཏི་མ་ན་ཏཱ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་སྶཱ་དོ.
ཏ་སྶ ཙེ ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶཱཏི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀཱ་མེ ཨི་ཙྪ་མཱ་ན་སྶ, ཀཱ་མེ་ན ཝཱ ཡཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ. ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ. ཛ་ནྟུ་ནོཏི ས་ཏྟ་སྶ. ཏེ ཀཱ་མཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཏེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཝི་ན་སྶ་ནྟི ཙེ. ས་ལླ་ཝི་དྡྷོ་ཝ རུ་པྤ་ཏཱིཏི ཨ་ཐ ཨ་ཡོ་མ་ཡཱ་དི་ནཱ ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ ཝི་ཡ པཱི་ལི༹་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི ཡཱ་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ རུ་པྤ་ནཱ དོ་མ་ན་སྶུ་པྤ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ.
ཡོ ཀཱ་མེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཝཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཝཱ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཝ་ཛྫེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ས་པྤ་སྶེ་ཝ པ་དཱ སི་རོཏི, ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ པ་ཊི་པ་ཐེ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དེ་ན ཏ་སྶ སི་རཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, སོ་མཾ…པེ… ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི སོ བྷི་ཀྑུ ས་བྦཾ ལོ་ཀཾ ཝི་ས་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་ཀེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་མཾ ཏ་ཎྷཾ ས་ཏི་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཡ་དི་དཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
ཁེ་ཏྟནྟི ཀེ་དཱ་རཱ་དི་ཁེ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྠུནྟི གྷ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ. ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ ཧི་ར་ཉྙཾ. ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ, སོ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ག་ཝཱ་སྶནྟི གཱ་ཝོ ཙ ཨ་སྶེ ཙཱ་ཏི ག་ཝཱ་སྶཾ. དཱ་ས་པོ་རི་སནྟི དཱ་སེ ཙ པོ་རི་སེ ཙཱ་ཏི དཱ་ས་པོ་རི་སཾ. ཐི་ཡོཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ. བ་ནྡྷཱུཏི ཉཱ་ཏི་བ་ནྡྷ་ཝོ. པུ་ཐཱུ ཀཱ་མེཏི ཨ་ཉྙེ་པི ཝཱ མ་ནཱ་པི་ཡ་རཱུ་པཱ་དི་ཀེ བ་ཧཱུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ. ཡོ ན་རོ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡོ ས་ཏྟོ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ཏི པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོཏི ཡ་དི་དཾ ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ.
ཨ་བ་ལཱ ནཾ བ་ལཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཁེ་ཏྟཱ་དི་བྷེ་དེ ཀཱ་མེ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཀུ་ས་ལེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ བ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི, ས་དྡྷཱ་བ་ལཱ་དི་ཝི་ར་ཧེ་ན ཝཱ ཨ་བ་ལཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་བ་ལཱ ཀི་ལེ་སཱ བ་ལཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་བ་ལ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་དྡ་ནྟེ་ནཾ པ་རི་སྶ་ཡཱཏི ཨེ་ནཾ ཀཱ་མ་གི་དྡྷཾ ཀཱ་མེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཾ ར་ཀྑ་ནྟ་ཉྩ སཱི་ཧཱ་ད་ཡོ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡཱ མ་དྡ་ནྟི. ཏ་ཏོ ནཾ…པེ… ད་ཀནྟི ཏ་ཏོ ཏེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊཱ་པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ས་མུ་དྡེ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྭེ་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་གི་དྡྷ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཛ་ནྟཱུཏི ས་ཏྟོ. ས་དཱ ས་ཏོཏི པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ས་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ཀཱ་མཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཀཱ་མཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ. ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་རེ ཨོ་གྷནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨོ་གྷཾ ཏ་རེ་ཡྻ, ཏ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ཝཾ སི་ཏྭཱ་ཝ པཱ་ར་གཱུཏི ཡ་ཐཱ པུ་རི་སོ ཨུ་ད་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་རུ་བྷཱ་རཾ ནཱ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀཾ བ་ཧི སི་ཉྩི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ པཱ་ར་གཱུ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པཱ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝཾ ཀི་ལེ་སཱུ་ད་ཀ་ག་རུ་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ར་གཱུ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཡཾ ཀཱ་མ་པྤ་ཧཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཙ་ཏུ་རོ་གྷཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི.
དྷ་མྨོཏི དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་དྷ་མྨོ. ཧ་ཝེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིནྟི ཡོ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཙ་ར་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷ་ཏོ་པི ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི པཱ་ལེ་ཏི. ཚ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་ཐ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེཏི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཡ་ཐཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཚ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལེ་ན པུ་རི་སེ་ན དྷཱ་རི་ཏཾ ཏཾ ཝ་སྶ་ཏེ་མ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཚ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟཾ ཚཱ་དེ་ནྟ་ཉྩ ཝ་སྶཱ་དི་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་སཱ…པེ… ཙཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ ཕ་ལནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི ཙ ཨ་ན་ཏྠེ་ཧི ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨ་སྶ ར་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་སཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་བྦྷུ་ད་ཡ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ནཾ, ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ནྟི.
ས་བྦེ དྷ་མྨཱཏི ས་བྦེ ས་ངྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ. ཨ་ན་ཏྟཱཏི ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ, ས་ཡཾ ཝཱ ན ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེཏི ཨ་ཐ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ནཾ སུ་པ་རི་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དུ་ཀྑེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ནི་བྦེ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཨ་མ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ མ་གྒོ ཨུ་པཱ་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོཏི ཡ་དི་དཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ས་བྦ་སྨིཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཡོ.
‘‘ཙ་ཀྑུ་མཱ…པེ… པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་རཱི་རེ ཝ་ཧ་ནྟེ ཝི་ས་མཱ་ནི བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སཱ་ནི ཙ་ཎྜ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ས་མེ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀེ ས་པྤ་ཉྙོ པུ་རི་སོ ས་པྤ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟོ པཱ་པཱ་ནི ལཱ་མ་ཀཱ་ནི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ ‘‘པཱ་པཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ ཕ་ལཱུ་པཱ་ཡཱ་ཎ་ཏྟི་ཡོ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ, མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ་ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི ‘‘མོ་གྷ་རཱ་ཛ, ས་བྦ་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀཾ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ སུ་ཉྙོ་ཏི པ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི. ས་བྦ་དཱ ས་ཏི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏཾ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་དཱ ས་ཏོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨཱུ་ཧ་ཙྩཱཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཕ་ལནྟི ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ མ་ཙྩུ་ཏ་ར་ཎཾ མ་ཙྩུ་ནོ ཝི་ས་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ཏ་སྶ ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ, ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ སུ་ཏྟེ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཕ་ལཱ་ད་ཡོ. ཕ་ལཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ སུ་ཏྟེ གཱ་ཐཱ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ན་ཡ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ་པི པུ་ན ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༦. ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏཾ གྷ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ཡ་སྶ ནི་དྡེ་ས་པ་ཊི་ནི་དྡེ་སཱ ན ཀ་ཏཱ, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ. ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ན ས་པྤ་བྷེ་དཾ ས་ཝི་ཏྠཱ་ར་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཙྩ་ལི་ཏཾ ཨུ་ཊྛ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ. དྷ་མྨོ ཧི དེ་སི་ཡ་མཱ་ནོ དེ་ས་ཀ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ས་ངྐ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་མེ་ས ཨུ་ཙྩ་ལི་ཏ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཙ་ལི་ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏཾ. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཧི ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏ་ངྑ་ཎ་པ་ཏི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཙ་ལ་ནཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ར་མྤ་རཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏེ ཙ་ལི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཡེ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ, ཏ་སྶ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ དེ་ས་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཝི་པ་ཉྩི་ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ, ཝི་པ་ཉྩི་ཏཾ ཝཱ མ་ནྡཾ ས་ཎི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ, ཏ་སྶ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ཡ་ཏི, ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ནེ་ཏ་བྦོ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡི་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ནེ་ཡྻོ, མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ལོ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ནེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ནེ་ཡྻོ, ཏ་སྶ ནེ་ཡྻ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ཡ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ དེ་ས་ནེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ? ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཧ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཝེ་ལཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ? ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ཝི་བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཡྻོ? ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཡྻོ’’ཏི (པུ. པ. ༡༤༨-༡༥༠).
པ་ད་པ་ར་མོ པ་ནེ་ཏྠ ནེ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་ནྟི ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་སྶཱ་དོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ, ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ, ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ས་ཏྟ པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡཱ.
ཏེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ནེ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཱ, ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ན ག་ཧི་ཏཱ. ན ཧི ཀེ་ཝ་ལེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཀ་ཐི་ཏེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. པ་ཉྩ་མོ་པི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨེ་ཝ. ན ཧི ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ན་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཱ. ས་ཙེ པ་ན པ་ད་པ་ར་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་གེ ཋི་ཏཾ དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་སཾ གཱ་ཐཾ ཝཱ ཏཱ་དི་སཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཡཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི ན་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ནཾ པ་ན ཏེ་སཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཝ ན་ཡེ་ཏི, ནཱ་ཝ་སེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨི་ཏ་རེ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན པེ་ཊ་ཀེ (པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣) –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ?
ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི པུ་རི་སོ, ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི པ་སྶ་ཏི;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ པཱ་པ་ཀཱ་རཱི པཱ་པཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ.
ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ལཱ་བྷོ་ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༨.༦). ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷོ ཡ་སོ སུ་ཁཾ པ་སཾ་སཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ཨ་ལཱ་བྷོ ཨ་ཡ་སོ དུ་ཀྑཾ ནི་ནྡཱ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
‘‘སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཁི་པྤ་ཉྩ པ་ར་མཾ ས་ནྟིཾ, ནི་བྦཱ་ན་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. (པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣);
ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ.
དྭ་ཏྟིཾ་སི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ན་ཉྙཱ…པེ… ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ་ཏི ས་བྦཾ ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ, (དཱི. ནི. ༣.༡༩༩) ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
‘‘བྷཱ་རཱ ཧ་ཝེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, བྷཱ་ར་ཧཱ་རོ ཙ པུ་གྒ་ལོ;
བྷཱ་རཱ་དཱ་ནཾ དུ་ཁཾ ལོ་ཀེ, བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ནཾ སུ་ཁཾ.
‘‘ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་རུཾ བྷཱ་རཾ, ཨ་ཉྙཾ བྷཱ་རཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ;
ས་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷ་མ་བྦུ་ཡ྄ཧ, ནི་ཙྪཱ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༣.༢༢);
ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
‘‘ཀཱ་མཱ ཧི ཙི་ཏྲཱ མ་དྷུ་རཱ མ་ནོ་ར་མཱ, ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ན མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ;
ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷི རཱ་ཛ, ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ་ཏི. (མ. ནི. ༢.༣༠༧; ཐེ་ར་གཱ. ༧༨༧-༧༨༨; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣);
ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ན་ཡཱ ཨི་དྷ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཕ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི ཨེ་ཝ. ཡ་སྨཱ པེ་ཊ་ཀེ (པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢) ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ? སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ’’ཏི གཱ་ཐཱ (སཾ. ནི. ༡.༢༣), ཨི་དཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ?
‘‘ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་ཐ དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཙེ ཝོ དུ་ཀྑ་མ་པྤི་ཡཾ;
མཱ་ཀ་ཏྠ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ་ཏི. (ཨུ་དཱ. ༤༤);
ཨི་དཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ?
‘‘ཀུ་མྦྷཱུ་པ་མཾ ཀཱ་ཡ་མི་མཾ ཝི་དི་ཏྭཱ, ན་ག་རཱུ་པ་མཾ ཙི་ཏྟ་མི་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ;
ཡོ་དྷེ་ཐ མཱ་རཾ པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྷེ་ན, ཛི་ཏ་ཉྩ ར་ཀྑེ ཨ་ནི་ཝེ་ས་ནོ སི་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༤༠);
ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ. ཨེ་ཝཾ ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན་པི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ ནི་སྶ་ར་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ, སོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་སི་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི སོ ཏ་ཐཱ ད་སྶི་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ ཡེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ, ཏེ པུ་གྒ་ལེ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཀ་ཏོ ཝི་བྷཱ་གོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི. ཏཱ པ་ནེ་ཏཱ ཙ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ས་མ་ཐ་པ་ཀྑེ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སཱ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑཱ ཧོ་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ག་ཧ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྪཱ ཨ་སུ་ཁ་སེ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ད་ནྡྷཱ ཧོ་ཏི མ་ནྡཱ ཨ་སཱི་གྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཁི་པྤཱ ཨ་མ་ནྡཱ སཱི་གྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཨཱ་དི་ཏོ ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཙི་རེ་ན ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ ཁི་པྤཾ ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ཏ་སྶ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཀྑེ པ་ན ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་ན པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་སྶ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སེ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཝ་ཝ་ཏྠ་པི་ཏེ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཙི་རེ་ན མ་གྒཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྶཱ་པི དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མྤི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡེ ཙ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཙི་རེ་ན མ་གྒཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨ་པ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ་པི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཙི་རེ་ན མ་གྒཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་པི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ ཏི་ཀྑེ སཱུ་རེ སུ་པྤ་ས་ནྣེ ཝ་ཧ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོ དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, ནི་ཀ་ནྟི་ཉྩ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཙི་རེ་ན མ་གྒཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རཱ་པི ཏི་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཨེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ས་དྡྷིཾ ཧེ་ཏུ་པཱ་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཙ་རི་ཏནྟི ཙ་རི་ཡཱ, ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ་རི་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ, ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ནྡོཏི མ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མ་ནྡོ, མོ་ཧཱ་དྷི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ནཱཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ་ཡ. ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ཧི་སྶ ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀོ་ས་ཛྫཱ་བྷི་བྷ་ཝེ་ན ན ཝཱི་རི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི, མོ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ན པ་ཉྙཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ན ས་མཱ་དྷི བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ཧི་སྶ ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ནི་སྶ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ ན སུ་ཀ་ར་ནྟི དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཨ་ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི.
ཨུ་ད་ཏྠོཏི ཨུ་ད་ཨ་ཏྠོ, ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙཱ་ས་ཧཱ་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཙ་སྶ ས་མཱ་དྷི ཏི་ཀྑོ ཧོ་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནེ་ཧི ནི་སྶ་ཡེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒ་མྤི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཨུ་སྶཱ་ཧ་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཙ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ སུ་ཀ་ར་ནྟི སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཨ་ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ པ་ན ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ཙྩེ་ཧཱིཏི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་ཧི. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཧི ལོ་ཀི་ཡཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ས་མྨ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྠོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ. ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ ནེ་ཡྻོ. ཨི་ཏ་རེ དྭེ་པི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡེ་ན པུ་བྦེ དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ, ཏ་དེ་ཝ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝེ་ནེ་ཡྻུ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཝི་ས་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་བྷོ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ས་མཱ་དྷི་མུ་ཁེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༧༠; པ་ཊི. མ. ༢.༡, ༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧི་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ས་ངྒ་ཧེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. སོ ཧི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ. སོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ, ཏཱ་ཡ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ, རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཙེ་ཏོཏི ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ད་པ་དེ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༣). པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི, ཏེ་ན ཝཱ ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ནྟི ཝཱ ཝི་མུ་ཏྟི, ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ཉྙཱ ཙི་ཏྟ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་སཱི་སཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༣༢, ༣༤༡, ༣༥༧; ཨ. ནི. ༧.༤༤; ༩.༢༤) ‘‘ཀིཾ ཙི་ཏྟོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༣༥) ཙ, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཉྙཱ ས་མཱ་དྷི ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༠༤) ཙ ‘‘ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ རཱ་ག་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཙེ་ཏོ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཙེ་ཏོ ཙ ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཙེ་ཏ་སི ཝཱ ཕ་ལ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཙེ་ཏ་སོ ཝཱ ཕ་ལ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མོ་ཀྑོ ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྙཱ་ས་དི་སཱི པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་མུ་ཁེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་བྷོ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ. ས་མ་ཐ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཏ་ཎྷཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མིཾ ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ ས་མ་ཐ…པེ… ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཊི་པ་དཱཏི པུ་རི་མཱ དྭེ པ་ཊི་པ་དཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ག་མེ་ཏ་བྦཱ, ནེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ ས་ཉྙཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ཏི ས་ཀ་ལ་སྶ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མིཾ སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ…པེ… ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
༧. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཱ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཉྩ ནེ་སཾ སུ་ཏ་མ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ཧཱ་ར་ན་ཡ་བྱཱ་པཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ ཧཱ་ར་སྶ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཏཱ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ནེ་ན དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སྭཱ་ཡཾ ཧཱ་རོ ཀ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱཏི ཡོ སོ ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཧི ཙ ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཡ་སྶ. ས་ཏྠཱཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཏོ ས་ཏྠཱ. དྷ་མྨནྟི ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ, ཏཾ དྷ་མྨཾ. དེ་ས་ཡ་ཏཱིཏི ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ཧི བྷཱ་ས་ཏི ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ག་རུ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡོཏི སཱི་ལ་སུ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱིཏི བྲ་ཧྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ས་ཀ་ལཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ. ས་མཾ ས་ཧ ཝཱ བྲ་ཧྨཾ ཙ་ར་ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དེ་སེ་ཏཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ, ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཡོ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨེ ཙ ས་དྡྷཾ ལ་བྷ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏེ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ དྷ་མྨེ. ཝཱི་མཾ་སཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཉྙཱ. སེ་སཾ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝཱི་མཾ་ས་ནེ ས་ངྐོ་ཙཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ, ཏུ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཏུ་ལ་ནཱ, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝཱི་མཾ་ས་ཏཱི་ཏི ཝཱི་མཾ་སཱ, སཱ པ་ད་པ་ད་ཏྠ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ པ་ཉྙཱ. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྙཱ. ཏུ་ལ་ནཱཏི པ་དེ་ན པ་ད་ནྟ་རཾ, དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ དེ་ས་ན་ནྟ་རཾ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་པ་ཉྙཱ. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱཏི མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཾ པ་ར་ཧི་ཏ་ཉྩ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟེ་ཧི སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏཾ, ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་ཐཱ དུ་དྡྷ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཝ་ནཾ སུ་ཏཾ, སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱི. པ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. ཡཱ ཝཱི་མཾ་སཱ, ཨ་ཡཾ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀ་མྤི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཏཱི ཝཱི་མཾ་སཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཏཱི ཙ, ཏ་ཐཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱི ཨོ་ར་མ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
སུ་ཏེ་ན ནི་སྶ་ཡེ་ནཱཏི སུ་ཏེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ སུ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་མཾ་སཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་དཾ སཱི་ལཾ, ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི, ཨི་མེ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྙཱ ཝཱི་མཾ་སཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ག་ཧ་ཎ་པ་ཉྙཱ ཏུ་ལ་ནཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་རུ་པྤ་ན་ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ ཙ ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཙ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ, ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏེ དྷ་མྨེ ས་ཝི་གྒ་ཧེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མེ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ ཨ་ནུ པེ་ཀྑ་ཎཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཎཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི་ཏི ཨི་དྷ ‘‘ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ནྟ་ནཾ ཙི་ནྟཱ, ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨི་མཱ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་ཉྙཱ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་ཉྙཱ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི. སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨི་མཱ་སུ དྭཱི་སུ པ་ཉྙཱ་སཱུ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ‘‘ཏེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་སཱུ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ. ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པྤ་ཡོ་གེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ ས་མྤ ཨཱ་ད་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཡཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཾ པ་ན ད་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི. ཡ་དི ད་སྶ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱི་ཏི? བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ན ‘‘ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་ཕ་ལོ པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི. སེ་སཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི.
༨. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ པ་ཉྙཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ར་ཏོ་གྷོ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ར་ཏོཏི ན ཨ་ཏྟ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཏོ ས་ཏྠུ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ཏོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གྷོ་སཱཏི ཏེ་སཾ དེ་ས་ནཱ་གྷོ་ས་ཏོ, དེ་ས་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ར་ཏོ གྷོ་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི པ་ར་ཏོ་གྷོ་སཱ, ཡཱ པ་ཉྙཱ, སཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ. པ་ར་ཏོ ཙ གྷོ་སེ་ནཱཏི པ་ར་ཏོ་གྷོ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཨི་མཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ, ཏ་མེ་ཝ ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མཱ དྭེཏི ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱི ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི ཙཱཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུཏི ཨ་ཡཾ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཨཱ་ས་ཡ་པ་ཡོ་ག་པ་བོ་དྷ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ན་ན་ཏོ ‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུཏི ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ཧི ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ. ཨ་ཡཾ ནེ་ཡྻོཏི སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནེ་ཏ་བྦ་ཏོ ནེ་ཡྻོ.
༩. ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ‘‘སཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ཡནྟི སཱ ཨ་ཡཾ. ཡཱ པུ་བྦེ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ནེ་ཏྟི. ༥) པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟཱ པཱ་ལི༹, ཏ་མེ་ཝེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ‘‘སཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཀིཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱིཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ པི་ཎྜ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཙྩ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་སྶཱ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པི་ཎྜ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་དུ་པཱ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ནེ་ཡྻ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཱ་ནི ‘‘དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ནི་རོ་དྷཾ མ་གྒ’’ནྟི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀུ་པ་དྡ་ཝཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ བཱ་ལ་ཛ་ན་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཏུ་ཙྪ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྑཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ས་མུ་ད་ཡོ. ས་བྦ་ག་ཏི་སུ་ཉྙ་ཏྟཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་རོ་དྷོ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་རོ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི་པི ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ. མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མ་གྒོ. ཏ་ཏྠ ས་མུ་ད་ཡེ་ན ཨ་སྶཱ་དོ, དུ་ཀྑེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, མ་གྒ་ནི་རོ་དྷེ་ཧི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཏྠ པ་ན སུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྠ ཙ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྠ པ་ན ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཏེ་ཧི ས་ཙྩཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ‘‘སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༨༧; མ. ནི. ༡.༡༢༠; ༣.༣༧༣; ཝི་བྷ. ༢༠༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཏེ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཕ་ལ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ལོ་ཀི་ཡཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཕ་ལ་ཉྩ དུ་ཀྑ’’ནྟི. ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ན་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་སྶཱ་དོ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ དེ་ས་ནཱ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་དེ ཙཱ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ན ཙཱ་ཡཾ ས་ཙྩ་ཝི་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཀུ་ལོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༢༠༨) ‘‘ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སཱ་ས་ཝཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི སཱ་ས་ཝཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ན་ཡེ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ནི་ག་མ་ནཾ. ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི ཡཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན (མ. ནི. ༣.༣༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨི་དཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མེཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡནྟི བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨི་སཱི་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ. མི་གཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ མི་ག་དཱ་ཡནྟི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཨ་སྶ་མེ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཾ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཨ་ན་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཝཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་པྤ་མུ་ཁཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྶཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ‘‘དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝཱ ཨཱ་ཎཱ. དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཉྩ ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི་པི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, ཙ་ཀྐ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི དྷ་མྨ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༢.༤༡-༤༢). ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ནཱི་ཡཾ. ཀེ་ན པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎེ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན. བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ནཱཏི ཛཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྷི པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཙི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. དེ་ཝེ་ནཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་ན. ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ་ན. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི པ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ལོ་ཀ་སྨིནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་སྶཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ, ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཨ་ཀྑ་རཱཏི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. པ་དཱ ཨ་ཀྑ་རཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ. ས་ངྐཱ་ས་ནཱཏི ས་ངྐཱ་སི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཏྠ་སྶཱ་ཏི ཙ ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི་པི་དནྟི ཨི་ཏཱིཏི པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ, པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཨི་མི་ནཱ་པི ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏཾ ཏཾ་དཱི་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀྑ་ར་པ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏ་ཉྩ ས་མ་ཏྠེ་ཏི.
ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཊྚ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱཏི ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མཱུ་ཧོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ. ཨི་ཏི་པི་དནྟི པ་ད་སྶ པ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏེ་ཧི, ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩེ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི, མ་གྒ་ས་ཙྩེ ས་ཏྟ་ཏྟིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ ཚ་ནྣཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ ཚ་ནྣ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡཱ དྭཱ་ད་ས་པ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་མེ་ཝ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་ཚ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ (མ. ནི. ༣.༤༢༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ས་བྦ་སྶཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཙ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༣.༣༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ དྭཱ་ད་ས་པ་ད་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡི་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ པ་དཱ་ཝ་ཡ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན པ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ, ག་ཧི་ཏེ ཙ པ་དེ པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷོ ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦ་ས་ངྐེ་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ པ་དཱ་ཝ་ཡ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ཡ པ་ད་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ, པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་ཡ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ་པི པ་ད་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དཱི་པི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ པ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་དེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་སི་ཏོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན སོ ཨ་ཏྠོ ཝི་ཝ་རི་ཏོ ཝི་ཝ་ཊོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཝི་ཝ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་དེ ཀ་ཏེ ཏ་ད་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཝཱ་ཀྱཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝི་བྷཱ་གེ ཀ་ཏེ སོ ཨ་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་རུ་ཏྟཱི་ཧི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཏ་ནི་བྦ་ཙ་ནེ་ཧི ཝཱ་ཀྱཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ དེ་སི་ཏེ་ཧི ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཏོ་ས་ནཾ བུ་དྡྷི་ནི་སཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནི་དྡེ་སེ་ཧི པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཨེ་ཝ ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ཀྱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་པི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀེ སུ་ཏྟེ ཚ་ལེ༹་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི, ནཱ་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀེ པ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་མྷི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་མྷི ཚ ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
‘‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཙ པ་དེ་ཧི ཙ ཨུ་གྒྷ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ན་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ བྱཱ་པཱ་རོ. ཨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ པ་ད་པ་ར་མོ ན ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ. ནེ་ཡྻ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཏ་སྶཱ་པི ཨི་དྷ ག་ཧ་ཎཾ སེ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཀྑ་རེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ནེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཧེ་ཏུ་མྷི. ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ཧི ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནི, ན ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དི་ཨ་ཀྑ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ. ཡ་ད་ཏྠཱ ཙ ཀི་རི་ཡཱ སོ ཧེ་ཏུ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནྣེ་ན་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་གྒྷ་ཊེ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ངྐཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ད་ཧ་ནྟོ ཡ་ཐཱ པ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨཱ་ས་ཡ་པྤ་ཊི་བོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་ཉྩ་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ཝཱ, པ་ཊི་ནི་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་དྡི་ས་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨུ་དྡེ་སོ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ ཨཱ་དཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཝི་པ་ཉྩ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ནཾ, ཝི་ཏྠ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ནི་དྡི་ས་ནཾ, ནི་དྡེ་ས་པ་ཊི་ནི་དྡེ་སཱ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་པ་ཉྩ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚ་ནྣཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ བྱཱ་པཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ བྱཱ་པཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཨུ་གྒྷ་ཊཱི་ཡ་ནྟོཏི ཨུ་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ. ཏེ་ནཱཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན. ཝི་པ་ཉྩཱི་ཡ་ནྟོཏི ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ. ཝི་ཏྠཱ་རཱི་ཡ་ནྟོཏི པ་ཊི་ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ.
༡༠. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚ པ་དཱ་ནི ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛཾ པཱ་ལི༹ཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རནྟི་ཨཱ་དི ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷ’’ནྟི པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ས་བྦ་ཝི་སེ་སཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་དཾ ནེ་སཾ པ་ད་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཏ་སྶ ས་དྡ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་དཾ ཨི་ཏི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ག་མ་ནེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ནཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཏ་མ་གྒོ་ཏི་པི. ཏེ་ན གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཧི ནི་སེ་ཝི་ཏཾ བྷ་ཛི་ཏ་ནྟི་པི. ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ད་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ར་ཉྫི་ཏཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏོ ཙེ་ཏནྟི ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཏོ ཨ་ནེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྲ་ཧྨཾ ཝཱ ས་བྦ་སེ་ཊྛཾ ཙ་རི་ཡ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹ཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤཱ་པ་ན་ཏྠོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་སཾ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཡོ་གཱི་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་གི་ནོ. ཏེ ཧི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ ས་མྨཱ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ངྒཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ནི་ཡུ་ཏྟོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་པ་ད་ཏྠེ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.