ཧཱ་ར་ས་ངྑེ་པོ
༡. ཡཱ པ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ནི་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ, ཏཱ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱཏི ཨ་སྶཱ་དོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཝ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ, སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༦༦; སཾ. ནི. ༣.༢༦). ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༤), ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༥༣) ཙ. ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་ཎྷཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཁ་མྤི སུ་ཁཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་པི. ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ན་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཝི་ཙཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐཾ པ་ན དུ་ཀྑཱ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི? ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་ཁཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ. དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥). ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ་རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཎྷཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན, ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཏི་སྶོ་པི ཝཱ དུ་ཀྑ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་པ་ཎཾ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶོ, ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཡོ་གེ་ན. ཡ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ན་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ནཾ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ.
ནི་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ནི་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སེ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པི-ས་དྡོ པུ་རི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ན་ཉྩ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཀྑེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ཏྟིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ.
ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑེ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷཱ་གོ ན་ཏྠི. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན སོ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་རུ་པཱ་དི་སེ་ས་བྷེ་དེ་ན. ཡ་ཏོ ཝཱ ཏཾ ནི་སྶ་ཊཾ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༣) ད་སྶི་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་པྤཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ.
ཕ་ལནྟི དེ་ས་ནཱ་ཕ་ལཾ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་པྥཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ན་ནུ ཙ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་པྥཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ‘‘ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏཾ པ་ན སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཝེ་དཱ་དི་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ ཚ་བྦི་སུ་དྡྷི་ཡོ. ཡ་ཉྩ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་གྒཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཏ་ད་དྷི་ག་མ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཙ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨཱུ་ཧ་ཙྩ, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱ་ཏི (སུ. ནི. ༡༡༢༥; ཀ་ཐཱ. ༢༢༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༤༤, མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༨; ནེ་ཏྟི. ༥; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢) ཨི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི, ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནྟི ཨི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢-༡༠༣; ༡.༡༥.༣༨༥) ཙ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན དེ་ཝེ་སུ ཙ མཱ་ནུ་སེ་སུ ཙ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་བ་ལ་སུ་ཁ་ཡ་ས་པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རཱི དེ་ཝ་ར་ཛྫ་སི་རཱི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐཱ་ནི སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷཱི་ཏི ས་བྦཱ་པི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨུ་པཱ་ཡོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཱ. སཱ ཧི པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཡོ. ཡཱ ཙ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཨུ་པཱ་ཡོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཡཾ པ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ…པེ… ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཏི (དྷ. པ. ༢༧༩; ཐེ་ར་གཱ. ༦༧༨) ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་རེ ཨོ་གྷ་ནྟི ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་ནྟི.
ཨཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་སྶ ཧི་ཏ་སི་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ, མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ་ཏི (སུ. ནི. ༡༡༢༥; ཀ་ཐཱ. ༢༢༦; ནེ་ཏྟི. ༥; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༤༤, མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༨) ཨཱ་ཎ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཡོ་གཱི་ནནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ་སཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ནྟི? ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ན ཝཱ ས་རཱུ་པེ་ན. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཧཱ་རོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ན པ་པ་ཉྩི་ཏོ.
༢. ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏནྟི ཡཱ པུ་ཙྪཱ, ཝི་ཙི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏནྟི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ, སཱ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ པ་དཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཱ པ་ན པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཏི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཡཱ ཨ་ནུ པ་ཙྪཱ གཱི་ཏི ཨ་ནུ་གཱི་ཏི, ས་ངྒ་ཧ་གཱ་ཐཱ, པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ གཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པུ་བྦཱ་པ་རཾ ག་ཧི་ཏཾ. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཧི པུ་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ ཨི་དྷ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཡཱ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་རི་མཾ ‘‘སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ པུ་བྦཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི པུ་ན ‘‘སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཀེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ ནི་ར་ཝ་སེ་སེ་ན ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘པ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟེ ས་བྦེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ཏྠ་སོ བྱ་ཉྫ་ན་སོ ཙ ཝི་ཙ་ཡོ པ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་ཝི་ས་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ས་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཋ་པ་ནཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ.
‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ཡོ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཙ་ཡོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་ཙ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝི་ཙ་ཡོ. ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ ‘‘ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ས་ཉྩ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཏི་ཀེ་སུ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀེ ཙ དུ་ཀ་ས་ཏེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་སྶཱ་ད་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ.
དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ས་ཉྩ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་ར་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་ཙ་ཡོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་དེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཙ་ཡོ. ཕ་ལཱདཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཕ་ལ་སྶ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ ཝི་བྷཱ་ག་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ད་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་གཱི་ཏཱི་ནཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣. ས་བྦེ་སནྟི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ. བྷཱུ་མཱིཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྱ་ཉྫ་ན་ཉྷི མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ཝི་ཡ ན་ཡཱ་ནཾ ཧཱ་རཱ་ནཾ བྷཱུ་མི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི – ‘‘ཧཱ་རཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི, པེ་ཊ་ཀེ་པི ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ ས་བྦེ ཧཱ་རཱ, ས་མྤ་ཏ་མཱ་ནཱ ན་ཡ་ནྟི སུ་ཏྟ་ཏྠཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་དྷི་པུ་ཐུ་ཏྟཱ’’ཏི. གོ་ཙ་རོཏི སུ་ཏྟ་ཏྠོ. སུ་ཏྟ་སྶ ཧི པ་ད་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཧཱ་ར་ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ནཾ. ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑཱཏི ཡུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ. ‘‘ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟི་པ་རི་ཀྑཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཡུ་ཏྟི་ཨ་ཡུ་ཏྟཱི་ནཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནཱ? ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ་ཧི ཨ་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཏ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཏཱ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ན སུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཧི ཨ་ཝི་ལོ་མ་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཧཱ་རོ ཡུ་ཏྟཱི་ཏི ནི་དྡི་ཊྛོཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤. དྷ་མྨནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་སྶ. ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ ས་བྦ་དྷ་མྨཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་དྷ་མྨཱཏི སུ་ཏྟཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ་པི ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སོ ཧཱ་རོ པ་ད་ཊྛཱ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཏེ་ས་ཉྩ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ད་ཊྛཱ་ནོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥. ཝུ་ཏྟ་མྷི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེཏི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ, སུ་ཏྟེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐི་ཏེ. ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀེ་ཙཱིཏི ཡེ ཀེ་ཙི དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ས་བྦེཏི ཏེ ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཁ་ནྡྷཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཝཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏྟེ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ས་མཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ ཧཱ་རོ ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ ཝི་ཡ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, སོ ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦. ནེ་རུ་ཏྟནྟི ནི་རུ་ཏྟཾ, པ་ད་ནི་བྦ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ དེ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྱ་ཉྫ་ནནྟི བྱ་ཉྫ་ནེ་ན, ཀ་ར་ཎེ ཧི ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཉྩ ས་བྦེ ཧཱ་རཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་རུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ ནི་དཱ་ན་ཉྩ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི ཙ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་ཐཱཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. དེ་ས་ནཱ་ནི་དཱ་ནནྟི ནི་ད་དཱ་ཏི ཕ་ལ་ནྟི ནི་དཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷཱིཏི པུ་བྦེ་ན ཙ ཨ་པ་རེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ‘‘པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ས་ནྡྷཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཨ་པ་ར་བྷཱ་གཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་ཧི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཡ་ཉྩ པུ་བྦ་པ་དེ་ན པ་ར་པ་ད་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་ཡ་མྤི པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཨེ་སོ ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོཏི ཨེ་ཝཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧. ཨེ་ཀ་མྷི པ་ད་ཊྛཱ་ནེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ ས་ཏི. པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སེ་ས་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཏ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ སེ་ས་ཀཾ པ་མཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀཾ དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ག་ཝེ་ས་ཏི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཙ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེཏི ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་མཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ས་ནྟོ དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི ནཱ་མ. ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨. དྷ་མྨནྟི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཡ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཨུ་ཏྟ་རི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. བྷཱུ་མིནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་མི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ བྷཱུ་མིཾ. ཝི་བྷ་ཛྫ་ཏེཏི ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ར་ཎེཏི ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་དི་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ཝི་སི་ཊྛེ ས་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནེ་ཡྻོ ཝི་བྷ་ཏྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནོ ཨ་ཡཾ ཧཱ་རོ ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨེ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏོ བྷཱུ་མི་ཏོ ཙ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་རོ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༩. ནི་དྡི་ཊྛེཏི ཀ་ཐི་ཏེ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏེ, སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏེ ཝཱ. བྷཱ་ཝི་ཏེཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དི་སཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ས་དི་སེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧཱི་ནེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡེ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༠. ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཝི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. བ་ཧཱུ་ནཱིཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི. ཏུ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏེ་ན བ་ཧཱུ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡཱ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་ར་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ, ན ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏུ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ པ་ད་ཏྠ་སྶ. ཡོ ཛཱ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ཝི་དཱུཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་པྤི་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་པྤི་ནཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི, ས་པྤིཾ དེ་ཧི, དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཡོ སུ་ཏྟ་ཀོ་ཝི་དོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ བ་ཧཱུ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡེ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༡. དྷ་མྨནྟི ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨཾ. པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧཱིཏི པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པ་ནེ་ཧི, ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝཱ ཋ་པ་ནེ་ཧི. ཝི་ཝི་དྷཱ་ཧཱིཏི ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་བྷ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ཧི. སོ ཨཱ་ཀཱ་རོཏི ཡོ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་བྷ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཉེ་ཡྻོ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཧཱ་རོཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༢. པ་ཊི་ཙྩུ་པྤཱ་དོཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཙ. དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཡོ དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཡཱ་ནི ཙ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཡེ ཙ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡཱ ཙ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཡཱ་ནི ཙ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ད་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི. ཨོ་ཏ་ར་ཏི ཡོཏི ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ཨོ་གཱ་ཧ་ཏི, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོཏི ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, སོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཙ-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ སུ་ཉྙ་ཏ་མུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་མུ་ཁེ་ཧི སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༣. ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་མྷཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི བྱཱ་ཀ་ཏེ. པ་ཉྷེཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏེ ཨ་ཏྠེ. གཱ་ཐཱ་ཡནྟི གཱ་ཐཱ་རུ་ལ༹ྷེ. ཨི་ད་ཉྩ པུ་ཙྪ་ནྟཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་མཱ་ར་བྦྷཱཏི སཱ པ་ན གཱ་ཐཱ ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ. སུ་དྡྷཱ་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཀྑཱཏི པ་དཾ སོ་དྷི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྦྷོ ན སོ་དྷི་ཏོ, པ་ད་ཉྩ སོ་དྷི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཙ སོ་དྷི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་དཱ་དཱི་ནཾ སོ་དྷི་ཏཱ་སོ་དྷི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙཱ་རོ. ཧཱ་རོ སོ སོ་དྷ་ནོ་ནཱ་མཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཙཱ་རོ སོ་དྷ་ནོ ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ པ་ད་པ་ད་ཏྠ་པ་ཉྷཱ་ར་མྦྷཱ་ནཾ སོ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘སོ་དྷ་ནོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༤. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཀ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མཱ་ན་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སི་ཊྛཱ མ་ཏྟཱ ཝི་མ་ཏྟཱ, ཝི་མ་ཏྟཱ་ཝ ཝེ་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ན ཝི་ཀ་པྤ་ཡི་ཏ་བྦཱཏི ཡེ དྷ་མྨཱ ‘‘དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན, ‘‘ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཙ སུ་ཏྟེ དེ་སི་ཏཱ, ཏེ ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀོ ཝཱ ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ན ཝི་ཀ་པྤ་ཡི་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ? སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀཱ་ལ་དི་སཱ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཛྫ ཧི་ཡྻོ སྭེ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ‘‘པུ་རི་མཱ དི་སཱ པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ དི་སཱ་ཝི་སེ་སཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་སཱ་པི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་སོ ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥. ཡེ དྷ་མྨཱཏི ཡེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཡཾ དྷ་མྨནྟི ཡཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཾ. ཛ་ན་ཡ་ནྟཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ར་མྤ་ར་ཏོཏི པ་ར་མྤ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ན་གྷ་ཊ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཧེ་ཏུ་མ་ཝ་ཀ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཛ་ན་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཾ ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ, ཨེ་སོ ཧཱ་རོ པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༦. ཡེ དྷ་མྨཱཏི ཡེ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ. ཡཾ་མཱུ་ལཱཏི ཡེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་རོ་པ་ཡི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ ཙེ་ཀ་ཏྠཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ མུ་ནི་ནཱཏི ཡེ ཙ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་སེ་ཀྑ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ས་དྡཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ བུ་དྡྷ་མུ་ནི་ནཱ པ་རི་དཱི་པི་ཏཱ, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་རོ་པ་ཡི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སུ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཀ་ཐ་ནཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཙ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ པ་ཧཱ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་ཧཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ཧཱ་རོཏི ཨེ་ས སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.