༣. ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་ཊྛེ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་དྡེ་ས་པཱ་ཋེ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནེ་ཏྟི ཀི་ཏྟི་ཏཱཏི ས་མཱ་ས་ཏོ ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཧཱ་ར་ན་ཡ་མཱུ་ལ་པ་དཱ་ན་ཉྷི ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་པཱ་ཋེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ –
སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ན, པ་ད་ཏྠོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་མོ;
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཧེ་ཏྭཱ་དཱི, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཧི ཝི་ཉྙུ་ནཱ.
ཏེ་སུ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་བྦེ་པི ཧཱ་རཱ ན་ཡཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན ན་ཝ་ངྒ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཧཱ་ར་སྶ ན་ཡ་སྶ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ. ཀ་མཱ་དཱི་ནི ཙ ཡ་སྨཱ ནེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཉཱ་ཏེ་སུ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི་པི ནི་དྡེ་ས་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མ.
ཧཱ་ར་ས་ངྑེ་པོ
༡. ཡཱ པ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ནི་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ, ཏཱ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱཏི ཨ་སྶཱ་དོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཝ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ, སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༦༦; སཾ. ནི. ༣.༢༦). ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༤), ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༥༣) ཙ. ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་ཎྷཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཁ་མྤི སུ་ཁཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་པི. ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ན་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཝི་ཙཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐཾ པ་ན དུ་ཀྑཱ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི? ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་ཁཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ. དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥). ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ་རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཎྷཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན, ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཏི་སྶོ་པི ཝཱ དུ་ཀྑ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་པ་ཎཾ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶོ, ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཡོ་གེ་ན. ཡ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ན་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ནཾ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ.
ནི་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ནི་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སེ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པི-ས་དྡོ པུ་རི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ན་ཉྩ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཀྑེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ཏྟིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ.
ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑེ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷཱ་གོ ན་ཏྠི. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན སོ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་རུ་པཱ་དི་སེ་ས་བྷེ་དེ་ན. ཡ་ཏོ ཝཱ ཏཾ ནི་སྶ་ཊཾ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༣) ད་སྶི་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་པྤཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ.
ཕ་ལནྟི དེ་ས་ནཱ་ཕ་ལཾ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་པྥཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ན་ནུ ཙ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་པྥཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ‘‘ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏཾ པ་ན སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཝེ་དཱ་དི་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ ཚ་བྦི་སུ་དྡྷི་ཡོ. ཡ་ཉྩ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་གྒཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཏ་ད་དྷི་ག་མ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཙ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨཱུ་ཧ་ཙྩ, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱ་ཏི (སུ. ནི. ༡༡༢༥; ཀ་ཐཱ. ༢༢༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༤༤, མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༨; ནེ་ཏྟི. ༥; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢) ཨི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི, ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནྟི ཨི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢-༡༠༣; ༡.༡༥.༣༨༥) ཙ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན དེ་ཝེ་སུ ཙ མཱ་ནུ་སེ་སུ ཙ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་བ་ལ་སུ་ཁ་ཡ་ས་པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རཱི དེ་ཝ་ར་ཛྫ་སི་རཱི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐཱ་ནི སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷཱི་ཏི ས་བྦཱ་པི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨུ་པཱ་ཡོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཱ. སཱ ཧི པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཡོ. ཡཱ ཙ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཨུ་པཱ་ཡོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཡཾ པ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ…པེ… ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཏི (དྷ. པ. ༢༧༩; ཐེ་ར་གཱ. ༦༧༨) ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་རེ ཨོ་གྷ་ནྟི ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་ནྟི.
ཨཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་སྶ ཧི་ཏ་སི་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ, མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ་ཏི (སུ. ནི. ༡༡༢༥; ཀ་ཐཱ. ༢༢༦; ནེ་ཏྟི. ༥; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༤༤, མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༨) ཨཱ་ཎ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཡོ་གཱི་ནནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ་སཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ནྟི? ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ན ཝཱ ས་རཱུ་པེ་ན. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཧཱ་རོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ན པ་པ་ཉྩི་ཏོ.
༢. ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏནྟི ཡཱ པུ་ཙྪཱ, ཝི་ཙི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏནྟི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ, སཱ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ པ་དཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཱ པ་ན པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཏི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཡཱ ཨ་ནུ པ་ཙྪཱ གཱི་ཏི ཨ་ནུ་གཱི་ཏི, ས་ངྒ་ཧ་གཱ་ཐཱ, པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ གཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པུ་བྦཱ་པ་རཾ ག་ཧི་ཏཾ. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཧི པུ་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ ཨི་དྷ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཡཱ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་རི་མཾ ‘‘སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ པུ་བྦཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི པུ་ན ‘‘སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཀེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ ནི་ར་ཝ་སེ་སེ་ན ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘པ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟེ ས་བྦེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ཏྠ་སོ བྱ་ཉྫ་ན་སོ ཙ ཝི་ཙ་ཡོ པ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་ཝི་ས་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ས་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཋ་པ་ནཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ.
‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ཡོ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཙ་ཡོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་ཙ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝི་ཙ་ཡོ. ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ ‘‘ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ས་ཉྩ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཏི་ཀེ་སུ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀེ ཙ དུ་ཀ་ས་ཏེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་སྶཱ་ད་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ.
དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ས་ཉྩ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་ར་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་ཙ་ཡོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་དེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཙ་ཡོ. ཕ་ལཱདཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཕ་ལ་སྶ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ ཝི་བྷཱ་ག་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ད་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་གཱི་ཏཱི་ནཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣. ས་བྦེ་སནྟི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ. བྷཱུ་མཱིཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྱ་ཉྫ་ན་ཉྷི མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ཝི་ཡ ན་ཡཱ་ནཾ ཧཱ་རཱ་ནཾ བྷཱུ་མི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི – ‘‘ཧཱ་རཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི, པེ་ཊ་ཀེ་པི ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ ས་བྦེ ཧཱ་རཱ, ས་མྤ་ཏ་མཱ་ནཱ ན་ཡ་ནྟི སུ་ཏྟ་ཏྠཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་དྷི་པུ་ཐུ་ཏྟཱ’’ཏི. གོ་ཙ་རོཏི སུ་ཏྟ་ཏྠོ. སུ་ཏྟ་སྶ ཧི པ་ད་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཧཱ་ར་ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ནཾ. ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑཱཏི ཡུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ. ‘‘ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟི་པ་རི་ཀྑཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཡུ་ཏྟི་ཨ་ཡུ་ཏྟཱི་ནཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནཱ? ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ་ཧི ཨ་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཏ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཏཱ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ན སུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཧི ཨ་ཝི་ལོ་མ་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཧཱ་རོ ཡུ་ཏྟཱི་ཏི ནི་དྡི་ཊྛོཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤. དྷ་མྨནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་སྶ. ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ ས་བྦ་དྷ་མྨཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་དྷ་མྨཱཏི སུ་ཏྟཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ་པི ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སོ ཧཱ་རོ པ་ད་ཊྛཱ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཏེ་ས་ཉྩ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ད་ཊྛཱ་ནོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥. ཝུ་ཏྟ་མྷི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེཏི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ, སུ་ཏྟེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐི་ཏེ. ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀེ་ཙཱིཏི ཡེ ཀེ་ཙི དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ས་བྦེཏི ཏེ ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཁ་ནྡྷཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཝཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏྟེ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ས་མཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ ཧཱ་རོ ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ ཝི་ཡ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, སོ ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦. ནེ་རུ་ཏྟནྟི ནི་རུ་ཏྟཾ, པ་ད་ནི་བྦ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ དེ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྱ་ཉྫ་ནནྟི བྱ་ཉྫ་ནེ་ན, ཀ་ར་ཎེ ཧི ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཉྩ ས་བྦེ ཧཱ་རཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་རུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ ནི་དཱ་ན་ཉྩ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི ཙ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་ཐཱཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. དེ་ས་ནཱ་ནི་དཱ་ནནྟི ནི་ད་དཱ་ཏི ཕ་ལ་ནྟི ནི་དཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷཱིཏི པུ་བྦེ་ན ཙ ཨ་པ་རེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ‘‘པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ས་ནྡྷཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཨ་པ་ར་བྷཱ་གཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་ཧི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཡ་ཉྩ པུ་བྦ་པ་དེ་ན པ་ར་པ་ད་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་ཡ་མྤི པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཨེ་སོ ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོཏི ཨེ་ཝཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧. ཨེ་ཀ་མྷི པ་ད་ཊྛཱ་ནེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ ས་ཏི. པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སེ་ས་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཏ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ སེ་ས་ཀཾ པ་མཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀཾ དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ག་ཝེ་ས་ཏི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཙ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེཏི ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་མཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ས་ནྟོ དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི ནཱ་མ. ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨. དྷ་མྨནྟི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཡ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཨུ་ཏྟ་རི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. བྷཱུ་མིནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་མི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ བྷཱུ་མིཾ. ཝི་བྷ་ཛྫ་ཏེཏི ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ར་ཎེཏི ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་དི་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ཝི་སི་ཊྛེ ས་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནེ་ཡྻོ ཝི་བྷ་ཏྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནོ ཨ་ཡཾ ཧཱ་རོ ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨེ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏོ བྷཱུ་མི་ཏོ ཙ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་རོ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༩. ནི་དྡི་ཊྛེཏི ཀ་ཐི་ཏེ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏེ, སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏེ ཝཱ. བྷཱ་ཝི་ཏེཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དི་སཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ས་དི་སེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧཱི་ནེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡེ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༠. ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཝི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. བ་ཧཱུ་ནཱིཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི. ཏུ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏེ་ན བ་ཧཱུ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡཱ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་ར་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ, ན ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏུ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ པ་ད་ཏྠ་སྶ. ཡོ ཛཱ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ཝི་དཱུཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་པྤི་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་པྤི་ནཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི, ས་པྤིཾ དེ་ཧི, དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཡོ སུ་ཏྟ་ཀོ་ཝི་དོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ བ་ཧཱུ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡེ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༡. དྷ་མྨནྟི ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨཾ. པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧཱིཏི པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པ་ནེ་ཧི, ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝཱ ཋ་པ་ནེ་ཧི. ཝི་ཝི་དྷཱ་ཧཱིཏི ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་བྷ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ཧི. སོ ཨཱ་ཀཱ་རོཏི ཡོ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་བྷ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཉེ་ཡྻོ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཧཱ་རོཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༢. པ་ཊི་ཙྩུ་པྤཱ་དོཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཙ. དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཡོ དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཡཱ་ནི ཙ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཡེ ཙ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡཱ ཙ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཡཱ་ནི ཙ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ད་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི. ཨོ་ཏ་ར་ཏི ཡོཏི ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ཨོ་གཱ་ཧ་ཏི, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོཏི ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, སོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཙ-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ སུ་ཉྙ་ཏ་མུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་མུ་ཁེ་ཧི སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༣. ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་མྷཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི བྱཱ་ཀ་ཏེ. པ་ཉྷེཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏེ ཨ་ཏྠེ. གཱ་ཐཱ་ཡནྟི གཱ་ཐཱ་རུ་ལ༹ྷེ. ཨི་ད་ཉྩ པུ་ཙྪ་ནྟཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་མཱ་ར་བྦྷཱཏི སཱ པ་ན གཱ་ཐཱ ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ. སུ་དྡྷཱ་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཀྑཱཏི པ་དཾ སོ་དྷི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྦྷོ ན སོ་དྷི་ཏོ, པ་ད་ཉྩ སོ་དྷི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཙ སོ་དྷི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་དཱ་དཱི་ནཾ སོ་དྷི་ཏཱ་སོ་དྷི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙཱ་རོ. ཧཱ་རོ སོ སོ་དྷ་ནོ་ནཱ་མཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཙཱ་རོ སོ་དྷ་ནོ ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ པ་ད་པ་ད་ཏྠ་པ་ཉྷཱ་ར་མྦྷཱ་ནཾ སོ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘སོ་དྷ་ནོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༤. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཀ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མཱ་ན་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སི་ཊྛཱ མ་ཏྟཱ ཝི་མ་ཏྟཱ, ཝི་མ་ཏྟཱ་ཝ ཝེ་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ན ཝི་ཀ་པྤ་ཡི་ཏ་བྦཱཏི ཡེ དྷ་མྨཱ ‘‘དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན, ‘‘ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཙ སུ་ཏྟེ དེ་སི་ཏཱ, ཏེ ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀོ ཝཱ ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ན ཝི་ཀ་པྤ་ཡི་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ? སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀཱ་ལ་དི་སཱ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཛྫ ཧི་ཡྻོ སྭེ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ‘‘པུ་རི་མཱ དི་སཱ པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ དི་སཱ་ཝི་སེ་སཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་སཱ་པི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་སོ ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥. ཡེ དྷ་མྨཱཏི ཡེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཡཾ དྷ་མྨནྟི ཡཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཾ. ཛ་ན་ཡ་ནྟཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ར་མྤ་ར་ཏོཏི པ་ར་མྤ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ན་གྷ་ཊ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཧེ་ཏུ་མ་ཝ་ཀ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཛ་ན་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཾ ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ, ཨེ་སོ ཧཱ་རོ པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༦. ཡེ དྷ་མྨཱཏི ཡེ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ. ཡཾ་མཱུ་ལཱཏི ཡེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་རོ་པ་ཡི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ ཙེ་ཀ་ཏྠཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ མུ་ནི་ནཱཏི ཡེ ཙ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་སེ་ཀྑ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ས་དྡཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ བུ་དྡྷ་མུ་ནི་ནཱ པ་རི་དཱི་པི་ཏཱ, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་རོ་པ་ཡི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སུ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཀ་ཐ་ནཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཙ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ པ་ཧཱ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་ཧཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ཧཱ་རོཏི ཨེ་ས སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན་ཡ་ས་ངྑེ་པོ
༡༧. ཨེ་ཝཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་པི ཧཱ་རེ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ན་ཡེ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཎྷ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མྤི ཙཱཏི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ཧི་ཏཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ ཡོ ནེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཏཾ ནེ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ པཱ་པེ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མ་ཐེ་ནཱཏི ས་མཱ་དྷི་ནཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ, ཡོ ནེ་ཏི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ པཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཙྩེ་ཧི ཡོ་ཛ་ཡི་ཏྭཱཏི ན་ཡ་ནྟོ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ཏེ་ན པ་ཏྟ་བྦཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོཏི ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་ཁེ་ན ན་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཡཾ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོ ན་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་གཱ་ཧ་ཎ་ན་ཡོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ. ཏ་སྶ པ་ན ཡཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ན་ཡ་བྷཱུ་མི་ར་ཙ་ནཱ, ཏ་ཏྠ ན་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ.
༡༨. ཨ་ཀུ་ས་ལེཏི དྭཱ་ད་ས་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ. ས་མཱུ་ལེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མཱུ་ལེ་ཧི, ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལེཏི ས་བྦེ་པི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀེ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧཱིཏི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་མཱུ་ལེ་ཧི ཡོ ནེ་ཏི. ན་ཡ་ནྟོ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་ཏཾ. པ་ཊ་གྷ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ན ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་མ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ཐཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀེ ས་ཏི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ནེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ན་ཡ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ནེ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཧི བཱ་དྷ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ནི, ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠). ཏི་པུ་ཀྑ་ལཾ ཏཾ ན་ཡཾ ཨཱ་ཧཱུཏི ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་ཁེ་ན ན་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཏཾ ཏི་པུ་ཀྑ་ལཾ ན་ཡ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༩. ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧཱིཏི ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧི. ཀི་ལེ་སེཏི ཀི་ལི་སྶ་ནྟི ཝི་བཱ་དྷི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀི་ལེ་སཱ, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི ‘‘སཾ་ཀི་ལེ་སེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཀི་ལེ་ས་ས་ཧི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. ས་དྡྷ་མྨེཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨེ, ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཾ ན་ཡནྟི ཡོ སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧི ས་ཀ་ལ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཨེ་ཏཾ ན་ཡཾ ན་ཡ་ཝི་དཱུ ས་དྡྷ་མྨ་ན་ཡ་ཀོ་ཝི་དཱ, ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝ ཝཱ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཾ ན་ཡ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༠. ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སཱུཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་སྶ ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧི’’ནྟི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ ཙ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ. ཝུ་ཏྟཱཏི སུ་ཏྟ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. མ་ན་སཱ ཝོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེཏི ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ དི་སཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཱ དི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེ ཏེ ཨ་བ་ཧཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཏེཏི ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ. ཨ་བ་ཧཱིཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ, ཙི་ཏྟེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཁུ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧཱུཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ, ཏཾ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཡཾ ཝ་ད་ནྟི. ཁུ-ཏི ཙ ནི་པཱ་ཏོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ, ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༡. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མཱ་དི་དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ. དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནེ་ནཱཏི དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ན་ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཡེ་ན ཧི ཝི་དྷི་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ དི་སཱ ཨོ་ལོ་ཀཱི་ཡ་ནྟི, སོ ཝི་དྷི དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་ཀྑི་པི་ཡཱཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ, དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨེ སུ་ཏྟ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་ཀྑི་པི་ཡ ཡོ ས་མཱ་ནེ་ཏཱི’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཡོ ཏེ་སཾ དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཡ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཡནྟི ཝཱ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ས་མཱ་ནེ་ཏཱིཏི ས་མཾ, ས་མྨཱ ཝཱ ཨཱ་ནེ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ཀེ པ་ན ཨཱ་ནེ་ཏི? ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ཏཾ་ཏཾ་ན་ཡ་དི་སཱ་བྷཱུ་ཏེ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ས་མཱ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ཏཾ་ཏཾ་ན་ཡ་དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཡ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་ངྐུ་སོ ནཱ་མ ན་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་ཉྩ དྭ་ཡཾ ‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་ན་ཡོ, ཀ་མྨ་ན་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༢. ཨེ་ཝཾ ཧཱ་རེ ན་ཡེ ཙ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཡོ་ཛ་ན་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ ‘‘ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཧཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དི་ས་ལོ་ཙ་ན་ཏོཏི དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནེ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ངྐུ་སེ་ན ཧཱིཏི ཧི-ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
དྭཱ་ད་ས་པ་དཾ
༢༣. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཀྑ་རཾ པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ པ་དེ ཝ་ཎྞོ ཨ་ཀྑ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཏོ. ན ཧི ཝ་ཎྞ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཝ་ཎྞོ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཎྞོ? ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཊྛེ་ན. ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ ཧི ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ པ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀྑ་རཾ ཝཱ པ་དཾ ཨ་ཀྑ་རཾ, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མ་ན་སཱ དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀྑ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
པ་དནྟི པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དཾ, ཏཾ ནཱ་མ་པ་དཾ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ས་ཏྭ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ་པ་དཾ. ‘‘ཕུ་ས་ཏི ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཀི་རི་ཡཱ་པ་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ. ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘པ’’ ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ. ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཏྭ་སྶ ཙ ས་རཱུ་པ་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ.
བྱ་ཉྫ་ནནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ པ་དཱ་བྷི་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཝཱ་ཀྱཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ད་ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ད་མ་ཏྟ་ས་ཝ་ནེ་པི ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་ཧི པ་ད་ནྟ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཀྱ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏི. ནི་རུ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ་བྷི་ཧི་ཏཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟི.
ནི་དྡེ་སོཏི ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝི་ཏྠཱ་རོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ནི་དྡེ་སོ. པ་དེ་ཧི ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཝི་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་ད་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི? ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ ཝཱ་ཀྱེ ཨ་ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཝཱ ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝོ པ་དཾ. ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ ཝཱ་ཀྱེ ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཝཱ ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝོ ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཚ་ཊྛཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཚ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཀཱ་རོ ཚ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཚ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཾ, བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་དཾ ནི་དྡེ་ས་པ་དཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ར་ཚ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, པ་དཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀཾ པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཏཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི, བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་བྦནྟི ཡཱ་ནི་མཱ་ནི ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ས་བྦཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༤. ས་ངྐཱ་ས་ནཱཏི སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ས་ནཱ. པ་ཀཱ་ས་ནཱཏི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ས་ནཱ, ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏི དཱི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཧི ཨ་ཏྠ་པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨ་ཀྑ་ར་པ་དེ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི སུ་ཡྻ་མཱ་ནེ་ཧི སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷཱ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ད་ཏྠ་ས་མྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏི པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི, ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཙ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི ཙ.
ཝི་ཝ་ར་ཎཱཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎཱ. ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་ཉྩ པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཝི་བྷ་ཛ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱཏི ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ནི་དྡི་ས་ན་མཱ་ཧ. ཨི་དྷ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎཾ. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི. དྭ་ཡེ་ནཱ་པི པ་ཊི་ནི་དྡི་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཡོ པ་ཊི་ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྠོཏི སུ་ཏྟ་ཏྠོ. ཀ་མྨནྟི ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ. སུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ཧི དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་བོ་དྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཙ སུ་ཏྟ་ཏྠོ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཏྠོ ཀ་མྨ་ཉྩ ནི་དྡི་ཊྛ’’ནྟི.
༢༥. ཏཱི་ཎཱིཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧཱིཏི ན་ཝ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ཨ་ཏྠོ ས་མཱ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨ་ཏྠོ ས་མྨཱ ཡུ་ཏྟོ ན ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་བྦ་སྶ ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་བྦོ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཝུ་ཏྟི ཙཱ་ཏི.
༢༦. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛེ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཀེ ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ད་ཏྠེ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦཱི་སཱཏི སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ ཚ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནི དྭེ ཀ་མྨ་ན་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྦཱི་ས. ཨུ་བྷ་ཡནྟི ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡཱ་ཏི ཨི་དཾ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦཱི་ས་ཝི་དྷ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ. ས་ངྐ་ལ་ཡི་ཏྭཱཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ. ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཡ་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟི་ཀཱཏི ཨེ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཨི་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི ནེ་ཏྟི་པ་ད་ཏྠཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་པ་ད་ཏྠཱ་ཡ ནེ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཡོ ‘‘སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མ’’ནྟི ན་ཡེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ཧཱ་རཱ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ ད་སྶི་ཏོ, སྭཱ་ཡཾ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སི་དྡྷེ ས་ཏི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི – ས་བྦེ་པི་མེ ཧཱ་རཱ ན་ཡཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ད་སྶི་ཏ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ སུ་ཏྟེ་སུ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཏི.
ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡ་དེ་ཏེ ཧཱ་རཱ ན་ཡཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་མེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ཏི? ཡ་དི་པི ནཱ་ཡ་མ་ནུ་ཡོ་གོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ ནི་ཝི་ས་ཏི, ཨ་པི ཙ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡ་ཕ་ལ་ཏ་དུ་པཱ་ཡ་ས་རཱི་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ས་བྦ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཏི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རེ་ས་ཉྩ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ.
པ་ད་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་གཱི་ཏཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཙ་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི…པེ… ཨཱ་ཎ་ཏྟིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི.
ཝི་ཙ་ཡེ་ན ཧཱ་རེ་ན པ་ཝི་ཙི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཡུ་ཏྟི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཙ་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཝི་ཙ་ཡེ་ན ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཙི་ནྟ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་རཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཧཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཡོ ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོ ཙ, ས་བྦོ སོ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི.
ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ལ་ཀྑ་ཎོ ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ན་མྤི དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི, ན སུ་ཏྟེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དཱ ཧི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ནཱ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི དྷ་མྨ་སྶ ཙ ནཱ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷ་མུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཊྚི་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི.
ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སུ་ཏྟེ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་ཙཱ་རེ ད་སྶི་ཏེ ཏེ་སཾ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ནི་ཀྐ་མ་ན་བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་ཡོ་ག་དྷུ་ན་ནེ་ཧི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་ཡོ་ག་སྶ མཱུ་ལཾ ‘‘པ་མཱ་དོ’’ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ ད་སྶི་ཏོ པ་མཱ་དོ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏོ.
ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཊྚ་ནེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏོ བྷཱུ་མི་ཏོ ཙ ཝི་བྷཱ་གོ ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ཡོ་ཛི་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཊྚཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ? དྭེ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ནཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཀི་ལེ་སཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ནྟེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གེ ཀ་ཏེ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ཀ་སི་རེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི.
པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་པི དྷ་མྨཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི བོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ, ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ.
ཨེ་ཝཾ ཏེ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡ་ཏོ་པི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་རཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གཾ སུ་བོ་དྷ་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝ་ཀྑ་ཏི.
པ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཉྙཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ག་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་ཙྩཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གེ ཀ་ཏེ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་ཀྐཱ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ’’ཏི པ་དེ་ན ཨ་སེ་ཀྑཾ ཝི་ཛྫཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི.
དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨོ་ཏཱ་རི་ཏཱ་ནཾ སུ་ཏྟེ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ར་མྦྷ་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ནྟི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ སོ་དྷ་ནོ ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷོ ཨཱ་ར་མྦྷོ, སོ པ་ཉྷོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝི་སོ་དྷི་ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ པ་ད་པ་ད་ཏྠེ་སུ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝོ སུ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ སོ་དྷ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཧཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ. སོ་དྷ་ནོ ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ཡི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི.
སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཝེ་དི་ཏེ་སུ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ་རཱ་སི་སྶ པ་བྷེ་དོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཧེ་ཏུ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ བྷ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨ་ངྐུ་ར་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ བཱི་ཛཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་པོ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ ད་སྶི་ཏེ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལེ་སུ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཏེ་སཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ནཱ་ནི ཙ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི ས་མྨཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཝ་བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ཧཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི. ཨི་དཾ ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཀཱ་ར་ཎཾ.
ན་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཏྟ་ཡཱུ་པ་དེ་ས་སྶ ཏ་ད་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཏྠ་ན་ཡཱ་ནཾ ཀ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཧི ཏ་ཡོ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚཱ་ད་ཡོ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་པ་ཊི་ནི་དྡེ་སཱ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ས་ཝཾ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ནེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཚ ཨ་ཊྛ ཙ མཱུ་ལ་པ་དཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན ན་ཡ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཏྟ་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨཱ་ལོ་ཙ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་ཡ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ནེ་ཏུ་ནྟི.
ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཱ ཙ ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཏྟ་ཡ་ས་ཧི་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ལ་མ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ས་མ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ས་མ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ ཧི ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ས་བྦེ་སཾ སུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧཱ་རཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཧི སུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ, ས་བྦེ ཏེ ནེ་ཏྟི་ཨུ་པ་དེ་སཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ.
ཏ་ཐཱ ཧི ཡེ ཀེ་ཙི སུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པ་ཀཱ་རཱ ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – སུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ པ་ད་ཏྠོ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦོ, ཝི་དྷི ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝི་རོ་དྷོ ས་མཱ་དྷཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ནི་ག་མེ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏ་ཐཱ སུ་ཏྟ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ པ་ད་ཏྠོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཙོ་ད་ནཱ པ་རི་ཧཱ་རོ ཙ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པོ་གྒྷཱ་ཊ་པ་ད་ཝི་གྒ་ཧ་པ་ད་ཏྠ་ཙཱ་ལ་ནཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཏི་སྶོ ཀ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ ནི་སི་ནྣ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ནཱ་མ.
པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་པ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ ནཱ་མ.
ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ག་མ་ནཾ ནི་སི་ནྣ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མ.
བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏྭ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཙ སུ་ཏྟཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཝ་རོ་དྷོ, ཡ་སྨཱ ཏེ ཨི་དྷ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
ན་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་བྷཱ་གི་ནོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་པི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མཱུ་ལ་པ་ད་བྷེ་ད་ཏོ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ ཏ་ཐཱ མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ཨ་ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ན་ཝ་སུ ན་ཝ་སུ ཨེ་ཝ ཧི མཱུ་ལ་པ་དེ་སུ ས་བྦེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཏཱ་ནི ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ན་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཀ་མྨ་ན་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཙ་ན་ས་མཱ་ན་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཱ. ཧེ་ཏྭཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཕ་ལ་བྷཱུ་མི་ཨུ་པ་ནི་སཱ་ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ན་ཡཱ་ད་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སུ ཧེ་ཏཱུཏི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡོ དྷ་མྨོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ཀཱ་ར་ཀོ ས་མྤཱ་པ་ཀོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. པུ་ན ཀཱ་ར་ཀོ ཉཱ་པ་ཀོ ས་མྤཱ་པ་ཀོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ. ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧེ་ཏུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ ས་དྡོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཐཱ ས་བྷཱ་ག་ཧེ་ཏུ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཧེ་ཏུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཧེ་ཏུ བཱ་ཧི་ར་ཧེ་ཏུ ཛ་ན་ཀ་ཧེ་ཏུ པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཧེ་ཏུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཧེ་ཏུ པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ སཱ་ས་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཕ་ལམྤི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ་པི ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ. ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་པ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཾ. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ. ས་བྷཱ་ག་ཧེ་ཏུ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཧེ་ཏུ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཉྩཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི. ལོ་ཀི་ཡ་ཕ་ལཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ མཱ་ན་ས་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡི་ཀཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀཾ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ མཱ་ན་སཾ. ཡ་ཉྩ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ད་པི ཕ་ལ་ནྟི.
བྷཱུ་མཱིཏི སཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མི ས་ངྑ་ཏ་བྷཱུ་མི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱུ་མི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་མི སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱུ་མི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་བྷཱུ་མི པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱུ་མི པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷཱུ་མི པ་ཋ་མཱ་བྷཱུ་མི ཡཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་བྷཱུ་མི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི ཡཱ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱུ་མཱི་ཏི བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ སཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མི པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏཱ དྷ་མྨཱ. ཨ་ནཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ དྷ་མྨཱ. ས་ངྑ་ཏ་བྷཱུ་མི ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ ས་བྦེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱུ་མི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་མི ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དྷ་མྨཱ. སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཙ ཏ་ཡོ ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ. ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ. སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་དི་བྷཱུ་མི་ཡོ. ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་བྷཱུ་མི ཛྷཱ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ དྷ་མྨཱ. པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱུ་མི མ་གྒ་དྷ་མྨཱ. པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷཱུ་མི ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ. པ་ཋ་མཱ་དི་བྷཱུ་མི་ཡོ ས་ཧ ཕ་ལེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ‘‘པ་ཋ་མཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱུ་མི་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་དྷ་མྨཱ. ཡེ ཙ དྷ་མྨཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཏྟེ་སུ ནི་དྡྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏེ་པི བྷཱུ་མི་ཡོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ.
ཨུ་པ་ནི་སཱཏི བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ སུ་ཏྟེ ‘‘དུ་ཀྑཱུ་པ་ནི་སཱ ས་དྡྷཱ ས་དྡྷཱུ་པ་ནི་སཾ ‘སཱི་ལ’ནྟི ཡཱ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི ཙ ཨུ་པ་ནི་སཱ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སི་དྡྷ་ནྟེ ཧ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ནེ་ཏྟི་ཧ་ད་ཡཾ, ཡཾ ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨ་མུ་ཁེ་ན ས་བྦ་ཧཱ་ར་ན་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ས་མ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ནེ་ཏྟི་ཧ་ད་ཡཾ? ཡ་དི་དཾ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་པ་ད་ཏྠ་སོ་ལ༹་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་ས་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ས་ཧ ནི་མི་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་ས་ཡོ, ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ, ཏ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ. སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཝི་ས་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་རོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཧཱ་རོ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. པ་ད་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཧེ་ཏུ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ ཙ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་བྷཱ་གོ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཝི་ས་བྷཱ་གོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦཾ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ལ་ཀྑ་ཎནྟི ས་བྷཱ་ཝོ. སོ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ ནི་དྡེ་སེ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨེ་ཝ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཾ, སོ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་རེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཝི་ཙ་ཡེ་ན ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ སོ་དྷ་ན་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ སུ་དྡྷོ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཧོ་ཏི, སོ པ་ཉྷོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ད་ཡོ་པི ན་ཡཱ ཨི་དྷ ན་ཡོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ནེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཏྠ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཡ་ཐཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏེ ཧཱ་རཱ ན་ཡཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན པ་ད་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན. དེ་ས་ནཱ་ཝི་ཙ་ཡ་ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ས་མཱ་རོ་པ་ནཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨོ་ཏ་ར་ཎ་སོ་དྷ་ནཱ ཕ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཝི་བྷ་ཏྟི ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན. པ་རི་ཝ་ཏྟོ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན. ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ན, པ་ད་ཏྠོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་མོ;
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཧེ་ཏྭཱ་དཱི, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཧི ཝི་ཉྙུ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི.
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.