ན་ཡ་ས་ངྑེ་པོ
༡༧. ཨེ་ཝཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་པི ཧཱ་རེ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ན་ཡེ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཎྷ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མྤི ཙཱཏི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ཧི་ཏཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ ཡོ ནེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཏཾ ནེ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ པཱ་པེ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མ་ཐེ་ནཱཏི ས་མཱ་དྷི་ནཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ, ཡོ ནེ་ཏི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ པཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཙྩེ་ཧི ཡོ་ཛ་ཡི་ཏྭཱཏི ན་ཡ་ནྟོ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ཏེ་ན པ་ཏྟ་བྦཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོཏི ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་ཁེ་ན ན་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཡཾ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོ ན་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་གཱ་ཧ་ཎ་ན་ཡོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ. ཏ་སྶ པ་ན ཡཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ན་ཡ་བྷཱུ་མི་ར་ཙ་ནཱ, ཏ་ཏྠ ན་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ.
༡༨. ཨ་ཀུ་ས་ལེཏི དྭཱ་ད་ས་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ. ས་མཱུ་ལེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མཱུ་ལེ་ཧི, ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལེཏི ས་བྦེ་པི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀེ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧཱིཏི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་མཱུ་ལེ་ཧི ཡོ ནེ་ཏི. ན་ཡ་ནྟོ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་ཏཾ. པ་ཊ་གྷ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ན ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་མ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ཐཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀེ ས་ཏི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ནེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ན་ཡ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ནེ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཧི བཱ་དྷ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ནི, ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠). ཏི་པུ་ཀྑ་ལཾ ཏཾ ན་ཡཾ ཨཱ་ཧཱུཏི ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་ཁེ་ན ན་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཏཾ ཏི་པུ་ཀྑ་ལཾ ན་ཡ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༩. ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧཱིཏི ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧི. ཀི་ལེ་སེཏི ཀི་ལི་སྶ་ནྟི ཝི་བཱ་དྷི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀི་ལེ་སཱ, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི ‘‘སཾ་ཀི་ལེ་སེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཀི་ལེ་ས་ས་ཧི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. ས་དྡྷ་མྨེཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨེ, ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཾ ན་ཡནྟི ཡོ སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧི ས་ཀ་ལ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཨེ་ཏཾ ན་ཡཾ ན་ཡ་ཝི་དཱུ ས་དྡྷ་མྨ་ན་ཡ་ཀོ་ཝི་དཱ, ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝ ཝཱ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཾ ན་ཡ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༠. ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སཱུཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་སྶ ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧི’’ནྟི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ ཙ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ. ཝུ་ཏྟཱཏི སུ་ཏྟ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. མ་ན་སཱ ཝོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེཏི ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ དི་སཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཱ དི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེ ཏེ ཨ་བ་ཧཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཏེཏི ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ. ཨ་བ་ཧཱིཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ, ཙི་ཏྟེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཁུ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧཱུཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ, ཏཾ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཡཾ ཝ་ད་ནྟི. ཁུ-ཏི ཙ ནི་པཱ་ཏོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ, ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༡. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མཱ་དི་དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ. དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནེ་ནཱཏི དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ན་ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཡེ་ན ཧི ཝི་དྷི་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ དི་སཱ ཨོ་ལོ་ཀཱི་ཡ་ནྟི, སོ ཝི་དྷི དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་ཀྑི་པི་ཡཱཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ, དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨེ སུ་ཏྟ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་ཀྑི་པི་ཡ ཡོ ས་མཱ་ནེ་ཏཱི’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཡོ ཏེ་སཾ དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཡ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཡནྟི ཝཱ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ས་མཱ་ནེ་ཏཱིཏི ས་མཾ, ས་མྨཱ ཝཱ ཨཱ་ནེ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ཀེ པ་ན ཨཱ་ནེ་ཏི? ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ཏཾ་ཏཾ་ན་ཡ་དི་སཱ་བྷཱུ་ཏེ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ས་མཱ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ཏཾ་ཏཾ་ན་ཡ་དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཡ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་ངྐུ་སོ ནཱ་མ ན་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་ཉྩ དྭ་ཡཾ ‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་ན་ཡོ, ཀ་མྨ་ན་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༢. ཨེ་ཝཾ ཧཱ་རེ ན་ཡེ ཙ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཡོ་ཛ་ན་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ ‘‘ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཧཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དི་ས་ལོ་ཙ་ན་ཏོཏི དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནེ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ངྐུ་སེ་ན ཧཱིཏི ཧི-ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.