༢. སུ་ལ་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་པྤཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི. སུ་ལ་བྷཱ་ནཱིཏི སུ་ཁེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཱ་ནི, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ལ་དྡྷུཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཱིཏི ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ནི་དྡོ་སཱ་ནི ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི་ཏོ ཀཱ་ཡ་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ སུ་ལ་བྷ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡེ་ས་ན་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་དུ་ཀྑ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་སཱ་རུ་པྤ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཏྟཱ་ས་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ, སུ་ལ་བྷ་ཏཱ་ཡ གེ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལཱ་བྷེ་ན ན སོ་མ་ན་སྶཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟི, སུ་ལ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ན དོ་མ་ན་སྶཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཾ ན ཛ་ན་ཡ་ནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི ར་ཐི་ཀཱ་སུ་སཱ་ན་ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པཾ་སཱུ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝི་ཡཱ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, པཾ་སུ ཝི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཏ་ན་ནྟ་ཀཱ་ནི ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པོཏི ཛ་ངྒྷ་པི་ཎྜི་ཡཱ བ་ལེ་ན ཙ་རི་ཏྭཱ གྷ་རེ གྷ་རེ ཨཱ་ལོ་པ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷོ་ཛ་ནཾ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི རུ་ཀྑ་ས་མཱི་པཾ. པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི གོ་མུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་པི ཀཱ་ཡོ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡོ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་མྤི མུ་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི གོ་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧ་རི་ཏ་ཀཱི་ཁ་ཎྜཾ ‘‘པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་པ་ཎཱ་དི་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷེ་ས་ཛྫཾ པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨ་པ་རེ.
ཡ་ཏོ ཁོཏི པ་ཙྩ་ཏྟེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡཾ ཁོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ཏུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཏུ་ཊྛོཏི ས་ནྟུ་ཊྛོ. ཨི་ད་མ་སྶཱ་ཧནྟི ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་པྤེ་ན སུ་ལ་བྷེ་ན ས་ནྟོ་སོ, ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨེ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་ངྒཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི. ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཧི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ སཱ་མ་ཉྙཾ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཏ་སྶ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི – བཱ་ཧི་རཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བཱ་ཧི་རཾ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཉྩ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ པ་ན ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ. ཏེ་སུ ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་སྶཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཏེ དྷ་མྨཱ, ཡ་དི་དཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ད་མ་སྶཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་མ་ཉྙ་ངྒ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
གཱ་ཐཱ་སུ སེ་ནཱ་ས་ན་མཱ་ར་བྦྷཱཏི ཝི་ཧཱ་རཱ་དིཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནནྟི ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨ་མྦ་པཱ་ན་ཀཱ་དི་པཱ་ནཾ, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཝཱ་སེ པ་ཙྩ་ཡཱ སུ་ལ་བྷཱ’’ཏི ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནེ་ན ཝཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ན ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཝཱ ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱ་དི་ནཱ ཡོ ཝི་གྷཱ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. དི་སཱ ན་པྤ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་སཱ ན་པྤ་ཊི་ཧ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ ཙ ཧོ་ཏི,
ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༤༢; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༨);
ཡ་སྶ ཧི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ག་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ དི་སཱ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ དི་སཱ ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. དྷ་མྨཱཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ. སཱ་མ་ཉྙ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ. ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱཏི ས་བྦེ ཏེ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ, ན བཱ་ཧི་ར་ག་ཏཱ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.