༡. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨ་ཡཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཧནྟི ཨ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ. ཡོ ཧི པ་རོ ན ཧོ་ཏི, སོ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སྨཱིཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཱ. ཡོ པ་ར་མ་ཏྠ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཧི ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཙ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི བྲ་ཧྨཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཙ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛི་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་སོ པ་ན པ་ཧཱི་ན་དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟོ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ གུ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་སྶ ཙ ཨ་ཎ་ན་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་སྨཱི་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ དཱ་ན་སཾ་ཡ་མཱ་དི་ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་ཡ ཏ་པ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པཱ་རཾ ག་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ས་ཀ་ལ་ཝེ་ད་ནྟ་གཱུ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎོ ས་བྦ་ཐཱ ནི་ནྷཱ་ཏ་པཱ་པ་མ་ལོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ཙ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ཝེ་དེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་སོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་སྶ ཙ ཨ་ཎ་ན་ཏོ ཀ་ཐ་ན་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཚ ཀ་མྨཱ་ནི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནི སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོཏི ཡཱ་ཙེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ. ཡཱ་ཙ་ནྟཱི་ཏི ཡཱ་ཙཱ, ཡཱ་ཙ་ཀཱ, ཏེ པ་ནེ་ཏྠ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ‘‘དེ་སེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, དྷ་མྨཾ; དེ་སེ་ཏུ, སུ་ག་ཏོ, དྷ་མྨ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏེ་སཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ, ས་དཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོཏི ཡཱ་ཙ་ན་ཡོ་གྒོ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ‘‘ཡཱ་ཛ་ཡོ་གོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཛོ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ, ཡི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཡཱ་ཛེ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཡཱ་ཛ་ཡོ་གཱ. ས་དཱཏི ས་བྦ་དཱ, ཨ་ན་ཝ་ར་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ས་དྡྷ་མྨ་མ་ཧཱ་དཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཛེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི་པི ཡཱ་ཛ་ཡོ་གོ. ཏི་ཝི་དྷ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཡཱ་ཛེ་ན ས་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡཱ་ཛ་ཡོ་གོ ས་ཏ་ཏ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱིཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཧ་ཏྠོ. ཡོ ཧི དཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་ཧ་ཏྠེ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ དཱ་ཏུཾ ས་དཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, སོ ‘‘པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ་པི དྷ་མྨ་དཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི’’ཏི. ‘‘ས་དཱ’’ཏི ཙ པ་དཾ ཨི་མི་ནཱ་པི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་དཱ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི’’ཏི. ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཧི ས་ཏྠཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ལོ་ཀ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ས་དཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡོ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡོ་གཱ ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏེ བྷཱུ་རཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༨༢). ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཛ་ཡོ་གོཏི ཡཱ་ཛ་བྷཱ་ཝ་ནཾ, པ་རི་ཙྩཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ པུ་བྦེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ དཱ་ནཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི, བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཏི་ཝི་དྷཾ དཱ་ནཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་སི ཝི་སེ་ས་ཏོ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ, པ་རེ་པི ཏ་ཏྠ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ས་ར་ཎཱ་ནི ཨ་དཱ་སི, ཀ་སྶ་ཙི པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི, ཀ་སྶ་ཙི ད་ས སཱི་ལཱ་ནི, ཀ་སྶ་ཙི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, ཀ་སྶ་ཙི དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ, ཀ་སྶ་ཙི ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཀ་སྶ་ཙི པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ, ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ, ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་དཾ གུ་ཎ་དྷ་ནཾ དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ དེ་ནྟོ པ་རེ ཙ ‘‘དེ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཙྩཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི.
པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱིཏི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི, ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀི་ཉྩི དཱ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཧི ག་ཎྷཱ’’ཏི པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་དྡྷ་མྨ་དཱ་ནེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱིཏི ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་ཧ་ཏྠོ, ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དཱ་ནེ ཀ་ཏུ་སྶཱ་ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷ་རོཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་རཱི. ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ ཧི ཝ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝ་ས་ལཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ ག་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ སི་ཡཱ. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝུ་སི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོཏི དུ་ཏྟི་ཀི་ཙྪ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་རོ་ག་སྶ ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མོ བྷི་ས་ཀྐོ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ནུ་དྡྷ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དི་ས་ལླཱ་ནཾ ཀ་ནྟ་ན་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་མུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མོ ས་ལླ་ཀ་ནྟ་ན་ཝེ་ཛྫོ. ཨི་མི་ནཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན པ་རེ་ས་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶ མེ ཏུ་མྷེ པུ་ཏྟཱཏི ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ མ་མ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྲ་ཛཱ ཧོ་ཐ. ཨོ་ར་སཱཏི ཨུ་ར་སི ས་མྦ་ནྡྷཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྲ་ཛཱ ཝི་སེ་སེ་ན པི་ཏུ་ས་ནྟ་ཀ་སྶ དཱ་ཡ་ཛྫ་སྶ བྷཱ་གི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ནྟེ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་སྶ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙ ཨེ་ཀཾ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ར་སཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ ཙ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ས་ཏྠུ ཨུ་རེ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཛ་ནི་ཏཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཝ་ཛྫཱ་ནུ་ཙི་ནྟ་ནེ་ན ཙ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཛྫ་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟེ་ན སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་རཱི་ར་པོ་ས་ནེ་ན སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱཏི མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ས་བྦ་སྶ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏོ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི་པི མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཛཱ. ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨེ་ན ནི་མྨི་ཏཱ མཱ་པི་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏཱ. ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡཱ་དི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ, ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དི ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ, དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ ཧོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོ དུ་ཝི་དྷོ – ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་ཏི. ཨཱ་མི་ས་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ – ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་སཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་ནྟི. ཀ་ཐཾ? མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་བྷེ་དོ ཧི ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ, ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ, ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ལེ་སེ་ན ཝཱ དྷ་མྨོ. ཡཾ པ་ནི་དཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཏི, དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, དེ་སེ་ཏི, ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ. ཏ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ལེ་སེ་ན ཝཱ ཨཱ་མི་སཾ. ཡཾ པ་ནི་དཾ ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀུ་ས་ལཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ དཱ་ནཾ དེ་ཏི…པེ… ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨི་དཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་སཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘སོ, ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ, ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ས་ཉྫ་ནེ་ཏཱ…པེ… མ་གྒཱ་ནུ་གཱ ཙ པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི པ་ཙྪཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༧༩; ཙཱུ་ལ་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥).
‘‘སོ, ཧཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ, ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱ, ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ, དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༠༣; ༣.༢༨༡) ཙ.
པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ…པེ… ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏུ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡ་ཏུ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟུ་ཊྛིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣༧).
ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་དྡྷཱ. པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ…པེ… ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་སཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་དེ་ཝ ཡ་སྨཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཙ ཡཾ སེ་ཊྛ་ཏ་རཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ མེ ཏུ་མྷེ པུ་ཏྟཱ ཨོ་ར་སཱ…པེ… ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཏ་པ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝེ་ད་ནྟ་པཱ་ར་གུཾ བཱ་ཧི་ཏ་ས་བྦ་པཱ་པཾ ས་ཏ་ཏཾ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་མ་ཏྠ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ‘‘སཱི་ཧོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༩༩) ཨེ་ཏྠ སཱི་ཧ་ས་དི་སཾ, ‘‘པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༨༤) ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་དེ་ས་ཀ་པུ་རི་ས་ས་དི་སཾ, ‘‘རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨི སེ་ལཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༩; སུ. ནི. ༥༥༩) ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛ་ས་དི་སཾ, ‘‘བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ་ཏི ཁོ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༦༥) ཨེ་ཏྠ ཝེ་ཛྫ་ས་དི་སཾ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༨.༨༥) ཨེ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དི་སཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨི་དྷཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གྒ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་གཱཏི མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཱ, མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཡཱ་ནི ‘‘ཡི་ཊྛཱ་ནཱི’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཝེ་ལཱ་མ་དཱ་ན་ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་དཱ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཛི་ཏ་ཡ་ཉྙ་ས་དི་སཱ ཨཱ་མི་ས་ཡཱ་གཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ས་མ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨ་ཡཱ་གཱ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཡ་ཛཱིཏི ཨ་དཱ་སི. ཨ་མ་ཙྪ་རཱིཏི ས་བྦ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ཙྪེ་ར་ར་ཧི་ཏོ. ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱིཏི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟེ པི་ཡ་པུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་སཱི་ལོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཝ་དྷ་ཀེ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ ཙ, ཙོ་རེ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་ཀེ;
དྷ་ན་པཱ་ལེ རཱ་ཧུ་ལེ ཙེ་ཝ, ས་མ་ཙི་ཏྟོ མ་ཧཱ་མུ་ནཱི’’ཏི. (མི. པ. ༦.༦.༥) –
སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.