༩. དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༨. ན་ཝ་མེ དཱ་ནནྟི དཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ནཾ, ས་མྤ་ཏྟི་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ དེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏེ ཧི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་མི་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནཾ. དྷ་མྨ་དཱ་ནནྟི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, ཨི་མེ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ; ཨི་མེ ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་མེ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟོ, ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨི་དཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཨི་མེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཨི་མེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མེ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨི་དཾ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་དི་དནྟི ཡཾ ཨི་དཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏཾ ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ དཱ་ནེ་སུ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ. ཝི་ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ཀ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡཾ པ་ན དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ དཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ –

‘‘ས་བྦ་དཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ས་བྦ་ར་སཾ དྷ་མྨ་ར་སོ ཛི་ནཱ་ཏི;

ས་བྦ་ར་ཏིཾ དྷ་མྨ་ར་ཏཱི ཛི་ནཱ་ཏི, ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡོ ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༥༤) –

ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ན་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་དི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཨུ་པ་དེ་སོ དྷ་མྨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་རེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནཾ ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨེ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

གཱ་ཐཱ་སུ ཡ་མཱ་ཧུ དཱ་ནཾ པ་ར་མནྟི ཡཾ དཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཁེ་ཏྟ་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཎ་ཏོ ཕ་ལ་ན་ཏོ, པ་ར་སྶ ཝཱ ལོ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ མ་དྡ་ན་ཏོ ཧིཾ་ས་ན་ཏོ ‘‘པ་ར་མ’’ནྟི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ཧུ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཡཾ དཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧུ. ཡཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘པ་ར་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་ཎྞ་ཡཱིཏི ཀི་ཏྟ་ཡི, ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ད་མཱ་ནོ དཱ་ཡ་ཀོ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༥.༣༧), ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༢༦) ཙ པ་སཾ་ས་ཡི. ཡ་ཐཱ པ་ན དཱ་ནཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ པ་ར་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་གྒ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་མྷཱིཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན སེ་ཊྛེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷེ ཙ. པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ནྟོ ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟོ. ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཁེ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཏྟེ་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ དཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ན་ཏྠི ཙི་ཏྟེ པ་ས་ནྣ་མྷི, ཨ་པྤ་ཀཱ ནཱ་མ ད་ཀྑི་ཎཱ;

ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཝཱ ས་མྦུ་དྡྷེ, ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀེ’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༠༤; ནེ་ཏྟི. ༩༥);

ཝི་ཉྙཱུཏི ས་པྤ་ཉྙོ. པ་ཛཱ་ནནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ དཱ་ན་ཕ་ལཾ དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཀོ ན ཡ་ཛེ་ཐ ཀཱ་ལེཏི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཀོ ནཱ་མ དཱ་ནཾ ན ད་དེ་ཡྻ? ས་དྡྷཱ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མྨུ་ཁི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཧི དཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ.

ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ་ནུ་གྒ་ཧེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དྷ་མྨ་དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ་ནུ་གྒ་ཧེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཙེ་ཝ བྷཱ་ས་ནྟཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡནྟི ‘‘བྷཱ་ས་ནྟི སུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ དེ་ས་ཀཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡེ སུ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་དྡྷ་མྨེ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ཙ, ཏེ་སཾ དེ་ས་ཀ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ སོ དྷ་མྨ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. པ་ར་མ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ པ་ར་མོ. ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀཱི་དི་སཱ་ནཾ? ཡེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ. ཡེ ཙ –

‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ;

ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༣) –

ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ད་ཡོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝོ་དཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.

ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.