༡༠. ཏེ་ཝི་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. ད་ས་མེ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཉཱ་ཡེ་ན, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཡཱ་ཡ ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཧོ་ཏི, སཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨི་དྷ དྷ་མྨོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ པ་ན སཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི? ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་དཱ ཙ. ཏེ་ཝི་ཛྫནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎནྟི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ. པ་ཉྙཱ་པེ་མཱིཏི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་མི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་མི. ནཱ་ཉྙཾ ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ལ་པི་ཏ་མ་ཏྟ་ཝི་པྤ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་མཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཡཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱ་མ་ཝེ་དཱ་དི་ཝེ་ད་ཏྟ་ཡ་ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏེ བྷོ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་ཝུ་ཏཱ ‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཝི་ནཱ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ནེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘དྷ་མྨེ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མཱི’’ཏི དེ་ས་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ནི་ཝུ་ཏྠནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, ནི་ཝུ་ཏྠ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ནི་ཝུ་ཏྠཾ, གོ་ཙ་ར་ནི་ཝཱ་སེ་ན ནི་ཝུ་ཏྠཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མྤི ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ. ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་ར་ཏི, ཨ་ནུ་དེ་ཝ ཝཱ ས་ར་ཏི, ཙི་ཏྟེ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མི་ཏེ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ས་ར་ཏི.
སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཨཱ་ར་དྡྷ་པྤ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཡྭཱ་ཡཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱུ་ལ་ཀཾ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པྤོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ, ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཊྚེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ, ཝི་ཝ་ཊྚེ་ན ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཾ་ཝ་ཊྚོ, སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི, ཝི་ཝ་ཊྚོ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༥༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ སཾ་ཝ་ཊྚཱ – ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཨཱ་པོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཝཱ་ཡོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ་ཏི. ཏི་སྶོ སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱ – ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ, ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ཏི. ཡ་དཱ ཀ་པྤོ ཏེ་ཛེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཡ་དཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ལཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དཱ ཝཱ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝེ་ཧ་པྥ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་དྡྷཾ་སི་ཡ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཡཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་མུ་མྷི བྷ་ཝེ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཝཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཧ་མ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ཏི་སྶོ ཝཱ ཕུ་སྶོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི གོ་ཏ་མོ ཝཱ ཀ་སྶ་པོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ སཱ་མོ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་སཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིནྟི སོ་ཧཾ ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏོ ཡོ་ནི་ཏོ ག་ཏི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཙུ་ཏོ པུ་ན ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཨ་ཐ ཏ་ཏྲ་པི བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ པུ་ན ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སི’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ས་ར་ཎཾ, ‘‘སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ’’ཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཏ་ཏྲ་པི བྷ་ཝེ…པེ… ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ད་ཏྟོ ཝཱ མི་ཏྟོ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི ཝཱ་སེ་ཊྛོ ཝཱ ཀ་སྶ་པོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི ཀཱ་ལོ༹ ཝཱ ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི སུ་དྷཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ སཱ་ལི་ཨོ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི དི་བྦ་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཝཱ མཱ་ནུ་ས་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ཏཾ་པ་ར་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོཏི སོ་ཧཾ ཏ་ཏོ བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ ཙུ་ཏོ. ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོཏི ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ མ་ནུ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སནྟི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་དྡེ་སཾ, ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱ་ཀཱ་རཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ‘‘ཏི་སྶོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ནྟི, ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ‘‘སཱ་མོ ཨོ་དཱ་ཏོ’’ཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་སོ, ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཋ་མཱ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱཏི ཨ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཱ, ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཀིཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མོཏི སྭེ་ཝ མོ་ཧོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀོཏི སཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ, སེ་སཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ – ཨ་ཡཾ ཁོ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ན་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ཏྠེ, ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ. ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི.
དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཡོ ཧི ཙུ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ན ཨུ་པ་པཱ་ཏཾ, སོ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ན ཙུ་ཏིཾ, སོ ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ་ཏི – ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ པ་ཛ་ཧིཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ…པེ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ, ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ, ཨུ་པྤི་ལླཾ, དུ་ཊྛུ་ལླཾ, ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་ཏི་ལཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་བྷི་ཛ་པྤཱ, ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, ཨ་ཏི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༤༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ. ཏེ་ན དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན. ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ད་ཀྑ་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི.
ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡེ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཙ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཡེ ཙ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ས་མྤ་ཏི་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཝཱ, ཏེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱི་ནེཏི མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་བྷོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཧཱི་ལི༹་ཏེ པ་རི་བྷཱུ་ཏེ. པ་ཎཱི་ཏེཏི ཨ་མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ. སུ་ཝ་ཎྞེཏི ཨ་དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ. དུ་བྦ་ཎྞེཏི དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛ་ཨ་ཀ་ནྟཱ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ. ཨ་བྷི་རཱུ་པེ ཝི་རཱུ་པེ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. སུ་ག་ཏེཏི སུ་ག་ཏི་ག་ཏེ, ཨ་ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ. དུ་གྒ་ཏེཏི དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏེ, ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེཏི ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ.
ཏ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཧེ་ཊྛཱ ནི་ར་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ, ཨི་དཾ ད་སྶ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ. སོ ཙ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཏཾ་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་རི དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་མི་སྶ་ཀ་ཝ་ན་ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ, ཨི་ད་མྤི ད་སྶ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ. སོ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཏཾ་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྶ ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙི་མ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པཱ་ད་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཱ་ནི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ ཝི་ཛྫཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཁོཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ཝེ་ཏི ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཡོ་ཝེ་དཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཡོ ཨ་ཝེ་དི ཝི་དི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་གྒཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐོཏི ཏ་ཏོ པ་རཾ ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནེ་ན ཝོ་སི་ཏོ ནི་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟོ. མོ་ནེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན མུ་ནི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཱ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ཙ ཏེ་ཝི་ཛྫོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཧཾ ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ནཾ ཡ་ཛུ་ཨཱ་དི་མ་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་པ་རཾ ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ན ཝ་དཱ་མི, ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ཏཾ ན ཀ་ཐེ་མཱི་ཏི.
ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་གྒེ དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, པ་ཉྩ་མ་ཨ་ཊྛ་མ་ད་ས་མ་སུ་ཏྟེ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.