༥. པ་ཉྩ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠. པ་ཉྩ་མ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒས་དྡོ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སེ་ཊྛེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ, ས་མྨ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཨཱ་ཝ་རཱ་མི དྭཱ་རཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱི་ནཾ (མ. ནི. ༢.༧༠). ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༢༥༠; པཱ་རཱ. ༡༥) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དི་མྷི དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻ (ཀ་ཐཱ. ༤༤༡). ཨུ་ཙྪ་གྒཾ ཝེ་ལ༹་གྒ’’ནྟི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊི་ཡཾ. ‘‘ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ (སཾ. ནི. ༥.༣༧༤). ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ཙ སེ་ཊྛོ ཙ ཨུ་ཏྟ་མོ ཙ པ་ཝ་རོ ཙ (ཨ. ནི. ༤.༩༥). ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༡; མ. ནི. ༣.༢༠༧) སེ་ཊྛེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི སེ་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་གྒེ་སུ སེ་ཊྛེ་སུ པ་སཱ་དཱ, ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ པ་སཱ་དཱ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པུ་རི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠེ ཨ་གྒ་ས་དྡེ་ན བུ་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་ཝ ཨ་ས་དི་ས་ཊྛེ་ན, གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན, ཨ་ས་མ་ས་མ་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་གྒོ. སོ ཧི མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ད་ས་ནྣཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཝི་ཙ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་གུ་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ་ཧི ཙ སེ་ས་ཛ་ནེ་ཧི ཨ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ས་དི་ས་ཊྛེ་ན ཨ་གྒོ. ཡེ ཙ་སྶ གུ་ཎཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ད་ཡོ, ཏེ སེ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ གུ་ཎེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛཱ་ཏི གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན་པི ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒོ. ཡེ པ་ན པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ས་མཱ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་གུ་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་གུ་ཎེ་ཧི ཙ ས་མོ་ཏི ཨ་ས་མ་ས་མ་ཊྛེ་ན་པི ཨ་གྒོ. ཏ་ཐཱ དུ་ལླ་བྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ཨ་དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ས་ཧཱ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཀ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶོ.
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན…པེ… ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ.
‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་མོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་མོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ས་མོ ཨ་ས་མ་ས་མོ དྭི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒོ. ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༠-༡༧༢, ༡༧༤).
དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་པི ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཊྛེ་ན ཝི་སི་ཊྛ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ དུ་ལླ་བྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་གྒཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ ས་དི་སཱ ཨ་པྤ་ཏ་ར་ནི་ཧཱི་ནཱ ཝཱ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ སེ་ཊྛཱ. ས་ཡ་མེ་ཝ ཙ པ་ན ཏེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ སེ་ཊྛཱ. ཏ་ཐཱ དུ་ལླ་བྷུ་པྤཱ་ད་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ ཨ་དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ས་ཧཱ་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ དུ་ལླ་བྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ད་གྒེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་པཱི་ཏི. ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒེ་སུ སེ་ཊྛེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མེ་སུ པ་ཝ་རེ་སུ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛེ་སུ པ་སཱ་དཱ་ཏི ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ.
དུ་ཏི་ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་གྒེ་སུ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ པ་སཱ་དཱ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ. ཡེ པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ པ་སཱ་དཱ་ཏི ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༢༧). ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ་པི ཙེ་ཏེ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨ་གྒེ ཁོ པ་ན པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི.
ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ. ས་ཏྟཱཏི པཱ་ཎི་ནོ. ཨ་པ་དཱཏི ཨ་པཱ་ད་ཀཱ. དྭི་པ་དཱཏི དྭི་པཱ་ད་ཀཱ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ན ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༧) ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༢; སཾ. ནི. ༢.༡༢) ཨེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་ད་ཏོ ཝཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༢; ཨུ་དཱ. ༧༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༦) ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒི་ཏོ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཙ མི་ཐུ་བྷེ་ད་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་པ་དཱ ཙ དྭི་པ་དཱ ཙཱ་ཏི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ན ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ’’ཏི.
རཱུ་པི་ནོཏི རཱུ་པ་ཝ་ནྟོ. ན རཱུ་པི་ནོ་ཏི ཨ་རཱུ་པི་ནོ. ས་ཉྙི་ནོཏི ས་ཉྙཱ་ཝ་ནྟོ. ན ས་ཉྙི་ནོ་ཏི ཨ་ས་ཉྙི་ནོ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙི་ནཱ་ས་ཉྙི་ནོ ནཱ་མ བྷ་ཝ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ, རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ, ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི རཱུ་པི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཙ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་རཱུ་པི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཙ ད་སྶི་ཏོ. ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་པ་དཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ ‘‘དྭི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒོ’’ཏི དྭི་པ་དཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་དཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ ཏཱ་ཝ སེ་ཊྛ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན དྭི་པ་ད་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཏཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ལོ་ཀེ སེ་ཊྛོ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་བ་ཧུ་པྤ་དེ་སུ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དྭི་པ་དེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཏ་རེ་སུ དྭི་པ་དེ་སུ? མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙེ་ཝ དེ་ཝེ་སུ ཙ. མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༧༤) ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཏ་ཏོ་པི སེ་ཊྛ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ས ‘‘དྭི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒོ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙི་ནོ ཝཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་གྒོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ.
ཨ་གྒོ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་གྒེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཡོ པ་སཱ་དོ, སོ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མོ ཧོ་ཏི. སོ པ་ན པ་སཱ་དོ དུ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་ད་ཏོ. ཏེ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཏཱ་ཝ –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ, ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི;
ཝ་ར་མེ་ཝ ཧི སཱ པཱི་ཏི, ཀ་སི་ཎེ་ན་པི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ.
‘‘ས་ཏཾ ཧ་ཏྠཱི ས་ཏཾ ཨ་སྶཱ, ས་ཏཾ ཨ་སྶ་ཏ་རཱི ར་ཐཱ;
ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ;
ཨེ་ཀ་སྶ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ’’. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༢; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༠༥);
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟི – དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ, དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, དི་བྦེ་ན སུ་ཁེ་ན, དི་བྦེ་ན ཡ་སེ་ན, དི་བྦེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན, དི་བྦེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ར་སེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་སཱ་ད་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སུ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཀོ ཙ. ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ པ་སཱ་དོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༡༠; ༢༦).
དྷ་མྨཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ. ས་ངྑ་ཏཱཏི ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏཱ་ཏི ས་ངྑ་ཏཱ, ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཧེ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ ན ཀེ་ཧི་ཙི ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡོ་གི་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡོ ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨོ, སོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཏ་ར་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་མྦྷཱི་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་ཝ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཡོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ མཱ་ན་མ་ད་པུ་རི་ས་མ་དཱ་དི་ཀོ ས་བྦོ མ་དོ ནི་མྨ་དཱི་ཡ་ཏི པ་མ་དྡཱི་ཡ་ཏི, ཀཱ་མ་པི་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ས་བྦཱ པི་པཱ་སཱ ཝི་ནཱི་ཡ་ཏི, ཀཱ་མཱ་ལ་ཡཱ་དི་ཀཱ ས་བྦེ་པི ཨཱ་ལ་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱི་ཡ་ནྟི, ས་བྦེ་པི ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་བྷེ་དཱ ས་བྦཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཡ་ཏི, ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནོ…པེ… ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ པ་ནེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝཾ, ཕ་ལེ་ན ཀ་མྨཾ ཝི་ན་ཏི སཾ་སི་བྦ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ.
ཨ་གྒོ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ…པེ…. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
‘‘དྷ་མྨོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི…པེ….
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ…པེ… དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ པ་སཱ་ད་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ག་ཏོ, ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤).
‘‘མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ཏི ཙ. (དྷ. པ. ༢༧༣).
ས་ངྒྷཱ ཝཱ ག་ཎཱ ཝཱཏི ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ལོ་ཀེ ས་ངྒྷཱ ཝཱ ག་ཎཱ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོཏི ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ. ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏེ་སཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ པ་ཝ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་དི་དནྟི ཡཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི. ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནཱིཏི ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཊྛོ པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཡུ་ག་ལ༹ཾ, ཡཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཊྛོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཡུ་ག་ལ༹་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི. ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱཏི པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཊྛོ ཨེ་ཀོ པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་སོ་ཏི ཝཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོཏི ཡཱ་ནི་མཱ་ནི ཡུ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི, པཱ་ཊེ་ཀྐ་ཏོ ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ, ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ.
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཧུ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧུ་ནཾ, དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཏཾ ཨཱ་ཧུ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ. ཨ་ཐ ཝཱ དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་མྤི ཨེ་ཏྠ ཧུ་ནི་ཏ་བྦཾ, ས་ཀྐཱ་དཱི་ན་མྤི ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ. ཡོ ཙཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་གྒི, ཡ་ཏྠ ཧུ་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ནྟི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི, སོ ཙེ ཧུ་ཏ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ས་ངྒྷོ་ཝ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ. ས་ངྒྷེ ཧུ་ཏ་ཉྷི མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛ་ནྟུ, ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ ཝ་ནེ;
ཨེ་ཀ་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ, མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་པི པཱུ་ཛ་ཡེ;
སཱ ཨེ་ཝ པཱུ་ཛ་ནཱ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཧུ་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༡༠༧);
ཏ་ཡི་དཾ ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་རེ ‘‘ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ’’ཏི པ་དཾ ཨི་དྷ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ པ་ན ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ.
པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པཱ་ཧུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དི་སཱ་ཝི་དི་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དཱ་ནཾ, ཏ་མྤི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ པཱ་ཧུ་ན་ཀེ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ་པི དི་སྶ་ཏི ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞ་ཉྩ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ – ‘‘པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏྟ་ཀ་རེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཧུ་ན་མ་སྶ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, པཱ་ཧུ་ན་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ. ཡེ་སཾ པ་ན པཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ་ཏི པཱ་ལི༹, ཏེ་སཾ ཡ་སྨཱ ས་ངྒྷོ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷོ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ཧུ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི པཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཧ་ཝ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཧ་ཝ་ནཱི་ཡོ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ན པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ’’ཏི པ་ར་ལོ་ཀཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་དཱ་ནཾ, ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཝཱ ཧི་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ. ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ སི་ར་སི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ལོ་ཀེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ས་དི་སཾ པུ་ཉྙ་ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ར་ཏྟ་སཱ་ལཱི་ནཾ ཝཱ ཡ་ཝཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ར་ཏྟ་སཱ་ལི་ཀྑེ་ཏྟཾ ཡ་ཝ་ཀྑེ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ངྒྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི ལོ་ཀ་སྶ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཝི་རཱུ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཨི་དྷཱ་པི –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ…པེ…. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
‘‘ས་ངྒྷོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི…པེ…’’.
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ…པེ… དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡) –
ཨཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷེ པ་སཱ་ད་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ, ཏེ་ན་སྶ ཨ་གྒ་ཏཱ ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨུ་ལཱ༹་ར་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་གྒ་ཏོཏི ཨ་གྒེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ, ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ པ་ས་ནྣཱ་ནཾ. ཨ་གྒཾ དྷ་མྨནྟི ཨ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝཾ བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཾ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ད་ས་བ་ལཱ་དི་སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཏཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་གྒེ བུ་དྡྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ས་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་པྤ་སཱ་དེ་ན ཙ པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝི་རཱ་གཱུ་པ་ས་མེཏི ཝི་རཱ་གེ ཨུ་པ་ས་མེ ཙ, ས་བྦ་སྶ རཱ་ག་སྶ ས་བྦེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་རཱ་ག་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཨུ་པ་ས་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁེཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ སུ་ཁེ.
ཨ་གྒ་སྨིཾ དཱ་ནཾ ད་ད་ཏནྟི ཨ་གྒེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ་ནཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ དྷ་ར་མཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ བུ་དྡྷེ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི ནཱ་མ. ‘‘དྷ་མྨཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྷ་མྨ་དྷ་རེ པུ་གྒ་ལེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཉྩ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱ དྷ་མྨེ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ ས་ངྒྷེ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་གྒཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཉྩ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ་ནཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨ་གྒཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་གྒཾ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒཾ ཨཱ་ཡཱུཏི དི་བྦཾ ཝཱ མཱ་ནུ་སཾ ཝཱ ཨ་གྒཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ ཨཱ་ཡུ. པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྲཱུ་ཧ་ཏི. ཝ་ཎྞོཏི རཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ. ཡ་སོཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཱ. ཀི་ཏྟཱིཏི ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ. སུ་ཁནྟི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁཾ. བ་ལནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ.
ཨ་གྒ་སྶ དཱ་ཏཱཏི ཨ་གྒ་སྶ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ དཱ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་གྒ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ དཱ་ནཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱ. ཨ་གྒ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨ་གྒེ་ན པ་སཱ་ད་དྷ་མྨེ་ན དཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨེ་ན ཙ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ. ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟོ པ་མོ་ད་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ པ་མོ་ད་ཏི ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི པ་རི་ཏུ་སྶ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཛཱི་ཝི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མེ་ནྟཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ ལཱ་བྷ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱ་མེ་སི. ཏེ ཀི་ར ས་བྦེ་ཝ ན་ཝཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༡༥༨) ཏེ་སཾ པ་ཎཱ་མི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ‘‘ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ཁོ་མྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ཀྐོ་སི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡ་དེ་ས་ནཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏུ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ, པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ནེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནྟས་དྡོ ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༩) ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ པ་རི་ཝ་ཊུ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༥༥) པ་རི་ཙྪེ་དེ. ‘‘ཧ་རི་ཏ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཐ་ནྟཾ ཝཱ སེ་ལ་ནྟཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠༤) མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་གུ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༧; ཁུ. པཱ. ༣.དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར) ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ ‘‘ཙ་ར་ནྟི ལོ་ཀེ པ་རི་ཝཱ་ར་ཚ་ནྣཱ, ཨ་ནྟོ ཨ་སུ་དྡྷཱ བ་ཧི སོ་བྷ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༢༢; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༡) ཙི་ཏྟེ. ‘‘ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཝཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༦༩; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༩) ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ.
‘‘མི་གཱ་ནཾ ཀོ་ཊྛུ་ཀོ ཨ་ནྟོ, པ་ཀྑཱི་ནཾ པ་ན ཝཱ་ཡ་སོ;
ཨེ་ར་ཎྜོ ཨ་ནྟོ རུ་ཀྑཱ་ནཾ, ཏ་ཡོ ཨ་ནྟཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༣.༡༣༥) –
ཨཱ་དཱི་སུ ལཱ་མ་ཀེ. ཨི་དྷཱ་པི ལཱ་མ་ཀེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་མི་དཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨི་དཾ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟཾ པ་ཙྪི་མཾ ལཱ་མ་ཀཾ, ས་བྦ་ནི་ཧཱི་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི་དཾ པི་ཎྜོ་ལྱནྟི ཡཾ ཨི་དཾ པི་ཎྜ་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ – པི་ཎྜཱ་ཡ ཨུ་ལ་ཏཱི་ཏི པི་ཎྜོ་ལོ, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ པི་ཎྜོ་ལྱཾ, པི་ཎྜ་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་བྷི་སཱ་པོཏི ཨ་ཀྐོ་སོ. ཀུ་པི་ཏཱ ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཾ ‘‘པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་པཱ་ལ་ཧ་ཏྠོ པི་ཎྜཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཀིཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཡོ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡཱུ་པ་པ་ནྣོ་པི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀ་པ་ཎོ པི་ཎྜོ་ལོ ཝི་ཙ་ར་སི པ་ཏྟ་པཱ་ཎཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏནྟི ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་པ་མྤི ས་མཱ་ནཾ པི་ཎྜོ་ལྱཾ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨུ་པེ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཝ་སི་ཀཱཏི མ་མ སཱ་ས་ནེ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་སི་ཀཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པེ་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི.
རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་ནྡྷཱ་པི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ ར་ཉྙཱ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ ནཱ་མ. ཡེ པ་ན ཙོ་རེ་ཧི ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘མ་ཡཾ སཱ་མི ཏུ་མྷེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ གེ་ཧཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་དི་པུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟིཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ ཙོ་རཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ ནཱ་མ ཙོ་རེ་ཧི མཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ པ་ན ཨི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ ཨི་ཎ་ཊྚཱ ནཱ་མ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ པི་ཎྜོ་ལྱཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ མ་མ སཱ་ས་ནེ ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ…པེ… ན ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཨུ་པེ་ནྟི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ‘‘ཨོ་ཏི་ཎྞ་མྷཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་པེ་ནྟཱི་ཏི པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྠ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མྷཱཏི ཨོ་ཏི་ཎྞཱ ཨ་མྷཱ. ཛཱ་ཏི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་མྷི ཏ་མྷི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཛཱ་ཏི, པ་རི་པཱ་ཀོ ཛ་རཱ, བྷེ་དོ མ་ར་ཎཾ. ཉཱ་ཏི་རོ་ག་བྷོ་ག་སཱི་ལ་དི་ཊྛི་བྱ་ས་ནེ་ཧི ཕུ་ཊྛ་སྶ ས་ནྟཱ་པོ ཨ་ནྟོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ སོ་ཀོ, ཏེ་ཧི ཕུ་ཊྛ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཝི་པྤ་ལཱ་པོ པ་རི་དེ་ཝོ. ཨ་ནི་ཊྛ་ཕོ་ཊྛ་བྦ་པ་ཊི་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་པཱི་ལ༹་ནཾ དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཏོ་པཱི་ལ༹་ནཾ དོ་མ་ན་སྶཾ. ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ ཕུ་ཊྛ་སྶ པ་རི་དེ་ཝེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པ་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ བྷུ་སོ ཨཱ་ཡཱ་སོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ. ཨེ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨོ་ཏི་ཎྞཱ དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞཱ, ཏེ་ཧི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ. དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏཱཏི ཏེ་ཧི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧི དུ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ དུ་ཀྑཱ་ཏི. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱཏི ཨི་མ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་རཱ་སི་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎཾ ཨོ་སཱ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་པི ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ.
སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུཏི ཨི་དཾ ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་བྦེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུཏི པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ. ཏི་བྦ་སཱ་རཱ་གོཏི བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ. བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི བྱཱ་པཱ་དེ་ན པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ. པ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོཏི ཏི་ཁི་ཎ་སི་ངྒོ ཝི་ཡ ཙ་ཎྜ་གོ་ཎོ པ་རེ་སཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱིཏི བྷ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ, མཾ་ས་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སུ་ན་ཁོ ཝི་ཡ ཙ ན་ཊྛ་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཏྠ ན ས་ར་ཏི. ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ནི་པྤ་ཉྙོ ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཙ་ཎྜ་སོ་ཏེ བ་དྡྷ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཨ་ས་ཎྛི་ཏོ. ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི པ་ནྠཱ་རུ་ལ༹ྷ་མི་གོ ཝི་ཡ བྷ་ནྟ་མ་ནོ. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི ཡ་ཐཱ གི་ཧཱི སཾ་ཝ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་ཛ་ནེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ ཧོ་ཏི.
ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏནྟི ཚ་ཝཱ་ནཾ ད་ཌྜྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ལཱ་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་དི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱུ་ཐ་ག་ཏནྟི པ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཨུ་བྷ་ཏོ དྭཱི་སུ ཀོ་ཊཱི་སུ ཨཱ་དི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏཾ. ནེ་ཝ གཱ་མེཏི ས་ཙེ ཧི ཏཾ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལ་གོ་པཱ་ན་སི་པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཨ་སྶ གཱ་མེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་རེ་ཡྻ. ས་ཙེ ཁེ་ཏྟ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཊྛ་ཏྠ་ར་མ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཨ་སྶ, ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་རེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧནྟི ཏ་ཐཱུ་པ་མཾ ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏ་ས་དི་སཾ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. གི་ཧི་བྷོ་གཱ ཙ པ་རི་ཧཱི་ནོཏི ཡོ ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ནྟེ་ཧི གི་ཧཱི་ཧི དཱ་ཡ་ཛྫེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ བྷོ་གོ ལ་དྡྷ་བྦོ ཨ་སྶ, ཏ་ཏོ ཙ པ་རི་ཧཱི་ནོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ ན པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. ཨི་མཾ པ་ན ཨུ་པ་མཾ ས་ཏྠཱ ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ་རི, པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ པ་ན ཨ་ལ་ས་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི དོ་སེ་ཧི དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ་རཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
གཱ་ཐཱ་སུ གི་ཧི་བྷོ་གཱཏི ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ས་མྦྷོ་ག་ཏོ. པ་རི་ཧཱི་ནོཏི ཛཱི་ནོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཉྩ. ཏཱ་དི་སོ ཧི ཨ་སུ་ཏཾ སོ་ཏུཾ སུ་ཏཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ་ཊྛུ བྷ་གོ་ཏི དུ་བྦྷ་གོ, ཨ་ལ་ཀྑི་ཀོ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་པུ་རི་སོ. པ་རི་དྷཾ་ས་མཱ་ནོཏི ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནོ. པ་ཀི་རེ་ཏཱིཏི ཝི་ཀི་རེ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི. ས་བྦ་མེ་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ནོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏཾ་ཝ ན་སྶ་ཏཱིཏི སོ ཏཱ་དི་སོ པུ་གྒ་ལོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནུ་པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ན་སྶ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ པ་རི་བྷ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀ་ཏ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ་པི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་སོ་དྷེ་ནྟོ ན་སྶ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཀ་ཏ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ དུ་སྶཱི་ལོ’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་གི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན དུ་སྶཱི་ལེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ས་ཏྟེ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཎྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༢. ཏ་ཏི་ཡེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞེཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀོ་ཊི་ཡཾ. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ ཨ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ་ན མ་ཡཱ པཱ་རུ་ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ་མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ཎྞེ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ མཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. པཱ་དེ པཱ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོཏི ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ མ་མ པཱ་དེ པཱ་དཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ‘‘ཋཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་མཱི་པེ ཨེ་ཝ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཙེ་པཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏ་སྶཱཏི སོ བྷི་ཀྑུ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་པཱུ་རེ་ནྟོ མ་མ དཱུ་རེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏ་སྶ དཱུ་རེ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ད་སྶ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་ཝ ད་སྶ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ན་མེ་ཝ ཙ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན པ་སྶ་ཏི, དྷ་མྨཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ན མཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ. སོ ཙ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ན ས་ཀྐཱ པ་སྶི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཉྩ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན? ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི སོ མཾ པ་སྶ་ཏི; ཡོ མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༧).
‘‘དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༠༣; པ་ཊི. མ. ༣.༥) ཙ.
‘‘དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡོ ཨི་ཏི་པི, བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡོ ཨི་ཏི་པཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༡༨) ཙ ཨཱ་དི.
ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ པ་དེ་སེ, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ.
གཱ་ཐཱ་སུ མ་ཧི་ཙྪོཏི ཀཱ་མེ་སུ ཏི་བྦ་སཱ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨི་ཙྪོ. ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱཏི པ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཙ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱ. ཨེ་ཛཱ་ནུ་གོཏི ཨེ་ཛཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་སོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ. རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷི་བྷ་ཝེ་ན ཨ་ནི་བྦུ་ཏོ. རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ནེ་ན གི་དྡྷོ. པ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཉྩ ཨཱ་ར་ཀཱཏི ཨ་ནེ་ཛ་སྶ ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཝཱི་ཏ་གེ་དྷ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་མཱི་པེ་པི ས་མཱ་ནོ མ་ཧི་ཙྪོ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱ ཨེ་ཛཱ་ནུ་གོ ཨ་ནི་བྦུ་ཏོ གི་དྡྷོ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ དཱུ་རེ, ཏ་སྶ སོ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝོ པ་སྶ, ཝ་ཏྟུ་མྤི ན སུ་ཀ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ན་བྷ་ཉྩ དཱུ་རེ པ་ཐ་ཝཱི ཙ དཱུ་རེ,
པཱ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཧུ དཱུ་རེ;
ཏ་ཏོ ཧ་ཝེ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ཝ་ད་ནྟི,
ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ཏ་ཉྩ རཱ་ཛཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༤.༤༧; ཛཱ. ༢.༢༡.༤༡༤);
དྷ་མྨ་མ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ. ར་ཧ་དོ་ཝ ནི་ཝཱ་ཏེ ཙཱཏི ནི་ཝཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ར་ཧ་དོ ཝི་ཡ ཨ་ནེ་ཛོ ཀི་ལེ་ས་ཙ་ལ་ན་ར་ཧི་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཡ་ཐཱ སོ ར་ཧ་དོ ནི་ཝཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ཏེ་ན ཨ་ན་བྦྷཱ་ཧ་ཏོ ས་ནྣི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ས་བྦ་ཐཱ་པི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཀི་ལེ་སོ ཀི་ལེ་ས་ཙ་ལ་ན་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ནེ་ཛོཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཛཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ནེ་ཛཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ དཱུ་རེ་པི ས་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་གྒི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་གྒི, རཱ་གོ ཨེ་ཝ ཨ་གྒི རཱ་ག་གྒི. རཱ་གོ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཏྟེ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏི ཛྷཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་གྒཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི དྭཱི་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་གྒི ཡ་དེ་ཝ ཨི་ནྡྷ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ནི་ད་ཧ་ཏི, མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་མེ་པི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཾ ནི་ད་ཧ་ནྟི, མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཙ ཧོ་ནྟི དུ་ནྣི་བྦཱ་པ་ཡཱ. ཏེ་སུ རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ས་ནྟ་ཏྟ་ཧ་ད་ཡཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷ་དུ་ཀྑེ་ན མ་ར་ཎ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ རཱ་ག་སྶ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཏཱ. དོ་ས་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་ནོ་པ་དོ་སི་ཀཱ དེ་ཝཱ, མོ་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀཱ དེ་ཝཱ ཙ ནི་ད་སྶ་ནཾ. མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཧི ཏེ་སཾ ས་ཏི་ས་མྨོ་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཁི་ཌྜཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་བྷཱ་ཝོ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ པ་ན ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན གྷོ་ར་ཏ་རོ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སོ ཙ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཀཱ་མེ་སུ མུ་ཙྪི་ཏེཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན མུ་ཙྪཾ བཱ་ལྱཾ པ་མཱ་དཾ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་པ་ནྣེ. བྱཱ་པ་ནྣེཏི བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟེ ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་རེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོཏི ཨི་དཾ དོ་ས་གྒི་སྶ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་ཝི་དེཏི ཡེ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ ས་མྨོ་ཧེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་སེ་སེ་ན ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ ཨ་གྒཱི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱཏི ‘‘ཨེ་ཏེ རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ. ས་ཀྐཱ་ཡཱ་བྷི་ར་ཏཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་ན་ནྡ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ. ཝ་ཌྜྷ་ཡ་ནྟཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཙི་ན་ནྟི. ནི་ར་ཡནྟི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཾ, སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡ་ནྟི ས་བྦ་མྤི ནི་ར་ཡཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཉྩ ཡོ་ནི་ཡོཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡོ ཙ. ཨ་སུ་རནྟི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཉྩ ཝ་ཌྜྷ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ནི་བྦཱ་པ་ནེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཙ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཀ་ཏྠ? ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ. ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་སཱ་ས་ནེ རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་བྦཱ་པ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏེ་སཾ ནི་བྦཱ་པ་ན་ཝི་དྷིཾ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘ཏེ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི རཱ་ག་གྒིཾ, ནི་ཙྩཾ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙི་ནོ;
དོ་ས་གྒིཾ པ་ན མེ་ཏྟཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི ན་རུ་ཏྟ་མཱ;
མོ་ཧ་གྒིཾ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ, ཡཱ་ཡཾ ནི་བྦེ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི. –
ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙི་ནོཏི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙི་ནོ. མེ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ‘‘སོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༦༤, ༦༦) ཝུ་ཏྟཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན རཱ་ག་གྒི་དོ་ས་གྒཱི་ནཾ ནི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཡཾ ནི་བྦེ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི. སཱ ཧི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷ་གཱ་མི་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སེ་སཾ པ་རི་ནི་བྦ་ནྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་སེ་སཾ རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་དིཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཋི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་པ་ཀཱ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ན ས་བྦ་སོ ཀོ་ས་ཛྫ་སྶ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ཀི་ལཱ་སུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་མ་ཏ་ནྡི་ཏཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་སེ་སཾ པ་རི་ནི་བྦ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཙ ཨ་སེ་སཾ ནི་སྶེ་སཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཙྩ་གུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ་སུ.
ཨེ་ཝཾ ཡེ རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་དི་ཀེ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ནི་བྦུ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་གུ་ཎེ་ཧི ཐོ་མེ་ནྟོ ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་དྡ་སཱཏི ཨ་རི་ཡེ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝཱ ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཝཱ དི་ཊྛ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་དྡ་སཱ. ཝེ་ད་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ, ཏེ་ན ཝཱ ཝེ་དེ་ན སཾ་སཱ་ར་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཏཱ་ཏི ཝེ་ད་གུ་ནོ. ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ས་བྦཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཱ་དིཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. པ་ཉྩ་མེ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཝཱི་མཾ་སེ་ཡྻ པ་རི་ཏུ་ལེ་ཡྻ ས་མྨ་སེ་ཡྻ ཝཱ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟ་སྶ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ས་ཊནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་ས་ཊཾ སི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ པུ་བྦེ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ན སི་ཡཱ, ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཡཾ ན སི་ཡཱ, ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑེ་ཡྻ པ་རི་ཏུ་ལེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཎྛི་ཏནྟི ཡ་སྨཱ ཝཱི་རི་ཡེ མ་ནྡཾ ཝ་ཧ་ནྟེ ས་མཱ་དྷི་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫཱ་བྷི་བྷ་ཝེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ངྐོ་ཙ་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཎྛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ཎྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཎྛི་ཏཾ ཨ་སྶ, ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ན པ་རི་ཏ་སྶེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ན པ་རི་ཏ་སྶེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷ་མྤེ་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི? ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཡེ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཡེ ཙ དྷ་མྨེ ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མྨ་ས་ཏོ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སོ་དྷ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཝི་སོ་དྷི་ཏེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ མ་གྒེ་ན གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་མྦྷ་ཝོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ མ་གྒེ་ན གྷ་ཊེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཀི་ལེ་སེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྦྷ་ཝོ ཨུ་པྤཱ་དོ ཙ ན ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་ས་མྦྷ་ཝོ ཙ ན ཧོ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་ས་ངྒ་པྤ་ཧཱི་ན་སྶཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒོ, དི་ཊྛི་ས་ངྒོ, མཱ་ན་ས་ངྒོ, ཀོ་དྷ་ས་ངྒོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྒོ, ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒོ, དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་ངྒོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ངྒཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ས་ངྒ་པྤ་ཧཱི་ན་སྶ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཏྟཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཨེ་ཝ ས་ཏྟ ས་ངྒཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནེ་ཏྟི་ཙྪི་ནྣ་སྶཱཏི ཚི་ནྣ་བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ཀ་སྶ. ཝི་ཀྑཱི་ཎོ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་ཏོ སཾ་སཱ་རོ་ཏི ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ, སོ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ཀྑཱི་ཎོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི ཏ་སྶ པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀཱ་མཱུ་པ་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཚ་ཊྛེ ཀཱ་མཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཀཱ་མ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ ཝཱ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་མཱཏི ནི་བ་དྡྷ་ཀཱ་མཱ ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཡ་ཐཱ ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཡ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ད་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ནི་བ་དྡྷ་བྷོ་གཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཙ་ཏུ་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཝཱ་སི་ནོ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. པ་ཉྩ་སི་ཁ་ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀེ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཨ་པཱ་ཡ་ས་ཏྟཱ་པི ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. མ་ཙྪཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཙྪི་ཡཱ, ཀ་ཙྪ་པོ ཀ་ཙྪ་པི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ པེ་ཏཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ ཙ. ཏ་སྨཱ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཨ་པཱ་ཡ་ས་ཏྟེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏུ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་མཱ ནཱ་མ, ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་ནོཏི ས་ཡཾ ནི་མྨི་ཏེ ནི་མྨཱ་ནེ ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་ནོ. ཏེ ཧི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡཱ་དི་སཾ ཡཱ་དི་སཾ རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ ཏཱ་དི་སཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ར་མ་ནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཡ. པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོཏི པ་རེ་ཧི ནི་མྨི་ཏེ ཀཱ་མེ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ. ཏེ་ས་ཉྷི མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཾ ནི་མྨི་ན་ནྟི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཀ་ཐཾ ཏེ པ་ར་སྶ མ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི? པ་ཀ་ཏི་སེ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ར་ཉྙོ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཡཾ ཡཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་སེ་ཡེ་ཝ ནི་མྨི་ན་ནྟི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི, མེ་ཐུ་ན་སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཧ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཙ ཏེ་སཾ ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ན ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ན ཧི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཚ་ནྣ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཚ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་ནོ;
ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ཨཱ་ཡུ བྷ་ཝ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཀ’’ནྟི. (ཝི་བྷ. ༡༠༢༣);
གཱ་ཐཱ་སུ ཡེ ཙ་ཉྙེཏི ཡེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དེ་ཝེ་ཧི ཨ་ཉྙེ ཙ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ཙེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གཱ ཙ ས་བྦེ ཏེ. ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝནྟི ཨི་མཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩཱ་ཏི དྭི་པྤ་བྷེ་དཾ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་རེ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ས་བྦེ པ་རི་ཙྩ་ཛེ ཀཱ་མེཏི དི་བྦཱ་དི་བྷེ་དེ ས་བྦེ་པི ཀཱ་མེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ པ་རི་ཙྩ་ཛེ་ཡྻ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི ནཱ་མ. པི་ཡ་རཱུ་པ་སཱ་ཏ་ག་དྷི་ཏནྟི པི་ཡ་རཱུ་པེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ན་སྶཱ་དེ་ན ག་དྷི་ཏཾ གི་དྡྷཾ. ཚེ་ཏྭཱ སོ་ཏཾ དུ་ར་ཙྩ་ཡནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི དུ་ར་ཙྩ་ཡཾ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཾ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཀཱ་མ་ཡོ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. ས་ཏྟ་མེ ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟོཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མ་ཡོ་གོ, ཏེ་ན ཡུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟོ, ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ཝ་ཡོ་གོ, ཏ་ཐཱ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ རཱ་གོ, ཏེ་ན ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟོ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝ་རཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་གཱ་མཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་མཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ན་སཱི་ལོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟ’’ནྟི. མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ན་དྷ་མྨོ, མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཡོ་གོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡོ པ་ན ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟོ, སོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ, ཏཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཕ་ལེ ཋི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱིཏི ཀཱ་མ་ལོ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི. ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ བྷ་ཝ་ཡོ་གོ པ་ཧཱི་ནོ, ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གཱ་དི་ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་པི ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཧཱི་ནཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི, སོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ‘‘ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཡ, ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་སྶ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཀྑ་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་བྦོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ག་ཧི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན པ་ན ས་བྦོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨུ་བྷ་ཡནྟི ཨུ་བྷ་ཡེ་ན, ཀཱ་མ་ཡོ་གེ་ན, བྷ་ཝ་ཡོ་གེ་ན ཙ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི སཾ་སཱ་རནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་ཏི ཨི་མེ ཏི་ཝི་དྷཱ ས་ཏྟཱ ཀཱ་མ་ཡོ་ག་བྷ་ཝ་ཡོ་གཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི སཾ་སཱ་ར་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་གཱ་མི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི, ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ་ཏི ཏཱི་སུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣེ་སུ ས་བྦ་མུ་དུ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ, སོ ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ན སཾ་ས་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་པི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་སུ་པི ཡོ ཨི་དྷ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སཾ་ས་ར་ཏི. ཡེ པ་ན ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དེ་ཝེ་སུ་ཡེ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ སཾ་ས་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི ས་བྦ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཀཱ་མ་ཡོ་གེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཱ, བྷ་ཝ་ཡོ་གེ་ན ཙཱུ་བྷ་ཡཾ;
ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི སཾ་སཱ་རཾ, ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི.
ཀཱ་མེ པ་ཧ་ནྟྭཱ་ནཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. ཚི་ནྣ་སཾ་ས་ཡཱཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཀ་ངྑཱ, ཏ་ཉྩ ཁོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ. ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ཚི་ནྣ་སཾ་ས་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཁཱི་ཎ་མཱ་ན་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ’’ཏི. ས་བྦ་སོ ཁཱི་ཎོ ན་ཝ་ཝི་དྷོ་པི མཱ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ཙ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཁཱི་ཎ་མཱ་ན་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ. མཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་བྦོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ ཀི་ལེ་སོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི. ཁཱི་ཎ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཁཱི་ཎ་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧. ཨ་ཊྛ་མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོཏི སུ་ནྡ་ར་སཱི་ལོ, པ་ས་ཏྠ་སཱི་ལོ, པ་རི་པུ་ཎྞ་སཱི་ལོ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཧོ་ཏི ས་མྨ་དེ་ཝ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན, སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན. ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦ་པ་རི་བ་ནྡྷ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ མ་གྒ་སཱི་ལ་སྶ ཕ་ལ་སཱི་ལ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོཏི ས་བྦེ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཉྙོཏི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཉྙོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཨེ་ཝ ཧི སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ནཱ་མ ཨ་ཀུ་པྤ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཉྙོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་སེ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ ཏེ སཱི་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་པ་རེ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི – སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་སཱི་ལཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཙ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཧི སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ནཱ་མ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཧི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཊྛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཉྙཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཉྙཱ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧཱ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཉྙོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པུ་གྒ་ལཱ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ པ་པ་ཉྩེ་ན? ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྷ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ, ན དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གོ་ཏི.
ཀེ་ཝ་ལཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཱ ཀེ་ཝ་ལཱི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨ་བྱཱ་སེ་ཀ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཏ་ད་དྷི་ག་མེ་ན ཀེ་ཝ་ལཱི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ. ཨུ་ཏྟ་མེ་ཧི ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝཱ ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སཱི་ལ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ? སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ. ཀི་མི་དཾ སཱི་ལ་ནཾ ནཱ་མ? ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ, སུ་སཱི་ལྱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ སཱི་ལ་ཏི, སཱི་ལེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ སཱི་ལཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ན་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཊྛོ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘སི་ར་ཊྛོ སཱི་ལ་ཊྛོ, སཱི་ཏ་ལ་ཊྛོ སཱི་ལ་ཊྛོ, སི་ཝ་ཊྛོ སཱི་ལ་ཊྛོ’’ཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཏོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏོ ཝཱ སཱི་ལཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ, ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སཱི་ལཾ, ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་པ་རེ་ན པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི – ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ ཨེ་ཝ ཧི སཱི་ལཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཚ་དྭཱ་ར་ར་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི དྷ་མྨེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡེ ‘‘ཨི་ད་མ་ཏྠ’’ནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ་ཝ སཱི་ལཾ. ཡ་སྶ སོ བྷི་ནྣོ, སོ སཱི་ས་ཙྪི་ནྣོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ‘‘སེ་སཱ་ནི ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡ་སྶ པ་ན སོ ཨ་རོ་གོ, ཨ་ཙྪི་ནྣ་སཱི་སོ ཝི་ཡ པུ་རི་སོ, ཏཱ་ནི པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱི་ལ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི ཡོ ནཾ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏི མོ་ཙེ་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. སཾ་ཝ་ར་ཎཾ སཾ་ཝ་རོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ཏེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ པི་ཧི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ. ཨི་ད་མ་སྶ ཏ་སྨིཾ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སྶ, ཨུ་པ་རི ཝི་སེ་སཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལ་ཏོ ཨ་ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་དཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སི་ཀྑ་ཏཱིཏི སི་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སུ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པ་ཏ་ན་སཱི་ལོ་ཏི པཱ་ཏཱི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟོ གྷ་ཊི་ཡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ཏོ ག་མ་ན་སཱི་ལོ་ཏི པཱ་ཏཱི, མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏ་མྷི ཏ་མྷི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ཏ་ན་སཱི་ལོ་ཏི པཱ་ཏཱི, ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ, ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ. ཏཾ པཱ་ཏི་ནཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ མོ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཧི ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ས་ཏྟོ ཝི་མུ་ཏྟོ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ནཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠) ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༢༠༦) ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ སཾ་སཱ་རེ པ་ཏ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཾ སཾ་ས་ར་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༢༤; ༥.༥༢༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པཱ་ཏི་ནོ ས་ཏྟ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟ་ཡ་ཏོ མོ་ཀྑོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ‘‘ཀ་ཎྛེ་ཀཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ་སྶ ས་མཱ་ས་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཏེ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི དུ་ཀྑེ་ཏི པཱ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ནཱི་ཡ་ཏི ལོ་ཀོ, ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཀ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༦༢). ཏ་སྶ པཱ་ཏི་ནོ མོ་ཀྑོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. པ་ཏ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑེ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑེ ཙཱ་ཏི པཱ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཏ་ཎྷཱ ཛ་ནེ་ཏི པུ་རི་སཾ (སཾ. ནི. ༡.༥༦-༥༧), ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༥, ༡༠༥; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༧) ཙ ཨཱ་དི. ཏ་ཏོ པཱ་ཏི་ཏོ མོ་ཀྑོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཏ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པཱ་ཏི, ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཚ་སུ ལོ་ཀོ ས་མུ་པྤ་ནྣོ, ཚ་སུ ཀུ་བྦ་ཏི ས་ནྠ་ཝ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༧༠). ཏ་ཏོ ཚ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏོ པཱ་ཏི་ཏོ མོ་ཀྑོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཏོ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་ཏཱི, སཾ་སཱ་རོ. ཏ་ཏོ མོ་ཀྑོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨི་སྶ་རོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མོ་ཀྑོ, པ་ཏི་ནོ མོ་ཀྑོ ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཏི་མོ་ཀྑོ, པ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཝཱ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ཏི ཙ སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན མོ་ཀྑོ ཙཱ་ཏི པ་ཏི་མོ་ཀྑོ, པ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི མུ་ཁ་མེ་ཏཾ པ་མུ་ཁ་མེ་ཏ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༥) ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཨ་ཐ ཝཱ པཨི་ཏི པ་ཀཱ་རེ, ཨ་ཏཱིཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ མོ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ཨི་ད་ཉྷི སཱི་ལཾ ས་ཡཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, ས་མཱ་དྷི་ས་ཧི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ མོ་ཀྑེ་ཏི མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. པ་ཏི པ་ཏི མོ་ཀྑོ་ཏི ཝཱ པ་ཏི་མོ་ཀྑོ, ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་དོ་ས་ཏོ པ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ མོ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. མོ་ཀྑོ་ཏི ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་སྶ མོ་ཀྑ་སྶ པ་ཊི་བི་མྦ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི པ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཧི སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་པ་ན་ཏོ་ཏི པ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, པ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ཨ་ཐ ཝཱ མོ་ཀྑཾ པ་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏི མོ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁ་ནྟི པ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, པ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཾ་ཝ་ར་ཏི པི་ད་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སཾ་ཝ་རོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝཱ, ཏེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མུ་པ་ག་ཏོ ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡).
ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨི་རི་ཡ་ཏི, ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ས་བྦ་སོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་སཱ་རུ་པྤ་ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་སི་ཡཱ་དི་ཨ་གོ་ཙ་རཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་གོ་ཙ་རེ་ན ཙ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ. ཨ་པི་ཙ ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ས་མི་ཉྫི་ཏེ་ན པ་སཱ་རི་ཏེ་ན ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ.
གོ་ཙ་རོ པ་ན – ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ, ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ, ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་གོ་ཙ་རོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་སུ་ཏཾ སུ་ཎཱ་ཏི, སུ་ཏཾ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཏི, ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་ར་ཏི, དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏི, ཡ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སཱི་ལེ་ན, སུ་ཏེ་ན, ཙཱ་གེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ ཡུ་ག་མ་ཏྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི སཾ་ཝུ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཧ་ཏྠིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨ་སྶཾ, ན ར་ཐཾ, ན པ་ཏྟིཾ, ན ཨི་ཏྠིཾ, ན པུ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨ་དྷོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ. ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་གོ་ཙ་རོ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༢).
ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་མཱ་ཡ ཙ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ.
ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཨ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ནྣ་སེ་ཁི་ཡ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ. ཡོ ཧི བྷི་ཀྑུ པ་ར་མཱ་ཎུ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷ་སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, ཡོ་པི བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་ལ་ཧུ་ཀཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནཱ་མ. ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སི་ཀྑ་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏི, པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ. པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ནི་དྡི་ཊྛཾ སཱི་ལཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ག་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་དཾ སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘ཨི་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. པུ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
གཱ་ཐཱ་སུ དུ་ཀྐ་ཊནྟི དུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ, དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཧི་རི་མ་ནནྟི ཧི་རི་མ་ནྟཾ ཧི་རི་ས་མྤ་ནྣཾ, ས་བྦ་སོ པཱ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཧི་རི་མ་ནནྟི ཝཱ ཧི་རི་ས་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ. ཧི་རི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ས་བྦ་སོ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལ་ཏཾ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ས་མྦོ་དྷཱིཏི ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦོ་དྷི་གཱ་མི་ནོ, བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་སྶ་དནྟི རཱ་གུ་སྶ་དཱ་དི་ར་ཧི་ཏཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. ‘‘བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ ཏཱ་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ནོ ཝཱ. ཨི་དྷེ་ཝ ཁ་ཡ་མ་ཏྟ་ནོཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ནོ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎ་སྶ ཨི་དྷེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཁ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཁ་ཡཾ ཁཱི་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མྤ་ནྣནྟི ཏེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཨ་སི་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་སི་ཏཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནི་སྶི་ཏཾ. ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཊྛ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. ན་ཝ་མེ དཱ་ནནྟི དཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ནཾ, ས་མྤ་ཏྟི་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ དེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏེ ཧི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་མི་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནཾ. དྷ་མྨ་དཱ་ནནྟི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, ཨི་མེ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ; ཨི་མེ ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་མེ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟོ, ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨི་དཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཨི་མེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཨི་མེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མེ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨི་དཾ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་དི་དནྟི ཡཾ ཨི་དཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏཾ ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ དཱ་ནེ་སུ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ. ཝི་ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ཀ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡཾ པ་ན དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ དཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ས་བྦ་དཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ས་བྦ་ར་སཾ དྷ་མྨ་ར་སོ ཛི་ནཱ་ཏི;
ས་བྦ་ར་ཏིཾ དྷ་མྨ་ར་ཏཱི ཛི་ནཱ་ཏི, ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡོ ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༥༤) –
ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ན་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་དི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཨུ་པ་དེ་སོ དྷ་མྨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་རེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནཾ ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨེ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཡ་མཱ་ཧུ དཱ་ནཾ པ་ར་མནྟི ཡཾ དཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཁེ་ཏྟ་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཎ་ཏོ ཕ་ལ་ན་ཏོ, པ་ར་སྶ ཝཱ ལོ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ མ་དྡ་ན་ཏོ ཧིཾ་ས་ན་ཏོ ‘‘པ་ར་མ’’ནྟི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ཧུ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཡཾ དཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧུ. ཡཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘པ་ར་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་ཎྞ་ཡཱིཏི ཀི་ཏྟ་ཡི, ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ད་མཱ་ནོ དཱ་ཡ་ཀོ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༥.༣༧), ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༢༦) ཙ པ་སཾ་ས་ཡི. ཡ་ཐཱ པ་ན དཱ་ནཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ པ་ར་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་གྒ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་མྷཱིཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན སེ་ཊྛེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷེ ཙ. པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ནྟོ ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟོ. ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཁེ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཏྟེ་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ དཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ན་ཏྠི ཙི་ཏྟེ པ་ས་ནྣ་མྷི, ཨ་པྤ་ཀཱ ནཱ་མ ད་ཀྑི་ཎཱ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཝཱ ས་མྦུ་དྡྷེ, ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀེ’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༠༤; ནེ་ཏྟི. ༩༥);
ཝི་ཉྙཱུཏི ས་པྤ་ཉྙོ. པ་ཛཱ་ནནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ དཱ་ན་ཕ་ལཾ དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཀོ ན ཡ་ཛེ་ཐ ཀཱ་ལེཏི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཀོ ནཱ་མ དཱ་ནཾ ན ད་དེ་ཡྻ? ས་དྡྷཱ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མྨུ་ཁི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཧི དཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ་ནུ་གྒ་ཧེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དྷ་མྨ་དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ་ནུ་གྒ་ཧེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཙེ་ཝ བྷཱ་ས་ནྟཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡནྟི ‘‘བྷཱ་ས་ནྟི སུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ དེ་ས་ཀཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡེ སུ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་དྡྷ་མྨེ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ཙ, ཏེ་སཾ དེ་ས་ཀ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ སོ དྷ་མྨ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. པ་ར་མ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ པ་ར་མོ. ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀཱི་དི་སཱ་ནཾ? ཡེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ. ཡེ ཙ –
‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ;
ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༣) –
ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ད་ཡོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝོ་དཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཏེ་ཝི་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. ད་ས་མེ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཉཱ་ཡེ་ན, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཡཱ་ཡ ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཧོ་ཏི, སཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨི་དྷ དྷ་མྨོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ པ་ན སཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི? ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་དཱ ཙ. ཏེ་ཝི་ཛྫནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎནྟི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ. པ་ཉྙཱ་པེ་མཱིཏི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་མི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་མི. ནཱ་ཉྙཾ ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ལ་པི་ཏ་མ་ཏྟ་ཝི་པྤ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་མཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཡཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱ་མ་ཝེ་དཱ་དི་ཝེ་ད་ཏྟ་ཡ་ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏེ བྷོ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་ཝུ་ཏཱ ‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཝི་ནཱ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ནེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘དྷ་མྨེ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མཱི’’ཏི དེ་ས་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ནི་ཝུ་ཏྠནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, ནི་ཝུ་ཏྠ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ནི་ཝུ་ཏྠཾ, གོ་ཙ་ར་ནི་ཝཱ་སེ་ན ནི་ཝུ་ཏྠཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མྤི ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ. ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་ར་ཏི, ཨ་ནུ་དེ་ཝ ཝཱ ས་ར་ཏི, ཙི་ཏྟེ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མི་ཏེ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ས་ར་ཏི.
སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཨཱ་ར་དྡྷ་པྤ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཡྭཱ་ཡཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱུ་ལ་ཀཾ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པྤོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ, ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཊྚེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ, ཝི་ཝ་ཊྚེ་ན ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཾ་ཝ་ཊྚོ, སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི, ཝི་ཝ་ཊྚོ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༥༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ སཾ་ཝ་ཊྚཱ – ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཨཱ་པོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཝཱ་ཡོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ་ཏི. ཏི་སྶོ སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱ – ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ, ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ཏི. ཡ་དཱ ཀ་པྤོ ཏེ་ཛེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཡ་དཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ལཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དཱ ཝཱ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝེ་ཧ་པྥ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་དྡྷཾ་སི་ཡ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཡཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་མུ་མྷི བྷ་ཝེ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཝཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཧ་མ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ཏི་སྶོ ཝཱ ཕུ་སྶོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི གོ་ཏ་མོ ཝཱ ཀ་སྶ་པོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ སཱ་མོ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་སཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིནྟི སོ་ཧཾ ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏོ ཡོ་ནི་ཏོ ག་ཏི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཙུ་ཏོ པུ་ན ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཨ་ཐ ཏ་ཏྲ་པི བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ པུ་ན ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སི’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ས་ར་ཎཾ, ‘‘སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ’’ཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཏ་ཏྲ་པི བྷ་ཝེ…པེ… ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ད་ཏྟོ ཝཱ མི་ཏྟོ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི ཝཱ་སེ་ཊྛོ ཝཱ ཀ་སྶ་པོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི ཀཱ་ལོ༹ ཝཱ ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི སུ་དྷཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ སཱ་ལི་ཨོ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི དི་བྦ་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཝཱ མཱ་ནུ་ས་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ཏཾ་པ་ར་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོཏི སོ་ཧཾ ཏ་ཏོ བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ ཙུ་ཏོ. ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོཏི ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ མ་ནུ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སནྟི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་དྡེ་སཾ, ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱ་ཀཱ་རཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ‘‘ཏི་སྶོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ནྟི, ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ‘‘སཱ་མོ ཨོ་དཱ་ཏོ’’ཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་སོ, ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཋ་མཱ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱཏི ཨ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཱ, ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཀིཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མོཏི སྭེ་ཝ མོ་ཧོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀོཏི སཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ, སེ་སཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ – ཨ་ཡཾ ཁོ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ན་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ཏྠེ, ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ. ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི.
དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཡོ ཧི ཙུ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ན ཨུ་པ་པཱ་ཏཾ, སོ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ན ཙུ་ཏིཾ, སོ ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ་ཏི – ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ པ་ཛ་ཧིཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ…པེ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ, ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ, ཨུ་པྤི་ལླཾ, དུ་ཊྛུ་ལླཾ, ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་ཏི་ལཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་བྷི་ཛ་པྤཱ, ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, ཨ་ཏི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༤༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ. ཏེ་ན དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན. ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ད་ཀྑ་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི.
ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡེ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཙ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཡེ ཙ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ས་མྤ་ཏི་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཝཱ, ཏེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱི་ནེཏི མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་བྷོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཧཱི་ལི༹་ཏེ པ་རི་བྷཱུ་ཏེ. པ་ཎཱི་ཏེཏི ཨ་མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ. སུ་ཝ་ཎྞེཏི ཨ་དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ. དུ་བྦ་ཎྞེཏི དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛ་ཨ་ཀ་ནྟཱ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ. ཨ་བྷི་རཱུ་པེ ཝི་རཱུ་པེ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. སུ་ག་ཏེཏི སུ་ག་ཏི་ག་ཏེ, ཨ་ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ. དུ་གྒ་ཏེཏི དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏེ, ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེཏི ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ.
ཏ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཧེ་ཊྛཱ ནི་ར་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ, ཨི་དཾ ད་སྶ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ. སོ ཙ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཏཾ་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་རི དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་མི་སྶ་ཀ་ཝ་ན་ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ, ཨི་ད་མྤི ད་སྶ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ. སོ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཏཾ་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྶ ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙི་མ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པཱ་ད་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཱ་ནི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ ཝི་ཛྫཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཁོཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.