༥. པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༤. པ་ཉྩ་མེ པུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྲ་ཛཱ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ, དི་ནྣ་ཀཱ་ད་ཡོ་པི ཝཱ. ས་ནྟོཏི བྷ་ཝ་ནྟཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟོ, པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ, ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་གུ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོཏི གུ་ཎེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ, ཏེ་ཧི ས་མཱ་ན་གུ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོཏི གུ་ཎེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དྷ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ, ཏེ་ཧི ཧཱི་ན་གུ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ཧི པ་ན གུ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀོ ས་མོ ཧཱི་ནོ་ཏི ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡེ་སོ ཨཱ་ར་དྡྷོ.

ཏ་ཏྠ ན བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བུ་དྡྷོཏི ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ ས་ཏྟཱ་ཏི་ས་ཡོ བུ་དྡྷོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཡོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཡ་མྦྷཱུ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཱ་མཾ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི, ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༩༧; པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༡) –

ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.

བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ པ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ག་མེ་ན བུ་དྡྷ་ཝཱ པ་ཊི་བུ་དྡྷ་ཝཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, བུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ཀ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན བུ་དྡྷ་ཝཱ ཝི་བུ་དྡྷ་ཝཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, བོ་དྷེ་ཏཱ་ཏི བུ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི བུ་དྡྷོ, བོ་དྷེ་ཏཱ པ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ, ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ, ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ, ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བུ་དྡྷོ, ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཏ་དོ་སོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཀྐི་ལེ་སོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒཾ ག་ཏོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨ་བུ་དྡྷི་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, བུ་དྡྷོ་ཏི ཙེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ན མཱ་ཏ་རཱ ཀ་ཏཾ, ན པི་ཏ་རཱ ཀ་ཏཾ, ན བྷཱ་ཏ་རཱ ཀ་ཏཾ, ན བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ན མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ན ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ན ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀ་མེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ བོ་དྷི་ཡཱ མཱུ་ལེ ས་ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ས་ཙྪི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟི, ཡ་དི་དཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༩༧; པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༢).

ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ས་བྦཾ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ས་བྦཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱཏི ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་གྷ་སྶ ཧ་ནྟཱ ཧི་ཏ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བུ་དྡྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ཙྪཱ་མ བྷ་ཛཱ་མ སེ་ཝཱ་མ པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མ བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཏཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ན བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ.

དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ (ཨ. ནི. ༤.༣༤).

ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ –

‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་མ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀཾ,

དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏ་མ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ;

མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ,

དྷ་མྨ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༧);

ཏ་ཏྠ ཧི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གོཏི མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀནྟི ཕ་ལཾ, དྷ་མྨ་ས་ངྑ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏཾ དྷ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཏཱ དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ན དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ.

དི་ཊྛི་སཱི་ལ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་ན སཾ་ཧ་ཏོ་ཏི ས་ངྒྷོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཝི་མཱ་ནེ –

‘‘ཡ་ཏྠ ཙ དི་ནྣ མ་ཧ་པྥ་ལ་མཱ་ཧུ,

ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཙཱི་སུ པུ་རི་ས་ཡུ་གེ་སུ;

ཨ་ཊྛ ཙ པུ་གྒ་ལ དྷ་མྨ་ད་སཱ ཏེ,

ས་ངྒྷ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༨);

ཏཾ ས་ངྒྷཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཏཱ ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ན ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་ཏི.

ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ, ཕ་ལཾ, སཾ་ཀི་ལེ་སོ, བྷེ་དོ, ཝོ་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ དུ་ཀྑཾ དུ་གྒ་ཏིཾ པ་རི་ཀི་ལེ་སཾ ཧ་ན་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི བུ་དྡྷོ ས་ར་ཎཾ, བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཙ དྷ་མྨོ, ཨ་པྤ་ཀཱ་ན་མྤི ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ. ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ་ཧི ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ས་ཏྟོ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི མེ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ – ལོ་ཀི་ཡཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ་ནཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་ཀ་ལེ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ལོ་ཀི་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ས་དྡྷཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ད་ས་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཏ་ཡི་དཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན, ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཡ, སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན, པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, དྷ་མྨ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ས་ངྒྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ. སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སི་སྶ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ. པ་ཎི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཀ་རོ་མི ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རོ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ.

ཨ་པི་ཙ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ ཨེ་ཝ མེ ཨ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, བུ་དྡྷོ མེ ས་ར་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ; སུ་ག་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ; ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ; བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.

‘‘སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི, གཱ་མཱ གཱ་མཾ པུ་རཱ པུ་རཾ;

ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༩༤) –

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྲ་ཧྨཱ་ཡུ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི, པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི ‘བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༤) ཨེ་ཝཾ པ་ཎི་པཱ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ.

སོ པ་ནེ་ས ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི. སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ལོ་ཀེ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ནྡ་ནྟེ་ན. ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ ས་ར་ཎཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ བྷ་ཡེ་ན ཝ་ནྡ་ཏོ. སོ ཧི ར་ཊྛ་པཱུ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་མྤི ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ་པི ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ, ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ, ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;

ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི.

‘‘དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ;

ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ.

‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མཾ, ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;

ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༩༠-༡༩༢);

ཨ་པི་ཙ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པི་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༧-༡༢༨; ཨ. ནི. ༡.༢༦༨-༢༧༦; ཝི་བྷ. ༨༠༩).

ལོ་ཀི་ཡ་སྶ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ས་མྤ་དཱ་པི བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་པི ཕ་ལ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ,

ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;

པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ,

དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༣༧);

ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟི – དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ, དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, དི་བྦེ་ན སུ་ཁེ་ན, དི་བྦེ་ན ཡ་སེ་ན, དི་བྦེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན, དི་བྦེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ར་སེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧི…པེ… དྷ་མྨཾ, ས་ངྒྷཾ…པེ… ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡).

ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི (ཨ. ནི. ༩.༢༠) ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཏཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སཾ་ས་ཡ་མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི, ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སོ ན་ཏྠི. ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཙ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ དུ་ཝི་དྷོ བྷེ་དོ – སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཉྙ་ས་ཏྠཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, སོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཕ་ལོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན ནེ་ཝ་ཏྠི བྷེ་དོ. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ན ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙ བྷེ་དོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཙ ལོ་ཀི་ཡ་སྶེ་ཝ ཡ་སྶ ཧི སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏོ ཝོ་དཱ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ན ནི་ཙྩ་ཝོ་དཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཎ་སྶ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ པ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, ས་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ པཱ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝཱ ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཎོཏི ཙེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ, ཡོ ས་ཏྟོ་ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ ཧི ཝི་ཀོ་པི་ཏེ ཨི་ཏ་ར་མྤི ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན པཱ་ཎེ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཡཱ་ཡ ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་རི་མ་ས་དི་སཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, སཱ ཏཱ་དི་ས་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ལ་དྡྷཱུ་པ་ཀྐ་མཱ་ནི ཧི བྷཱུ་ཏཱ་ནི པུ་རི་མ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ན ཝི་ས་དཱ་ནཱི་ཏི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཀུ་ལུ་མྦ་སུ་ཏྟེ་པི ཧི ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ག་བྦྷཾ པཱ་པ་ཀེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡི་དྡྷི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཙ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ན ས་ཀྐཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡི་དྡྷི ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱ་དོ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝེ་ད་ན་ཏྟི་ཀ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟི་ཀ་བྷཱུ་མ་ནྟ་རེ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.

སྭཱ་ཡཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ གུ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་དཱི་སུ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་ས་རཱི་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཀ་སྨཱ? པ་ཡོ་ག་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. པ་ཡོ་ག་ས་མ་ཏྟེ་པི ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་གུ་ཎེ པཱ་ཎེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་གུ་ཎེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ས་རཱི་ར་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ན ས་མ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ན་ཉྩ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ.

ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ ས་ཧ་སཱ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ས་ཏི་པི ཀ་དཱ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀེ ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ཙ པཱ་ཎེ པ་ཡོ་ག་སྶ ས་མ་བྷཱ་ཝེ མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ན་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་བྦ་ཏ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧ་ནྟ་བྦ་སྶ མ་ཧཱ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ཡ ཁེ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་ཀཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཏི་བྦ་ཏ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་མ་ཧ་ཏྟེ་པི གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་སྶ པཱ་ཎོ, པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན མ་ར་ཎ་ནྟི པ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་རཱ. པ་ཉྩ་ས་མྦྷཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ་ཏི པ་ཉྩ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་སུ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏོ. ཏ་སྶ ཚ པ་ཡོ་གཱ – སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ, ནི་སྶ་གྒི་ཡོ, ཐཱ་ཝ་རོ, ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ་ཏི. ཏེ་སུ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ. པ་རེ་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ. ཨུ་སུ་ས་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ. ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཐཱ་ཝ་རོ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནྟ་པ་རི་ཛ་པྤ་ན་པ་ཡོ་གོ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ. དཱ་ཋཱ་ཀོ་ཊྚ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི་མ་ཡོ.

ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ, ཀོ ཧ་ནྟཱ, ཀོ ཝཱ ཧ་ཉྙ་ཏི? ཡ་དི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་ནྟཱ་ནོ, སོ ཨ་རཱུ་པི་ཏཱ་ཡ ན ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀོ་པ་ན་ས་མ་ཏྠོ, ནཱ་པི ཝི་ཀོ་པ་ནཱི་ཡོ, ཨ་ཐ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནོ, སོ ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཏཱ་ཡ ཀ་ཊྛ་ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་མོ་ཏི ན ཏ་ཏྠ ཚེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཡ་ཐཱ མ་ཏ་ས་རཱི་རེ. པ་ཡོ་གོ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ པ་ཧ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་རཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ་སཱ་བྷི་མུ་ཁེ་སུ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ པ་ཡོ་གོ སི་ཡཱ, ཝི་ནཱ་ས་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་ཧ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་རཱ་དི་པྤ་ཡོ་ག་ཧེ་ཏུ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ, ནི་རཱི་ཧ་ཏྟཱ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཀ་སྶ སོ པ་ཡོ་གོ, ཁ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་དྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ཡཱ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀཱ་ལ་མ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀ་སྶ ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཀ་མྨ་བ་ནྡྷོ་ཏི?

ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པུ་ཉྫོ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཧ་ནྟཱ. ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་དྷ་པྤ་ཡོ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་པ་ག་ཏུ་སྨཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ མ་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་དྷ་པྤ་ཡོ་གཱ་ཀ་ར་ཎེ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་པུ་ཉྫོ ཧ་ཉྙ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་ནྟཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཝཱ. ཝ་དྷ་པྤ་ཡོ་གཱ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ ཀ་ཏ་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན སོ་པི ཝི་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ, ནཱ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ན ཙ པ་ཡོ་གོ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཀ་ཏ་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཁ་ཎི་ཀཱ་ན་ཉྩ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨི་དྷ མ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟ་ཏི་མ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ, ནི་རཱི་ཧ་ཀེ་སུ་པི ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ན་ནི་ཡ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་དཱི་པོ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ གྷཱ་ཏ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ན ཙ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ ཝ་དྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷུ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་ན ཀ་མྨ་བ་ནྡྷོ. ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྩ པ་དཱི་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཀི་རི་ཡཱ་སི་དྡྷི དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ. ན པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ.

ཨ་དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ, པ་ར་སྶ ཧ་ར་ཎཾ ཐེ་ཡྻཾ ཙོ་རི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣནྟི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཡ་ཏྠ པ་རོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ད་ཎྜཱ་ར་ཧོ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཏ་དཱ་དཱ་ཡ་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ. ཏཾ ཧཱི་ནེ པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, པ་ཎཱི་ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཀ་སྨཱ? ཝ་ཏྠུ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཁུ་དྡ་ཀེ པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཀ་སྨཱ? ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཝ་ཏྠུ་ས་མ་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི གུ་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཏཾ་ཏཾ་གུ་ཎཱ་དྷི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཧཱི་ན་གུ་ཎ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཝ་ཏྠུ་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ན ས་མ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཡོ་ག་སྶ ཙ མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་བྦ་བྷཱ་ཝེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ.

ཏ་སྶ པ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་རཱ – པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན ཧ་ར་ཎ་ནྟི. ཚ པ་ཡོ་གཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ད་ཡོ་ཝ. ཏེ ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ནྟ་པ་རི་ཛ་པྤ་ནེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ. ཝི་ནཱ མ་ནྟེ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀཱ་མེ་སཱུཏི མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་སུ. མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ནྡི་ཏོ ལཱ་མ་ཀཱ་ཙཱ་རོ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ད་ཡོ ད་ས, དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ་ད་ཡོ ད་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཨི་ཏྠཱི་སུ པ་ན དྭི་ནྣཾ སཱ་ར་ཀྑ་ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ་ནཾ, ད་ས་ནྣ་ཉྩ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ་དཱི་ན་ནྟི དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་པུ་རི་སཱ. སྭཱ་ཡཾ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. གུ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ་པི ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ ཙ་ར་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་བྷཱ་ཝེ་པི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ན་ཉྩ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྨིཾ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ, སེ་ཝ་ན་པ་ཡོ་གོ, མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཏ་ཡོ, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཏ་ཡོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི པ་ན ཏཱི་ཧེ་ཝ. ཨེ་ཀོ པ་ཡོ་གོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ་ཝ.

མུ་སཱཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ན་སྶ པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ མུ་སཱཏི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ, ཝཱ་དོཏི ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཏ་ཙྪ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏ་ཐ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ.

སོ ཡ་མ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ས་ཀྑི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ཏེ་ལཾ ཝཱ ས་པྤིཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ གཱ་མེ ཏེ་ལཾ ན་དཱི མ་ཉྙེ ས་ནྡ་ཏཱི’’ཏི པཱུ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨ་དི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ‘‘དི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་ཐཱ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མུ་དུ་ཏི་བྦ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ.

ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཛྫོ ཝཱ་ཡཱ་མོ, པ་ར་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཧི པ་ཡོ་གེ ཀ་ཏེ་པི པ་རེ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་སྶ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ར་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མྤི ཨེ་ཀོ ས་མྦྷཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟཾ, པ་ར་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཏ་ཡོ ས་མྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན པ་རོ ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.

སུ་རཱཏི པི་ཊྛ་སུ་རཱ, པཱུ་ཝ་སུ་རཱ, ཨོ་ད་ན་སུ་རཱ, ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ, ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྩ སུ་རཱ. མེ་ར་ཡནྟི པུ་པྥཱ་ས་ཝོ, ཕ་ལཱ་ས་ཝོ, མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ, གུ་ལཱ༹་ས་ཝོ ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི མ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་ཛྫཾ. ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏཾ པི་ཝ་ཏི, སཱ པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མ་ཛྫ་སྶ བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ད་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ པ་མཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྶ མ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ, པཱ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཛྫོ ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ན་མྤི མུ་ཁཾ ན པ་ཝི་ས་ཏི, པ་གེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ཌྜྷ་པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་སྶ པཱ་ནཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་དྡྷཱ་ལ༹ྷ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶ པཱ་ནཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠཾ བ་ཧུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ. པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཉྷི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཏྭཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ, སུ་རཱ་པཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠཾ བ་ཧུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ས་བྦེ་ཧི་པི ཙེ་ཏེ་ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་ཉྷི ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ཝེ་ད་ན་ཏོ, མཱུ་ལ་ཏོ, ཀ་མྨ་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ་ཏི ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ, ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཀེ. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ, སུ་རཱ་པཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཝེ་ད་ན་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཏི་ཝེ་ད་ནཾ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ སུ་ཁ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭི་ཝེ་ད་ནོ, ཏ་ཐཱ སུ་རཱ་པཱ་ནཾ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཾ ན ཧོ་ཏི. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཏི་ཝེ་ད་ནོ. མཱུ་ལ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལ་ཀོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཙ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཉྩ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལཾ. ཀ་མྨ་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, སེ་སཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཕ་ལ་ཏོ ས་བྦེ་པི ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙེ་ཝ སུ་ག་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. དུ་སྶཱི་ལཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་མ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶཱི་ལཱ. པཱ་པ་དྷ་མྨཱཏི ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ, ཧཱི་ནཱ་ཙཱ་རཱ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏོ, ཨཱ་ར་ཀཱ ཋི་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.

ཨི་དྷཱ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ཝེ་ད་ན་ཏོ, མཱུ་ལ་ཏོ, ཀ་མྨ་ཏོ, ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ, བྷེ་ད་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྩ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི, ཝི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ན དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཡཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ‘‘ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཏི ཝི་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏི. སཱ པ་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ – ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཝ་ཡ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ར་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ. ས་མཱ་དི་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ར་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཝི་ར་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ, ཡ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ‘‘པཱ་ཎཾ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་སུ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.

ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏེ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཝེ་ད་ན་ཏོ ས་བྦཱ་པི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ.

མཱུ་ལ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ལོ་བྷ་ཨ་དོ་ས་ཨ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏི་མཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ལོ་བྷ་ཨ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལཱ. ཀ་མྨ་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, སེ་སཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཝཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི. བྷེ་ད་ཏོ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཾ ཡཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ག་ཧ་ཊྛཱ ཧི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་སཱི་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཡཾ ཡཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ར་ཀྑ་ནྟི. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ས་བྦཱ་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི.

ཕ་ལ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི, ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ, ཙཱ་རུ་ཏཱ, མུ་དུ་ཏཱ, སུ་ཙི་ཏཱ, སཱུ་ར་ཏཱ, མ་ཧ་བྦ་ལ་ཏཱ, ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ཛྫ་པ་རི་ས་ཏཱ, ཨ་ཙྪ་མྦྷི་ཏཱ, དུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡ་ཏཱ, པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་མ་ར་ཎ་ཏཱ, མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏཱ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ, སུ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏཱ, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ, ཨ་སོ་ཀ་ཏཱ, པི་ཡ་མ་ནཱ་པེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གོ, དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཕ་ལཱ་ནི.

ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ མ་ཧཱ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཏཱ, ཨ་ན་ནྟ་བྷོ་ག་ཏཱ, ཐི་ར་བྷོ་ག་ཏཱ, ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ བྷོ་གཱ་ནཾ ཁི་པྤཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་ག་ཏཱ, ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི.

ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ, ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ལཱ་བྷི་ཏཱ, སུ་ཁ་སུ་པ་ན་ཏཱ, སུ་ཁ་པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏཱ, ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ, ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ, ཨ་ཀྐོ་དྷ་ན་ཏཱ, ས་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ, ཨ་མ་ངྐུ་ཏཱ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་སུ་ཁ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཱ, ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ, ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡ་ཏཱ, པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ན མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཕ་ལཱ་ནི་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི, ཏ་སྨཱ (ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ).

མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ, ཝི་སྶ་ཊྛ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཎི་ཏཱ, ས་མ་སི་ཏ་སུ་དྡྷ་ད་ནྟ་ཏཱ, ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལ་ཏཱ, ནཱ་ཏི་ཀི་ས་ཏཱ, ནཱ་ཏི་ར་སྶ་ཏཱ, ནཱ་ཏི་དཱི་གྷ་ཏཱ, སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཏཱ, ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷ་མུ་ཁ་ཏཱ, སུ་སྶཱུ་ས་ཀ་པ་རི་ས་ཏཱ, ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ, ཀ་མ་ལ་ད་ལ་ས་དི་ས་མུ་དུ་ལོ་ཧི་ཏ་ཏ་ནུ་ཛི་ཝ྄ཧ་ཏཱ, ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ, ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི.

སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཏཱ, ཉཱ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏཱ, ས་དཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ན་ལ་ས་ཏཱ, ཨ་ཛ་ལ༹་ཏཱ, ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ཙྪ་མྦྷི་ཏཱ, ཨ་སཱ་ར་མྦྷི་ཏཱ, ཨ་ནི་སྶུ་ཀི་ཏཱ, ཨ་མ་ཙྪ་རི་ཏཱ, ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ, ཨ་པི་སུ་ཎ་ཨ་ཕ་རུ་ས་ཨ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ཝཱ་དི་ཏཱ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ, ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ, ཙཱ་ག་ཝ་ནྟ་ཏཱ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ, ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀྐོ་དྷ་ན་ཏཱ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨུ་ཛུ་དི་ཊྛི་ཏཱ, མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ, པ་ཎྜི་ཏ་ཏཱ, ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཕ་ལཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

སཱི་ལ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོཏི སུ་ནྡ་ར་དྷ་མྨོ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པ་རི་དཱི་པི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣ་པ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ པ་ན པུ་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཨ་སྶ་དྡྷེ་སུ དུ་སྶཱི་ལེ་སུ ཙ ས་ཡ་མྤི ཏཱ་དི་སོ, སོ་པི ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་ད་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཙ ཏ་སྨིཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.

ཡོ ཧོ་ཏི ཀུ་ལ་ག་ནྡྷ་ནོཏི ཀུ་ལ་ཙྪེ་ད་ཀོ ཀུ་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ. ཚེ་ད་ན་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ ག་ནྡྷ་ས་དྡོ, ‘‘ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༥) ཝི་ཡ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀུ་ལ་དྷཾ་ས་ནོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ.

ཨེ་ཏེ ཁོ པུ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྨིནྟི ཨེ་ཏེ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ, ན ཨི་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཡེ བྷ་ཝ་ནྟི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཡེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ, ཏེ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ, པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ. ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ མུ་ཁཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ཉྙཱུ, ཏེ་སཾ ཝཱ ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ པུ་བྦེ དཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ, མ་ཡཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཏ་ད་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཉྙཱུ, པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དི་དཱི་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཉྙཱུ. ‘‘པ་ད་ཉྙཱུ’’ཏི ཙ པ་ཋ་ནྟི, པ་དཱ་ནི་ཡཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་སཱི་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ག་ཏ་མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏ་མ་ཙྪ་རཱ. ཨ་བྦྷ་གྷ་ནཱཏི ཨ་བྦྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ གྷ་ནཱ, གྷ་ན་མེ་གྷ་པ་ཊ་ལཱ ཝཱ མུ་ཏྟོ ཙ་ནྡོཝི་ཡ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་དི་པ་རི་སཱ་སུ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་པ་རི་སཱ་སུ ཙ ཝི་རོ་ཙ་རེ ཝི་རོ་ཙ་ནྟི, སོ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.