༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ དི་ཊྛཱ མ་ཡཱཏི མ་ཡཱ དི་ཊྛཱ, མ་མ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི་པི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི དི་ཊྛཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་དི་ཏཱ. ཏེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ གི་ཧི་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ན་མྤི གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནེ་ན ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ ག་ར་ཧ་ཀཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ ས་མཱ་དི་ནྣ་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀ་མྨཱ ཡེ ཙ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙེ་པི ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ག་ཧི་ཏཱ་སུ པུ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནེ་སཾ. མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ ཧི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ, དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ; ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝ་དཱ་མི ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ, ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༤༩).
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཏོ ཙ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རཾ ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༠).
ཏཾ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་མྤི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
གཱ་ཐཱ་སུ མི་ཙྪཱ མ་ནཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཋ་པེ་ཏྭཱ. མི་ཙྪཱ ཝཱ་ཙ་ཉྩ བྷཱ་སི་ཡཱཏི མི་ཙྪཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ. མི་ཙྪཱ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ་ནཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཝཱ མི་ཙྪཱ མ་ནཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏ་ཐཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཙ་ར་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧེ་ན སུ་ཏེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པུ་ཉྙ་ཀ་རོཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏཱ་ཡ ཀི་བྦི་ས་ཀཱ་རཱི པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་པྤ་སྨིཾ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝི་ཏེཏི ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟེ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༣; སཾ. ནི. ༡.༡༤༥), ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཡུ མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༡༤༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༠) ཙ. ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ས་པྤ་ཉྙོ སཱི་གྷཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་གྒཱུ་པ་གོ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཨ་པུ་ཉྙ་ཀ་རོ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ དུ་པྤ་ཉྙོ ནི་ར་ཡཾ སོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡. དུ་ཏི་ཡེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢. ཏ་ཏི་ཡེ ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱཏི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཀཱ་མཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ནཾ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཏོ ཧི ནི་སྶ་ར་ཎཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི་པི ནི་སྶ་ར་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ན ཏེ ཀཱ་མཱ ཡཱ་ནི ཙི་ཏྲཱ་ནི ལོ་ཀེ,
ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་མོ;
ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙི་ཏྲཱ་ནི ཏ་ཐེ་ཝ ལོ་ཀེ,
ཨ་ཐེ་ཏྠ དྷཱི་རཱ ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཚ་ནྡ’’ནྟི. (ཨ. ནི. ༦.༦༣);
ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨ་པ་ག་མོ. ནེ་ཀྑ་མྨནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏཾ ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡོ པ་ན ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ནི་སྶ་ཊ་ནྟི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པཱ་ནནྟི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཝི་སེ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷེ་ད་ཏོ ས་བྦེ་སཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨཱ་རུ་པྤནྟི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀཱ་མཱ་ན’’ནྟི པ་ད་སྶ ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི ཙ ‘‘པ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ན་ཏྠི, ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཙ. བྷཱུ་ཏནྟི ཛཱ་ཏཾ. ས་ངྑ་ཏནྟི ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣནྟི ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ. ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ དྷ་མྨེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ནི་རོ་དྷོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀཱ་མ་པ་རི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ རཱུ་པ་པ་རི་ཉྙཱ, ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཀཱ་མ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་མ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ – ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀཱ་མ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱུ་པཱ་ཡོ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ ཨཱ་རུ་པྤཾ ཉ་ཏྭཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ས་མ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ, ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཕུ་སཾ ཕུ་ས་ནྟོ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ས་ནྟ་ཏ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ རཱུ་པེ་ཧཱིཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི. ས་ནྟ་ཏ་རཱཏི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ས་ནྟཱ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་ནྟཱ ནཱ་མ, ཨཱ་རུ་པྤཱ པ་ན ཏེ་ཧི་པི ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ, ཏེ་ན ས་ནྟ་ཏ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ནི་རོ་དྷོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ་པི ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་རུ་པྤ་ཏོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ས་ནྟ་ཏ་རཱ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་རུ་པྤེ་ཧི ནི་རོ་དྷོ ས་ནྟ་ཏ་རོ’’ཏི.
གཱ་ཐཱ་སུ རཱུ་པཱུ་པ་གཱཏི རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་གཱ. རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཧི ཨི་དྷ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ‘‘རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ནོཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ. ནི་རོ་དྷཾ ཨ་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, ཨཱ་ག་ནྟཱ་རོ པུ་ན་བྦྷ་ཝནྟི ཨེ་ཏེ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་ས་ཎྛི་ཏཱཏི ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གེ་ན ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ, ཏེ་པི པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་རོ་དྷེ ཡེ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤. པ་ཉྩ་མེ པུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྲ་ཛཱ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ, དི་ནྣ་ཀཱ་ད་ཡོ་པི ཝཱ. ས་ནྟོཏི བྷ་ཝ་ནྟཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟོ, པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ, ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་གུ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོཏི གུ་ཎེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ, ཏེ་ཧི ས་མཱ་ན་གུ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོཏི གུ་ཎེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དྷ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ, ཏེ་ཧི ཧཱི་ན་གུ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ཧི པ་ན གུ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀོ ས་མོ ཧཱི་ནོ་ཏི ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡེ་སོ ཨཱ་ར་དྡྷོ.
ཏ་ཏྠ ན བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བུ་དྡྷོཏི ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ ས་ཏྟཱ་ཏི་ས་ཡོ བུ་དྡྷོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཡོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཡ་མྦྷཱུ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཱ་མཾ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི, ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༩༧; པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༡) –
ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ པ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ག་མེ་ན བུ་དྡྷ་ཝཱ པ་ཊི་བུ་དྡྷ་ཝཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, བུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ཀ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན བུ་དྡྷ་ཝཱ ཝི་བུ་དྡྷ་ཝཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, བོ་དྷེ་ཏཱ་ཏི བུ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི བུ་དྡྷོ, བོ་དྷེ་ཏཱ པ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ, ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ, ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ, ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བུ་དྡྷོ, ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཏ་དོ་སོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཀྐི་ལེ་སོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒཾ ག་ཏོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི བུ་དྡྷོ, ཨ་བུ་དྡྷི་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཏི བུ་དྡྷོ, བུ་དྡྷོ་ཏི ཙེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ན མཱ་ཏ་རཱ ཀ་ཏཾ, ན པི་ཏ་རཱ ཀ་ཏཾ, ན བྷཱ་ཏ་རཱ ཀ་ཏཾ, ན བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ན མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ན ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ན ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀ་མེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ བོ་དྷི་ཡཱ མཱུ་ལེ ས་ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ས་ཙྪི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟི, ཡ་དི་དཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༩༧; པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༢).
ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ས་བྦཾ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ས་བྦཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱཏི ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་གྷ་སྶ ཧ་ནྟཱ ཧི་ཏ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བུ་དྡྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ཙྪཱ་མ བྷ་ཛཱ་མ སེ་ཝཱ་མ པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མ བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཏཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ན བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ.
དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ (ཨ. ནི. ༤.༣༤).
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་མ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀཾ,
དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏ་མ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ;
མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ,
དྷ་མྨ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༧);
ཏ་ཏྠ ཧི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གོཏི མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀནྟི ཕ་ལཾ, དྷ་མྨ་ས་ངྑ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏཾ དྷ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཏཱ དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ན དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ.
དི་ཊྛི་སཱི་ལ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་ན སཾ་ཧ་ཏོ་ཏི ས་ངྒྷོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘ཡ་ཏྠ ཙ དི་ནྣ མ་ཧ་པྥ་ལ་མཱ་ཧུ,
ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཙཱི་སུ པུ་རི་ས་ཡུ་གེ་སུ;
ཨ་ཊྛ ཙ པུ་གྒ་ལ དྷ་མྨ་ད་སཱ ཏེ,
ས་ངྒྷ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༨);
ཏཾ ས་ངྒྷཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཏཱ ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ན ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ, ཕ་ལཾ, སཾ་ཀི་ལེ་སོ, བྷེ་དོ, ཝོ་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ དུ་ཀྑཾ དུ་གྒ་ཏིཾ པ་རི་ཀི་ལེ་སཾ ཧ་ན་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི བུ་དྡྷོ ས་ར་ཎཾ, བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཙ དྷ་མྨོ, ཨ་པྤ་ཀཱ་ན་མྤི ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ. ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ་ཧི ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ས་ཏྟོ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི མེ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ – ལོ་ཀི་ཡཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ་ནཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་ཀ་ལེ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ལོ་ཀི་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ས་དྡྷཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ད་ས་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཡི་དཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན, ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཡ, སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན, པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, དྷ་མྨ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ས་ངྒྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ. སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སི་སྶ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ. པ་ཎི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཀ་རོ་མི ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རོ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ.
ཨ་པི་ཙ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ ཨེ་ཝ མེ ཨ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, བུ་དྡྷོ མེ ས་ར་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ; སུ་ག་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ; ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ; བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི, གཱ་མཱ གཱ་མཾ པུ་རཱ པུ་རཾ;
ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༩༤) –
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྲ་ཧྨཱ་ཡུ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི, པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི ‘བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༤) ཨེ་ཝཾ པ་ཎི་པཱ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ.
སོ པ་ནེ་ས ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི. སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ལོ་ཀེ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ནྡ་ནྟེ་ན. ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ ས་ར་ཎཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ བྷ་ཡེ་ན ཝ་ནྡ་ཏོ. སོ ཧི ར་ཊྛ་པཱུ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་མྤི ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ་པི ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ, ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ, ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི.
‘‘དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ;
ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ.
‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མཾ, ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༩༠-༡༩༢);
ཨ་པི་ཙ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པི་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༧-༡༢༨; ཨ. ནི. ༡.༢༦༨-༢༧༦; ཝི་བྷ. ༨༠༩).
ལོ་ཀི་ཡ་སྶ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ས་མྤ་དཱ་པི བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་པི ཕ་ལ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ,
ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ,
དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟི – དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ, དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, དི་བྦེ་ན སུ་ཁེ་ན, དི་བྦེ་ན ཡ་སེ་ན, དི་བྦེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན, དི་བྦེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ར་སེ་ཧི, དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧི…པེ… དྷ་མྨཾ, ས་ངྒྷཾ…པེ… ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡).
ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི (ཨ. ནི. ༩.༢༠) ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཏཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སཾ་ས་ཡ་མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི, ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སོ ན་ཏྠི. ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཙ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ དུ་ཝི་དྷོ བྷེ་དོ – སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཉྙ་ས་ཏྠཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, སོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཕ་ལོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན ནེ་ཝ་ཏྠི བྷེ་དོ. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ན ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙ བྷེ་དོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཙ ལོ་ཀི་ཡ་སྶེ་ཝ ཡ་སྶ ཧི སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏོ ཝོ་དཱ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ན ནི་ཙྩ་ཝོ་དཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཎ་སྶ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ པ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, ས་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ པཱ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝཱ ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཎོཏི ཙེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ, ཡོ ས་ཏྟོ་ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ ཧི ཝི་ཀོ་པི་ཏེ ཨི་ཏ་ར་མྤི ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན པཱ་ཎེ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཡཱ་ཡ ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་རི་མ་ས་དི་སཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, སཱ ཏཱ་དི་ས་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ལ་དྡྷཱུ་པ་ཀྐ་མཱ་ནི ཧི བྷཱུ་ཏཱ་ནི པུ་རི་མ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ན ཝི་ས་དཱ་ནཱི་ཏི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཀུ་ལུ་མྦ་སུ་ཏྟེ་པི ཧི ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ག་བྦྷཾ པཱ་པ་ཀེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡི་དྡྷི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཙ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ན ས་ཀྐཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡི་དྡྷི ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱ་དོ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝེ་ད་ན་ཏྟི་ཀ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟི་ཀ་བྷཱུ་མ་ནྟ་རེ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
སྭཱ་ཡཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ གུ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་དཱི་སུ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་ས་རཱི་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཀ་སྨཱ? པ་ཡོ་ག་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. པ་ཡོ་ག་ས་མ་ཏྟེ་པི ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་གུ་ཎེ པཱ་ཎེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་གུ་ཎེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ས་རཱི་ར་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ན ས་མ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ན་ཉྩ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ ས་ཧ་སཱ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ས་ཏི་པི ཀ་དཱ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀེ ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ཙ པཱ་ཎེ པ་ཡོ་ག་སྶ ས་མ་བྷཱ་ཝེ མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ན་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་བྦ་ཏ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧ་ནྟ་བྦ་སྶ མ་ཧཱ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ཡ ཁེ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་ཀཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཏི་བྦ་ཏ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་མ་ཧ་ཏྟེ་པི གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་སྶ པཱ་ཎོ, པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན མ་ར་ཎ་ནྟི པ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་རཱ. པ་ཉྩ་ས་མྦྷཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ་ཏི པ་ཉྩ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་སུ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏོ. ཏ་སྶ ཚ པ་ཡོ་གཱ – སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ, ནི་སྶ་གྒི་ཡོ, ཐཱ་ཝ་རོ, ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ་ཏི. ཏེ་སུ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ. པ་རེ་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ. ཨུ་སུ་ས་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ. ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཐཱ་ཝ་རོ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནྟ་པ་རི་ཛ་པྤ་ན་པ་ཡོ་གོ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ. དཱ་ཋཱ་ཀོ་ཊྚ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི་མ་ཡོ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ, ཀོ ཧ་ནྟཱ, ཀོ ཝཱ ཧ་ཉྙ་ཏི? ཡ་དི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་ནྟཱ་ནོ, སོ ཨ་རཱུ་པི་ཏཱ་ཡ ན ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀོ་པ་ན་ས་མ་ཏྠོ, ནཱ་པི ཝི་ཀོ་པ་ནཱི་ཡོ, ཨ་ཐ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནོ, སོ ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཏཱ་ཡ ཀ་ཊྛ་ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་མོ་ཏི ན ཏ་ཏྠ ཚེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཡ་ཐཱ མ་ཏ་ས་རཱི་རེ. པ་ཡོ་གོ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ པ་ཧ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་རཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ་སཱ་བྷི་མུ་ཁེ་སུ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ པ་ཡོ་གོ སི་ཡཱ, ཝི་ནཱ་ས་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་ཧ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་རཱ་དི་པྤ་ཡོ་ག་ཧེ་ཏུ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ, ནི་རཱི་ཧ་ཏྟཱ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཀ་སྶ སོ པ་ཡོ་གོ, ཁ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་དྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ཡཱ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀཱ་ལ་མ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀ་སྶ ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཀ་མྨ་བ་ནྡྷོ་ཏི?
ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པུ་ཉྫོ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཧ་ནྟཱ. ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་དྷ་པྤ་ཡོ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་པ་ག་ཏུ་སྨཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ མ་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་དྷ་པྤ་ཡོ་གཱ་ཀ་ར་ཎེ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་པུ་ཉྫོ ཧ་ཉྙ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་ནྟཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཝཱ. ཝ་དྷ་པྤ་ཡོ་གཱ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ ཀ་ཏ་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན སོ་པི ཝི་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ, ནཱ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ན ཙ པ་ཡོ་གོ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཀ་ཏ་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཁ་ཎི་ཀཱ་ན་ཉྩ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨི་དྷ མ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟ་ཏི་མ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ, ནི་རཱི་ཧ་ཀེ་སུ་པི ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ན་ནི་ཡ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་དཱི་པོ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ གྷཱ་ཏ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ན ཙ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ ཝ་དྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷུ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་ན ཀ་མྨ་བ་ནྡྷོ. ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྩ པ་དཱི་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཀི་རི་ཡཱ་སི་དྡྷི དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ. ན པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ.
ཨ་དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ, པ་ར་སྶ ཧ་ར་ཎཾ ཐེ་ཡྻཾ ཙོ་རི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣནྟི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཡ་ཏྠ པ་རོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ད་ཎྜཱ་ར་ཧོ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཏ་དཱ་དཱ་ཡ་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ. ཏཾ ཧཱི་ནེ པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, པ་ཎཱི་ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཀ་སྨཱ? ཝ་ཏྠུ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཁུ་དྡ་ཀེ པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཀ་སྨཱ? ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཝ་ཏྠུ་ས་མ་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི གུ་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཏཾ་ཏཾ་གུ་ཎཱ་དྷི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཧཱི་ན་གུ་ཎ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཝ་ཏྠུ་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ན ས་མ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཡོ་ག་སྶ ཙ མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་བྦ་བྷཱ་ཝེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ.
ཏ་སྶ པ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་རཱ – པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན ཧ་ར་ཎ་ནྟི. ཚ པ་ཡོ་གཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ད་ཡོ་ཝ. ཏེ ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ནྟ་པ་རི་ཛ་པྤ་ནེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ. ཝི་ནཱ མ་ནྟེ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་མེ་སཱུཏི མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་སུ. མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ནྡི་ཏོ ལཱ་མ་ཀཱ་ཙཱ་རོ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ད་ཡོ ད་ས, དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ་ད་ཡོ ད་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཨི་ཏྠཱི་སུ པ་ན དྭི་ནྣཾ སཱ་ར་ཀྑ་ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ་ནཾ, ད་ས་ནྣ་ཉྩ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ་དཱི་ན་ནྟི དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་པུ་རི་སཱ. སྭཱ་ཡཾ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. གུ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ་པི ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ ཙ་ར་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་བྷཱ་ཝེ་པི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ན་ཉྩ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྨིཾ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ, སེ་ཝ་ན་པ་ཡོ་གོ, མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཏ་ཡོ, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཏ་ཡོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི པ་ན ཏཱི་ཧེ་ཝ. ཨེ་ཀོ པ་ཡོ་གོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ་ཝ.
མུ་སཱཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ན་སྶ པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ མུ་སཱཏི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ, ཝཱ་དོཏི ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཏ་ཙྪ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏ་ཐ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ.
སོ ཡ་མ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ས་ཀྑི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ཏེ་ལཾ ཝཱ ས་པྤིཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ གཱ་མེ ཏེ་ལཾ ན་དཱི མ་ཉྙེ ས་ནྡ་ཏཱི’’ཏི པཱུ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨ་དི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ‘‘དི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་ཐཱ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མུ་དུ་ཏི་བྦ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ.
ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཛྫོ ཝཱ་ཡཱ་མོ, པ་ར་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཧི པ་ཡོ་གེ ཀ་ཏེ་པི པ་རེ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་སྶ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ར་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མྤི ཨེ་ཀོ ས་མྦྷཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟཾ, པ་ར་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཏ་ཡོ ས་མྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན པ་རོ ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
སུ་རཱཏི པི་ཊྛ་སུ་རཱ, པཱུ་ཝ་སུ་རཱ, ཨོ་ད་ན་སུ་རཱ, ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ, ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྩ སུ་རཱ. མེ་ར་ཡནྟི པུ་པྥཱ་ས་ཝོ, ཕ་ལཱ་ས་ཝོ, མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ, གུ་ལཱ༹་ས་ཝོ ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི མ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་ཛྫཾ. ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏཾ པི་ཝ་ཏི, སཱ པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མ་ཛྫ་སྶ བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ད་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ པ་མཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྶ མ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ, པཱ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཛྫོ ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ན་མྤི མུ་ཁཾ ན པ་ཝི་ས་ཏི, པ་གེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ཌྜྷ་པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་སྶ པཱ་ནཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་དྡྷཱ་ལ༹ྷ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶ པཱ་ནཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠཾ བ་ཧུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ. པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཉྷི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཏྭཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ, སུ་རཱ་པཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠཾ བ་ཧུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ས་བྦེ་ཧི་པི ཙེ་ཏེ་ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་ཉྷི ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ཝེ་ད་ན་ཏོ, མཱུ་ལ་ཏོ, ཀ་མྨ་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ་ཏི ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ, ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཀེ. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ, སུ་རཱ་པཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཝེ་ད་ན་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཏི་ཝེ་ད་ནཾ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ སུ་ཁ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭི་ཝེ་ད་ནོ, ཏ་ཐཱ སུ་རཱ་པཱ་ནཾ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཾ ན ཧོ་ཏི. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཏི་ཝེ་ད་ནོ. མཱུ་ལ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལ་ཀོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཙ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཉྩ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལཾ. ཀ་མྨ་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, སེ་སཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཕ་ལ་ཏོ ས་བྦེ་པི ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙེ་ཝ སུ་ག་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. དུ་སྶཱི་ལཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་མ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶཱི་ལཱ. པཱ་པ་དྷ་མྨཱཏི ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ, ཧཱི་ནཱ་ཙཱ་རཱ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏོ, ཨཱ་ར་ཀཱ ཋི་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཨི་དྷཱ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ཝེ་ད་ན་ཏོ, མཱུ་ལ་ཏོ, ཀ་མྨ་ཏོ, ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ, བྷེ་ད་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྩ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི, ཝི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ན དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཡཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ‘‘ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཏི ཝི་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏི. སཱ པ་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ – ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཝ་ཡ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ར་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ. ས་མཱ་དི་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ར་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཝི་ར་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ, ཡ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ‘‘པཱ་ཎཾ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་སུ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏེ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཝེ་ད་ན་ཏོ ས་བྦཱ་པི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ.
མཱུ་ལ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ལོ་བྷ་ཨ་དོ་ས་ཨ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏི་མཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ལོ་བྷ་ཨ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལཱ. ཀ་མྨ་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, སེ་སཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཝཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི. བྷེ་ད་ཏོ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཾ ཡཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ག་ཧ་ཊྛཱ ཧི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་སཱི་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཡཾ ཡཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ར་ཀྑ་ནྟི. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ས་བྦཱ་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི.
ཕ་ལ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི, ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ, ཙཱ་རུ་ཏཱ, མུ་དུ་ཏཱ, སུ་ཙི་ཏཱ, སཱུ་ར་ཏཱ, མ་ཧ་བྦ་ལ་ཏཱ, ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ཛྫ་པ་རི་ས་ཏཱ, ཨ་ཙྪ་མྦྷི་ཏཱ, དུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡ་ཏཱ, པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་མ་ར་ཎ་ཏཱ, མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏཱ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ, སུ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏཱ, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ, ཨ་སོ་ཀ་ཏཱ, པི་ཡ་མ་ནཱ་པེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གོ, དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཕ་ལཱ་ནི.
ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ མ་ཧཱ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཏཱ, ཨ་ན་ནྟ་བྷོ་ག་ཏཱ, ཐི་ར་བྷོ་ག་ཏཱ, ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ བྷོ་གཱ་ནཾ ཁི་པྤཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་ག་ཏཱ, ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི.
ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ, ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ལཱ་བྷི་ཏཱ, སུ་ཁ་སུ་པ་ན་ཏཱ, སུ་ཁ་པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏཱ, ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ, ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ, ཨ་ཀྐོ་དྷ་ན་ཏཱ, ས་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ, ཨ་མ་ངྐུ་ཏཱ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་སུ་ཁ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཱ, ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ, ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡ་ཏཱ, པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ན མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཕ་ལཱ་ནི་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི, ཏ་སྨཱ (ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ).
མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ, ཝི་སྶ་ཊྛ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཎི་ཏཱ, ས་མ་སི་ཏ་སུ་དྡྷ་ད་ནྟ་ཏཱ, ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལ་ཏཱ, ནཱ་ཏི་ཀི་ས་ཏཱ, ནཱ་ཏི་ར་སྶ་ཏཱ, ནཱ་ཏི་དཱི་གྷ་ཏཱ, སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཏཱ, ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷ་མུ་ཁ་ཏཱ, སུ་སྶཱུ་ས་ཀ་པ་རི་ས་ཏཱ, ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ, ཀ་མ་ལ་ད་ལ་ས་དི་ས་མུ་དུ་ལོ་ཧི་ཏ་ཏ་ནུ་ཛི་ཝ྄ཧ་ཏཱ, ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ, ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི.
སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཏཱ, ཉཱ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏཱ, ས་དཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ན་ལ་ས་ཏཱ, ཨ་ཛ་ལ༹་ཏཱ, ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ཙྪ་མྦྷི་ཏཱ, ཨ་སཱ་ར་མྦྷི་ཏཱ, ཨ་ནི་སྶུ་ཀི་ཏཱ, ཨ་མ་ཙྪ་རི་ཏཱ, ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ, ཨ་པི་སུ་ཎ་ཨ་ཕ་རུ་ས་ཨ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ཝཱ་དི་ཏཱ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ, ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ, ཙཱ་ག་ཝ་ནྟ་ཏཱ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ, ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀྐོ་དྷ་ན་ཏཱ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨུ་ཛུ་དི་ཊྛི་ཏཱ, མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ, པ་ཎྜི་ཏ་ཏཱ, ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཕ་ལཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱི་ལ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོཏི སུ་ནྡ་ར་དྷ་མྨོ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པ་རི་དཱི་པི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣ་པ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ པ་ན པུ་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཨ་སྶ་དྡྷེ་སུ དུ་སྶཱི་ལེ་སུ ཙ ས་ཡ་མྤི ཏཱ་དི་སོ, སོ་པི ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་ད་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཙ ཏ་སྨིཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཡོ ཧོ་ཏི ཀུ་ལ་ག་ནྡྷ་ནོཏི ཀུ་ལ་ཙྪེ་ད་ཀོ ཀུ་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ. ཚེ་ད་ན་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ ག་ནྡྷ་ས་དྡོ, ‘‘ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༥) ཝི་ཡ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀུ་ལ་དྷཾ་ས་ནོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏེ ཁོ པུ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྨིནྟི ཨེ་ཏེ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ, ན ཨི་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཡེ བྷ་ཝ་ནྟི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཡེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ, ཏེ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ, པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ. ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ མུ་ཁཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ཉྙཱུ, ཏེ་སཾ ཝཱ ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ པུ་བྦེ དཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ, མ་ཡཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཏ་ད་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཉྙཱུ, པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དི་དཱི་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཉྙཱུ. ‘‘པ་ད་ཉྙཱུ’’ཏི ཙ པ་ཋ་ནྟི, པ་དཱ་ནི་ཡཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་སཱི་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ག་ཏ་མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏ་མ་ཙྪ་རཱ. ཨ་བྦྷ་གྷ་ནཱཏི ཨ་བྦྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ གྷ་ནཱ, གྷ་ན་མེ་གྷ་པ་ཊ་ལཱ ཝཱ མུ་ཏྟོ ཙ་ནྡོཝི་ཡ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་དི་པ་རི་སཱ་སུ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་པ་རི་སཱ་སུ ཙ ཝི་རོ་ཙ་རེ ཝི་རོ་ཙ་ནྟི, སོ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥. ཚ་ཊྛེ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་ས་མོཏི ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་མེ་གྷ་ས་མོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི མེ་གྷོ ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐ་ན་ནྟོ ག་ཛྫ་ནྟོ ཝི་ཛྫོ་ཏ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་མྤི ཨ་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱུ་པ་མོ ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་ས་མོ’’ཏི. པ་དེ་ས་ཝ་སྶཱིཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་སྶི་མེ་གྷ་ས་མོ. པ་དེ་ས་ཝ་སྶཱི ཝི་ཡཱ་ཏི ཧི པ་དེ་ས་ཝ་སྶཱི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏེ་མེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ན ཏེ་མེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་ནྡཾ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱུ་པ་མཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་དེ་ས་ཝ་སྶཱི’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱ་བྷི་ཝ་སྶཱིཏི ས་བྦ་སྨིཾ པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏ་ས་མུ་དྡཱ་དི་ཀེ ཛ་ག་ཏི་པྤ་དེ་སེ ཨ་བྷི་ཝ་སྶི་མེ་གྷ་ས་མོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏི, ཏཾ ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ་བྷི་ཝ་སྶཱི’’ཏི.
ས་བྦེ་སཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ན དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རི་ཏཱ་ཡ ན ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི དཱ་ན་སྶ ཁེ་ཏྟཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ས་མ་ཎཱ ཙེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫ་མ་ཏྟ་ས་མ་ཎཱ ཙ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ ཨི་དྷ ‘‘ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཀ་པ་ཎཱ ནཱ་མ དུ་གྒ་ཏཱ ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ. ཨ་དྡྷི་ཀཱ ནཱ་མ པ་ཐཱ་ཝི་ནོ པ་རི་བྦ་ཡ་ཝི་ཧཱི་ནཱ. ཝ་ནི་བྦ་ཀཱ ནཱ་མ ཡེ ‘‘ཨི་ཊྛཾ དེ་ཐ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ དེ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ཐ སུ་ག་ཏིཾ, ག་ཙྪ་ཐ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟཱ དཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཐོ་མེ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཡཱ་ཙ་ཀཱ ནཱ་མ ཡེ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘མུ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ དེ་ཐ, པ་ས་ཏ་མ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན གུ་ཎ་ཁེ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཁེ་ཏྟ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི, ཀ་པ་ཎཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ. ཨ་ནྣནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. པཱ་ནནྟི ཨ་མྦ་པཱ་ནཱ་དི་པཱ་ན་ཀཾ. ཝ་ཏྠནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་དི་ཨ་ཙྪཱ་ད་ནཾ. ཡཱ་ནནྟི ར་ཐ་ཝ་ཡ྄ཧཱ་དི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་མ་ན་སཱ་དྷ་ནཾ. མཱ་ལཱཏི ག་ནྠི་ཏཱ་ག་ནྠི་ཏ་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ པུ་པྥཾ. ག་ནྡྷནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ པི་སི་ཏཾ ཨ་པི་སི་ཏཾ ག་ནྡྷཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ. ཝི་ལེ་པ་ནནྟི ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ. སེ་ཡྻཱཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི ཙེ་ཝ པཱ་ཝཱ་ར་ཀོ་ཛ་ཝཱ་དི ཙ ས་ཡི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ. སེ་ཡྻ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ན་མྤི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་ཝ་ས་ཐནྟི ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ པ་ཏི་སྶ་ཡཾ. པ་དཱི་པེ་ཡྻནྟི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀཱ་དི་པ་དཱི་པཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ དཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་དེ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་མེ་གྷ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ སོ མེ་གྷོ ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ན ཀི་ཉྩི ཝ་སྶི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཝི་པུ་ལ་ཉྩ བྷོ་གཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟོ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཊ་ཙྪུ་མ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཾ ཝཱ ཨུ་ལུ༹་ངྐ་མ་ཏྟཾ ཡཱ་གུཾ ཝཱ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཝི་ཝ་སོ མ་ཙྩུ་ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་ས་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་སེ་སུ་པི ནི་ག་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ པ་ཋ་མོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦོ, དུ་ཏི་ཡོ པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡོ, ཏ་ཏི་ཡོ, པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡ་ཏ་རོ. པ་ཋ་མོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ནི་ཧཱི་ནོ, དུ་ཏི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨུ་ཏྟ་མོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
གཱ་ཐཱ་སུ ས་མ་ཎེཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ་པི. ལ་དྡྷཱ་ནཱཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ, ས་མ་ཎེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ཊྛོ ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི. ཨ་ནྣཾ པཱ་ན་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨ་ནྣཾ ཝཱ པཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏཾ ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡོ ཨ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ ས་མྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྣཱ་དི་ནཱ སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི, ཀིཾ སོ ཨ་ཉྙཾ དཱ་ནཾ ད་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ པུ་རི་སཱ་དྷ་མཾ ནི་ཧཱི་ན་པུ་གྒ་ལཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་ས་མོ་ཏི ཨཱ་ཧུ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ན ད་དཱ་ཏཱིཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི མ་ཧ་ཏི དཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སུ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ན ད་དཱ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ད་དཱ་ཏི. མེ་དྷཱ་ཝི་ནོཏི པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛ་ནཱ.
སུ་བྷི་ཀྑ་ཝཱ་ཙོཏི ཡོ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ནྣཾ དེ་ཐ, པཱ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ ཏཾ དཱ་པེ་ཏི, སོ སུ་ལ་བྷ་བྷི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ སུ་བྷི་ཀྑཱ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སུ་བྷི་ཀྑ་ཝཱ་ཙོ. ‘‘སུ་བྷི་ཀྑ་ཝ་སྶཱི’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ལོ་ཀོ སུ་བྷི་ཀྑོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠཱ་བྷི་ཝ་སྶི་ཏ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ སུ་བྷི་ཀྑ་ཝ་སྶཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་དཱ་ནེ་ཧི ས་བྦ་ཏྠཱ་བྷི་ཝ་སྶཱི སུ་བྷི་ཀྑ་ཝ་སྶཱི་ཏི. ཨཱ་མོ་ད་མཱ་ནོ པ་ཀི་རེ་ཏཱིཏི ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ས་ཧ་ཏྠེ་ན དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཁེ་ཏྟེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ཀི་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི ‘‘དེ་ཐ དེ་ཐཱ’’ཏི བྷཱ་ས་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ནཾ སུ་བྷི་ཀྑ་ཝ་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་པི མེ་གྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ པ་ཋ་མཾ མ་ནྡ་ནི་གྒྷོ་སེ་ན ཐ་ན་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཀ་ལ་ན་དཱི་ཀ་ནྡ་རཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཝ་སྶ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ་རི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཐ་ལཾ ནི་ནྣ་ཉྩ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ནྟོ པཱུ་རེ་ཏི ཨེ་ཀོ་གྷཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་མ་ཏཱ་ཡ སོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝི་ཡ ཝ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་སོ ཡ་ཐཱ དྷ་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ལ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩ དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་ནྣེ་ན པཱ་ནེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཙ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་ན པ་ཏྟེ ས་མྤ་ཏྟེ ཝ་ནི་བྦ་ཀེ ས་མྨཱ ས་མྨ་དེ་ཝ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩེ་ཝ ཨི་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ ཏ་པྤེ་ཏི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སུ་ཁ་པ་ཏྠ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦. ས་ཏྟ་མེ སུ་ཁཱ་ནཱིཏི སུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ. སཱི་ལནྟི ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱི་ལ་ཉྩ. ག་ཧ་ཊྛོ ཙེ ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙེ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ར་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ས་མྨ་དེ་ཝ གོ་པེ་ཡྻ. པ་སཾ་སཱ མེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུཏི ‘‘མ་མ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ ས་པྤ་ཉྙོ སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཧི ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ དཱ་ཡ་ཀོ ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ སོ་ར་ཏོ སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་སོ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ…པེ… ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༡༣; ཨུ་དཱ. ༧༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༥).
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ – ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ་སྶཾ མ་ནཱ་པོ, ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’ཏི, སཱི་ལེ་སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༦༥).
བྷོ་གཱ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱུཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཏཱ་ཝ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཡེ་ན ཡེ་ན སི་པྤ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི – ཡ་དི ཀ་སི་ཡཱ, ཡ་དི ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ, ཡ་དི རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ན, ཏཾ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷི་ཉྩ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ བྷོ་གཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ བྷོ་གཱ ཕཱ་ཏིཾ ག་མི་སྶ་ནྟི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པ་ན སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ས་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎེ་སུ ཙ པ་ས་ནྣཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་རེ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ བྷོ་གཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཐི་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༡༣; ཨུ་དཱ. ༧༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༥).
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ – ‘ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’ནྟི, སཱི་ལེ་སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༥) ཙ –
སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
གཱ་ཐཱ་སུ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོཏི པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ. ཏ་ཡོ སུ་ཁེཏི ཏཱི་ཎི སུ་ཁཱ་ནི. ཝི་ཏྟ་ལཱ་བྷནྟི དྷ་ན་ལཱ་བྷཾ, བྷོ་གུ་པྤ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ པ་སཾ་སཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ, བྷོ་གེ་ཧི ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ; ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མེ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁཾ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ས་མྤ་རཱ་ཡ་སུ་ཁཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་སུ་ཁཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི པ་སཾ་སཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཝི་ཡ པ་སཾ་སཱ་དཱི་ན་མྤི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སེ་ཝ་ན་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྐི་ཡོཏི པཱ་པ་སྨིཾ པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་བྦོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མི་ནཱ པཱ་པཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏི ཝཱ, ཏ་ཐཱ ཧེ་ས པཱ་པ་པུ་རི་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཉྩ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ པཱ་པ་ཛ་ན་སེ་ཝི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པ་རི, ཨ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པི པཱ་པ་ཛ་ན་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ རུ་ཧ་ཏི ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏྠ་ར་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཝཱ བྷུ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས ཝེ ཏཱ་དི་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡོ ཡཱ་དི་སཾ པཱ་པ་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ཝཱ བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་པ་སེ་ཝ་ཏི ཙ, སོ པུ་གྒ་ལོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཧོ་ཏི, པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་ཧ་ཝཱ་སོ ཧི ཏཱ་དི་སོ; ཡ་སྨཱ ས་ཧ་ཝཱ་སོ སཾ་ས་གྒོ ཨུ་པ་རཱ་གོ ཝི་ཡ ཕ་ལི་ཀ་མ་ཎཱི་སུ པུ་རི་ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཱ་ཀཱ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལེ་ན ས་ཧ ཝཱ་སོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སེ་ཝ་མཱ་ནོ སེ་ཝ་མཱ་ནནྟི པ་རཾ པ་ཀ་ཏི་སུ་དྡྷཾ པུ་གྒ་ལཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཝ་མཱ་ནཾ སེ་ཝ་མཱ་ནོ བྷ་ཛ་མཱ་ནོ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ, ཏེ་ན ཝཱ སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནོ. ས་མྥུ་ཊྛོ ས་མྥུ་སནྟི ཏེ་ན པ་ཀ་ཏི་སུ་དྡྷེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ས་ཧ་ཝཱ་སེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ན ས་མྥུ་ཊྛོ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ ས་ཡ་མྤི, ཏ་ཐཱ ཏཾ ཕུ་ས་ནྟོ. ས་རོ དི་དྡྷོ ཀ་ལཱ་པཾ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་རོ ཝི་སེ་ན དི་དྡྷོ ལི་ཏྟོ ས་ར་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏོ ས་ར་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ར་ཀ་ལཱ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཕུ་ཊྛཾ ཨ་ལི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པེ་ན ཨུ་པ་ལེ་པ་བྷ་ཡཱ དྷཱི་རོཏི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ དྷཱི་རོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ.
པཱུ་ཏི་མ་ཙྪཾ ཀུ་ས་གྒེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཙྪཾ ཀུ་ས་ཏི་ཎ་གྒེ་ན ཡོ པུ་རི་སོ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ཏི པུ་ཊ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཏེ ཀུ་སཱ ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཱ་པི པཱུ་ཏི་མ་ཙྪ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན པཱུ་ཏི དུ་གྒ་ནྡྷ་མེ་ཝ ཝཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ བཱ་ལཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་དཱ བཱ་ལ་ཛ་ནཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ དྷཱི་རཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་སུ་ར་བྷི་ནོ་པི པ་ཏྟཱ ཏ་ག་ར་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན སུ་ར་བྷིཾ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ཎྜི་ཏཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ཝཱ་ཡ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཨ་ཡཾ ཨེ་དི་སོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཙ, ཏ་སྨཱ པ་ཏྟ་པུ་ཊ་སྶེ་ཝ པ་ལཱ་ས་པུ་ཊ་སྶ ཝི་ཡ དུ་གྒ་ནྡྷ་སུ་ག་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཨ་སཱ་དྷུ་སཱ་དྷུ་ཛ་ན་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཙ. ཉ་ཏྭཱ ས་མྤཱ་ཀ་མ་ཏྟ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡ་ཉྩ ཕ་ལ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ས་ནྟེ པཱ་པ་མི་ཏྟེ ན ཨུ་པ་སེ་ཝེ་ཡྻ, ས་ནྟེ ཨུ་པ་ས་ནྟེ ཝ་ནྟ་དོ་སེ པ་ས་ཏྠེ ཝཱ པ་ཎྜི་ཏེ སེ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ས་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ནེ་ནྟི, ས་ནྟོ པཱ་པེ་ནྟི སུ་གྒ་ཏིནྟི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཏཱི་ཎི སུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཱ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་སཾ་སཱ་སུ་ཁ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་མྤི སུ་ཁཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨོ་སཱ་ན་སུ་ཁཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. བྷི་དུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧. ཨ་ཊྛ་མེ བྷི་དུ་རཱ་ཡནྟི བྷི་དུ་རོ ཨ་ཡཾ. ཀཱ་ཡོཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ. སོ ཧི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སོ་ཏི་པི ཀཱ་ཡོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཨཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཡོ. ཀེ ཨཱ་ཡ་ནྟི? ཀུ་ཙྪི་ཏཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ. ཨི་ཏི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི་པི ཀཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་ཉྫོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ བྷི་དུ་རོ བྷེ་ད་ན་སཱི་ལོ བྷེ་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ‘‘བྷི་ནྡ་རཱ་ཡ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟཾ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ན – ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཡ་ཉྷི ས་ཉྫཱ་ན་ན་པ་ཛཱ་ན་ན་ཝི་དྷུ་རཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི, ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨནྟི ཝི་ར་ཛྫ་ན་དྷ་མྨཾ, པ་ལུ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦེ ཨུ་པ་དྷཱིཏི ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷི, ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་དྷི, པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་དྷཱི་ཏི ཨེ་ཏེ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷི་ས་ཉྙི་ཏཱ ས་བྦེ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑཱ, ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ན་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པ་དྷི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཏ་ཐཱ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ.ཀ་ཐི་ཏོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ‘‘ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥) པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པ་དྷཱི་སུ བྷ་ཡཾ དི་སྭཱཏི ཨུ་པ་དྷཱི་སུ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཡཾ དི་སྭཱ, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་སྶི་ཏྭཱ. ཨི་མི་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་མ་ཙྩ་གཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒེ་ན གྷ་ཊེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ས་མྤ་ཏྭཱ པ་ར་མཾ ས་ནྟིནྟི པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྟིཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཀཱ་ལཾ ཀ་ངྑ་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སཱི་ལ་ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ མ་ར་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ཀ་ངྑ་ཏི ཨུ་དི་ཀྑ་ཏི, ན ཏ་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏྠ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ནཱ་བྷི་ན་ནྡཱ་མི མ་ར་ཎཾ, ནཱ་བྷི་ན་ནྡཱ་མི ཛཱི་ཝི་ཏཾ;
ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་མི, ནི་བྦི་སཾ བྷ་ཏ་ཀོ ཡ་ཐཱ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༦༠༦);
ཨ་ཊྛ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དྷཱ་ཏུ་སོ་སཾ་ས་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༨. ན་ཝ་མེ དྷཱ་ཏུ་སོཏི དྷཱ་ཏུ་ཏོ. དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཡོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཾ་ས་ནྡ་ནྟཱིཏི ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་དྷཱ་ཏུ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟི. ས་མེ་ནྟཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་བྷཱ་ཝ་ཁ་ནྟི་དི་ཊྛི་ཡོ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མེ ཀ་རོ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཧཱི་ནེ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དི་ཀེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ, ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎེ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ཀེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ, པ་ཎཱི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. ས་ཙེ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ན སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཙ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ, ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་པི ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སེ སཱ་རུ་པྤ་བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ, ཨི་ཏ་རེ ན སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ, ཏེ་པི ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སེ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ, ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ.
ཨི་དཾ པ་ན དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, དུ་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཉྙ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཀོ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ཏི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ནྟི. ཏེ མ་ནུ་སྶཱ བ་ཧུཾ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་གཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ནུ་སྶཱ དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨེ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི་ཏི. དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ – གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་སྨི་ཉྷི གི་ལཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟེ་སུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ. ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༩༩) ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
གཱ་ཐཱ་སུ སཾ་ས་གྒཱཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ས་ཧ་ཝཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ, ཨ་ཐ ཝཱ ད་སྶ་ན་སཾ་ས་གྒོ, ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ, ས་མུ་ལླཱ་པ་སཾ་ས་གྒོ, ས་མྦྷོ་ག་སཾ་ས་གྒོ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ སཾ་ས་གྒེ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི སཾ་ས་གྒ་ཏོ. ཝ་ན་ཐོ ཛཱ་ཏོཏི ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པྤ་ནྣོ མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ. ཨ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཚི་ཛྫ་ཏཱིཏི སཾ་ས་གྒ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དི་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་སཾ་ས་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཚི་ཛྫ་ཏི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཙ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ སཾ་ས་གྒཱ ཏེ ཙ ཀི་ལེ་སཱ ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཙ, ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ སེ་ཝ་ནྟེ་ན ཨ་སཾ་ས་གྒེ་ན སཾ་ས་གྒ་ཛོ ཝ་ན་ཐོ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཀུ་སཱི་ཏ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ཏྟཾ དཱ་རུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་རི་ཏྟཾ དཱ་རུནྟི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་ཊྛ་མ་ཡཾ ཀུ་ལླཾ. ཡ་ཐཱ སཱི་དེ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེཏི ཡ་ཐཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀུ་ལླཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཱི་རཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ སཱི་དེ་ཡྻ, པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཀུ་སཱི་ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ, སཱ་དྷུ་ཛཱི་ཝཱི་པི སཱི་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀུ་སཱི་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ར་ཧི་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སི་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ་ན ཀ་ཏ་སཾ་ས་གྒོ སཱ་དྷུ་ཛཱི་ཝཱི་པི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་པི ས་མཱ་ནོ ཧཱི་ན་སཾ་ས་གྒ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ པཱ་རཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ སཾ་སཱ་ར་ཎྞ་ཝེ་ཡེ་ཝ སཱི་ད་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ ཀུ་སཱི་ཏ་སཾ་ས་གྒོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨཱ་ལ་སི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ཀུ་ཙྪི་ཏཾ སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཀུ་སཱི་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ ནི་བྦཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ་ཧི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡེ་ཧི པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་པེ་སི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ ཛྷཱ་ཡཱི་ཧི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་པྤ་ཉྙེ་ཧི་ཡེ་ཝ ས་ཧ ཨཱ་ཝ་སེ་ཡྻ སཾ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི.
ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་རི་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩. ད་ས་མེ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝུ་དྡྷི་ཡཱ བྷ་ཝ་ནྟི, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་རི་པ་ནྠཱ་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ པ་ན མ་གྒ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ’’ཏི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛ་དྷ་མྨེ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ཁོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་རཱ་མོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ. ཀ་མྨེ ར་ཏོ་ཏི ཀ་མྨ་ར་ཏོ. ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཀ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎཾ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ, པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ, ཨཾ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ, དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ, པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ, ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ, ཡ་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རེ ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླཱ་དི་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དྡེ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ, ན སོ ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཏཾ –
‘‘ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཀིཾ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ལ་སོ, ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ལཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༥; ཨ. ནི. ༡༠.༡༨) –
ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
བྷ་སྶཱ་རཱ་མོཏི ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་སེ་ན ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ར་ཏྟི་མྤི དི་ཝཱ་པི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་བྷ་སྶོ བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ – དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ, ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༧༣) ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི.
ནི་དྡཱ་རཱ་མོཏི ཡོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ, པ་སྶ་སུ་ཁཾ, མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི, ཡོ ཙ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣོ་པི ཋི་ཏོ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ནཱ་ཡཾ ནི་དྡཱ་རཱ་མོ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧).
ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀོ་པི སེ་ཁོ་ཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ་པི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨུ་དྡྷ་ཏོཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་རེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ. ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ་པི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩོ ཨ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་པྤ་མི་དྡྷོཏི ‘‘དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ནི་དྡཱ་ར་ཧི་ཏོ ཨ་སྶ. ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོཏི བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ན ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་གྒེ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ.