༤. ཨ་དྡྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་དྡྷཱཏི ཀཱ་ལཱ. ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྭེ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ – སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ས་ཧ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཧི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་པྤཱ་དོ, ཋི་ཏི, བྷ་ངྒོ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཁ་ཎེ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ཏ་ཡོ་པི ཁ་ཎེ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ངྒི་ནོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་ས་མ་ཡ་ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་སུ ཨ་དྡྷཱ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་གཱ ཨེ་ཀ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ. ཙི་ཏྟ་ཛཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཨེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཨེ་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མུ་ཧུ་ཏྟ་པུ་བྦ་ཎྷ་སཱ་ཡ་ནྷ་ར་ཏྟི་དི་ཝཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ས་མ་ཡེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ན་ཡོ. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, ནི་ཊྛི་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཀི་ཙྩཱ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀི་ཙྩ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཁ་ཎཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ, སེ་སཱ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཀཱ་ལ་སྶ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ པ་ན དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཀཱ་ལོ ཨི་དྷ ཏེ་ནེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀྑེ་ཡྻཾ, ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ…པེ… པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥).
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༦༢) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐ་སུ་ཏྟེ་ན་པི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཨ་ཧ་ནྟི ཙ མ་མ་ནྟི ཙ དེ་ཝོ་ཏི ཙ མ་ནུ་སྶོ་ཏི ཙ ཨི་ཏྠཱི་ཏི ཙ པུ་རི་སོ་ཏི ཙ ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ས་ཉྙི་ནོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ས་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཱ་དི་ས་ཉྙི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་སྨིཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ར་ཏྟོ ཧི རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་ཊྛོ དོ་ས་ཝ་སེ་ན, མཱུ་ལ༹ྷོ མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན, པ་རཱ་མ་ཊྛོ དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན, ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཝི་ནི་བ་དྡྷོ མཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན, ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཀྑེ་ཡྻཾ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཨ་ཀྑེ་ཡྻཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ. ཡོ་ག་མཱ་ཡ་ནྟི མ་ཙྩུ་ནོཏི མ་ར་ཎ་སྶ ཡོ་གཾ ཏེ་ན སཾ་ཡོ་གཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཝི་སཾ་ཡོ་ག་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ་གནྟི ཨུ་པཱ་ཡཾ, ཏེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ མཱ་ར་སེ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཛཱ་ལཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ན ཧི ནོ ས་ངྒ་རཾ ཏེ་ན, མ་ཧཱ་སེ་ནེ་ན མ་ཙྩུ་ནཱ’’ཏི. (མ. ནི. ༣.༢༧༢; ཛཱ. ༢.༢༢.༡༢༡; ནེ་ཏྟི. ༡༠༣);
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ཉྩ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀེ, ཏེ་ན ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝཱ ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི པ་རི་ཉྙཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་རཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ས་བྦ་སོ མ་ཉྙ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་རཾ ན མ་ཉྙ་ཏི, ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་ཙྩེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕུ་ཊྛོ ཝི་མོ་ཀྑོ མ་ན་སཱ, ས་ནྟི་པ་ད་མ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཡ་སྨཱ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ནྟི་པ་ད’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ ཕུ་ཊྛོ ཕུ་སི་ཏོ པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་རཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི པ་དེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཕུ་ཊྛོ ཝི་མོ་ཀྑོ མ་ན་སཱ, ས་ནྟི་པ་ད་མ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ནི་རོ་དྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝི་མོ་ཀྑོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. སོ པ་ན་སྶ མ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཕུ་སི་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྟི་པ་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཕུ་ཊྛཾ ཕུ་སི་ཏཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནྟི.
ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཝི་དྷཱ་ཧི ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏེ ལོ་ཀེ པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ སུ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ངྑཱ་ཡ སེ་ཝཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ངྑཱ་ཡ པ་རི་ཏུ་ལེ་ཏྭཱ་ཝ སེ་ཝ་ན་སཱི་ལོ, ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཝི་ས་ཡཾ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་ཡ སེ་ཝ་ན་སཱི་ལོ. དྷ་མྨ་ཊྛོཏི ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨེ ཨེ་ཝ ཝཱ ཋི་ཏོ. ཝེ་ད་གཱུཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་སྶ པཱ་ར་ངྒ་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་གཱུ. ཨེ་ཝཾ་གུ་ཎོ ཨ་ར་ཧཱ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝཱ་ཏི ས་ངྑྱཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.