༣. པ་ཋ་མ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ཏ་ཏི་ཡེ ཝེ་ད་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཝེ་དི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ. ཏཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ-ས་དྡོ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. དུ་ཀྑ-ས་དྡོ པ་ན ‘‘ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༨༧; ཝི་བྷ. ༡༩༠) དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༦༠) དུ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎེ. ‘‘དུ་ཀྑོ པཱ་པ་སྶ ཨུ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༡༧) དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་ཀ་རཱ ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཡཱ་ཝ དུ་ཀྑཱ ནི་ར་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༥༠) དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༣༢; དྷ. ས. ༡༦༥) དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ཨི་དྷཱ་པི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ.
ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་ན སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཱ. དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཱ. ན དུ་ཀྑཱ ན སུ་ཁཱ་ཏི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ, མ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏཱ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ སུ་ཁཱ, ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ དུ་ཀྑཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ. ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ, ན ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ. ཡ་དཱ ཧི སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ བྷེ་ནྟཾ མ་དྡ་ནྟཾ ཕ་ར་མཱ་ནཾ ས་ཏ་དྷོ་ཏ་ས་པྤིཾ ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟཾ ཝི་ཡ, ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལཾ མ་ཀྑེ་ནྟཾ ཝི་ཡ, གྷ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ནི་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་ར་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དཱ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཁོ་བྷེ་ནྟཾ མ་དྡ་ནྟཾ ཕ་ར་མཱ་ནཾ ཏ་ཏྟ་ཕཱ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཝི་ལཱི་ན་ཏ་མྦ་ལོ་ཧཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཧོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཧོ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝི་པྤ་ལཱ་པེ་ནྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ.
ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ པ་ན དུ་བྦི་ཛཱ་ནཱ དུ་དྡཱི་པ་ནཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ. སཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མེ སཱ་ཏཱ་སཱ་ཏ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ན་ཡ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ས་པཾ་སུ་ཀེ པ་དེ་སེ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ མི་གེ་ན ག་ཏ་མ་གྒོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནེ་ན་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྲཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ, སཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༨༩). ཀ་ཏྠ་ཙི ཏི་སྶོ་པི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥). ཀ་ཏྠ་ཙི ས་བྦཱ་པི དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩).
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་དི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཨེ་དི་སེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི, ‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ? ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནི་ཙྩ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏཾ, ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི’’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩).
‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཙ (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩).
ཨེ་ཏྠ ཧི སུ་ཁཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ན ཏ་ཏྠ ནི་ཙྪ་ནྡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི སཱ ཏཱ་དི་སཱི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀ་ཐཱ.
ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ཏཱ་དྭ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཝ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི. སོ ‘‘མཱ ཧེ་ཝ’’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ, ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནི་ཙྩ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏཾ ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི’’’ནྟི. ཡ་དི པ་ནེ་ཏྠ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ སི་ཡཱ, ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་པི་ཙཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀོ, པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི? ས་ཙེ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘མུ་དུ་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་སུ ཧི ན ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁཱ་དི་ཝ་ཌྜྷཱི’’ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ཀོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ, ཡེ་ན ‘‘ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ? ཡ་དི ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཝི་ཡོ་ག་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, སོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ. ཡཱ་ཡ ཙ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཡོ་ག་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཡཱ་ཡ ན ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, སཱ ཀ་ཐཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ སི་ཡཱ? ཨ་ཐ ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་རཱི, སཱ དུ་ཀྑཱ. ཡཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀཱ་རཱི, སཱ ཀ་ཐཾ དུ་ཀྑཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ པ་ན ཡ་ད་རི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, སོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ, ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, སཱ ཙ ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཐཾ ཏཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་དྷི་མ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ? ཡ་དི ཙ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ‘‘ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡོ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ, ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥) ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཏཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་དེ་ས་ནཱ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི སུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ སི་ཡཱ, པུ་རི་མེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ མུ་དུ་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པུ་རི་མཱ ཏི་སྶོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ས་ནྟ་ཏ་རཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝཱ ས་ནྟ་ཏ་ར་པྤ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཛྫ་ཏི? ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི.
ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑེ སུ་ཁ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༤༩; པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༦), ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི? ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ, ཡཱ ཙ དུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟེ སུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ‘‘སུ་ཁཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༥༣) ཨི་དཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཨི་དཾ པ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ད་སྶ་ནེ ས་ནྣི་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཝི་རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི དུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ སུ་ཁ་མྤི དུ་ཀྑ་མི་ཙྩེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣཱ.
ཨེ་ཝ་མྤི ན་ཏྠེ་ཝ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ ཧི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྨ་ཏཱ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ད་ཡོ, ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ན ཙ ཡེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ནཱ སུ་ཁཾ, ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་སྨཱ ན ཏེ སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ, དུ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་པ་ག་མེ པ་ན ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ ཡ་ཐཱ ཙི་ར་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཱ་དི་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མཱ་ཡོ་གེ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏོ བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ ཙེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མེ ཙ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠེ་ཝ སུ་ཁ་ནྟི? ཏ་ཡི་དཾ ས་མྨ་དེ་ཝ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་སྶ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཾ ས་མུ་དི་ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ སུ་ཁཱ་དི་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་དི་ས་ཉྩ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ, ཏཱ་དི་སཾ ན ཀ་དཱ་ཙི་པི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཨེ་ཝ སུ་ཁཱ་དི་ཧེ་ཏུ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ སཱ་ལི་ཡ་ཝ་ཌཱ་ཀ་ས་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཡཱ་དི་ས་མ་ཝ་ཏྠ་ནྟ་རཾ པ་ཏྭཱ སཱ་ཏ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ པ་ཏྭཱ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་སཱ་ཏ་ཨ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མེ་ཝ ཀ་དཱ་ཙི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ སུ་ཁེ་ཡེ་ཝ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ, ན དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མ་མ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་པ་རི་སྶ་མ་ཀི་ལ་ནྟ་སྶ ས་མྦཱ་ཧ་ནེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཙ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་པི པ་རི་སྶ་མཱ་པ་ག་མེ ཏཱ་དི་སཱི སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ སི་ཡཱ. དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མ་མ་ཏྟེ པ་ན སུ་ཁ་ནྟི པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་པྤ་ཎཱི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི མ་ཧ་ཏཱ ཨཱ་ཡཱ་སེ་ན ས་ཏྟཱ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི, ན ཙ ནེ་སཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཏི་ཀཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དེ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཨུ་པཱ་དི, ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ ཙ སུ་ག་ནྡྷ་མ་དྷུ་ར་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཀ་ཏ་མ་སྶ དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་པ་ག་མ་ནེ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་སུ, སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཙ དི་བྦ་ས་ངྒཱི་ཏ་ས་དི་ས་པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་དྡཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏ་སྨཱ ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ དུ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་པ་ག་མེ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ, ནཱ་པི ཀེ་ཝ་ལེ དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མ་མ་ཏྟེ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ་པི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ ནཱི་ཏ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ, ན ནེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨུ་པེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནོ ཙེ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ག་ཙྪ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཝ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. དུ་ཝི་དྷ་ཉྷི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ས་ངྑེ་པ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཕ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཕ་སྶོ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཕ་སྶཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཏི་དྷཱ ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཕ་སྶོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, སོ་པི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཕ་སྶོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཉྫཱ་ན་མཱ་ནཱ ས་ཉྙཱ་པི, ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི, ཝི་ཛཱ་ན་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, སོ་པི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཕུ་ས་མཱ་ནོ ཕ་སྶོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཉྫཱ་ན་མཱ་ནཱ ས་ཉྙཱ་པི, ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི, ཝི་ཛཱ་ན་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, སོ་པི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་དེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་མཱ་ནོ ཕ་སྶོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་པི, ས་ཉྫཱ་ན་མཱ་ནཱ ས་ཉྙཱ་པི, ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
སོ ‘‘ཨི་མེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀིཾ་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཏྠ་སི་ཏཾ ཨེ་ཏྠ་པ་ཊི་བ་དྡྷ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༥; མ. ནི. ༢.༢༥༢). སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ རཱུ་པཾ, ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ ནཱ་མ་ནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ནཱ་མཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན་ཏྠི. སོ ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀིཾ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡོ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨི་དཾ, ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན་ཏྠི, སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་ཛྫཱ’’ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ས་མ་ཡེ ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཾ, པུ་གྒ་ལ་ས་པྤཱ་ཡཾ, བྷོ་ཛ་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ –
‘‘ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཏ་ཐཱ;
ཋཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ཙ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ དྭི་དྷཱ་དི་ཏཱ’’ཏི. –
ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཕ་སྶོ. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཝེ་ད་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཙྩ་མྨ་གཱ་ཝཱི་ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མི་ཏོ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཕ་སྶོ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཕ་སྶོ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཕ་སྶོ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ད་ནཱ ཀ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ? ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཏཱ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏུ, ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ སུ་ཁ་ས་མ་ངྒཱི་པི ཏཱ་ཝ ཏཾ་ས་དི་སཾ ཏ་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠེ་ཏི, ཀི་མ་ངྒ པ་ན དུ་ཀྑ་ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཙ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏི་སྶོ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ.
ཨུ་པྤ་ཏྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཧི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ. ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནུ་ས་ཡོཏི ཨི་མཱ་སུ ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༤༦༥).
དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཙེ་ཏྠ རཱ་ག་པ་ཀྑི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སུ་ཁཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནེ་ན ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ‘‘ས་སྶ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཀྐཱ་ཡེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི, མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཙ མཱ་ནཾ ཛ་པྤེ་ནྟི ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཀྑི་ཀོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༢༨༨-༢༨༩) ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཐཱ་མ་ག་མ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧོ རཱ་གོ, ཏ་ཏྠ ས་ཡི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཋཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡོ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཋཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ཡི་ཀཾ སུ་ཁཾ ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ སཱ་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ (དྷ. ས. ༤༤༩). ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སུ་ཁཾ ཙེ་ཏོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ སཱ་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི (དྷ. ས. ༤༧༡) ཙ.
པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎོ, པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀ་ལ་ན་ཉྩ. པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ན ཧི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སུ་ཁཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥).
སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁཾ, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑཾ. དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑཾ, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀ་ལ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཀ་ལ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཀ་ལ་ན་ཉྩ ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨེ་ཏཱ ཧི སུ་ཁཱ་ད་ཡོ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ, དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ, སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ, དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ པ་ཉྩ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྷི སཱ་ཏཾ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་ཏཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི. མཱ་ན་སཾ པ་ན སཱ་ཏཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ནེ་ཝ སཱ་ཏཾ ནཱ་སཱ་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ – ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ‘‘སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ, དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི? བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ས་བྷཱ་ཝཱ བཱ་དྷ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ བཱ་དྷ་ཀ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ, ཏ་སྨཱ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ན ཝུ་ཏྟཱ.
དྭི་དྷཱ་དི་ཏཱཏི ས་བྦཱ་པི ཧི ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་པི ནི་སྶ་ཡ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ – ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ཏི, སུ་ཁཱ, དུ་ཀྑཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན, ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ, དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཚ་བྦི་དྷཱ, ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ་གེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ, ཨ་ཊྛ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ, སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཱ, ཏཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཱ, ཏ་ཐཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ སུ་ཁཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ ཏི་སྶོ ཀ་ཏྭཱ. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨི་ཉྷི སུ་ཁཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྑཱ་པི, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་པི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, དོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, དོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༦༢).
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཚ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ནི སོ་མ་ན་སྶཱ་ནི, ཚ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ནི དོ་མ་ན་སྶཱ་ནི, ཚ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཏ་ཐཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཱ སོ་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷཱ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཚ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་མྤི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དྭི་དྷཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
གཱ་ཐཱ་སུ ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏོ. ཏེ་ན ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏོཏི ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི. ཏེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ན་ཡེ་ན དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ ཙ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝནྟི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡ་ཏྠ ཙེ་ཏཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཡ་ཏྠ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ. ཁ་ཡ་གཱ་མི་ནནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡ་གཱ་མི་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ. ནི་ཙྪཱ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ, པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷོ, ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.