༤. དུ་ཏི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ས་ལླ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱཏི དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཊྛེ་ན པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ནྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ནི་ཙྩ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ས་བྦཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘སུ་ཁཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ སུ་ཁཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སི་ནོ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦེ་ད་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན་སྶཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཁཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁཱ་པི ཏཱ་ཝ ཨེ་དི་སཱི, དུ་ཀྑཱ ནུ ཁོ ཀཱི་དི་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ‘‘དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན རཱ་ག་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཱུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ‘‘དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན དོ་ས་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཱུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན མོ་ཧ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཱུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི.
ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མེ་ན ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྷི དུ་ཀྑཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡེ་ན དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ. པ་ཋ་མེ་ན ཝཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ. པ་ཋ་མེ་ན ཝཱ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ. ཝི་ར་ཏྟེ་སུ ཧི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི་པི ཝི་ར་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ཝཱ རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན མོ་ཧ་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨ་རི་ཡོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀཱ ཋི་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷོ. ས་མྨ་དྡ་སོཏི ས་བྦཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶཱ་ཝཱི. ཨ་ཙྪེ་ཙྪི ཏ་ཎྷནྟི ཝེ་ད་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཚི་ནྡི, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི. ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ད་ས་ཝི་དྷཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཡི, ནི་མྨཱུ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ས་མྨཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི མཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ, པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཝཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཧི ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཏེ་ན དི་ཊྛོ པ་ན སོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི དི་ཊྛ་ཝི་སེ་ན དི་ཊྛ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཙ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་ནྟི་མ་ས་མུ་སྶ་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཀྑ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་སུ ཡོཏི ཡོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཨ་དྡཱཏི ཨ་དྡ་ས, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཧི ཝི་ས་མི་སྶཾ ཝི་ཡ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ ཨ་སྶཱ་དཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཀཱ་ལེ དུ་ཀྑཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ས་ལླ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ས་ལླཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ནྟ་མྤི པ་ཝི་ཊྛ་མྤི ཨུ་དྡྷ་རི་ཡ་མཱ་ན་མྤི པཱི་ལ༹་མེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟཱ་པི བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ས་ལླ་ཏོ ཝི་པ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྡ་ཀྑི ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏོ ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀ་མྤི ནཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶི.
ས ཝེ ས་མྨ་དྡ་སོཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ དུ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ད་སྶཱ་ཝཱི. ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨཱ སུ་ཁཱ་དཱི་ནི དུ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ་ས་དྡེ ཧི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ་ས་དྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཏོཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི སཾ་ཡ་ཏོ ཡ་ཏ་ཏྟོ, ཡ་ཏ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཡ་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སི་ཏོཏི ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སི་ཏོ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ. ས་ནྟོཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟོ. ཡོ་གཱ་ཏི་གོཏི ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དིཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཡོ་གཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏ་མུ་ན་ན་ཏོ མུ་ནཱིཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.