༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ

༡. མཱུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༠. ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏཱི་ཎཱིཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨི་མཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི མཱུ་ལཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་བྷ་ཝ་ཛ་ན་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཊྛེ་ན མཱུ་ལཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཧི་ནོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ, པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ, པ་བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི པ་བྷ་ཝོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཛ་ན་ཀཾ, ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཾ, ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ན མཱུ་ལ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི, ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སཱ་ལི་ཨཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ མ་ཎི་པྤ་བྷཱ་དཱི་ནཾ མ་ཎི་ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀོ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལ་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་སུ ཏེ་སཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན སི་ཡཱ. ན ཧི ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, ན ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས.༡).

ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ ཙ མོ་ཧ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ན སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཡ་ཐཱ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ན་མྤི ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝ སི་ཡུཾ, ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ, ན ཙ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ, ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལེ་སུ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཀོ ཝི་ཡ ཧི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལ་ཊྛཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི དོ་སོ. ལ་དྡྷ་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི དྷ་མྨཱ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་མཱུ་ལཱ ཝི་ཡ པཱ་ད་པཱ ཐི་རཱ ཧོ་ནྟི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཧེ་ཏུ་ར་ཧི་ཏཱ པ་ན ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི་སེ་ཝཱ་ལཱ ཝི་ཡ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ན མཱུ་ལེ་ན མུ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཱི་ཧི མཱུ་ལེ་ཧི ས་བྦོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཏཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ལོ་བྷཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ.

གཱ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་པ་ཙེ་ཏ་སནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ ལཱ་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ. ཧིཾ་ས་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཝི་བཱ་དྷེ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཙ་སཱ་རནྟི ག་ཎྛི་ཏཾ, ཝེ་ལུ༹་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྥ་ལནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཁ་དི་ར་སཱི་ས་པཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་སཱ་རོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧི་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཏ་ཙ་སཱ་ར་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཝེ་ལུ༹་ཨཱ་དིཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ནྟོ སཱི་ལཱ་དི་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ལཱ་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི.

པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༡. དུ་ཏི་ཡེ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ, ཨི་ཏ་རཾ ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུཏི རཱུ་པ་བྷ་ཝོ. དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ, བྷ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་དྷ བྷ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་སྨཱ –

‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༨༩) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ. ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ. ཨི་དྷཱ་པི བྷ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི –

‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གེ དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ, ཨུ་པ་རི་ཏོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གེ དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ, ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༩༡) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ. ནི་རོ་དྷ་དྷཱ་ཏཱུཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – རཱུ་པ་ས་ཧི་ཏཱ, རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ, དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཙ, ཏེ་ན ས་ཀ་ལོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. རཱུ་པ་ར་ཧི་ཏཱ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, ཏེ་ན ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཨི་ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ས་བྦཱ སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན པ་ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཨི་དྷ ཏི་ཀ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ དྷ་མྨཱ་ཏི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

གཱ་ཐཱ་སུ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་དྷ་མྨ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨཱ་རུ་པྤེ་སུ ཨ་ས་ཎྛི་ཏཱཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཙ ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨ་ན་ལླཱི་ནཱ. ‘‘ཨ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་ས་ཎྛི་ཏཱ’’ཏི ཙ པ་ཋ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ནི་རོ་དྷེ ཡེ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱི་ཧི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཛ་ནཱ མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནོཏི ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཛ་ནཱ མ་ར་ཎཾ ས་མ་ཏཱི་ཏཱ.

ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཱ མ་ཡཱ ག་ཏ་མ་གྒོ ཙ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི ཏ་ཏྠ ནེ་སཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི. ཕུ་ས་ཡི་ཏྭཱཏི པ་ཏྭཱ. ནི་རཱུ་པ་དྷིནྟི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ས་བྦཱུ་པ་དྷི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨུ་པ་དྷི་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྦེ ཨུ་པ་དྷ་ཡོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ཏེ་སཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏ་མེ་ཝ ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ར་ཛཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་དཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི.

དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. པ་ཋ་མ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༢. ཏ་ཏི་ཡེ ཝེ་ད་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཝེ་དི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ. ཏཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ-ས་དྡོ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. དུ་ཀྑ-ས་དྡོ པ་ན ‘‘ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༨༧; ཝི་བྷ. ༡༩༠) དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༦༠) དུ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎེ. ‘‘དུ་ཀྑོ པཱ་པ་སྶ ཨུ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༡༧) དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་ཀ་རཱ ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཡཱ་ཝ དུ་ཀྑཱ ནི་ར་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༥༠) དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༣༢; དྷ. ས. ༡༦༥) དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ཨི་དྷཱ་པི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ.

ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་ན སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཱ. དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཱ. ན དུ་ཀྑཱ ན སུ་ཁཱ་ཏི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ, མ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏཱ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ སུ་ཁཱ, ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ དུ་ཀྑཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ. ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ, ན ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ. ཡ་དཱ ཧི སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ བྷེ་ནྟཾ མ་དྡ་ནྟཾ ཕ་ར་མཱ་ནཾ ས་ཏ་དྷོ་ཏ་ས་པྤིཾ ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟཾ ཝི་ཡ, ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལཾ མ་ཀྑེ་ནྟཾ ཝི་ཡ, གྷ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ནི་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་ར་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དཱ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཁོ་བྷེ་ནྟཾ མ་དྡ་ནྟཾ ཕ་ར་མཱ་ནཾ ཏ་ཏྟ་ཕཱ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཝི་ལཱི་ན་ཏ་མྦ་ལོ་ཧཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཧོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཧོ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝི་པྤ་ལཱ་པེ་ནྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ.

ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ པ་ན དུ་བྦི་ཛཱ་ནཱ དུ་དྡཱི་པ་ནཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ. སཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མེ སཱ་ཏཱ་སཱ་ཏ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ན་ཡ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ས་པཾ་སུ་ཀེ པ་དེ་སེ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ མི་གེ་ན ག་ཏ་མ་གྒོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནེ་ན་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྲཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ, སཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི.

ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༨༩). ཀ་ཏྠ་ཙི ཏི་སྶོ་པི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥). ཀ་ཏྠ་ཙི ས་བྦཱ་པི དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩).

ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་དི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཨེ་དི་སེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི, ‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ? ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནི་ཙྩ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏཾ, ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི’’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩).

‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཙ (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩).

ཨེ་ཏྠ ཧི སུ་ཁཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ན ཏ་ཏྠ ནི་ཙྪ་ནྡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི སཱ ཏཱ་དི་སཱི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀ་ཐཱ.

ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ཏཱ་དྭ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཝ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི. སོ ‘‘མཱ ཧེ་ཝ’’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ, ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནི་ཙྩ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏཾ ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི’’’ནྟི. ཡ་དི པ་ནེ་ཏྠ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ སི་ཡཱ, ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་པི་ཙཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀོ, པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི? ས་ཙེ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘མུ་དུ་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་སུ ཧི ན ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁཱ་དི་ཝ་ཌྜྷཱི’’ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ཀོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ, ཡེ་ན ‘‘ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ? ཡ་དི ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཝི་ཡོ་ག་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, སོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ. ཡཱ་ཡ ཙ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཡོ་ག་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཡཱ་ཡ ན ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, སཱ ཀ་ཐཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ སི་ཡཱ? ཨ་ཐ ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་རཱི, སཱ དུ་ཀྑཱ. ཡཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀཱ་རཱི, སཱ ཀ་ཐཾ དུ་ཀྑཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ པ་ན ཡ་ད་རི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, སོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ, ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, སཱ ཙ ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཐཾ ཏཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་དྷི་མ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ? ཡ་དི ཙ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ‘‘ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡོ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ, ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥) ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཏཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་དེ་ས་ནཱ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི སུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ སི་ཡཱ, པུ་རི་མེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ མུ་དུ་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པུ་རི་མཱ ཏི་སྶོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ས་ནྟ་ཏ་རཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝཱ ས་ནྟ་ཏ་ར་པྤ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཛྫ་ཏི? ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི.

ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑེ སུ་ཁ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༤༩; པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༦), ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི? ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ, ཡཱ ཙ དུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟེ སུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ‘‘སུ་ཁཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༥༣) ཨི་དཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཨི་དཾ པ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ད་སྶ་ནེ ས་ནྣི་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཝི་རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི དུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ སུ་ཁ་མྤི དུ་ཀྑ་མི་ཙྩེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣཱ.

ཨེ་ཝ་མྤི ན་ཏྠེ་ཝ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ ཧི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྨ་ཏཱ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ད་ཡོ, ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ན ཙ ཡེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ནཱ སུ་ཁཾ, ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་སྨཱ ན ཏེ སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ, དུ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་པ་ག་མེ པ་ན ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ ཡ་ཐཱ ཙི་ར་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཱ་དི་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མཱ་ཡོ་གེ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏོ བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ ཙེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མེ ཙ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠེ་ཝ སུ་ཁ་ནྟི? ཏ་ཡི་དཾ ས་མྨ་དེ་ཝ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་སྶ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཾ ས་མུ་དི་ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ སུ་ཁཱ་དི་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་དི་ས་ཉྩ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ, ཏཱ་དི་སཾ ན ཀ་དཱ་ཙི་པི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཨེ་ཝ སུ་ཁཱ་དི་ཧེ་ཏུ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ སཱ་ལི་ཡ་ཝ་ཌཱ་ཀ་ས་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཡཱ་དི་ས་མ་ཝ་ཏྠ་ནྟ་རཾ པ་ཏྭཱ སཱ་ཏ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ པ་ཏྭཱ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་སཱ་ཏ་ཨ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.

དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མེ་ཝ ཀ་དཱ་ཙི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ སུ་ཁེ་ཡེ་ཝ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ, ན དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མ་མ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་པ་རི་སྶ་མ་ཀི་ལ་ནྟ་སྶ ས་མྦཱ་ཧ་ནེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཙ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་པི པ་རི་སྶ་མཱ་པ་ག་མེ ཏཱ་དི་སཱི སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ སི་ཡཱ. དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མ་མ་ཏྟེ པ་ན སུ་ཁ་ནྟི པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་པྤ་ཎཱི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི མ་ཧ་ཏཱ ཨཱ་ཡཱ་སེ་ན ས་ཏྟཱ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི, ན ཙ ནེ་སཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཏི་ཀཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དེ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཨུ་པཱ་དི, ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ ཙ སུ་ག་ནྡྷ་མ་དྷུ་ར་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཀ་ཏ་མ་སྶ དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་པ་ག་མ་ནེ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་སུ, སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཙ དི་བྦ་ས་ངྒཱི་ཏ་ས་དི་ས་པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་དྡཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏ་སྨཱ ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ དུ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་པ་ག་མེ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ, ནཱ་པི ཀེ་ཝ་ལེ དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མ་མ་ཏྟེ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ་པི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ ནཱི་ཏ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ, ན ནེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨུ་པེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནོ ཙེ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ག་ཙྪ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི.

ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཝ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. དུ་ཝི་དྷ་ཉྷི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ས་ངྑེ་པ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཕ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཕ་སྶོ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཕ་སྶཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཏི་དྷཱ ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཕ་སྶོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, སོ་པི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཕ་སྶོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཉྫཱ་ན་མཱ་ནཱ ས་ཉྙཱ་པི, ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི, ཝི་ཛཱ་ན་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, སོ་པི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཕུ་ས་མཱ་ནོ ཕ་སྶོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཉྫཱ་ན་མཱ་ནཱ ས་ཉྙཱ་པི, ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི, ཝི་ཛཱ་ན་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, སོ་པི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་དེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་མཱ་ནོ ཕ་སྶོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་པི, ས་ཉྫཱ་ན་མཱ་ནཱ ས་ཉྙཱ་པི, ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.

སོ ‘‘ཨི་མེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀིཾ་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཏྠ་སི་ཏཾ ཨེ་ཏྠ་པ་ཊི་བ་དྡྷ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༥; མ. ནི. ༢.༢༥༢). སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ རཱུ་པཾ, ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ ནཱ་མ་ནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ནཱ་མཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན་ཏྠི. སོ ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀིཾ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡོ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨི་དཾ, ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན་ཏྠི, སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་ཛྫཱ’’ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ས་མ་ཡེ ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཾ, པུ་གྒ་ལ་ས་པྤཱ་ཡཾ, བྷོ་ཛ་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ –

‘‘ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཏ་ཐཱ;

ཋཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ཙ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ དྭི་དྷཱ་དི་ཏཱ’’ཏི. –

ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཕ་སྶོ. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཝེ་ད་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཙྩ་མྨ་གཱ་ཝཱི་ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མི་ཏོ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཕ་སྶོ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཕ་སྶོ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཕ་སྶོ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ད་ནཱ ཀ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ? ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཏཱ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏུ, ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ སུ་ཁ་ས་མ་ངྒཱི་པི ཏཱ་ཝ ཏཾ་ས་དི་སཾ ཏ་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠེ་ཏི, ཀི་མ་ངྒ པ་ན དུ་ཀྑ་ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཙ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏི་སྶོ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ.

ཨུ་པྤ་ཏྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཧི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ. ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨ་ནུ་ས་ཡོཏི ཨི་མཱ་སུ ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༤༦༥).

དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཙེ་ཏྠ རཱ་ག་པ་ཀྑི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སུ་ཁཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནེ་ན ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ‘‘ས་སྶ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཀྐཱ་ཡེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི, མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཙ མཱ་ནཾ ཛ་པྤེ་ནྟི ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཀྑི་ཀོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༢༨༨-༢༨༩) ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཐཱ་མ་ག་མ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧོ རཱ་གོ, ཏ་ཏྠ ས་ཡི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.

ཋཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡོ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཋཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ཡི་ཀཾ སུ་ཁཾ ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ སཱ་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ (དྷ. ས. ༤༤༩). ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སུ་ཁཾ ཙེ་ཏོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ སཱ་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི (དྷ. ས. ༤༧༡) ཙ.

པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎོ, པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀ་ལ་ན་ཉྩ. པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ན ཧི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘སུ་ཁཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥).

སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁཾ, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑཾ. དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑཾ, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀ་ལ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཀ་ལ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཀ་ལ་ན་ཉྩ ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི.

ཨི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨེ་ཏཱ ཧི སུ་ཁཱ་ད་ཡོ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ, དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ, སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ, དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ པ་ཉྩ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྷི སཱ་ཏཾ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་ཏཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི. མཱ་ན་སཾ པ་ན སཱ་ཏཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ནེ་ཝ སཱ་ཏཾ ནཱ་སཱ་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ – ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ‘‘སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ, དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི? བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ས་བྷཱ་ཝཱ བཱ་དྷ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ བཱ་དྷ་ཀ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ, ཏ་སྨཱ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ན ཝུ་ཏྟཱ.

དྭི་དྷཱ་དི་ཏཱཏི ས་བྦཱ་པི ཧི ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་པི ནི་སྶ་ཡ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ – ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ཏི, སུ་ཁཱ, དུ་ཀྑཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན, ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ, དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཚ་བྦི་དྷཱ, ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ་གེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ, ཨ་ཊྛ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ, སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཱ, ཏཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཱ, ཏ་ཐཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ སུ་ཁཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ ཏི་སྶོ ཀ་ཏྭཱ. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨི་ཉྷི སུ་ཁཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྑཱ་པི, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་པི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –

‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, དོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, དོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༦༢).

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཚ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ནི སོ་མ་ན་སྶཱ་ནི, ཚ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ནི དོ་མ་ན་སྶཱ་ནི, ཚ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཏ་ཐཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཱ སོ་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷཱ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཚ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་མྤི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དྭི་དྷཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.

པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

གཱ་ཐཱ་སུ ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏོ. ཏེ་ན ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏོཏི ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི. ཏེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ན་ཡེ་ན དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ ཙ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝནྟི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡ་ཏྠ ཙེ་ཏཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཡ་ཏྠ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ. ཁ་ཡ་གཱ་མི་ནནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡ་གཱ་མི་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ. ནི་ཙྪཱ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ, པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷོ, ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. དུ་ཏི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ས་ལླ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱཏི དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཊྛེ་ན པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ནྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ནི་ཙྩ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ས་བྦཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘སུ་ཁཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ སུ་ཁཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སི་ནོ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦེ་ད་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན་སྶཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཁཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁཱ་པི ཏཱ་ཝ ཨེ་དི་སཱི, དུ་ཀྑཱ ནུ ཁོ ཀཱི་དི་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ‘‘དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན རཱ་ག་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཱུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ‘‘དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ལླ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན དོ་ས་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཱུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན མོ་ཧ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཱུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི.

ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མེ་ན ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྷི དུ་ཀྑཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡེ་ན དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ. པ་ཋ་མེ་ན ཝཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ. པ་ཋ་མེ་ན ཝཱ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ. ཝི་ར་ཏྟེ་སུ ཧི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི་པི ཝི་ར་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ཝཱ རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན མོ་ཧ་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨ་རི་ཡོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀཱ ཋི་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷོ. ས་མྨ་དྡ་སོཏི ས་བྦཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶཱ་ཝཱི. ཨ་ཙྪེ་ཙྪི ཏ་ཎྷནྟི ཝེ་ད་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཚི་ནྡི, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི. ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ད་ས་ཝི་དྷཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཡི, ནི་མྨཱུ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ས་མྨཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི མཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ, པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཝཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཧི ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཏེ་ན དི་ཊྛོ པ་ན སོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི དི་ཊྛ་ཝི་སེ་ན དི་ཊྛ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཙ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་ནྟི་མ་ས་མུ་སྶ་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཀྑ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

གཱ་ཐཱ་སུ ཡོཏི ཡོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཨ་དྡཱཏི ཨ་དྡ་ས, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཧི ཝི་ས་མི་སྶཾ ཝི་ཡ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ ཨ་སྶཱ་དཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཀཱ་ལེ དུ་ཀྑཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ས་ལླ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ས་ལླཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ནྟ་མྤི པ་ཝི་ཊྛ་མྤི ཨུ་དྡྷ་རི་ཡ་མཱ་ན་མྤི པཱི་ལ༹་མེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟཱ་པི བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ས་ལླ་ཏོ ཝི་པ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྡ་ཀྑི ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏོ ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀ་མྤི ནཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶི.

ས ཝེ ས་མྨ་དྡ་སོཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ དུ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ད་སྶཱ་ཝཱི. ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨཱ སུ་ཁཱ་དཱི་ནི དུ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ་ས་དྡེ ཧི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ་ས་དྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཏོཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི སཾ་ཡ་ཏོ ཡ་ཏ་ཏྟོ, ཡ་ཏ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཡ་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སི་ཏོཏི ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སི་ཏོ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ. ས་ནྟོཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟོ. ཡོ་གཱ་ཏི་གོཏི ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དིཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཡོ་གཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏ་མུ་ན་ན་ཏོ མུ་ནཱིཏི.

ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. པ་ཋ་མ་ཨེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༤. པ་ཉྩ་མེ ཨེ་ས་ནཱཏི ག་ཝེ་ས་ནཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ མ་གྒ་ནཱ. ཏཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མེ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ་ས་ནཱཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨེ་ས་ནཱ, ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ ཨེ་ས་ནཱ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ? ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, ཀཱ་མ་རཱ་གོ, ཀཱ་མ་ན་ནྡཱི, ཀཱ་མ་སྣེ་ཧོ, ཀཱ་མ་པི་པཱ་སཱ, ཀཱ་མ་མུ་ཙྪཱ, ཀཱ་མ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༡༩).

ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷ་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ? ཡོ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཙྪ་ནྡོ…པེ… བྷ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཝེ་ས་ནཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༡༩).

ཏ་སྨཱ བྷ་ཝེ་ས་ན་རཱ་གོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ? ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནཾ དི་ཊྛི་ཀ་ནྟཱ་རོ དི་ཊྛི་ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀཾ དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཾ གཱ་ཧོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པ་རཱ་མཱ་སོ ཀུ་མྨ་གྒོ མི་ཙྪཱ་པ་ཐོ མི་ཙྪ་ཏྟཾ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གྒཱ་ཧོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༡༩).

ཏ་སྨཱ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྨ་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ས་ནཱ དི་ཊྛི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ རཱ་ག་དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ རཱ་ག་དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ ཨེ་ས་ནཱ, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཀ་མྨ་མྤི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ? ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ? བྷ་ཝ་རཱ་གོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཝེ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ? ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དི་ཊྛི ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༡༩) –

ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཏི་སྶོ ཨེ་ས་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

གཱ་ཐཱ་སུ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ས་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ ཙཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ, ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྠ ཙེ་ཏཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀཱ་མེ་ས་ནཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན, བྷ་ཝེ་ས་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦. དུ་ཏི་ཡ་ཨེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༥. ཚ་ཊྛེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ས་ཧཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ. ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ, བྷ་ཝེ་ས་ནཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཨེ་ས་ནཱ’’ཏི. ཏཱ་སུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏི་ས་ཙྩ་པ་རཱ་མཱ་སོ, དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མུ་སྶ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཙྩ་ནྟི པ་རཱ་མཱ་སོ ཨི་ཏི་ས་ཙྩ་པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༠). ཏཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ ལོ་བྷཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ན ཙ ས་མུ་སྶ་ཡཱ, ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑཱུ་པ་ཙ་ཡ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ དི་ཊྛི་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ས་བྦ་རཱ་ག་ཝི་ར་ཏྟ་སྶཱཏི ས་བྦེ་ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་གེ་ཧི ཝི་ར་ཏྟ་སྶ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ. ཨེ་ས་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ, བྷ་ཝེ་ས་ནཱ ཙ ས་བྦ་སོ ནི་སྶ་ཊྛཱ པ་ཧཱི་ནཱ. དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ཙ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏཱ. ཨེ་ས་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་སཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨེ་ས་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑཱུཏི ཙ ས་བྦ་སོ ཨཱ་སཱ་བྷཱ ཝཱ. ནི་རཱ་སོཏི ཙ དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ས་ལླ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱིཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.

ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧-༨. ཨཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༦-༥༧. ས་ཏྟ་མེ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོཏི ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་ས་ཝོ, ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཀཱ་མ་རཱ་གོ རཱུ་པཱ་དི་ཨ་བྷི་ར་ཏི ཙ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ ཙ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ.

ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཙ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥).

‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྭ་དེ་ཝ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༠) ཙ.

མ་གྒ་ཉྩ ཁ་ཡ་གཱ་མི་ནནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་གཱ་མི་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ་པི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་པུ་བྦཾ ན་ཏྠི.

ས་ཏྟ་མ་ཨ་ཊྛ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. ཏ་ཎྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༨. ན་ཝ་མེ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ, རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡཾ ཏ་ས་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཏ་ཎྷཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ནཱ ཙ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་པི་ཙ པ་ཙྪི་མ་ཏ་ཎྷཱ་དྭ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ས་བྦཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ? ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོ ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ? ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོ ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༡༦).

ཨི་མཱ ཙ ཏི་སྶོ ཏ་ཎྷཱ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ…པེ… དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཝི་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཚ་བྦི་དྷཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཧོ་ནྟི. ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས, བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཏི ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨི་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཧོ་ནྟི. པུ་ན ས་ངྒ་ཧེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཀཱ་ལ་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཚ་ཏྟིཾ་སེ་ཝ ཧོ་ནྟི, རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་ཝི་བྷཱ་གེ ཨ་ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཝ, རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ག་མ་ཏྟེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཚ་ལེ༹་ཝ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ག་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཏི་སྶོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.

གཱ་ཐཱ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཡོ་གེ་ན, ཀཱ་མ་ཡོ་གེ་ན, བྷ་ཝ་ཡོ་གེ་ན ཙ. སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ས་མྦ་ནྡྷཱ, བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ སཾ་ཡོ་ཛི་ཏཱ ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ’’ཏི. ཁུ་དྡ་ཀེ ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ཙ བྷ་ཝེ ལ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝོཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི, ཨ་བྷ་ཝོཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. ཏ་སྨཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི་སུ ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡོ་གེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟཱ མཱ་ར་སྶཱཏི ཏེ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་གྒ་ལཱ མཱ་ར་སྶ པཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཡོ་གེ་ན ཡུ་ཏྟཱ བ་དྡྷཱ. རཱ་གོ ཧི མཱ་ར་ཡོ་གོ མཱ་ར་པཱ་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ པཱ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མཱ་ན་སོ;

ཏེ་ན ཏཾ བཱ་དྷ་ཡི་སྶཱ་མི, ན མེ ས་མ་ཎ མོ་ཀྑ་སཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༥༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣);

ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ, ཏ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་ནོ. ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ན་ན་ཏོ ཛ་ནཱ, པཱ་ཎི་ནོ. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ་ཏི ས་ཏྟཱ.

‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;

ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, སཾ་སཱ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཎྷཱ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་གཱ་མི་ནོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛ་ན་ན་མ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ག་མ་ན་སཱི་ལཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཙ ཏ་ཎྷཾ པ་ཧ་ནྟྭཱ་ནཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. སཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ.

ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༩. ད་ས་མ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ས་ཏྠཱ སེ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མིཾ ཐོ་མེ་ནྟོ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་དི་ཙྩོ་ཝ ཡ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཙྩོ ཨ་བྦྷཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་ཛ་སཱ་ཏི ཏཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ན་བྷཾ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཀྐ་མཱ་ནོ ས་བྦཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཏ་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་པ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི.

ཨ་སེ་ཀྑེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ་ཏི སེ་ཀྑཱ, ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ཏི ཝཱ སེ་ཀྑཱ, ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑ་ཏྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ སི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ སེ་ཀྑཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཙ. ཨ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ པ་ན ཨུ་པ་རི སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན སེ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་སེ་ཀྑཱ. ཡ་ཏྠ ཧི སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ངྐཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷོ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཧི སི་ཀྑཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ སི་ཀྑཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་སུ་པི མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཝི་ཛྫ་ནྟི; ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་པི ‘‘ཏཱ་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཙ, ཏཾ་སི་ཀྑཱ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝི་ཡ སེ་ཀྑ་ཏྟེ ས་ཏི ‘‘སེ་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཙ ‘‘སི་ཀྑཱ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས’’ནྟི ཙ སེ་ཀྑཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ སི་ཡུ་ནྟི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་སེ་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཧི སི་ཀྑཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ན སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ སི་ཀྑཱ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ ན སི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ནཱ་པི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ སེ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ. ‘‘སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ཧི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ སེ་ཀྑཱ ན ཧོ་ནྟི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལེ་སུ པ་ན སི་ཀྑཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི སི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ སེ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཙ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ. སེ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏྠེ་ཧི སེ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ.

ཨ་ཐ ཝཱ སེ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི, ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཏི པ་དཾ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ནྟི ན ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ སེ་ཀྑཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཙ སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཀེ་ས་ཉྩི ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྠེ་ཧི སེ་ཀྑཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཙེ? ཏཾ ན, ས་དི་སེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཏོ ཧི ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཀུ་ས་ལ་སུ་ཁ་ཏོ ཙ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁཾ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ་ཝ ཏེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

ཏེ པ་ན ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཏི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ. ཁ་ནྡྷས་དྡོ པ་ན རཱ་སི་མྷི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ རུ་ལ༹ྷི་ཡཾ གུ་ཎེ་ཏི བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་ཊྛ་པྤ་ཡོ་གོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༥༡; ༦.༣༧) རཱ་སི་མྷི ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༤༡) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ མཱ་ན་སཾ ཧ་ད་ཡཾ པ་ཎྜ་རཾ མ་ནོ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༦༣, ༦༥) རུ་ལ༹ྷི་ཡཾ. ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཨ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏཱི་ཧི ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༦༢) གུ་ཎེ. ཨི་དྷཱ་པི གུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན གུ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ. ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི, ས་མཱ་དྷཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ས་མཱ་དྷི. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. སཱི་ལ་མེ་ཝ ཁ་ནྡྷོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཙ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཨ་སེ་ཀྑོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ. ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ པ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཡོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨ་སེ་ཀྑོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཡེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ཨེ་ཏེ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ སུ་ཊྛུ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ, སོ ཨཱ་དི་ཙྩོ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡ་སྶ ཙེ་ཏེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྩ ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་གྒེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སུ་ཏྟེ ཝི་ཝ་ཊྚཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.