༡༠. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩. ད་ས་མ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ས་ཏྠཱ སེ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མིཾ ཐོ་མེ་ནྟོ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་དི་ཙྩོ་ཝ ཡ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཙྩོ ཨ་བྦྷཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་ཛ་སཱ་ཏི ཏཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ན་བྷཾ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཀྐ་མཱ་ནོ ས་བྦཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཏ་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་པ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་སེ་ཀྑེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ་ཏི སེ་ཀྑཱ, ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ཏི ཝཱ སེ་ཀྑཱ, ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑ་ཏྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ སི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ སེ་ཀྑཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཙ. ཨ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ པ་ན ཨུ་པ་རི སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན སེ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་སེ་ཀྑཱ. ཡ་ཏྠ ཧི སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ངྐཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷོ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཧི སི་ཀྑཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ སི་ཀྑཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་སུ་པི མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཝི་ཛྫ་ནྟི; ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་པི ‘‘ཏཱ་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཙ, ཏཾ་སི་ཀྑཱ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝི་ཡ སེ་ཀྑ་ཏྟེ ས་ཏི ‘‘སེ་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཙ ‘‘སི་ཀྑཱ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས’’ནྟི ཙ སེ་ཀྑཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ སི་ཡུ་ནྟི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་སེ་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཧི སི་ཀྑཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ན སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ སི་ཀྑཱ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ ན སི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ནཱ་པི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ སེ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ. ‘‘སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ཧི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ སེ་ཀྑཱ ན ཧོ་ནྟི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལེ་སུ པ་ན སི་ཀྑཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི སི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ སེ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཙ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ. སེ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏྠེ་ཧི སེ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཐ ཝཱ སེ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི, ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཏི པ་དཾ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ནྟི ན ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ སེ་ཀྑཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཙ སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཀེ་ས་ཉྩི ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྠེ་ཧི སེ་ཀྑཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཙེ? ཏཾ ན, ས་དི་སེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཏོ ཧི ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཀུ་ས་ལ་སུ་ཁ་ཏོ ཙ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁཾ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ་ཝ ཏེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
ཏེ པ་ན ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཏི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ. ཁ་ནྡྷས་དྡོ པ་ན རཱ་སི་མྷི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ རུ་ལ༹ྷི་ཡཾ གུ་ཎེ་ཏི བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་ཊྛ་པྤ་ཡོ་གོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༥༡; ༦.༣༧) རཱ་སི་མྷི ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༤༡) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ མཱ་ན་སཾ ཧ་ད་ཡཾ པ་ཎྜ་རཾ མ་ནོ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༦༣, ༦༥) རུ་ལ༹ྷི་ཡཾ. ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཨ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏཱི་ཧི ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༦༢) གུ་ཎེ. ཨི་དྷཱ་པི གུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན གུ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ. ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི, ས་མཱ་དྷཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ས་མཱ་དྷི. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. སཱི་ལ་མེ་ཝ ཁ་ནྡྷོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཙ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཨ་སེ་ཀྑོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ. ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ པ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཡོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨ་སེ་ཀྑོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཡེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ཨེ་ཏེ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ སུ་ཊྛུ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ, སོ ཨཱ་དི་ཙྩོ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡ་སྶ ཙེ་ཏེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྩ ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་གྒེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སུ་ཏྟེ ཝི་ཝ་ཊྚཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.