༧. ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. ས་ཏྟ་མེ དྭེ་མཱཏི དྭེ ཨི་མཱ. ཝཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ, ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཝཱ་ན་ཏོ, ན་ཏྠི ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ནཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ ཝཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཡ་དི་པི ཏ་སྶཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དོ ན་ཏྠི, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་པྤ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དི, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཝ སེ་སོ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ, ས་ཧ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ.
ཨ་ར་ཧནྟི ཨཱ་ར་ཀ་ཀི་ལེ་སོ, དཱུ་ར་ཀི་ལེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་ཀཱ་སྶ ཧོ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ, ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༣༤).
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ པ་ཧཱི་ནཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ ཉཱ་ཎ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཝུ་སི་ཏ་ཝཱཏི ག་རུ་སཾ་ཝཱ་སེ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་པི ད་ས་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ་སུ་པི ཝ་སི པ་རི་ཝ་སི པ་རི་ཝུ་ཊྛོ ཝུ་ཊྛ་ཝཱ་སོ ཙི་ཎྞ་ཙ་ར་ཎོ་ཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ. ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྟ སེ་ཁཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་བྦ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི པ་རི་ཡོ་སི་ཏཱ་ནི, ན་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཏ་སྶ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙ་ཡོ ན་ཏྠི, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (ཨ. ནི. ༦.༥༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༤);
ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོཏི ཏ་ཡོ བྷཱ་རཱ – ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རོ, ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་རོ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་རོ་ཏི. ཏ་སྶི་མེ ཏ་ཡོ་པི བྷཱ་རཱ ཨོ་ཧི་ཏཱ ཨོ་རོ་པི་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ པཱ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ས་ད་ཏྠཾ, ས་ཀ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཀཱ་ར་སྶ ད་ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ས་ད་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ, ས་ད་ཏྠོ་ཏི ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏྟཱ ས་ཀ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟེ བྷ་ཝེ་སུ. བྷ་ཝཾ ཝཱ བྷ་ཝེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ནཱ་མ. ཏཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ནི, པ་ཧཱི་ནཱ་ནི, ཉཱ་ཎ་གྒི་ནཱ, ད་ཌྜྷཱ་ནཱི་ཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ. ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨ་ད་ཉྙཱཏི ས་མྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ, ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཊྛཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཊྛཾ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཊྛཾ, དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛཾ, ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པ་བྷ་ཝ་ཊྛཾ, ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་ནྟ་ཊྛཾ, མ་གྒ་སྶ ད་སྶ་ན་ཊྛཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝཱ ས་མྨཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་མུ་ཏྟོཏི དྭེ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ར་ཧཱ ཧི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟོ, ནི་བྦཱ་ནེ་པི ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི.
ཏ་སྶ ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ཝ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཝ ན ཁཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པནྟི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་དི་གོ་ཙ་རཾ. པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱིཏི ཝི་ནྡ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་ཁ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཏེ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྶ ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་སྶ ས་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ. ཡོ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོཏི རཱ་ག་སྶ ཁ་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མ་ནུ་པྤཱ་དོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ས་བྦ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི སུ་ཁཱ་ད་ཡོ ས་བྦཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ད་ནཱ པ་ན པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ན ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ་ནི. སཱི་ཏི་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ངྑཱ་ར་ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ སཱི་ཏ་ལཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ, ས་བྦེ་པི པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི, ཝེ་ད་ཡི་ཏ་སཱི་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱཏི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ, ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱ. ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན, རཱ་ག་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨ་བ་ནྡྷེ་ན. ཏཱ་དི་ནཱཏི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏཱ་དི་ནཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ཝཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ. བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ས་ངྑ་ཡཱཏི བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཁ་ནྡྷ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ར་བྷཱ་གེ བྷ་ཝཱ. ཡ་མྷཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནེ. བྷ་ཝཱ་ནཱིཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ ས་བྦ་སོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
ཏེཏི ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ. དྷ་མྨ་སཱ་རཱ་དྷི་ག་མཱཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་ར་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སྶ, དྷ་མྨེ་སུ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ. ཁ་ཡེཏི རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ར་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ དྷ་མྨེ་སུ སཱ་ར་ནྟི དྷ་མྨ་སཱ་རཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཝི་རཱ་གོ སེ་ཊྛོ དྷ་མྨཱ་ནཾ (དྷ. པ. ༢༧༣), ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠; ཨ. ནི. ༤.༣༤) ཙ. ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ ཁ་ཡེ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཀྑ་ཡེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནེ ར་ཏཱ. པ་ཧཾ་སཱུཏི པ་ཛ་ཧིཾ་སུ. ཏེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.