༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ

༡. ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༨. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ-ས་དྡོ ཏཱ་ཝ ས་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༦༥) ས་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ.

‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ,

བུ་དྡྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. (ཁུ. པཱ. ༦.༡༦) –

ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ.

‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ,

དྷ་མྨཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. (ཁུ. པཱ. ༦.༡༧) –

ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨེ.

‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ,

ས་ངྒྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. (ཁུ. པཱ. ༦.༡༨) –

ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྒྷེ. ཨི་དྷ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི.

ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ཡེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ཁ་ནྟི་ས་ཙྩ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྟཱ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ, ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ, དྷ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ, དཱ་ར་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ, ར་ཛྫ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ལོ་ཀ་མྷི ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ,

ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ མུ་ན་ཡོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ;

ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ས་ཀྱ་མུ་ནཱི་པི ཨཱ་ག་ཏོ,

ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ་ཝ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ་པི ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧུ –

‘‘མུ་ཧུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ་ཝ ག་ཝཾ་པ་ཏཱི ཡ་ཐཱ,

ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཕུ་སཱི ཝ་སུ་ནྡྷ་རཾ;

སོ ཝི་ཀྐ་མཱི ས་ཏྟ པ་དཱ་ནི གོ་ཏ་མོ,

སེ་ཏ་ཉྩ ཚ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྷཱ་ར་ཡུཾ མ་རཱུ.

‘‘ག་ནྟྭཱ་ན སོ ས་ཏྟ པ་དཱ་ནི གོ་ཏ་མོ,

དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་སི ས་མཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ;

ཨ་ཊྛ་ངྒུ་པེ་ཏཾ གི་ར་མ་བྦྷུ་དཱི་ར་ཡི,

སཱི་ཧོ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ས་བྦེ་སཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ, སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཐཾ, ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ, ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཏྟོ, ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་བྦེ་སཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་ཀ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ;

ཏ་ཐ་མེ་ཝཱ་ག་ཏོ ཡ་སྨཱ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཐོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ་པི ཏ་ཐཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ-ས་དྡོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཙཱ་ནེ་ན ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཡཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༡༦) ན་ཡེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཏེ་ར་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི དྭེ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཐཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ས་དྡཱ་དཱི་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ, ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… ཏ་མ་ཧཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་དི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤).

ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཨ་ཏྠེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི པ་ད་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཾ ར་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི, ས་བྦཾ ཏཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ རཱ་ག་མ་དཱ་དི་ནི་མྨ་ད་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ –

‘‘ཡ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ བྷཱ་ས་ཏི ལ་པ་ཏི ནི་དྡི་ས་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༨༨; ཨ. ནི. ༤.༢༣).

ག་ད་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ག་ད་ནཾ ཨཱ་ག་དོ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨཱ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ་པི ཝཱ་ཙཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཙཱ, ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཀཱ་ཡོ, ཝཱ་ཙཱ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི སཱི་ལེ་ན་པི ས་མཱ་དྷི་ནཱ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན་པི, ན ཏ་སྶ ཏུ་ལཱ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏུ་ལོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ –

‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ད་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༨༨; ཨ. ནི. ༤.༢༣).

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་སི་དྡྷི – ཨ་ག་དོ ཝི་ཡ ཨ་ག་དོ, དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ. ཏེ་ན ཧེ་ས མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ས་ཀྐོ ཝི་ཡ དི་བྦཱ་ག་དེ་ན ས་པྤེ, ས་བྦ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དི་ནོ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་ཏི ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ག་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཨ་པི་ཙ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཾ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་ཝ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཏ་ཐཾ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘ལོ་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ལོ་ཀ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ…པེ… ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣).

ཨ་པ་རེ་ཧི་པི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སུ་མེ་དྷ་བྷཱུ་ཏེ་ན དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ –

‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;

པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;

ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་སྶཱ་མི, མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ད་ནྟོ ད་མེ་སྶཱ་མི, ཨ་སྶ་ཏྠོ ཨ་སྶཱ་སེ་སྶཱ་མི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མི, སུ་དྡྷོ སོ་དྷེ་སྶཱ་མི, བུ་དྡྷོ བོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ –

‘‘ཀིཾ མེ ཨེ་ཀེ་ན ཏི་ཎྞེ་ན, པུ་རི་སེ་ན ཐཱ་མ་ད་སྶི་ནཱ;

ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ས་ནྟཱ་རེ་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ.

‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ་ན, ཀ་ཏེ་ན པུ་རི་སུ་ཏྟ་མེ;

ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ཏཱ་རེ་མི ཛ་ན་ཏཾ བ་ཧུཾ.

‘‘སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ;

དྷ་མྨ་ནཱ་ཝཾ ས་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ, ས་ནྟཱ་རེ་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ.

‘‘ཀིཾ མེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝེ་སེ་ན, དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏེ་ནི་དྷ;

ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, བུ་དྡྷོ ཧེ་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༥༥-༥༨);

ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ མ་ཧཱ་པ་ཊི་ཉྙཾ ས་ཀ་ལ་སྶ་པི བུ་དྡྷ་ཀ་ར་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ པ་ཝི་ཙ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ནྟོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, ཨ་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ, ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ཏྭཱ, པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རེ ས་མྦྷ་རི་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཡོ་ག་པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ན་ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཡཾ པ་ར་མ་ཀོ་ཊིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི; ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ སཱ མ་ཧཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ, ན ཏ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཝི་ཏ་ཐཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི དཱི་པ་ངྐ་རོ ད་ས་བ་ལོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ, མ་ངྒ་ལོ…པེ… ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནཾ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎོ ཡེ ཏེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ཧི ལ་དྡྷ་བྦཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ, ཏེ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ, ཡཱ་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑ་ས་མྦཱ་དྷ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏ་སྶ ན་ཏྠ་ཉྙོ ཀོ་ཙི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ནཾ ཨི་ཏོ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཀ་ཏྭཱ ཙ ཡ་ཐཱ་པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ས་མྤཱ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་རེ་སཾ སོ་ཏ་པ་ཐ་ག་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་ས་མུ་པྤཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཱ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཱ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སེ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཏཱ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་ཉྩོ་དི་ཏ་མཱ་ན་སོ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏིཾ པ་ར་མ་ཉྩ ས་ནྟཾ ཝི་མོ་ཀྑ་སུ་ཁཾ པ་ཧཱ་ཡ བཱ་ལ་ཛ་ན་བ་ཧུ་ལེ ལོ་ཀེ ཏེ་ཧི ས་མུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ས་མྨཱ་ནཱ་ཝ་མཱ་ན་ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི. ཏ་ཏྲ ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ, སོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ་པི མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་དཱ ཙ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཝ སཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱ ཏཱི་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ས་མཱ་ན་ར་སཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐཱ་ནི ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ, དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ, ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཊྛོ ནི་དཱ་ན་ཊྛོ སཾ་ཡོ་ག་ཊྛོ པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛོ, ནི་རོ་དྷ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཊྛོ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛོ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ཨ་མ་ཏ་ཊྛོ, མ་གྒ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ ཧེ་ཏྭ་ཊྛོ ད་སྶ་ན་ཊྛོ ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏ་བྦི་བྷཱ་གཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝི་བ་ནྡྷ་ཀ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཡ་ཐཱ ཙ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཚ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཊྛ་མ་གྒ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཱ་ནི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ་དི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཱ་དི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི ཙ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ་སུ ཙ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏི་རོ་ཧི་ཏ་ཝི་དཱུ་ར་དེ་སེ་སུ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕ་སྶཱ་དི་ཝི་སེ་སོ, ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པི་ཏ་ཨཱ་མ་ལ་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ས་ངྒ་མ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་སུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་སུ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་སེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ་སེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༥).

ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཉྪི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. དྷ་མྨ་པ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ནི་རུ་ཏྟི་པ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཨ་ཏྠེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏ་ཏྲ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཉཱ་ཎེ་སུ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༨).

ཨེ་ཏྠ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཙ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ. པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ, བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠོ, ཝི་པཱ་ཀོ, ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. དྷ་མྨོ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ. སོ ཧི ཡ་སྨཱ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ད་ཧ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙེ་ཝ པཱ་པེ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཡོ ཀོ་ཙི ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཧེ་ཏུ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, བྷཱ་སི་ཏཾ, ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨོ, ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༩).

ཨ་ཐ ཝཱ ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཡེ དྷ་མྨཱ ཛཱ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཡ་མྷཱ དྷ་མྨཱ ཏེ དྷ་མྨཱ ཛཱ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ, བྷ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ, ཕ་སྶེ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ, ནཱ་མ་རཱུ་པེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎེ, ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.

‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ…པེ… ཝེ་ད་ལླཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. སོ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ’ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ (ཝི་བྷ. ༧༢༤).

‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ་ར་བྦྷ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ. ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཏྠཱ་རོ (ཝི་བྷ. ༧༢༥).

ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ལཱ་པོ, ཏ་སྨིཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ མཱ་ག་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ན ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ གོ་ཙ་ར་ཀི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦ་མྤི ཉཱ་ཎ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཎེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཏ་ཐཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཉེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, ས་བྦཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་ཏཾ དི་ཊྛཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ བུ་དྡྷཱ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ བུ་དྡྷཱ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ བུ་དྡྷཱ, ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ བུ་དྡྷཱ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏོ བུ་དྡྷཱ, ཡ་ཏོ ནཾ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི.

ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ, ས་བྦཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ, ན ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཐི་ན་མི་དྡྷ- ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧ་མ་ཀྑ་པ་ལཱ་ས་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ- མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ན་མ་ད་པ་མཱ་ད་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ- ཝི་ས་མ་ས་ཉྙཱ་མ་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་པ་ཉྩ་ཨེ་ས་ནཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་ཨཱ་ས་ཝ- ག་ནྠ་ཨོ་གྷ་ཡོ་གཱ་ག་ཏི་ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཉྩཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ- ཙེ་ཏོ་ཁི་ལ་ཙེ་ཏ་སོ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ཚ་ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ས་ཏྟཱ་ནུ་ས་ཡ- ཨ་ཊྛ་མི་ཙྪ་ཏྟ་ན་ཝ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ- ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ནེ་ས་ན་དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ས་ཧ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ, ཡ་ཏོ ནཾ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཏེ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི.

ཡེ ཙི་མེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ལ་མེ་ཝ ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ, ཡ་ཏོ ནཾ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ‘‘ནཱ་ལཾ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི.

ཡོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཡ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྒ་ཧོ ས་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་པྤ་བྷེ་དོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ནི་ཡྻཱ་ན་དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, སོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ, ཡ་ཏོ ནཾ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ན་དྷ་མྨོ ཏ་ཡཱ དེ་སི་ཏོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཏ་ཐཱ ནི་ར་ཡ་ག་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི, པེ་ཏ་ག་ཏི, མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི, དེ་ཝ་ག་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ ག་ཏི་ཡོ. ཏཱ་སུ ས་ཉྫཱི་ཝཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ, ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹་ད་ཡོ སོ་ལ༹་ས ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡཱ, ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡོ ཙཱ་ཏི ས་བྦེ་པི་མེ ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ནི་ར་ཡཱ ཙ, ས་ཀ་ཀ་མྨུ་ནཱ ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ག་ཏི ཙཱ་ཏི ནི་ར་ཡ་ག་ཏི. ཏི་བྦ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སཱི་ཏ་ན་ར་ཀཱ་པི ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ ཀི་མི་ཀཱི་ཊ་པ་ཊ་ངྒ་ས་རཱི་ས་པ་པ་ཀྑི་སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྪི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི. ཁུ་པྤི་པཱ་སི་ཏ་པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀཱ་ད་ཡོ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཊྛ་སུ་ཁ་ཏོ ཨི་ཏཱ ཝི་ག་ཏཱ་ཏི པེ་ཏཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི པེ་ཏ་ག་ཏི. ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀཱ་དི་ཨ་སུ་རཱ་པི ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ. པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པཱ་དི་ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ན་སོ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ་ཏི ཨི་མེ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཱ དི་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱི་ལ༹་ནྟི ཛོ་ཏེ་ནྟི ཙཱ་ཏི དེ་ཝཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི དེ་ཝ་ག་ཏི.

ཏཱ པ་ནེ་ཏཱ ག་ཏི་ཡོ ཡ་སྨཱ ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ག་ཏི ནཱ་མ ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨུ་ནཱ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ག་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཨེ་ཏེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ག་བྷི་ནྣཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –

‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ག་ཏི་ཡོ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྩ? ནི་ར་ཡོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ, མ་ནུ་སྶཱ, དེ་ཝཱ. ནི་ར་ཡ་ཉྩཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ཉྩ མ་གྒཾ, ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ; ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༡༥༣).

ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཏ་ཐཱ ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་དི་ཡོ་ག་ཝི་ཀ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ, ཨ་སྶ་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༡) ཝི་ཏྠཱ་རོ.

ཡ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ, ཨ་ཡཾ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡཾ ཁ་ནྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ས་ཡོ, ན ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ཨཱ་ས་ཡོ, ཨ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་ས་ཡོ, ན ཀཱ་མཱ་དི་ཨཱ་ས་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཐཱ་མ་ག་ཏོ, ན པ་ཊི་གྷཱ་དི་ཀོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཊི་གྷོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཐཱ་མ་ག་ཏོ, ན ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, ན ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ན ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཨི་མ་སྶ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, ན པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ན ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, ན པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ན ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཨི་མ་སྶ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀོ, ཨ་ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ན ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན, ན ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཙ་རི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦེ ས་ཏྟེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༣).

ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་རི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་པུ་ར་ཏྠི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡེ་ཧི ད་ཀྑི་ཎ་ཝཱ་མ་ཨ་ཀྑི་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་པ་སྶ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ་ཧི ལོ་མ་ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧི ཙ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ནི་མྨཱ་པ་ན་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༦).

ཡ་ཉྩ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎོ་ཀྐ་མ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཾ? བ་ཧུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་དི་ཏྟོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ་ཏི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི. –

ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༧) ཨེ་ཀཱུ་ན་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏཾ.

ཡཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་བྦཾ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི, ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ པ་རོ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ནཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མ་ཏྟ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ནི་སྶ་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཚ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཏ་ཐཱ ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ – ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༡༧; སཾ. ནི. ༥.༡༨༥) ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཡཱ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི, ཡཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, སཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶཱ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་ཝི་ཙ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཕ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ.

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༦༧) ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ? ཨ་ཏྠི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ དྷ་མྨེ་སུ ས་ཏི, ཨ་ཏྠི བ་ཧི་དྡྷཱ དྷ་མྨེ་སུ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༦༩) ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ, ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཝོ་ས་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༧༡) བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ? ཡཱ ས་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༧༨) ཚ་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཏ་ཐཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༠༥) ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨ་རི་ཡོ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒཱི་ཡ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ‘‘ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཝོ་དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ནི་རོ་དྷ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝོ་དཱ་ན་པ་གྒ་ཧ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མཱ་ད་ཧ་ནཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎཱ ཝི་སུཾ དུ་ཀྑཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཱ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པི ཧུ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ཡོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ནྟི. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་པ་ར་བྷཱ་གེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༨༩) བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི་ཏོ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏི – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༩༩) ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ས་བྦཱ་ནི་པི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ས་མྤཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་སྶ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་ཛཱ་ན་ནཾ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ…པེ… ཨ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ཝཱ་ནཱ་ས་ཝ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཛཱ་ན་ནཾ, ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་ཏཱ་ཛཱ་ན་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དི་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཏ་པྤ་ཊི་བ་ནྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧཱི་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛཱ་ན་ནཾ, ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༨༠༩; ཨ. ནི. ༡༠.༢༡).

ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏེ་ས་མྤི ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཱ ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏཱ ཏ་ཐཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ད་ཏྠཾ ཏཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ་ན ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཙ, ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཧེ་ཏུཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ཋི་ཏོ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ སུ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ –

‘‘ཀཱ་ལོ ཁོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨུ་པྤ་ཛྫ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ;

ས་དེ་ཝ་ཀཾ ཏཱ་ར་ཡ་ནྟོ, བུ་ཛ྄ཛྷ་སྶུ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༦༧) –

ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཱ་ནི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶ་ཡོ་ནི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས མཱ་སེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎི.

ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཎེ པ་ན་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ, ཨ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ སཾ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཝེ་དྷི, ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཕ་རི, ཏ་སྶ, ཏཾ སི་རིཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ ཨ་ནྡྷཱ ཙ་ཀྑཱུ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, བ་དྷི་རཱ ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སུ, མཱུ་གཱ ས་མཱ་ལ་པིཾ་སུ, ཁུ་ཛྫཱ ཨུ་ཛུ་ག་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་ངྒུ་ལཱ པ་ད་སཱ ག་མ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, བ་ནྡྷ་ན་ག་ཏཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི མུ་ཙྩིཾ་སུ, ས་བྦ་ན་ར་ཀེ་སུ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ ཝཱུ་པ་ས་མི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ནཱ་ཧོ་སི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་མི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ པི་ཡཾ་ཝ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སྶཱ ཧ་སིཾ་སུ, ཝཱ་ར་ཎཱ ག་ཛྫིཾ་སུ, ས་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཀ་ས་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ མུ་ཉྩིཾ་སུ, ཨ་གྷ་ཊྚི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱུ་པ་གཱ་དཱི་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི མ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡཾ མུ་ཉྩིཾ་སུ, ས་བྦ་དི་སཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ མུ་དུ་སཱི་ཏ་ལ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡི, ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཝ་སྶི, པ་ཐ་ཝི་ཏོ་པི ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་བྦྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ནྡི, པ་ཀྑི་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧིཾ་སུ, ན་དི་ཡོ ཨ་ས་ནྡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ མ་དྷུ་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟེ སཱུ་རི་ཡེ དི་པྤ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཱ ས་བྦཱ ཛོ་ཏི་ཡོ ཛོ་ཏིཾ་སུ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་བྦེ དེ་ཝཱ ས་བྦེ ཙ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ དི་སྶ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་རུ་ཀུ་ཊྚ་ཀ་ཝཱ་ཊ་སེ་ལཱ་ད་ཡོ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏཱ ནཱ་ཧེ་སུཾ, ས་བྦཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ག་ནྡྷཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ དི་བྦ་ག་ནྡྷོ པ་ཝཱ་ཡི, ས་བྦེ ཕ་ལཱུ་པ་གཱ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷ་རཱ ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣ་ཏ་ལོ ཨ་ཧོ་སི, ཐ་ལ་ཛ་ཛ་ལ་ཛཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥིཾ་སུ, རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཁ་ནྡྷ་པ་དུ་མཱ་ནི, སཱ་ཁཱ་སུ སཱ་ཁཱ་པ་དུ་མཱ་ནི, ལ་ཏཱ་སུ ལ་ཏཱ་པ་དུ་མཱ་ནི, པུ་པྥིཾ་སུ, མ་ཧཱི་ཏ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཧུ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་པ་དུ་མཱ་ནི ནཱ་མ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་པ་དུ་མཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ, ས་མ་ནྟ་ཏོ པུ་པྥ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི ཨཱ་ཀཱ་སེ དི་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ཝ་ཛྫིཾ་སུ, ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ, ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ལཱ་ཀ་ལཱ་པོ ཝི་ཡ, ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ མཱ་ལཱ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་མཱ་ལཱ་མཱ་ལི་ནཱི ཝི་པྥུ་ར་ནྟ་ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནཱི པུ་པྥ་དྷཱུ་པ་ག་ནྡྷ་པ་རི་ཝཱ་སི་ཏཱ པ་ར་མ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་ནི ཙ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པ་རི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཙྪ་རི་ཡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི ཡ་ད་ཏྠཾ ཏེ་ན ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ.

ཏ་ཐཱ ཡེ བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝཱ, ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཡེ ཙ སཱ་ཝ་ཀ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ དྷ་མྨ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ཙ, ཏེ་པི སཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་ན་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི ག་མི་སྶ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཡ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏཱ, ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ.

ཨ་པི་ཙ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཡོ ཡོ ས་བྷཱ་ཝོ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ, སོ སོ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པི་ཏ་ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ.

ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ, ཏེ་སཾ ཏེ་ས་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟི་ན་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙ དྷ་མྨ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པི་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་པི་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ.

ཏ་ཐཱ ཡཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་དི་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་མུ་ཏྟཱ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏཱི་ཏཱ ཏ་མ་སཱ ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནོ་བྷཱ་ས་ནཱི་ཡཱ ལོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ག་ཏི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱི་ནཾ ལེ་ས་མ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི ན ཨཱ་པོ ན ཏེ་ཛོ ན ཝཱ་ཡོ ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ན པ་རོ ལོ་ཀོ ན ཙ ཨུ་བྷོ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ. ཏ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝ་དཱ་མི ན ག་ཏིཾ ན ཋི་ཏིཾ ན ཙུ་ཏིཾ ན ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ; ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༧༡).

སཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མ་ཐོ, ས་བྦཱུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ, ས་བྦཱ་ལ་ཡཱ་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, ས་བྦ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ཏྟོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ མ་གྒ་སཱི་ལེ་ན, ཕ་ལ་སཱི་ལེ་ན, ས་བྦེ་ན་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལེ་ན, མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ, ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ, ས་བྦེ་ན་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ, ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཡ, ས་བྦཱ་ཡ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏ་བྦེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི, ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མཱ་ཎ་བྷེ་དེ་ཧི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་ཀ་ལ་ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎེ་ཧི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ. ས་བྦེ་ས་ཉྷི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཏྟཾ, ས་རཱི་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཝེ་མ་ཏྟཾ, ཀུ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟཾ, དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ་ཝེ་མ་ཏྟཾ, ར་སྨི་ཝེ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝེ་མ་ཏྟེ་ཧི སི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏྟཾ, ན པ་ན སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་སུ་དྡྷཱི་སུ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་གུ་ཎེ་སུ ཙ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙཾ་མ་ཉྙཾ ནི་བྦི་སེ་སཱ ཏེ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཝི་དྷ་ཏྠོ ཙེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ. ཏ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡཱ ཝི་དྷ་ཡུ་ཏྟ་ག་ཏ་ས་དྡེ པ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ཝ་ད་ནྟི.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཏ་ཐཱ ག་ཏཾ ག་ཏི ག་མ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐེ་ཧི ཨ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎེ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ག་ཏ་ནྟི ཨ་ག་ཏོ. སོ པ་ན་སྶ ཨ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ མ་ཙྪེ་ར་དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཏ་ཐེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཉྩ་སུ་པི ག་ཏཱི་སུ ག་ཏཾ ག་མ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ག་ཏོ. ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སྭཱ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཐེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ པ་ནེ་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི? ས་དྡྷ་མྨོ. ས་དྡྷ་མྨོ ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ. ཕ་ལ་དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་གྒཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ. ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ པ་ན ཡ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཡ་ཐཱ པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་ཧི སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ག་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏོ, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ག་ཏོ ཨ་ཝ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ་པི ས་དྡྷ་མྨོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ, དྷ་མྨཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༦.༡༧; སུ. ནི. ༢༤༠). སྭཱ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཡ་ཐཱ ཙ དྷ་མྨོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷོ་པི, ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ཧི སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཏཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ན་ཡོ དེ་སི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཙ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ག་ད་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ – ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ, ས་ངྒྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༦.༡༨; སུ. ནི. ༢༤༡), སྭཱ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

ཨི་ད་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཎྞེ་ཡྻ. ཨི་ད་ཉྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་དཾ མ་ཧ་ཏྠཾ, མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀཾ, མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཾ, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ད་སྶ ཝི་ཡ ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ པ་ཀྑ་ནྡོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི.

ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ལོ་ཀེ པུ་རི་མཱ མ་ཧེ་སི་ནོ,

ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ མུ་ན་ཡོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ;

ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ས་ཀྱ་མུ་ནཱི་པི ཨཱ་ག་ཏོ,

ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་མཱ.

‘‘པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་དི་མ་ལེ ཨ་སེ་ས་ཏོ,

ས་མཱ་དྷི་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ ག་ཏཱ ཛི་ནཱ;

པུ་རཱ་ཏ་ནཱ ས་ཀྱ་མུ་ནཱི ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རོ,

ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ཏེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ མ་ཏོ.

‘‘ཏ་ཐ་ཉྩ དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ,

ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་བྷཱ་ག་བྷེ་ད་ཏོ;

ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛི་ནོ་ཡ་མཱ་ག་ཏོ,

ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝོ.

‘‘ཏ་ཐཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ,

ཏ་ཐཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ ས་བྦ་སོ;

ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻཱ ན་ཡ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ,

ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ཏེ་ན ཛི་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

‘‘ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དཱ་སུ་པི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་སུ,

ཛི་ན་སྶ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་གོ་ཙ་རེ;

ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷེ་དེ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ,

ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ལོ་ཙ་ནོ.

‘‘ཡ་ཏོ ཙ དྷ་མྨཾ ཏ་ཐ་མེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི,

ཀ་རོ་ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ་ནུ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ནོ;

གུ་ཎེ་ཧི ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻི་རཱི་ཡ་ཏི,

ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན་པི ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ.

‘‘ཏ་ཐཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་སོ,

ཨ་ཝེ་དི ལོ་ཀཾ པ་བྷ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི;

ག་ཏོ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦུ་ཏིཾ,

ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉྩ ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

‘‘ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་སོ,

ཧི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་སྶ ཡ་ཏོ་ཡ་མཱ་ག་ཏོ;

ཏ་ཐཱ་ཡ ནཱ་ཐོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་བྦ་དཱ,

ག་ཏོ ཙ ཏེ་ནཱ་པི ཛི་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.