༡. པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ་སུ ཀི་ར ཨེ་ཀེ་ཀོ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ར་ཀྑི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ དུ་ར་ཀྑཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཨ་ཧཾ དུ་ར་ཀྑཾ ར་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཝ་དི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ནི ར་ཀྑ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཀྑ་ན་དྭཱ་ར་མེ་ཝ དུ་ར་ཀྑ་ནྟི མ་ཉྙཱ་མ, ཀོ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་སུ དུ་ར་ཀྑཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་མྤི ཨ་ནོ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཱ་ནི པེ་ཏཱ་ནི དུ་ར་ཀྑཱ་ནེ་ཝ, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན ཏུ་མྷེ ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ, པུ་བྦེ་པི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ, ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་དཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟེ པ་ཏྟཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ས་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དཱ་ནི་ཏཾ –
‘‘ཀུ་ས་ལཱུ་པ་དེ་སེ དྷི་ཏི་ཡཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙ,
ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ་བྷ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཏཱ་ཡ ཙ;
ན ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ཝ་ས་མཱ་ག་མི་མྷ་སེ,
ས སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ མ་ཧ་ཏཱ བྷ་ཡེ་ན མེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༣༢) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དཱ་པི ཏུ་མྷེ་ཝ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ར་ཛྫ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ར་ཀྑ་སཱི་ཧི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟཱ ར་ཀྑ་སཱི་ཧི ཁཱ་དི་ཏཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྠ. ཏེ་སུ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟིཾ དེ་ཝ་ཝ་ཎྞིཾ ཡ་ཀྑི་ནིཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ པ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ས་བྦཱ་ནི དྭཱ་རཱ་ནི སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི སཾ་ཝ་ར་ནྟོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༦༠. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ སོ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་རོ;
གྷཱ་ནེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ.
༣༦༡. ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ;
མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ;
ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཡ་དཱ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ར་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་དུ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན མོ་ཧཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སཾ་ཝ་རོ ཐ་ཀ་ནཾ པི་ད་ཧ་ནཾ གུ་ཏྟི ཀ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་ཡེ་ཝ པ་ན སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ར་ཏོ པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨེ་ས ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་དཱ ཧི ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་ཀྑ་ནྟི ཀོ་ས་ཛྫཾ མུ་ཊྛ་ས་ཙྩཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ལ་བྦྷ་ཏི. སཾ་ཝ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ས་དྡྷཱ ཁ་ནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཉཱ་ཎ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ལ་བྦྷ་ཏི.
ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ་པི ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་སཱ་ད་དྭཱ་རེ སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཝ. ཙོ་པ་ན་དྭཱ་རེ་པི ཏཾ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ. ཏེ་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི ཏཾ དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝུ་ཏཾ. སཱ་དྷུ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཙོ་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ་པི ཝཱ་ཙཱ. ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཏཾ དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝུ་ཏཾ. མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཛ་ཝ་ན་མ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན མ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ན་ཏྠི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི ཏཾ དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་སུ་པི སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ཊྛ སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ་སུ པ་ན ཋི་ཏོ ས་བྦ་སྨཱ་པི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.