༢༥. བྷི་ཀྑུ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ་སུ ཀི་ར ཨེ་ཀེ་ཀོ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ར་ཀྑི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ དུ་ར་ཀྑཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཨ་ཧཾ དུ་ར་ཀྑཾ ར་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཝ་དི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ནི ར་ཀྑ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཀྑ་ན་དྭཱ་ར་མེ་ཝ དུ་ར་ཀྑ་ནྟི མ་ཉྙཱ་མ, ཀོ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་སུ དུ་ར་ཀྑཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་མྤི ཨ་ནོ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཱ་ནི པེ་ཏཱ་ནི དུ་ར་ཀྑཱ་ནེ་ཝ, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན ཏུ་མྷེ ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ, པུ་བྦེ་པི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ, ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་དཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟེ པ་ཏྟཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ས་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དཱ་ནི་ཏཾ –
‘‘ཀུ་ས་ལཱུ་པ་དེ་སེ དྷི་ཏི་ཡཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙ,
ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ་བྷ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཏཱ་ཡ ཙ;
ན ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ཝ་ས་མཱ་ག་མི་མྷ་སེ,
ས སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ མ་ཧ་ཏཱ བྷ་ཡེ་ན མེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༣༢) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དཱ་པི ཏུ་མྷེ་ཝ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ར་ཛྫ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ར་ཀྑ་སཱི་ཧི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟཱ ར་ཀྑ་སཱི་ཧི ཁཱ་དི་ཏཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྠ. ཏེ་སུ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟིཾ དེ་ཝ་ཝ་ཎྞིཾ ཡ་ཀྑི་ནིཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ པ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ས་བྦཱ་ནི དྭཱ་རཱ་ནི སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི སཾ་ཝ་ར་ནྟོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༦༠. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ སོ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་རོ;
གྷཱ་ནེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ.
༣༦༡. ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ;
མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ;
ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཡ་དཱ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ར་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་དུ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན མོ་ཧཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སཾ་ཝ་རོ ཐ་ཀ་ནཾ པི་ད་ཧ་ནཾ གུ་ཏྟི ཀ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་ཡེ་ཝ པ་ན སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ར་ཏོ པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨེ་ས ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་དཱ ཧི ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་ཀྑ་ནྟི ཀོ་ས་ཛྫཾ མུ་ཊྛ་ས་ཙྩཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ལ་བྦྷ་ཏི. སཾ་ཝ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ས་དྡྷཱ ཁ་ནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཉཱ་ཎ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ལ་བྦྷ་ཏི.
ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ་པི ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་སཱ་ད་དྭཱ་རེ སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཝ. ཙོ་པ་ན་དྭཱ་རེ་པི ཏཾ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ. ཏེ་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི ཏཾ དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝུ་ཏཾ. སཱ་དྷུ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཙོ་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ་པི ཝཱ་ཙཱ. ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཏཾ དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝུ་ཏཾ. མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཛ་ཝ་ན་མ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན མ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ན་ཏྠི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི ཏཾ དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་སུ་པི སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ཊྛ སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ་སུ པ་ན ཋི་ཏོ ས་བྦ་སྨཱ་པི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཧཾ་ས་གྷཱ་ཏ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཧ་ཏྠ་སཾ་ཡ་ཏོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཧཾ་ས་གྷཱ་ཏ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཀི་ར དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏིཾ ག་ནྟྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཨཱ་ཏ་པེ ཏ་པྤ་མཱ་ནཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ དྭེ ཧཾ་སཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ས་ཀྑ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ཨ་ཀྑིཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨི་ཏ་རོ ‘‘ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨི་མ་སྨིཾ པ་སྶེ ཨ་ཀྑི, པ་ར་པ་སྶེ ཨ་ཀྑིཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨི་ད་མྤི ན ས་ཀྑི་སྶ་སི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ ས་ཀྑ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཁི་པི, ཧཾ་སོ ས་ཀྑ་ར་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨི་ཏ་རཾ ཝ་ཊྚ་ས་ཀྑ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་པ་སྶེ ཨ་ཀྑི་མྷི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་རི་མ་ཀྑི་ནཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་སི. ཧཾ་སོ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝོ ཀ་ཏཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་སྶེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏ་ཡཱ བྷི་ཀྑུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཀ་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རིཾ་སུ, ཏྭཾ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྟ་ན་ག་རེ དྷ་ན་ཉྩ་ཡེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཱ ཨུ་པ་ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཝ་ཏྟི་ཏྠ. ཀུ་རུ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི, ཏཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑི. ཡ་ཐཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ པུ་རོ་ཧི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ར་ཛྫུ་གཱ་ཧ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ སཱ་ར་ཐི སེ་ཊྛི དོ་ཎ་མཱ་པ་ཀོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནཱི ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཛ་ནེ་སུ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་སུ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ ད་ནྟ་པུ་ར་ན་ག་རེ ཀ་ལི་ངྒེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཏ་སྨིཾ ར་ཊྛེ དེ་ཝོ ན ཝ་སྶི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཉྫ་ན་ས་ནྣི་བྷོ ནཱ་མ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱི མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ནཱི་ཏེ དེ་ཝོ ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་སྶ ཨཱ་ན་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཧི་ཎི. ཏེ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཧ་ཏྠིཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཏ་ཝ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, ཝི་དི་ཏྭཱ་ན ཛ་ནཱ་དྷི་པ;
ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞེ་ན, ཀ་ལི་ངྒ་སྨིཾ ནི་མི་མྷ་སེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༣.༧༦) –
ཨི་མཾ ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི. ཧ་ཏྠི་མྷི པ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏེ་པི དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ ‘‘སོ རཱ་ཛཱ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ར་ཊྛེ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཡཾ སོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ན ཀཱ་ལི་ངྒོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཙ ཨ་མ་ཙྩེ ཙ པེ་སེ་སི. ཏེ་སུ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཙ་ནྟེ་སུ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལེ་སུ ཀི་ཉྩི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ནོ སཱི་ལ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི ‘‘ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སཱི་ལ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་ནི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཀཱ་ལི་ངྒོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ དི་སྭཱ་ཝ ས་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཾ པཱུ་རེ་སི. ཏ་སྶ ར་ཊྛེ དེ་ཝོ པཱ་ཝ་སྶི, ར་ཊྛཾ ཁེ་མཾ སུ་བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘ག་ཎི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ, པུ་ཎྞོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཏ་དཱ;
ར་ཛྫུ་གཱ་ཧོ ཙ ཀ་ཙྩཱ་ནོ, དོ་ཎ་མཱ་པ་ཀོ ཙ ཀོ་ལི་ཏོ.
‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏ་དཱ སེ་ཊྛཱི, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ སཱ་ར་ཐཱི;
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀ་སྶ་པོ ཐེ་རོ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘མ་ཧེ་སཱི རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, མཱ་ཡཱ་དེ་ཝཱི ཛ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ;
ཀུ་རུ་རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཐ ཛཱ་ཏ་ཀ’’ནྟི. –
ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་བྷེ་དེ ཨཱ་ས་ངྐཾ ཀ་རིཾ་སུ, ཏྭཾ པ་ན མཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སི, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཧ་ཏྠེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ སཾ་ཡ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༦༢. ‘‘ཧ་ཏྠ་སཾ་ཡ་ཏོ པཱ་ད་སཾ་ཡ་ཏོ,
ཝཱ་ཙཱ་སཾ་ཡ་ཏོ སཾ་ཡ་ཏུ་ཏྟ་མོ;
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ,
ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་སི་ཏོ ཏ་མཱ་ཧུ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་སཾ་ཡ་ཏོཏི ཧ་ཏྠ་ཀཱི་ལཱ༹་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རེ་སཾ པ་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧ་ཏྠ་སཾ་ཡ་ཏོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཡ་ཏོ. སཾ་ཡ་ཏུ་ཏྟ་མོཏི སཾ་ཡ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཀཱ་ཡ་ཙ་ལ་ན་སཱི་སུ་ཀྑི་པ་ན་བྷ་མུ་ཀ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ར་ཏོ. ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏོ. ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་སི་ཏོཏི ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཏུ་སི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ག་མེ་ན ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་ཉྷི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི སེ་ཁཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ག་མེ་ན ས་ནྟུ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ནྟུ་སི་ཏཱ, ཨ་ར་ཧཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ནྟུ་སི་ཏོ་ཝ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཧཾ་ས་གྷཱ་ཏ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ཡོ མུ་ཁ་སཾ་ཡ་ཏོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༡.༡༨༡; སུ. ནི. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ; ཨ. ནི. ༡༠.༨༩) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྠོ་པི་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀེ པ་ན པ་དུ་མ་ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨ་ཧོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧི་སྶ པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ན་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་རེ ཀ་ཙྪ་པོ ཝ་ས་ཏི. དྭེ ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀ་ཙྪ་པཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ས་མྨ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་ཏ་ལེ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ར་མ་ཎི་ཡོ པ་དེ་སོ, ག་ཙྪི་སྶ་སི ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷི’’ནྟི. ‘‘ས་མྨ, ཨ་ཧཾ ཀ་ཐཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཡཾ ཏཾ ནེ་སྶཱ་མ, ས་ཙེ མུ་ཁཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ར་ཀྑི་སྶཱ་མི, ས་མྨཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ད་ཎྜ་ཀཾ ཀ་ཙྪ་པེ་ན ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་སྶ ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ཏཾ ཏ་ཐཱ ཧཾ་སེ་ཧི ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘དྭེ ཧཾ་སཱ ཀ་ཙྪ་པཾ ད་ཎྜེ་ན ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཀ་ཙྪ་པོ ‘‘ཡ་དི མཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ནེ་ནྟི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཧོ་ཏི དུ་ཊྛ་ཙེ་ཊ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧཾ་སཱ་ནཾ སཱི་གྷ་ཝེ་ག་ཏཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ད་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ད་ཎྜ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ པ་ཏི་ཏྭཱ དྭེ་དྷཱ བྷི་ཛྫི. ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་ཝ་དྷཱི ཝ་ཏ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཀ་ཙྪ་པོ བྱཱ་ཧ་རཾ གི་རཾ;
སུ་གྒ་ཧཱི་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཊྛ་སྨིཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཀི་ཡཱ་ཝ་དྷཱི.
‘‘ཨེ་ཏ་མྤི དི་སྭཱ ན་ར་ཝཱི་རི་ཡ་སེ་ཊྛ,
ཝཱ་ཙཾ པ་མུ་ཉྩེ ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝེ་ལཾ;
པ་སྶ་སི བ་ཧུ་བྷཱ་ཎེ་ན, ཀ་ཙྪ་པཾ བྱ་ས་ནཾ ག་ཏ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༢༩-༡༣༠);
ཨི་མཾ དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ བ་ཧུ་བྷཱ་ཎི་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ མུ་ཁ་སཾ་ཡ་ཏེ་ན ས་མ་ཙཱ་རི་ནཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏེ་ན ནི་བྦུ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༦༣. ‘‘ཡོ མུ་ཁ་སཾ་ཡ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, མ་ནྟ་བྷཱ་ཎཱི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ;
ཨ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏི, མ་དྷུ་རཾ ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མུ་ཁ་སཾ་ཡ་ཏོཏི དཱ་ས་ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ‘‘ཏྭཾ དུ་ཛྫཱ་ཏོ, ཏྭཾ དུ་སྶཱི་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ་ཡ མུ་ཁེ་ན སཾ་ཡ་ཏོ. མ་ནྟ་བྷཱ་ཎཱིཏི མ་ནྟཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ བྷ་ཎ་ན་སཱི་ལོ. ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོཏི ནི་བྦུ་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏཱིཏི བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏི. མ་དྷུ་རནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་སི་ཏཾ མ་དྷུ་རཾ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ན པཱ་ལི༹ཾ, པཱ་ལི༹ཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ན ཨ་ཏྠཾ, ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝཱ པ་ན ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ མ་དྷུ་རཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དྷ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
དྷ་མྨཱ་རཱ་མོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྷ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ས་ཏྠཱ་རཱ ཀི་ར ‘‘ཨི་ཏོ མེ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་སྶཱུ་ནི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ས་བྦེ་པི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨེ་ཀོ པ་ན དྷ་མྨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ད་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, ས་ཏྠ་རི དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ་རཱ་མ་སྶ ཏུ་མྷེ་སུ སི་ནེ་ཧ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨ་ནྟ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཐ, ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, ཏུ་མྷེ་སུ དྷ་ར་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏུ་མྷེ་ཧི དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫཱ་མི ཙི་ནྟེ་མི ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་མཱི་ཏི.
ས་ཏྠཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙེ་ནཱ་པི མ་ཡི སི་ནེ་ཧ་ཝ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་རཱ་མ་ས་དི་སེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟཱ མ་མ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ན མཾ པཱུ་ཛེ་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༦༤. ‘‘དྷ་མྨཱ་རཱ་མོ དྷ་མྨ་ར་ཏོ, དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙི་ནྟ་ཡཾ;
དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་རཾ བྷི་ཀྑུ, ས་དྡྷ་མྨཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨོ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི དྷ་མྨཱ་རཱ་མོ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ ར་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་ར་ཏོ. ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ཙི་ནྟ་ན་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙི་ནྟ་ཡཾ, ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་སྶ་རནྟི ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ. ས་དྡྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བྷེ་དཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཙ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
དྷ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ས་ལཱ་བྷནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶ ཀི་རེ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ལ་དྡྷོ ཏེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ལ་དྡྷོ’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ, ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ཀྑི་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ད་ཧ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སིཾ, ན ཙ པ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལ་དྡྷིཾ རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཏྭཾ ལ་དྡྷིཾ ན རོ་ཙེ་སི, དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ལ་དྡྷིཾ རོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་སི. ན ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སི, པུ་བྦེ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི སཱ་མཾ དི་ཊྛོ, པུ་བྦེ པ་ནེ་ས ཀེ་སཾ ལ་དྡྷིཾ རོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་རི, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ ནོ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་རཱ་ན ཝ་ཙོ ནི་ས་མྨ,
མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁོ པོ་ཐ་ཡ་མ་ནྭ་ཙཱ་རཱི;
སུ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ན་ཉྷི ཝ་ཙོ ནི་ས་མྨ,
ག་ཛུ་ཏྟ་མོ ས་བྦ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ཊྛཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༢༦) –
ཨི་མཾ མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ས་ཀ་ལཱ་བྷེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པ་ར་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྠེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ར་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྠེ་ནྟ་སྶ ཧི ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ་པི ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཀ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶེ་ཝ པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༦༥. ‘‘ས་ལཱ་བྷཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ, ནཱ་ཉྙེ་སཾ པི་ཧ་ཡཾ ཙ་རེ;
ཨ་ཉྙེ་སཾ པི་ཧ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ, ས་མཱ་དྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
༣༦༦. ‘‘ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ་པི ཙེ བྷི་ཀྑུ, ས་ལཱ་བྷཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི;
ཏཾ ཝེ དེ་ཝཱ པ་སཾ་ས་ནྟི, སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཨ་ཏ་ནྡི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ལཱ་བྷནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ལཱ་བྷཾ. ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་ར་ཉྷི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ས་ལཱ་བྷཾ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ལཱ་བྷཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པི་ཧ་ཡནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ལཱ་བྷཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ན ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་དྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྷི ལཱ་བྷཾ པི་ཧ་ཡ་ནྟོ ཏེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ས་ལཱ་བྷཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ་པི ས་མཱ་ནོ ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་པ་དཱ་ནཾ ཙ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ས་ལཱ་བྷཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. ཏཾ ཝེཏི ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུཾ སཱ་ར་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཛ་ངྒྷ་བ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ནེ་ན ཨ་ཀུ་སཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏ་ནྡི་ཏཾ དེ་ཝཱ པ་སཾ་ས་ནྟི ཐོ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པ་ཉྩ་གྒ་དཱ་ཡ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ས་བྦ་སོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ་གྒ་དཱ་ཡ་ཀཾ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ས་སྶེ ཁེ་ཏྟེ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཁེ་ཏྟ་གྒཾ ནཱ་མ དེ་ཏི, ཁ་ལ་ཀཱ་ལེ ཁ་ལ་གྒཾ ནཱ་མ དེ་ཏི, ཁ་ལ་བྷ་ཎྜ་ཀཱ་ལེ ཁ་ལ་བྷ་ཎྜ་གྒཾ ནཱ་མ དེ་ཏི, ཨུ་ཀྑ་ལི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀུ་མྦྷ་གྒཾ ནཱ་མ དེ་ཏི, པཱ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཱ་ལེ པཱ་ཏ་གྒཾ ནཱ་མ དེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་གྒ་དཱ་ནཱ་ནི དེ་ཏི, ས་མྤ་ཏྟ་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ ནཱ་མ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ པ་ཉྩ་གྒ་དཱ་ཡ་ཀོཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཙ་སྶ ཏི་ཎྞཾ ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ་པི དྭཱ་ར་པ་མུ་ཁེ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ དྭཱ་རེ ཋི་ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པ་ན ཏཾ པ་རི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་གྒཾ ད་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཙ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ. ས་ཙེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶ་ཏི, པུ་ན་པཱ་ཧཾ པ་ཙི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ན པ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠུ པི་ཊྛིཾ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱི ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ པཱ་ཎི་ནཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཙ པ་ན ‘‘ག་ཏོ ནུ ཁོ ནོ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཀྑི་ཀེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ན ས་ཝ་ན་བྷ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ན ཝ་དེ་ཏི, ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ པ་ན ས་ཎི་ཀ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱི་སཾ ཙཱ་ལེ་སི. ལོ་ཀ་ག་རུ་ནཱ བུ་དྡྷེ་ན ‘‘ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱི་སེ ཙཱ་ལི་ཏེ སཱ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ གེ་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ མུ་ཉྩི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི པི་ཊྛིཾ ད་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་ཡེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཧ་སི་ཏ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞཱ་ན་ཉྩ ར་སྨཱི་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་དྡ་ས. བུ་དྡྷཱ ཧི ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ན པ་ཀྐ་མ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷོ་ཏི ནཱ་སི་ཏོ་མྷི ཏ་ཡཱ, རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ཋི་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ བྷཱ་རི་ཡཾ ཏེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་བྷུ་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཧཾ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་གྒཾ ད་ཏྭཱ་ཝ བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཨི་ཏོ ཙ མེ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ བྷུ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶ་སི མེ ཨི་དཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན མེ ཏ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་གྒ་མྤི མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་བྷུ་ཏྟ་བྷ་ཏྟ་མྤི, ཙ་རི་མ་ཀ་བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜོ་པི མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. མ་ཡ་ཉྷི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་པེ་ཏ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ད་གྒ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ སེ་ས་ཏོ ཝཱ,
པི་ཎྜཾ ལ་བྷེ་ཐ པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི;
ནཱ་ལཾ ཐུ་ཏུཾ ནོ་པི ནི་པ་ཙྩ་ཝཱ་དཱི,
ཏཾ ཝཱ་པི དྷཱི་རཱ མུ་ནི ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༢༡༩);
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, དཱི་པ་སཱ་མི་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ‘ན མེ ཏ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠོ’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི དྭཱ་རེ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝ་ད་ཐ, ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཱ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ས་པྤཱ་ཡཱ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ‘ནཱ་མ་རཱུ་པ’ནྟི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཎིཾ་སུ, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ནེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ནཱ་མེ ཙ རཱུ་པེ ཙ ཨ་ར་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ས་ཛྫ་ནྟོ ཨ་སོ་ཙ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༦༧. ‘‘ས་བྦ་སོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྨིཾ, ཡ་སྶ ན་ཏྠི མ་མཱ་ཡི་ཏཾ;
ཨ་ས་ཏཱ ཙ ན སོ་ཙ་ཏི, ས ཝེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་སོཏི ས་བྦ་སྨི་མྤི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ ནཱ་མ་རཱུ་པེ. མ་མཱ་ཡི་ཏནྟི ཡ་སྶ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ གཱ་ཧོ ན་ཏྠི. ཨ་ས་ཏཱ ཙ ན སོ་ཙ་ཏཱིཏི ཏ་སྨི་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཏྟེ ‘‘མ་མ རཱུ་པཾ ཁཱི་ཎཾ…པེ… མ་མ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཁཱི་ཎ’’ནྟི ན སོ་ཙ་ཏི ན ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ‘‘ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ མེ ཁཱི་ཎ’’ནྟི པ་སྶ་ཏི. ས ཝེཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པེ མ་མཱ་ཡི་ཏ་ར་ཧི་ཏོ་པི ཨ་ས་ཏཱ་པི ཏེ་ན ཨ་སོ་ཙ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་གྒ་དཱ་ཡ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནེ ཨ་ཝ་ནྟི་ཛ་ན་པ་དེ ཀུ་ར་ར་གྷ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སོ་ཎོ ནཱ་མ ཀོ་ཊི་ཀ་ཎྞོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཐེ་རེ་ན ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཁོ, སོ་ཎ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ དྭེ ཝཱ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་པི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཐེ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀ་ཏྟཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐེ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ས་ཏྠཱ་རཾ ས་མྨུ་ཁཱ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན དི་ནྣཾ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནོ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཝཱི་ཐི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཏཾ ར་ཏྟི་བྷཱ་གཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ སོ་ལ༹་ས ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀཱ་ནི (སུ. ནི. ༧༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ར་བྷ་ཉྙེ་ན ཨ་བྷ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་བྦྷཱ་ནུ་མོ་དེ་ནྟོ – ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ སུ་ཏྭཱ བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝཱ ནཱ་གཱ སུ་པ་ཎྞཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨེ་ཀ་སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཀུ་ར་ར་གྷ་ར་ན་ག་རེ ཐེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ་པི མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀོ ཨེ་ས སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དེ་ཏཱི’’ཏི? ཨ་ཧཾ, བྷ་གི་ནཱི་ཏི. ཀོ་སི ཏྭ་ནྟི? ཏ་ཝ གེ་ཧེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ, དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི. ཏྭཾ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ ཀ་སྨཱ དེ་སཱི་ཏི? ནཱ་ཧཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་མྨཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཀ་སྶ ཏེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རོ དི་ནྣོ་ཏི? ཏ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ ཀོ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སྶ སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶཱ་ཏི. ཀིཾ མེ པུ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི? པུ་ཏྟོ ཏེ ཨ་ཛྫ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ས་ཏྠཱ ཏ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཏེ་ན་སྶ མ་ཡཱ་པི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རོ དི་ནྣོ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཧི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨེ་ཀ་སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན, སཱ་མི, མ་མ པུ་ཏྟེ་ན ས་ཏྠུ དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཱ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི? ཏ་ཝ པུ་ཏྟེ་ན ས་ཏྠུ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི.
ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ མེ པུ་ཏྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ. པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ་པི ཁོ ས་ཏྠཱ་རཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རེ དི་ནྣེ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན དི་ནྣ་སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཀཱ་ལོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ན ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) པ་ཉྩ ཝ་རེ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཐེ་རོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ མཱ་ཏུ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ་པི པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ, ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀེ་ན ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ མ་ཡཱ ‘ཀོ ཨེ་སོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ཨ་ཧ’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ས་ཙེ མེ པུ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘ཏཱ་ཏ, ཡ་ཏོ ཏ་ཡཱ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི ཨེ་ཝ. ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’’ཏི. སོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དཱ་སིཾ གེ་ཧ་ར་ཀྑི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་རི་ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏེ མ་ཎྜ་པེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ ན་ཝ་ས་ཏཱ ཙོ་རཱ ཏ་སྶཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧེ ཨོ་ཏཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶཱ པ་ན གེ་ཧཾ ས་ཏྟ་ཧི པཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཎྜ་སུ་ན་ཁེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཚ་ད་ན་སྶ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན པ་རི་ཁཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏི་པུ་ནཱ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ. ཏཾ དི་ཝཱ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ཝི་ལཱི་ནཾ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏཾ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ར་ཏྟིཾ ཀ་ཋི་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཡ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ནི་ར་ནྟ་རཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨོ་ད་ཧིཾ་སུ. ཨི་ཏི ཨི་མ་ཉྩཱ་ར་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ ཙོ་རཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶཱ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་མ་ངྒཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་པུ་པ་རི་ཁཱ་ཡ ཙ ཨ་ཡ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ནེ་ཝ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ ‘‘ས་ཙེ སཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷ པ་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ གེ་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་སི་ནཱ ནཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཙོ་རཱ་པི ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ. སཱ དཱ་སཱི ཙོ་རེ དི་སྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻེ, བ་ཧཱུ ཙོ་རཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘ཙོ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཧ་ར་ནྟུ, ཨ་ཧཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་མི, མཱ མེ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རི, གེ་ཧཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཏཾ པ་ཧི་ཎི. ཙོ་རཱ་པི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ག་བྦྷཾ ཏུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛ་ཏ་ག་བྦྷཾ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ. སཱ པུ་ན་པི ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པི ‘‘ཙོ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཧ་ར་ནྟུ, མཱ མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རཱི’’ཏི པུ་ན ཏཾ པ་ཧི་ཎི. ཙོ་རཱ ར་ཛ་ཏ་ག་བྦྷ་མྤི ཏུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ག་བྦྷཾ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ. སཱ པུ་ན་པི ག་ནྟྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ་ཏི ཛེ ཏྭཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ‘ཙོ་རཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ ཧ་ར་ནྟུ, ཨ་ཧཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་མི, མཱ མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རཱི’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་པི མ་མ ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་སི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ཨི་དཱ་ནི ཏྭཾ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་སི, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, གེ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ’’ཏི པ་ཧི་ཎི.
ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀཾ ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ས་ནི པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙོ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘སཱི་གྷཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀཾ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ག་བྦྷཾ, ར་ཛ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ར་ཛ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་ག་བྦྷེ པུ་ན པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ. དྷ་མྨ་ཏཱ ཀི་རེ་སཱ, ཡཾ དྷ་མྨོ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ,
དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི;
ཨེ་སཱ་ནི་སཾ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ,
ན དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༣; ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢);
ཙོ་རཱ་པི ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཐེ་རོ་པི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཨོ་ཏ་རི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མཱ་ཧི མེ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི ཏུ་མྷེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཊྛཱ་སི’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཁ་མཱ་མཱི’’ཏི. སེ་ས་ཙོ་རཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཁ་མཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཡྻེ, ས་ཙེ ནོ ཁ་མ་ཐ, པུ་ཏྟ་སྶ ཝོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཾ དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. སཱ པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མེ ཙོ་རཱ མ་མ གུ་ཎེ་སུ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ས་ནྣཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ནེ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སཱ་ནི ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ར་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཙ ནེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་དཱ་སི. ཏེ ན་ཝ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ན་ཝ་ས་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཏ་སྶ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༦༨. ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཡོ བྷི་ཀྑུ, པ་ས་ནྣོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ པ་དཾ ས་ནྟཾ, ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ སུ་ཁཾ.
༣༦༩. ‘‘སི་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ནཱ་ཝཾ, སི་ཏྟཱ ཏེ ལ་ཧུ་མེ་སྶ་ཏི;
ཚེ་ཏྭཱ རཱ་ག་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ, ཏ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཧི་སི.
༣༧༠. ‘‘པ་ཉྩ ཚི་ནྡེ པ་ཉྩ ཛ་ཧེ, པ་ཉྩ ཙུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝ་ཡེ;
པ་ཉྩ་ས་ངྒཱ་ཏི་གོ བྷི་ཀྑུ, ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣༧༡. ‘‘ཛྷཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ མཱ པ་མཱ་དོ,
མཱ ཏེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ར་མེ་སྶུ ཙི་ཏྟཾ;
མཱ ལོ་ཧ་གུ་ལ༹ཾ གི་ལཱི པ་མ་ཏྟོ,
མཱ ཀ་ནྡཱི དུ་ཀྑ་མི་ད་ནྟི ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ.
༣༧༢. ‘‘ན་ཏྠི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པ་ཉྙ་སྶ, པ་ཉྙཱ ན་ཏྠི ཨ་ཛྷཱ་ཡ་ཏོ;
ཡ་མྷི ཛྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ ཙ, ས ཝེ ནི་བྦཱ་ན་ས་ནྟི་ཀེ.
༣༧༣. ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཨ་མཱ་ནུ་སཱི ར་ཏཱི ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ དྷ་མྨཾ ཝི་པ་སྶ་ཏོ.
༣༧༤. ‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ.
༣༧༥. ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མཱ་དི བྷ་ཝ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཨི་ནྡྲི་ཡ་གུ་ཏྟི ས་ནྟུ་ཊྛི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ སཾ་ཝ་རོ.
༣༧༦. ‘‘མི་ཏྟེ བྷ་ཛ་སྶུ ཀ་ལྱཱ་ཎེ, སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝེ ཨ་ཏ་ནྡི་ཏེ;
པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྱ་སྶ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ སི་ཡཱ;
ཏ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. པ་ས་ནྣོཏི ཡོ པ་ན བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་སཱ་དཾ རོ་ཙེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་དཾ ས་ནྟནྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི བྷི་ཀྑུ ས་ནྟཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ, པ་ར་མ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཝི་ནྡ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སི་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ནཱ་ཝནྟི བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནཱ་ཝཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ སི་ཉྩ. སི་ཏྟཱ ཏེ ལ་ཧུ་མེ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀ་སྶེ་ཝ བྷ་རི་ཏཱ ནཱ་ཝཱ ཚི་དྡཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ སི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སི་ཏྟཱ ས་ལླ་ཧུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ནོ་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ སུ་པ་ཊྚ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝཱ་པི ཨ་ཡཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་ད་ཀ་བྷ་རི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དི་ཚི་དྡཱ་ནི སཾ་ཝ་རེ་ན པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་ད་ཀ་སྶ སི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སི་ཏྟཱ ས་ལླ་ཧུ་ཀཱ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཨ་ནོ་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏི. ཚེ་ཏྭཱཏི རཱ་ག་དོ་ས་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཧི་སི, ག་མི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ ཚི་ནྡེཏི ཧེ་ཊྛཱ་ཨ་པཱ་ཡ་ས་མྤཱ་པ་ཀཱ་ནི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པཱ་དེ བ་དྡྷ་ར་ཛྫུཾ པུ་རི་སོ ས་ཏྠེ་ན ཝི་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ་ན ཚི་ནྡེ་ཡྻ. པ་ཉྩ ཛ་ཧེཏི ཨུ་པ་རི་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་མྤཱ་པ་ཀཱ་ནི པ་ཉྩུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པུ་རི་སོ གཱི་ཝཱ་ཡ བ་དྡྷ་ར་ཛྫུ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཛ་ཧེ་ཡྻ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཚི་ནྡེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ ཙུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝ་ཡེཏི ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. པ་ཉྩ་ས་ངྒཱ་ཏི་གོཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པ་ཉྩ་ནྣཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ས་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ན པ་ཉྩ་ས་ངྒཱ་ཏི་གོ བྷི་ཀྑུ ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷེ ཏི་ཎྞོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཛྷཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུཏི བྷི་ཀྑུ ཏྭཾ དྭི་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ཡ ཙེ་ཝ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཡ མཱ པ་མ་ཛྫི. ར་མེ་སྶཱུཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ ཙ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཏེ ཙི་ཏྟཾ མཱ ར་མེ་སྶུ. མཱ ལོ་ཧ་གུ་ལ༹ནྟི ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཧི པ་མཱ་དེ་ན པ་མ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡེ ཏ་ཏྟཾ ལོ་ཧ་གུ་ལ༹ཾ གི་ལ་ནྟི, ཏེ་ན ཏཾ ཝ་དཱ་མི ‘‘མཱ པ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ལོ་ཧ་གུ་ལ༹ཾ གི་ལི, མཱ ནི་ར་ཡེ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ‘དུ་ཀྑ་མི་ད’ནྟི ཀ་ནྡཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན་ཏྠི ཛྷཱ་ནནྟི ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་ཉྙ་སྶ ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ཉྙཱ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཉྙཱ ན་ཏྠི. ཡ་མྷི ཛྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ ཙཱཏི ཡ་མྷི པུ་གྒ་ལེ ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠི, སོ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶཱཏི ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཀཱ་སེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ. ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ནི་བྦུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ས་མྨཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨཾ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནུ་སཱི ར་ཏི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ དི་བྦཱ་པི ར་ཏི ཧོ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡེ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, པུ་རེ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀཱ་ལེ་སུ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏེ ཀཱ་ལེ, ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏེ ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་མྨ་ས་ཏི. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཨུ་ད་ཡཾ, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཙ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཝ་ཡཾ. པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫནྟི ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ དྷ་མྨ་པཱི་ཏིཾ དྷ་མྨ་པཱ་མོ་ཛྫ་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་མ་ཏནྟི ཏཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡེ ནཱ་མ་རཱུ་པེ པཱ་ཀ་ཊེ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མཱ་དི བྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྲ ཨ་ཡཾ ཨཱ་དི, ཨི་དཾ པུ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ཉྙ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་ཎྜི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཏཾ ཨཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པུ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་གུ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་ཉྷི པུ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡ་གུ་ཏྟཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ས་ནྟུ་ཊྛཱིཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ. ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཉྩ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སཱི་ལེ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
མི་ཏྟེ བྷ་ཛ་སྶུ ཀ་ལྱཱ་ཎེཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ནྟེ ཨ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ས་ཧཱ་ཡེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝེ ཛ་ངྒྷ་བ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀུ་སཱི་ཏེ ཨ་ཏ་ནྡི་ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ བྷ་ཛ་སྶུ, སེ་ཝ་སྶཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྱ་སྶཱཏི ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཙ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཙ ས་མྤ་ནྣ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྟི ཨ་སྶ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ས་ལོཏི སཱི་ལ་མྤི ཨཱ་ཙཱ་རོ, ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཙཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལོ སི་ཡཱ, ཚེ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོཏི ཏ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀོ་ས་ལླ་ཏོ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན དྷ་མྨ་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཀ་ལ་སྶཱ་པི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏཱ་སུ ཨི་མཱ་སུ གཱ་ཐཱ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཾ ནི་སི་ནྣ་ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་རཱི་རཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟཱ ཐོ་མེ་ནྟཱ པཱ་དེ ཝ་ནྡིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཝ་སྶི་ཀཱ ཝི་ཡ པུ་པྥཱ་ནཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ ཀི་ར ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ པཱ་ཏོ་ཝ པུ་པྥི་ཏཱ་ནི ཝ་སྶི་ཀ་པུ་པྥཱ་ནི སཱ་ཡཾ ཝ་ཎྚ་ཏོ མུ་ཙྩ་ནྟཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘པུ་པྥཱ་ནཾ ཝ་ཎྚེ་ཧི མུ་ཙྩ་ན་ཏོ མ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ་ཡ་མིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཝ་ཎྚ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་པུ་པྥེ་ན ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༧༧. ‘‘ཝ་སྶི་ཀཱ ཝི་ཡ པུ་པྥཱ་ནི, མ་དྡ་ཝཱ་ནི པ་མུ་ཉྩ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ རཱ་ག་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ, ཝི་པྤ་མུ་ཉྩེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་སྶི་ཀཱཏི སུ་མ་ནཱ. མ་དྡ་ཝཱ་ནཱིཏི མི་ལཱ་ཏཱ་ནི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཝ་སྶི་ཀཱ ཧི་ཡྻོ པུ་པྥི་ཏ་པུ་པྥཱ་ནི པུ་ན་དི་ཝ་སེ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི མུ་ཉྩ་ཏི, ཝ་ཎྚ་ཏོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷེ་པི རཱ་གཱ་ད་ཡོ དོ་སེ ཝི་པྤ་མུ་ཉྩེ་ཐཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ས་ནྟ་ཀཱ་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ས་ནྟ་ཀཱ་ཡོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ནྟ་ཀཱ་ཡ་ཏྠེ་རཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶ ཀི་ར ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་ར་ཧི་ཏོ ས་ནྟ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཀི་ར སཱི་ཧ་ཡོ་ནི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ. སཱི་ཧཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཛ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི་པ་ཝཱ་ལ༹་གུ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཙུ་ཎྞེ་སུ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ན་ངྒུ་ཊྛ་སྶ ཝཱ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝཱ ཙ་ལི་ཏ་ཏྟཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཙུ་ཎྞཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟི, ‘‘ན ཏེ ཨི་དཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ གོ་ཏྟ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི པུ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་ཧཱ་རཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཙུ་ཎྞཱ་ནཾ པ་ན ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ས་ཏི ‘‘ཨི་དཾ ཏེ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ས་ཡཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏྭཱ དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ སཱི་ཧ་ཡོ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ན ནོ, བྷ་ནྟེ, ས་ནྟ་ཀཱ་ཡ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སོ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ. ཨི་མ་སྶ ཧི ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཧ་ཏྠ་ཙ་ལ་ནཾ ཝཱ པཱ་ད་ཙ་ལ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ས་ནྟ་ཀཱ་ཡ་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་ཡ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ས་ནྟེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –