༢༦. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. པ་སཱ་ད་བ་ཧུ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཚི་ནྡ སོ་ཏནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་སཱ་ད་བ་ཧུ་ལཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ སོ་ལ༹་ས་མ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ བྷོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ནི་སཱི་ད་ནྟུ བྷོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་བྦེ་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ནཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ, ཨ་ཡྻཱ, ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ‘‘སཱ་དི་ཡ་ཐ པ་ན ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ཝཱ་ད’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན སཱ་དི་ཡཱ་མ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ པ་སཱ་ད་བྷ་ཉྙཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་སཱ་ད་བྷ་ཉྙེ, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་ཧི་པི ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༨༣. ‘‘ཚི་ནྡ སོ་ཏཾ པ་ར་ཀྐ་མྨ, ཀཱ་མེ པ་ནུ་ད བྲཱ་ཧྨ་ཎ;
ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ, ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ་སི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མྨཱཏི ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ནཱ་མ ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ཚི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ར་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ སོ་ཏཾ ཚི་ནྡ. ཨུ་བྷོ་པི ཀཱ་མེ པ་ནུ་ད ནཱི་ཧ་ར. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏྭཾ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ནཱ་མ ཧོ་སཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
པ་སཱ་ད་བ་ཧུ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཡ་དཱ དྭ་ཡེ་སཱུཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ དི་སཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཏེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, དྭེ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ ནུ ཁོ དྭེ དྷ་མྨཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘དྭེ དྷ་མྨཱ་ཏི ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༨༤. ‘‘ཡ་དཱ དྭ་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, པཱ་ར་གཱུ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
ཨ་ཐ་སྶ ས་བྦེ སཾ་ཡོ་གཱ, ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཛཱ་ན་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དྭི་དྷཱ ཋི་ཏེ་སུ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པཱ་ར་གཱུ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ས་བྦེ ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་ད་ཡོ སཾ་ཡོ་གཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཡ་སྶ པཱ་རནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་རེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, པཱ་རཾ པཱ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀི་ནྣུ ཁོ ཨེ་ཏཾ པཱ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘མཱ་རོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝི་དི་ཏྭཱ, ‘‘པཱ་པི་མ, ཀིཾ ཏ་ཝ པཱ་རེ་ན, ཏ་ཉྷི ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་ཧི པ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༨༥. ‘‘ཡ་སྶ པཱ་རཾ ཨ་པཱ་རཾ ཝཱ, པཱ་རཱ་པཱ་རཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཝཱི་ཏ་དྡ་རཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པཱ་རནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཨ་པཱ་རནྟི བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. པཱ་རཱ་པཱ་རནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ. ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མ་མ’’ནྟི ཝཱ ག་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི, ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝཱི་ཏ་དྡ་རཾ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཛྷཱ་ཡིནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ, ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མ་མྤི ནུ ཁོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མི, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ནེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༨༦. ‘‘ཛྷཱ་ཡིཾ ཝི་ར་ཛ་མཱ་སཱི་ནཾ, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་མ་ནཱ་ས་ཝཾ;
ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ཡིནྟི དུ་ཝི་དྷེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ནྟཾ ཀཱ་མ་ར་ཛེ་ན ཝི་ར་ཛཾ ཝ་ནེ ཨེ་ཀ་ཀམཱ་སཱི་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
དི་ཝཱ ཏ་པ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཀི་ར མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནཱ་མ་མེ་ཝ པ་ན་སྶེ་ཏཾ, ས་རཱི་རཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཁ་ཎེ ཙ་ནྡོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠ་མེ་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྠ་མེ་ནྟ་སྶ ཙ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཙ ཙ་ནྡ་སྶ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ར་ཉྙོ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སཾ ཐེ་ར་སྶ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ས་བྦོ་བྷཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ མ་མ ཨི་མེ ཨོ་བྷཱ་སེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སོ རུ་ཙྩ་ཏི. ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྷི ས་རཱི་རཾ ས་བྦོ་བྷཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, སཱུ་རི་ཡོ ནཱ་མ དི་ཝཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཙ་ནྡོ ར་ཏྟིཾ, རཱ་ཛཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, བུ་དྡྷཱ པ་ན ར་ཏྟི་མྤི དི་ཝཱ་པི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཏེ་ཛེ་ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༨༧. ‘‘དི་ཝཱ ཏ་པ་ཏི ཨཱ་དི་ཙྩོ, ར་ཏྟི་མཱ་བྷཱ་ཏི ཙ་ནྡི་མཱ;
ས་ནྣ་དྡྷོ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཏ་པ་ཏི, ཛྷཱ་ཡཱི ཏ་པ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
ཨ་ཐ ས་བྦ་མ་ཧོ་ར་ཏྟིཾ, བུ་དྡྷོ ཏ་པ་ཏི ཏེ་ཛ་སཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ ཏ་པ་ཏཱིཏི དི་ཝཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ར་ཏྟིཾ པ་ན་སྶ ག་ཏ་མ་གྒོ་པི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཙ་ནྡི་མཱཏི ཙ་ནྡོ་པི ཨ་བྦྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ར་ཏྟི་མེ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ནོ དི་ཝཱ. ས་ནྣ་དྡྷོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི་ཝི་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་ཝ རཱ་ཛཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ན ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཋི་ཏོ. ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ན ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཏེ་ཛ་སཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ན སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱ་ཏེ་ཛཾ, གུ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན ནི་གྒུ་ཎ་ཏེ་ཛཾ, པ་ཉྙཱ་ཏེ་ཛེ་ན དུ་པྤ་ཉྙ་ཏེ་ཛཾ, པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ཨ་པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛཾ, དྷ་མྨ་ཏེ་ཛེ་ན ཨ་དྷ་མྨ་ཏེ་ཛཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཏེ་ཛ་སཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ
བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ ‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི པ་བྦ་ཛི་ཏོ, མ་མྤི ཁོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ཀི་ལེ་ས་མ་ལཱ་ནཾ པ་ན པ་བྦཱ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༨༨. ‘‘བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ས་མ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
པ་བྦཱ་ཛ་ཡ་མ་ཏྟ་ནོ མ་ལཾ, ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་མ་ཙ་རི་ཡཱཏི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ས་མེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎེ་ན. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ས་མེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་གཱ་དི་མ་ལཾ པ་བྦཱ་ཛ་ཡ་ནྟོ ཝི་ནོ་དེ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི, སོ་པི ཏེ་ན པ་བྦཱ་ཛ་ནེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ཋཱ་ནེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨ་ཡྻོ, ཁ་ནྟི་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟེ་སུ ཝཱ པ་ཧ་ར་ནྟེ་སུ ཝཱ ཀོ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎེ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཀོ ཨེ་ས ན ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཐེ་རོ’’ཏི. ‘‘ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠེ་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཧཾ ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ས་ཀྐོ་སི, ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཧོ་ཏུ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཐེ་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཾ དི་སྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ པི་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཏོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཌཱ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ‘‘ཨ་ཧོ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཡྻོ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཐ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏུ་མྷེ པ་ཧ་རི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཧོ་ཏུ ཁ་མཱ་མི ཏེ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ཐ, མ་མ གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི, ཐེ་རོ་པི པ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཐེ་རཾ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་སི.
མ་ནུ་སྶཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ར་པ་རཱ་དྷོ ཨ་ཡྻོ པ་ཧ་ཊོ, ད་ཎྜེ་ན་པི་སྶ མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཀིཾ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ཏི? བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཏུ་མྷེ པ་ཧ་ཊཱ, མ་ཡ་མ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ ཨི་མི་ནཱ པ་ཧ་ཊཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཧ་ནྟི? ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ‘‘མཾ ཨེ་ས པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སི, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན པ་ཧ་ཊོ, ཏ་སྶེ་ཝ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཐེ་ར་སྶ པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི སོ ཀ་སྶ ལ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སེ པོ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, གི་ཧི་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན པ་ན ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཧ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀོ་དྷོ ནཱ་མེ་ས ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༨༩. ‘‘ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཧ་རེ་ཡྻ, ནཱ་སྶ མུ་ཉྩེ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
དྷཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཧ་ནྟཱ་རཾ, ཏ་ཏོ དྷཱི ཡ་སྶ མུ་ཉྩ་ཏི.
༣༩༠. ‘‘ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཏ་ད་ཀི་ཉྩི སེ་ཡྻོ, ཡ་དཱ ནི་སེ་དྷོ མ་ན་སོ པི་ཡེ་ཧི;
ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཧིཾ་ས་མ་ནོ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་མྨ་ཏི་མེ་ཝ དུ་ཀྑ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པ་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཛཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ན པ་ཧ་རེ་ཡྻ. ནཱ་སྶ མུ་ཉྩེ་ཐཱཏི སོ་པི པ་ཧ་ཊོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་སྶ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཝེ་རཾ ན མུ་ཉྩེ་ཐ, ཏ་སྨིཾ ཀོ་པཾ ན ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཧ་ནྟཱ་རཾ ག་ར་ཧཱ་མི. ཏ་ཏོ དྷཱིཏི ཡོ པ་ན ཏཾ པ་ཧ་ར་ནྟཾ པ་ཊི་པ་ཧ་ར་ནྟོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝེ་རཾ མུ་ཉྩ་ཏི, ཏཾ ཏ་ཏོ་པི ག་ར་ཧཱ་མི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏ་ད་ཀི་ཉྩི སེ་ཡྻོཏི ཡཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཾ ཝཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྐོ་ས་ནཾ, པ་ཧ་ར་ནྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཧ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ན ཀི་ཉྩི སེ་ཡྻོ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ སེ་ཡྻོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དཱ ནི་སེ་དྷོ མ་ན་སོ པི་ཡེ་ཧཱིཏི ཀོ་དྷ་ན་སྶ ཧི ཀོ་དྷུ་པྤཱ་དོ་ཝ མ་ན་སོ པི་ཡོ ནཱ་མ. ཀོ་དྷོ ཧི པ་ནེ་ས མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ་པི བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཨ་སྶ ཏེ་ཧི མ་ན་སོ ནི་སེ་དྷོ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧོ, ཨེ་ཏཾ ན ཀི་ཉྩི སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧིཾ་ས་མ་ནོཏི ཀོ་དྷ་མ་ནོ. སོ ཏ་སྶ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ས་ཀ་ལ་མྤི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི་ཝ་ཏྠུ
ཡ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ གོ་ཏ་མིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ སུ་ར་བྷི་པུ་པྥ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི, ཨ་ཉྙོ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཐེ་རིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ གོ་ཏ་མི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ག་ཎྷཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟི་ཡོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ནེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ གོ་ཏ་མི་ཡཱ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨཱ དི་ནྣཱ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་སུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ནཱ་མ ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩༡. ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, མ་ན་སཱ ན་ཏྠི དུ་ཀྐ་ཊཾ;
སཾ་ཝུ་ཏཾ ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊནྟི སཱ་ཝ་ཛྫཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ ཨ་པཱ་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་པ་ཝེ་ས་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དྭཱ་རཾ པི་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཡ་མྷཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཐེ་རོ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི སུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏ་ཏོ་ཝ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཨ་ཛྫཱ་པི དི་སཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཐེ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དི་སཱ ན་མ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ དི་སཱ ན་མ་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ན་མ་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཏུ་མྷེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དི་སཱ ན་མ་སྶ་ཏི, ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ན་མ་སྶ་ཏི. ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ན སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཨ་གྒི ཝི་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན་མ་སྶི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩༢. ‘‘ཡ་མྷཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་དེ་སི་ཏཾ;
ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཏཾ ན་མ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཙ་ར་ཎེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན་མ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་མྷཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཏཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན་མ་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཛ་ཊི་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ན ཛ་ཊཱ་ཧཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཛ་ཊི་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ‘‘ཨ་ཧཾ མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ སུ་ཛཱ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ས་ཙེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི, མ་མྤི ནུ ཁོ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛ་ཊཱ་མ་ཏྟེ་ན, ན ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མི, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ པ་ནཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩༣. ‘‘ན ཛ་ཊཱ་ཧི ན གོ་ཏྟེ་ན, ན ཛ་ཙྩཱ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
ཡ་མྷི ས་ཙྩ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཙ, སོ སུ་ཙཱི སོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཙྩནྟི ཡ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ན་ཝ་ཝི་དྷོ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི, སོ སུ་ཙི, སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཛ་ཊི་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ད་ས་མཾ.
༡༡. ཀུ་ཧ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཀིཾ ཏེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝ་གྒུ་ལི་ཝ་ཏཾ ཀུ་ཧ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཀུ་དྷ་རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ དྭཱི་ཧི པཱ་དེ་ཧི རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་སི་རོ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟོ ‘‘ཀ་པི་ལཱ་ནཾ མེ ས་ཏཾ དེ་ཐ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དེ་ཐ, པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ དེ་ཐ, ནོ ཙེ ད་སྶ་ཐ, ཨི་ཏོ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ར་ནྟོ ན་ག་རཾ ཨ་ན་ག་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཾ པ་སྶིཾ་སུ. ནཱ་ག་རཱ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟོ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ར་ནྟོ ན་ག་རཾ ཨ་ན་ག་རཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཝི་ནཱ་ས་བྷཱི་ཏཱ ‘‘ཡཾ སོ ཡཱ་ཙ་ཏི, ས་བྦཾ དེ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཏཾ གཱ་ཝིཾ ཝི་ཡ ཝི་ར་ཝི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ལ་དྡྷཾ ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་ཐཱ་པ་ཏྠི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, ལ་དྡྷཾ མེ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སོ ཀུ་ཧ་ཀ་ཙོ་རོ, པུ་བྦེ་པི ཀུ་ཧ་ཀ་ཙོ་རོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་དཱ་ནི པ་ནེ་ས བཱ་ལ་ཛ་ནཾ ཝ་ཉྩེ་ཏི, ཏ་དཱ པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ ཝ་ཉྩེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་མཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་སི་ཀ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. དི་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ་པི ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ དེ་ཏི, སཱ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཡཾ གོ་དྷ་མཾ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཏ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ་ཝ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་དྡྷོ ‘‘ཀིཾ མཾ་སཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘གོ་དྷ་མཾ་ས’’ནྟི སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ས་པྤི་ད་དྷི་ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་པེ་སི. པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་མྨི་ཀེ གོ་དྷ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ནེ་ས ‘‘ཏཾ ཝ་དྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་ཎྜཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དི. གོ་དྷ་རཱ་ཛཱ ཝ་མྨི་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ན མེ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རོ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི. ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ད་ཎྜཾ ཁི་པི, ད་ཎྜོ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏོ. གོ་དྷ་རཱ་ཛཱ་པི དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ སཱི་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་ཧ –
‘‘ས་མ་ཎཾ ཏཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ, ཨུ་པ་ག་ཙྪི་མ་ས་ཉྙ་ཏཾ;
སོ མཾ ད་ཎྜེ་ན པཱ་ཧཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཨ་ས་མ་ཎོ ཏ་ཐཱ.
‘‘ཀིཾ ཏེ ཛ་ཊཱ་ཧི དུ་མྨེ་དྷ, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཛི་ན་སཱ་ཊི་ཡཱ;
ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཏེ ག་ཧ་ནཾ, བཱ་ཧི་རཾ པ་རི་མ་ཛྫ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༤.༩༧-༩༨);
ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན པ་ལོ་བྷེ་ཏུཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཧི གོ་དྷ ནི་ཝ་ཏྟ་སྶུ, བྷུ་ཉྫ སཱ་ལཱི་ན་མོ་ད་ནཾ;
ཏེ་ལཾ ལོ་ཎ་ཉྩ མེ ཨ་ཏྠི, པ་ཧཱུ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧ པི་པྥ་ལཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༤.༩༩);
ཏཾ སུ་ཏྭཱ གོ་དྷ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ མེ པ་ལཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ས བྷི་ཡྻོ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མི, ཝ་མྨི་ཀཾ ས་ཏ་པོ་རི་སཾ;
ཏེ་ལཾ ལོ་ཎ་ཉྩ ཀི་ཏྟེ་སི, ཨ་ཧི་ཏཾ མ་ཡ྄ཧ པི་པྥ་ལཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༤.༡༠༠);
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏ་ཡི ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ མཾ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ད་ཎྜོ ཁི་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཁི་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་ས་མ་ཎོ ཛཱ་ཏོ. ཀིཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཛ་ཊཱ་ཧི, ཀིཾ ས་ཁུ་རེ་ན ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ན. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཉྷི ཏེ ག་ཧ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ བཱ་ཧི་ར་མེ་ཝ པ་རི་མ་ཛྫ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དཱ ཨེ་ས ཀུ་ཧ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཧོ་སི, གོ་དྷ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་དཱ གོ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཏ་སྶ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩༤. ‘‘ཀིཾ ཏེ ཛ་ཊཱ་ཧི དུ་མྨེ་དྷ, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཛི་ན་སཱ་ཊི་ཡཱ;
ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཏེ ག་ཧ་ནཾ, བཱ་ཧི་རཾ པ་རི་མ་ཛྫ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༤.༩༨);
ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཏེ ཛ་ཊཱ་ཧཱིཏི ཨ་མྦྷོ དུ་པྤ་ཉྙ ཏ་ཝ བ་དྡྷཱ་ཧི་པི ཨི་མཱ་ཧི ཛ་ཊཱ་ཧི ས་ཁུ་རཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཙ ཀི་མ་ཏྠོ་ཏི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཉྷི ཏེ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཧ་ཏྠི་ལ་ཎྜཾ ཨ་སྶ་ལ་ཎྜཾ ཝི་ཡ མ་ཊྛཾ བཱ་ཧི་རཾ པ་རི་མ་ཛྫ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཀུ་ཧ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
༡༢. ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི་ཝ་ཏྠུ
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་དྷ་རནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་དཱ ཀི་ར ས་ཀྐོ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཀྐཾ དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. སོ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀཱ ནཱ་མེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཝ ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི? ས་ཏྠཱ ‘‘ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི ནཱ་མེ་སཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་མ དྷཱི་ཏཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རཱི་ནཾ ཨ་གྒཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩༥. ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་དྷ་རཾ ཛ་ནྟུཾ, ཀི་སཾ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏཾ;
ཨེ་ཀཾ ཝ་ན་སྨིཾ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀི་སནྟི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀཾ ཝ་ན་སྨིནྟི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ཀཾ ཝ་ན་སྨིཾ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཾ ཏ་མ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི་ཝ་ཏྠུ དྭཱ་ད་ས་མཾ.
༡༣. ཨེ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ན ཙཱ་ཧནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ, མ་མྤི ནུ ཁོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི, ཡོ པ་ན ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ ཨ་ག་ཧ་ཎོ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩༦. ‘‘ན ཙཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྲཱུ་མི, ཡོ་ནི་ཛཾ མ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝཾ;
བྷོ་ཝཱ་དི ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ ཧོ་ཏི ས་ཀི་ཉྩ་ནོ;
ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ནཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་ཛནྟི ཡོ་ནི་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ. མ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ མཱ་ཏུ ས་ནྟ་ཀེ ཨུ་ད་ར་སྨིཾ ས་མྦྷཱུ་ཏཾ. བྷོ་ཝཱ་དཱིཏི སོ པ་ན ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘བྷོ, བྷོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ བྷོ་ཝཱ་དི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཀི་ཉྩ་ནེ་ཧི ས་ཀི་ཉྩ་ནོ. ཨ་ཧཾ པ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨ་ནཱ་དཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཏེ་ར་ས་མཾ.
༡༤. ཨུ་གྒ་སེ་ན་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་གྒ་སེ་ནཾ ནཱ་མ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ‘‘མུ་ཉྩ པུ་རེ མུ་ཉྩ པ་ཙྪ་ཏོ’’ཏི (དྷ. པ. ༣༤༨) གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.
ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨུ་གྒ་སེ་ནོ ‘ན བྷཱ་ཡཱ་མཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན མ་ཉྙེ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ པུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ ཚི་ནྣ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩༧. ‘‘ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཚེ་ཏྭཱ, ཡོ ཝེ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི;
ས་ངྒཱ་ཏི་གཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ད་ས་ཝི་དྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ན བྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་མ་ཧནྟི ཏཾ ཨ་ཧཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒཱ་ཏི་གཾ, ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཡོ་གཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨུ་གྒ་སེ་ན་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ ཙུ་དྡ་ས་མཾ.
༡༥. དྭེ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཚེ་ཏྭཱ ན་དྡྷིནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ་སུ ཀི་རེ་ཀ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་རོ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ གོ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་རོ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ཏ་ཝ གོ་ཎོ བ་ལ་ཝཱ, མ་མ གོ་ཎོ བ་ལ་ཝཱ’’ཏི ཝི་ཝ་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནོ ཝི་ཝཱ་དེ་ན, པཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི་ཏཱི་རེ ས་ཀ་ཊཾ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ པཱུ་རེ་ཏྭཱ གོ་ཎེ ཡོ་ཛ་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྷི་ཀྑཱུ་པི ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཏ་ཏྠ ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ གོ་ཎེ པཱ་ཛེ་སུཾ. ས་ཀ་ཊཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཨ་ཊྛཱ་སི, ན་དྡྷི་ཝ་ར་ཏྟཱ པ་ན ཚི་ཛྫིཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧི་རཱ ཨེ་ཏཱ ན་དྡྷི་ཝ་ར་ཏྟཱ, ཡོ ཀོ་ཙི ཨེ་ཏཱ ཚི་ནྡ་ཏེ་ཝ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཀོ་དྷ་ན་དྡྷི་ཉྩེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ར་ཏྟ་ཉྩ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩༨. ‘‘ཚེ་ཏྭཱ ན་དྡྷིཾ ཝ་ར་ཏྟ་ཉྩ, ས་ནྡཱ་ནཾ ས་ཧ་ནུ་ཀྐ་མཾ;
ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷཾ བུ་དྡྷཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ན་དྡྷིནྟི ན་ཡ྄ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀོ་དྷཾ. ཝ་ར་ཏྟནྟི བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཏ་ཎྷཾ. ས་ནྡཱ་ནཾ ས་ཧ་ནུ་ཀྐ་མནྟི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ས་ཧི་ཏཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ས་ནྡཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ལི་གྷ་སྶ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཾ ཏཾ ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
དྭེ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ པ་ནྣ་ར་ས་མཾ.
༡༦. ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཀྐོ་སནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶ ཧི བྷཱ་ཏུ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ དྷ་ན་ཉྫཱ་ནཱི ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཁཱི་པི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་སི་ཏྭཱ་པི པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ་པི ‘‘ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ ཝ་ས་ལཱི ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཏ་སྶ མུ་ཎྜ་ཀ་སྶ ས་མ་ཎ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏེ, ཝ་ས་ལི, ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘ག་ཙྪ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ནཱ་ཧཾ ཏཾ པ་སྶཱ་མི, ཡོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཡྻ, ཨ་པི ཙ ག་ནྟྭཱ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་སྶཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཀིཾ་སུ ཚེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཀིཾ་སུ ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི;
ཀི་སྶ་སྶུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ, ཝ་དྷཾ རོ་ཙེ་སི གོ་ཏ་མཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧);
ཨ་ཐ་སྶ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཀོ་དྷཾ ཚེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཀོ་དྷཾ ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི;
ཀོ་དྷ་སྶ ཝི་ས་མཱུ་ལ་སྶ, མ་དྷུ་ར་གྒ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ;
ཝ་དྷཾ ཨ་རི་ཡཱ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཏ་ཉྷི ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧);
སོ ས་ཏྠ་རི པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ‘‘བྷཱ་ཏཱ ཀི་ར མེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཀུ་དྡྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་སི. སོ་པི ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ཏི་ཐཱི་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་དཱ་ན་ཨོ་པ་མྨེ་ན ས་ཉྙ་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་ས་ནྣོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་པ་རེ་པི་སྶ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བི་ལི་ངྒ་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ་ཏི དྭེ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཝ་ཏ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ, ཙ་ཏཱུ་སུ ནཱ་མ བྷཱ་ཏི་ཀེ་སུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟེ་སུ ས་ཏྠཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧཾ མ་མ ཁ་ནྟི་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཊྛེ་སུ ཨ་དུ་སྶ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་མི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –