༧. ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏ་ཝ་ཏྠུ

ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཐི་ཏ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

ཨེ་ཀོ ཀི་ར ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ས་ལཱ་ཀ་གྒེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀ་ཡཱ་གུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པི་ཝི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཏཾ ཨེ་ཀཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ དི་སྭཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, པུ་ན པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཨི་དྷེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་དཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. སཱ་པི་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཡཱ་གུ་མྤི ད་ཏྭཱ པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ནྟི་ཀེ ཙ་སྶ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ན ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི ནཱ་མ, ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཡཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་མ་ནུ་སྶ་མེ་ཝ ན ལ་བྷཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. སོ ཀ་ཐི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀི་སོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་མྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ན་ཡིཾ་སུ. ཏེ་པི ནཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་སྨཱ ཏྭཾ མཱ་དི་ས་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’ཏི ཝཱ ‘ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི’ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’ཏི ཝ་དཱ་པེ་སི, བྷཱ་རི་ཡཾ ཏེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཱ མཾ ཨི་ཏྠཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑུ, ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཾ. སཱ ཧི པུ་བྦེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟ་དི་ཊྛ་ཀེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ –

ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏུ་ཊྛེ་ན དི་ནྣཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཀ་ཎྜེ་ཧི ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཙོ་རེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྜེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་སིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཱ་ཡ ཏ་ངྑ་ཎཾ དི་ཊྛ་ཙོ་རེ སི་ནེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཙོ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་སི་ཐ་རུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་རེ་ན དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏ་སྶ མཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཙོ་རེ་ན ཙ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘མ་མྤི ཨེ་སཱ ཨ་ཉྙཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀཾ ཝི་ཡ མཱ་རཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཀིཾ མེ ཨི་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ན་དིཾ དི་སྭཱ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཏྭཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཧི, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨུ་ཏྟཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ –

‘‘ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ, པཱ་རཾ ཏི་ཎྞོ་སི བྲཱ་ཧྨ་ཎ;

པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ ལ་ཧུཾ ཁི་པྤཾ, མ་མྤི ཏཱ་རེ་ཧི དཱ་ནི་ཏོ.

‘‘ཨ་ས་ནྠུ་ཏཾ མཾ ཙི་ར་ས་ནྠུ་ཏེ་ན,

ནི་མཱི་ནི བྷོ་ཏཱི ཨ་དྡྷུ་ཝཾ དྷུ་ཝེ་ན;

མ་ཡཱ་པི བྷོ་ཏཱི ནི་མི་ནེ་ཡྻ ཨ་ཉྙཾ,

ཨི་ཏོ ཨ་ཧཾ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ག་མི་སྶཾ.

‘‘ཀཱ་ཡཾ ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦེ, ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཧུ་ཧཱ་སི་ཡཾ;

ན་ཡཱི་དྷ ན་ཙྩཾ ཝཱ གཱི་ཏཾ ཝཱ, ཏཱ་ལ༹ཾ ཝཱ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ;

ཨ་ན་མྷི་ཀཱ་ལེ སུ་སོ་ཎི, ཀིཾ ནུ ཛ་གྒྷ་སི སོ་བྷ་ནེ.

‘‘སི་ངྒཱ་ལ བཱ་ལ དུ་མྨེ་དྷ, ཨ་པྤ་པ་ཉྙོ་སི ཛ་མྦུ་ཀ;

ཛཱི་ནོ མ་ཙྪ་ཉྩ པེ་སི་ཉྩ, ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་སི.

‘‘སུ་ད་སྶཾ ཝ་ཛྫ་མ་ཉྙེ་སཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན དུ་དྡ་སཾ;

ཛཱི་ནཱ པ་ཏི་ཉྩ ཛཱ་ར་ཉྩ, མ་ཉྙེ ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་སི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ མི་ག་རཱ་ཛ, ཡ་ཐཱ བྷཱ་ས་སི ཛ་མྦུ་ཀ;

སཱ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ, བྷ་ཏྟུ ཧེ་སྶཾ ཝ་སཱ་ནུ་གཱ.

‘‘ཡོ ཧ་རེ མ་ཏྟི་ཀཾ ཐཱ་ལཾ, ཀཾ་ས་ཐཱ་ལ་མྤི སོ ཧ་རེ;

ཀ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཏ་ཡཱ པཱ་པཾ, པུ་ན་པེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༥.༡༢༨-༡༣༤) –

ཨི་མཾ པ་ཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དཱ ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏོ ཏྭཾ ཨ་ཧོ་སི, སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ, སི་ངྒཱ་ལ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ནི་གྒ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟ་དི་ཊྛ་ཀེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སི་ནེ་ཧེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་པ་ཎྜི་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི, ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ཝ ཏ་ཎྷཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཏཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

༣༤༩. ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཐི་ཏ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ,

ཏི་བྦ་རཱ་ག་སྶ སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ;

བྷི་ཡྻོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི,

ཨེ་ས ཁོ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏི བ་ནྡྷ་ནཾ.

༣༥༠. ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐཱུ་པ་ས་མེ ཙ ཡོ ར་ཏོ,

ཨ་སུ་བྷཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏེ ས་དཱ ས་ཏོ;

ཨེ་ས ཁོ བྱ་ནྟི ཀཱ་ཧི་ཏི,

ཨེ་ས ཚེ་ཙྪ་ཏི མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ན’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཐི་ཏ་སྶཱཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ནི་མྨ་ཐི་ཏ་སྶ. ཏི་བྦ་རཱ་ག་སྶཱཏི བ་ཧ་ལ་རཱ་ག་སྶ. སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་གཱ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་མཱ་ན་ས་ཏཱ་ཡ སུ་བྷ་ནྟི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ཏ་ཎྷཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཚ་དྭཱ་རི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཡྻོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨེ་ས ཁོཏི ཨེ་སོ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ད་ལ༹ྷཾ སུ་ཐི་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐཱུ་པ་ས་མེཏི མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ ད་ས་སུ ཨ་སུ་བྷེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ. ས་དཱ ས་ཏོཏི ཡོ ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་ཏཱ་ཡ ས་ཏོ ཏཾ ཨ་སུ་བྷ་ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. བྱ་ནྟི ཀཱ་ཧི་ཏཱིཏི ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ ཝི་ག་ཏ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནནྟི ཨེ་སོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ན་མྤི ཚི་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.

ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.